Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:17

Μαζί με τον Μωυσή και τον Ααρών, μεταβάλλοντας αμέσως και παρευθύς στάση μετά την ωδή της Εξόδου, βιάστηκαν και λησμόνησαν τα έργα Του. Και κυριεύθηκαν από σφοδρή επιθυμία στην έρημο, και προκάλεσαν τον Θεό σε τόπο άνυδρο. Και τους έδωσε αυτό που ζήτησαν, και έστειλε χορτασμό στις ψυχές τους. Και εξόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο, και τον Ααρών, τον άγιο του Κυρίου. Όταν μεν προκάλεσαν τον Θεό στον άνυδρο τόπο, Εκείνος, όντας απείραστος από το κακό και αμνησίκακος, χωρίς να τους τιμωρήσει, τους έδωσε αυτό που ζήτησαν. Αλλά και όταν τον πίκραναν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά Θάλασσα, και τότε τους έκανε γνωστή τη δύναμή Του· όταν όμως παρόργισαν τον Μωυσή και τον Ααρών στο στρατόπεδο, τότε ακριβώς άνοιξε η γη και τους κατάπιε· διότι δεν έπρεπε να καταφρονηθούν οι υπηρέτες Του.

Αλλά και επειδή υπάρχει σε Αυτόν αγαθότητα και αυστηρότητα, πρώτα τους προσέφερε την αγαθότητα· επειδή όμως δεν ωφελήθηκαν από αυτήν, στη συνέχεια τους αντιμετωπίζει με το κατάλληλο τιμωρητικό φάρμακο: Άνοιξε η γη και κατάπιε τον Δαθάν, και σκέπασε την κεφαλή του Αβειρών. Και άναψε φωτιά στη συναγωγή τους, φλόγα κατέκαψε τους αμαρτωλούς. Τον μεν Μωυσή, λοιπόν, παρόργισαν οι οπαδοί του Δαθάν και του Αβειρών λέγοντας: Μήπως μίλησε ο Θεός μόνο στον Μωυσή, και όχι και σε εμάς; Τον δε Ααρών τον παρόργισαν ο Κορέ και η συναγωγή του, επειδή τόλμησαν να προσφέρουν ξένο πυρ και θυσίες στον Θεό διεκδικώντας τη θέση των ιερέων· όμως εκείνους που καταφέρθηκαν εναντίον του Μωυσή, δηλαδή τον Δαθάν μαζί με όλη του τη γενιά, άνοιξε η γη και τους κατάπιε, και καταπλάκωσε τη συναγωγή του Αβειρών· τον δε Κορέ και όσους ήταν μαζί του, καθώς ετοιμάζονταν να προσφέρουν τα θυμιατήριά τους, τους κατέκαψε η φλόγα που εξήλθε από τη σκηνή.

Άνοιξε η γη και καταβρόχθισε τον Δαθάν, και σκέπασε τη συναγωγή του Αβειρών. Φλόγα κατέκαψε τους αμαρτωλούς· και «Κάνε τους όπως τη Μαδιάμ και τον Σισάρα»· και «Θέσε τους άρχοντές τους όπως τον Ωρήβ και τον Ζηβ και τον Ζεβεέ και τον Σαλμανά, όλους τους άρχοντές τους»· και πολλά άλλα παρόμοια. Και όλες τις επιμέρους συμβουλές σού τις διακηρύττει από την αρχή έως το τέλος η ψαλμωδία, μην παραλείποντας σε κανένα σημείο την προτροπή προς το καλό και τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε κανείς να αποφύγει την κακία· όλα αυτά είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τις διδαχές που οδηγούν προς το αγαθό. Διότι η απόκτηση του αγαθού καθίσταται αποφυγή και αναίρεση του αντιθέτου του. Θα ήταν περιττό να εκτεθούν όλα αυτά λεπτομερώς, δεδομένου ότι είναι φανερή σε όσους μελετούν αυτή τη γραφή η μέριμνα του κειμένου για τα ζητήματα αυτά.

