Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:14

Αλληλούια. ΡΕ΄ Υπόθεση. Σε αυτόν τον ψαλμό απαριθμεί τις αμαρτίες του παλαιού λαού, διδάσκοντας πώς επήλθε και η απόρριψή τους. Αυτές είναι οι εξής: πρώτον, τον παρεπίκραναν καθώς διέβαιναν την Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας: «Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλε εδώ για να μας εξολοθρεύσει»· δεύτερον, επείρασαν τον Θεό στην έρημο· τρίτον, παρόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο· τέταρτον, κατασκεύασαν τον μόσχο στο Χωρήβ· πέμπτον, περιφρόνησαν την επιθυμητή γη· έκτον, μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ· έβδομον, τον παρόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας· όγδοον, με το να μην εξολοθρεύσουν τα έθνη, όπως τους είχε πει ο Κύριος, αλλά αντίθετα προσκύνησαν τα είδωλα, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να προσφέρουν και τα ίδια τους τα παιδιά ως θυσία σε αυτά.

Και έψαλαν τον αίνο του. Όταν βγήκαν οι γυναίκες χορεύοντας μαζί με τη Μαριάμ και λέγοντας: Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ένδοξα. Και έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό σε άνυδρο τόπο. Το δε «και έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό σε άνυδρο τόπο» σημαίνει: διότι τον εξόργισαν αμέσως μετά την Ερυθρά Θάλασσα.

Σε άλλον δε ψαλμό λέγει ο ίδιος: «Και επείρασαν τον Θεό σε άνυδρο τόπο». Άρα λοιπόν, ο Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα.

Μαζί με τον Μωυσή και τον Ααρών, μεταβάλλοντας αμέσως και παρευθύς στάση μετά την ωδή της Εξόδου, βιάστηκαν και λησμόνησαν τα έργα Του. Και κυριεύθηκαν από σφοδρή επιθυμία στην έρημο, και προκάλεσαν τον Θεό σε τόπο άνυδρο. Και τους έδωσε αυτό που ζήτησαν, και έστειλε χορτασμό στις ψυχές τους. Και εξόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο, και τον Ααρών, τον άγιο του Κυρίου. Όταν μεν προκάλεσαν τον Θεό στον άνυδρο τόπο, Εκείνος, όντας απείραστος από το κακό και αμνησίκακος, χωρίς να τους τιμωρήσει, τους έδωσε αυτό που ζήτησαν. Αλλά και όταν τον πίκραναν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά Θάλασσα, και τότε τους έκανε γνωστή τη δύναμή Του· όταν όμως παρόργισαν τον Μωυσή και τον Ααρών στο στρατόπεδο, τότε ακριβώς άνοιξε η γη και τους κατάπιε· διότι δεν έπρεπε να καταφρονηθούν οι υπηρέτες Του.

«και αίνεσαν» Τότε, αφού σώθηκαν από τη θάλασσα, έψαλαν την ωδή οι Ισραηλίτες· ενώ οι πιστοί, αφού σώθηκαν στο βάπτισμα μέσω του ύδατος, ψάλλουν το νέο άσμα. «ετάχυναν» Τότε οι Ισραηλίτες αμέσως ξέχασαν τα θαύματα του Θεού· ομοίως οι πιστοί ξέχασαν τα έργα των δαιμόνων. «δεν υπέμειναν» Δεν δέχθηκαν (ανέμειναν) να μάθουν τι σχεδιάζει ο Θεός για αυτούς, αλλά βλασφημούσαν τον Θεό· ούτε βέβαια οι πιστοί ανέχθηκαν πλέον τη βουλή των δαιμόνων, αλλά την απώθησαν. «και επιθύμησαν» Οι Ισραηλίτες τότε στην έρημο εκπλήρωναν την επιθυμία (τις επιθυμίες) της ψυχής τους· αλλά και τα έθνη επιθυμούσαν τα μυστήρια που επρόκειτο να τελούνται στην Εκκλησία. Διότι η Εκκλησία ήταν προηγουμένως έρημος. «και επείρασαν» Επειδή δεν πίστευαν (δεν πίστεψαν) ότι στον Θεό τα πάντα είναι δυνατά. «και έδωσε» Ο Θεός ως αγαθός τούς παρέσχε τα αιτήματά τους, για να μη λάβουν αφορμή απιστίας. Έδωσε όμως και στα έθνη αυτό που ζητούσαν από τον Θεό. «και εξαπέστειλε» Τους χόρτασε με αόρατο τρόπο ως Θεός, αλλά εκείνοι απίστησαν. «και παρόργισαν» Διότι επαναστάτησαν εναντίον του, ώστε να τον θανατώσουν· ο Μωυσής όμως ήταν τύπος του Χριστού. «και τον Ααρών» Διότι και εναντίον του έριξαν λίθους, για να αποδειχθεί πόση αχαριστία είχε (έχει) το γένος των Ιουδαίων από την αρχή.