«ανοίχθηκε» Αυτοί, ως μεγάλοι αρχηγοί φυλών, από αλαζονεία σκέφτηκαν κάτι υπερήφανο και επειδή δεν πίστεψαν στον Θεό, σηκώθηκε η γη εναντίον τους και τους σκέπασε, διότι είχαν γήινα φρονήματα. «και εξεκάη» Εννοεί την οργή του Θεού, η οποία άναψε σαν φωτιά εναντίον τους εξαιτίας της παρανομίας τους. «και φλόγα» Διότι κάηκαν στη φωτιά όσοι από τους Εβραίους (Ιουδαίους) στράφηκαν στα είδωλα. «και έφτιαξαν» Χωρήβ είναι όνομα τόπου· ερμηνεύεται ως ξηρασία. Όσοι λοιπόν ξηράνθηκαν από το κάψιμο της ειδωλολατρίας, αυτοί έφτιαξαν είδωλο (ομοίωμα μόσχου) και το προσκύνησαν. «και προσκύνησαν» Το είδωλο, γι' αυτό και μισήθηκαν από τον Θεό. «και αντάλλαξαν» Για να μάθουν ότι έγιναν κτηνώδεις και επιθύμησαν να έχουν ένα κτήνος ως θεό. «λησμόνησαν» Διότι, μετά από τόσες ευεργεσίες και δόξες που έκανε σε αυτούς ο Θεός, τον λησμόνησαν και σεβάστηκαν είδωλα. «αυτού που έκανε - της Ερυθράς» Διότι ήταν πολλά και μεγάλα τα θαύματα που έκανε ο Θεός υπέρ αυτών στην Αίγυπτο και ανάμεσα στα έθνη και στην Ερυθρά θάλασσα, αλλά ως αχάριστοι δεν τα υπολόγισαν καθόλου. «και είπε» Διότι ο Θεός ζήτησε να τους καταστρέψει ως αχάριστους, αλλά ο Μωυσής προσευχήθηκε υπέρ αυτών. «εάν μη ο Μωυσής» Διότι αυτός παρακάλεσε τον Θεό λέγοντας: αν εξαλείψεις αυτόν τον λαό, εξάλειψε κι εμένα από το βιβλίο στο οποίο με έγραψες. «για να αποστρέψει» Και ο Θεός, αφού κάμφθηκε, λυπήθηκε τον λαό.

Όπως ακριβώς προσθέτει: «Βιάστηκαν, λησμόνησαν.» Αυτό είναι ίδιον των απίστων και των ολιγόπιστων, το να μην αναμένουν το θέλημα του Θεού, όταν Εκείνος θέλει να τα οικονομήσει όλα με μακροθυμία, αλλά να απελπίζονται, έχοντας ξεχάσει τα προηγούμενα θαύματα. «Και επιθύμησαν επιθυμίαν στην έρημο.» Εδώ συνέδεσε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: πρώτον, ότι είχαν σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να ασκούνται πνευματικά και να εγκρατεύονται από κάθε τέτοια επιθυμία· και δεύτερον, ότι όταν είχαν ανάγκη από ύδωρ δεν παρακάλεσαν, αλλά πείραζαν τον Θεό. Εντούτοις, ο Θεός δεν έπαψε να θαυματουργεί. Διότι ούτε καθυστέρησε, ούτε τους πρόσταξε να μετακινηθούν σε άλλον τόπο για να βρουν παροχή ύδατος, αλλά απέδειξε την έρημο και διψασμένη γη ένυδρη, αναβλύζοντας πηγή από την πέτρα. «Άνοιξε η γη.» Όταν στασίασαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, δημιουργήθηκε χάσμα και καταποντίστηκαν. Και ευλόγως τους συνέβη αυτό το είδος της τιμωρίας. Επειδή, δηλαδή, περιφρόνησαν εκείνους που είχαν διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, οι ίδιοι χάθηκαν όταν η γη συγκλείστηκε και τους κατάπιε. «Και εξουθένωσαν γη επιθυμητή.» Εννοεί την Υποσχεμένη, όταν, αφού έστειλαν τους κατασκόπους και άκουσαν τόσα πολλά εγκώμια για τη γη, ήθελαν να επιστρέψουν στην Αίγυπτο. «Και τον παρόργισαν στο ύδωρ.» Τα λόγια δηλώνουν την ολιγωρία τους: «Ακούστε με, οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε ύδωρ;»

Έτσι και ο Προφήτης έλεγε: «Δημιούργησε τη σελήνη για να δείχνει τους καιρούς, ο ήλιος γνώρισε τη δύση του· έφερες σκοτάδι και έγινε νύχτα». Και όχι μόνο εκπληρώνουν εκείνα για τα οποία έχουν κατασκευαστεί, αλλά, ακόμη και αν τους προστάξει τα αντίθετα, και σε αυτά επιδεικνύουν μεγάλη υπακοή. Στη θάλασσα, για παράδειγμα, έδωσε προσταγή, και όχι μόνο δεν τους καταπόντισε, πράγμα που ήταν το έργο της, αλλά αφού καταλάγιασε τα κύματά της, πέρασε απέναντι τον λαό των Ιουδαίων με μεγαλύτερη ασφάλεια και από στερεό βράχο. Το καμίνι όχι μόνο δεν έκαιγε, αλλά παρείχε ένα δροσερό αεράκι. Τα θηρία όχι μόνο δεν τον κατασπάραξαν, αλλά πήραν θέση σωματοφυλάκων για τον Δανιήλ. Το κήτος όχι μόνο δεν τον κατάπιε, αλλά και διατήρησε σώα την παρακαταθήκη. Η γη όχι μόνο δεν τους βάσταξε, αλλά τους καταπόντισε πιο αδυσώπητα και από θάλασσα, όταν άνοιξε και κατέπιε τον Δαθάν και σκέπασε τη συναγωγή του Αβειρών. Και θα μπορούσε να δει κανείς πολλά άλλα θαυμαστά έργα να συμβαίνουν μέσα στη δημιουργία, προκειμένου να μάθουν οι εξαιρετικά ανόητοι, οι οποίοι θεοποιούν τη φύση, ότι τα πράγματα δεν κατευθύνονται από την τυραννία της φύσης, αλλά τα πάντα υποτάσσονται και υποχωρούν στο θέλημα του Θεού.

Διότι δεν θέλει ο Θεός να καταφρονούνται οι θεράποντές του, αλλά, αφού έχει δείξει τη χρηστότητα, δείχνει και την αυστηρότητα, σύμφωνα με το ρητό: «Δες, λοιπόν, τη χρηστότητα και την αυστηρότητα του Θεού». Διότι αυτά είναι τα κατάλληλα φάρμακα του Θεού. Άνοιξε η γη και κατάπιε τον Δαθάν, και σκέπασε τη συναγωγή του Αβειρών. Και άναψε φωτιά στη συναγωγή τους· φλόγα κατέκαψε τους αμαρτωλούς.

Διότι αυτό το εξέφρασε ο Δαβίδ και για αυτούς και για τον Δαθάν και τον Αβειρών. Διότι οι μεν κάηκαν μέσα στην παρά φύση αμαρτία, και τους έκαψε ο Θεός παραδίδοντάς τους στις φλόγες, επειδή και τα έργα και τα λόγια και οι διαλογισμοί και οι πράξεις τους ήταν γεμάτα από κάθε ανομία, ακολασία, ακαθαρσία και πονηρία. «Οι άνθρωποι», αναφέρει, «στα Σόδομα ήταν πάρα πολύ πονηροί και αμαρτωλοί ενώπιον του Θεού». Και πάλι: «Η κραυγή των Σοδόμων», αναφέρει, «και των Γομόρρων έχει πληθύνει προς εμένα, και οι ανομίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες». Οι δε άλλοι, δηλαδή οι ακόλουθοι του Δαθάν και του Αβειρών, αντιστάθηκαν στον Μωυσή, επιδιώκοντας να γίνουν δημαγωγοί και ηγέτες του λαού. Επειδή, λοιπόν, βιάζονταν να υψωθούν και να εξουσιάσουν αντίθετα προς το θέλημα του Θεού, αντί να υψωθούν καταποντίστηκαν· μάλλον δε, «άνοιξε», λέει, «η γη και κατάπιε τον Δαθάν και σκέπασε τη συναγωγή του Αβειρών».