Όπως ακριβώς προσθέτει: «Βιάστηκαν, λησμόνησαν.» Αυτό είναι ίδιον των απίστων και των ολιγόπιστων, το να μην αναμένουν το θέλημα του Θεού, όταν Εκείνος θέλει να τα οικονομήσει όλα με μακροθυμία, αλλά να απελπίζονται, έχοντας ξεχάσει τα προηγούμενα θαύματα. «Και επιθύμησαν επιθυμίαν στην έρημο.» Εδώ συνέδεσε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: πρώτον, ότι είχαν σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να ασκούνται πνευματικά και να εγκρατεύονται από κάθε τέτοια επιθυμία· και δεύτερον, ότι όταν είχαν ανάγκη από ύδωρ δεν παρακάλεσαν, αλλά πείραζαν τον Θεό. Εντούτοις, ο Θεός δεν έπαψε να θαυματουργεί. Διότι ούτε καθυστέρησε, ούτε τους πρόσταξε να μετακινηθούν σε άλλον τόπο για να βρουν παροχή ύδατος, αλλά απέδειξε την έρημο και διψασμένη γη ένυδρη, αναβλύζοντας πηγή από την πέτρα. «Άνοιξε η γη.» Όταν στασίασαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, δημιουργήθηκε χάσμα και καταποντίστηκαν. Και ευλόγως τους συνέβη αυτό το είδος της τιμωρίας. Επειδή, δηλαδή, περιφρόνησαν εκείνους που είχαν διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, οι ίδιοι χάθηκαν όταν η γη συγκλείστηκε και τους κατάπιε. «Και εξουθένωσαν γη επιθυμητή.» Εννοεί την Υποσχεμένη, όταν, αφού έστειλαν τους κατασκόπους και άκουσαν τόσα πολλά εγκώμια για τη γη, ήθελαν να επιστρέψουν στην Αίγυπτο. «Και τον παρόργισαν στο ύδωρ.» Τα λόγια δηλώνουν την ολιγωρία τους: «Ακούστε με, οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε ύδωρ;»

Και πίστεψαν στον λόγο του, και έψαλαν τον αίνο του. Διότι στους άνδρες που υμνούσαν ηγείτο ο μέγας Μωυσής, και στον χορό των γυναικών η προφήτιδα Μαριάμ. Είναι δε καταγεγραμμένη και η ωδή. Γρήγορα ξέχασαν τα έργα του· δεν υπέμειναν τη βουλή του. Και κυριεύθηκαν από σφοδρή επιθυμία μέσα στην έρημο, και έβαλαν σε δοκιμασία τον Θεό σε τόπο άνυδρο. Διότι, ενώ είχαν τόσες και τέτοιες εγγυήσεις της θείας δυνάμεως, δεν ζήτησαν απλώς να λάβουν τα αναγκαία, ούτε ανέμειναν τη θεία δωρεά, αλλά αμέσως χρησιμοποίησαν ύβρεις εναντίον των θεραπόντων του Θεού. Συνέδεσε δε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: το πρώτο, ότι κυριεύθηκαν από σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να επιδίδονται στον πνευματικό βίο και να επιδεικνύουν εγκράτεια από κάθε επιθυμία· και το δεύτερο, ότι, ενώ είχαν ανάγκη από νερό, δεν το ζήτησαν, αλλά προκαλούσαν τον Θεό. Παρ' όλα αυτά, ο Θεός δεν έπαυσε να θαυματουργεί. Και τους έδωσε τα αιτήματά τους· έστειλε πλήρη χορτασμό στις ψυχές τους. Διότι δεν στηρίχθηκαν στις ευεργεσίες που είχαν ήδη βιώσει, ώστε να πιστέψουν ότι θα τους δοθούν και όσα τους έλειπαν, αλλά κακολόγησαν τον Θεό λέγοντας τα εξής: Θυμήθηκαν τα κρέατα και τους λέβητες που υπήρχαν στην Αίγυπτο. Ονόμασε δε «αίτημα» την επιθυμία τους. Διότι δεν ζήτησαν προσευχόμενοι, αλλά καταφέρθηκαν με κατηγορίες εναντίον του.