Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:20

Διότι, για όσο διάστημα και εκείνοι γόγγυζαν για ψωμί και νερό, μέχρι τότε τους βάσταζε έτσι, όπως ακριβώς μία τροφός περιθάλπει τον δικό της γιο· όταν όμως πλέον παραφρόνησαν, και όπως ψάλλει εναντίον τους το Πνεύμα: «Αντάλλαξαν τη δόξα τους με το ομοίωμα μοσχαριού που τρώει χόρτο», τότε πια, επειδή τόλμησαν πράξεις ασυγχώρητες, πατάχθηκαν, όπως αναφέρει η Γραφή, εξαιτίας της κατασκευής του μοσχαριού, το οποίο έφτιαξε ο Ααρών.

Και αντάλλαξαν τη δόξα του με το ομοίωμα ενός μοσχαριού που τρώει χορτάρι. Δόξα για αυτούς ήταν ο Θεός, τον οποίο, αφού εγκατέλειψαν, προσκύνησαν το μοσχάρι. Εάν ο Μωυσής ο εκλεκτός δεν είχε σταθεί στο ρήγμα. Όταν είπε: «Αν μεν τους συγχωρείς την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από αυτήν τη βίβλο σου την οποία έγραψας». Και περιφρόνησαν την επιθυμητή γη. Αυτό είναι το πέμπτο έγκλημα, μετά την Ερυθρά, και την έρημο, και την αυθάδεια προς τον Μωυσή, και το μοσχάρι στο Χωρήβ. Διότι, όταν επέστρεψαν οι κατάσκοποι, κακολογώντας τη γη, απέτρεψαν και τους υπόλοιπους, με εξαίρεση τον Ιησού του Ναυή και τον Χάλεβ του Ιεφωνή.

«ανοίχθηκε» Αυτοί, ως μεγάλοι αρχηγοί φυλών, από αλαζονεία σκέφτηκαν κάτι υπερήφανο και επειδή δεν πίστεψαν στον Θεό, σηκώθηκε η γη εναντίον τους και τους σκέπασε, διότι είχαν γήινα φρονήματα. «και εξεκάη» Εννοεί την οργή του Θεού, η οποία άναψε σαν φωτιά εναντίον τους εξαιτίας της παρανομίας τους. «και φλόγα» Διότι κάηκαν στη φωτιά όσοι από τους Εβραίους (Ιουδαίους) στράφηκαν στα είδωλα. «και έφτιαξαν» Χωρήβ είναι όνομα τόπου· ερμηνεύεται ως ξηρασία. Όσοι λοιπόν ξηράνθηκαν από το κάψιμο της ειδωλολατρίας, αυτοί έφτιαξαν είδωλο (ομοίωμα μόσχου) και το προσκύνησαν. «και προσκύνησαν» Το είδωλο, γι' αυτό και μισήθηκαν από τον Θεό. «και αντάλλαξαν» Για να μάθουν ότι έγιναν κτηνώδεις και επιθύμησαν να έχουν ένα κτήνος ως θεό. «λησμόνησαν» Διότι, μετά από τόσες ευεργεσίες και δόξες που έκανε σε αυτούς ο Θεός, τον λησμόνησαν και σεβάστηκαν είδωλα. «αυτού που έκανε - της Ερυθράς» Διότι ήταν πολλά και μεγάλα τα θαύματα που έκανε ο Θεός υπέρ αυτών στην Αίγυπτο και ανάμεσα στα έθνη και στην Ερυθρά θάλασσα, αλλά ως αχάριστοι δεν τα υπολόγισαν καθόλου. «και είπε» Διότι ο Θεός ζήτησε να τους καταστρέψει ως αχάριστους, αλλά ο Μωυσής προσευχήθηκε υπέρ αυτών. «εάν μη ο Μωυσής» Διότι αυτός παρακάλεσε τον Θεό λέγοντας: αν εξαλείψεις αυτόν τον λαό, εξάλειψε κι εμένα από το βιβλίο στο οποίο με έγραψες. «για να αποστρέψει» Και ο Θεός, αφού κάμφθηκε, λυπήθηκε τον λαό.

Διότι σε αυτόν ακριβώς τον τόπο εμφανίστηκε ο Κύριος των όλων, σε αυτόν τους γέμισε με τρόμο, αφού παρουσιάστηκε με άφθονο πυρ, χρησιμοποιώντας σάλπιγγες και προκαλώντας πάταγο με βροντές, και παραδίδοντας τη νομοθεσία με τόσο μεγάλο δέος· και όμως, σε αυτόν ακριβώς τον τόπο τόλμησαν να διαπράξουν την ασέβεια. Το δε ρητό, «προσκύνησαν το γλυπτό», αποτελεί κατηγορία για μια άλλη παραφροσύνη τους. Διότι σε εκείνο που έβλεπαν ότι λάμβανε μορφή μέσω της ανθρώπινης τέχνης, σε αυτό ακριβώς προσέφεραν τη θεία λατρεία. Και αντάλλαξαν τη δόξα Του με το ομοίωμα ενός μοσχαριού που τρώει χόρτο.

Έχοντας δηλαδή από την Αίγυπτο την παράσταση του Άπιδος, ο οποίος βρισκόταν στη Μέμφιδα, δεν προσκύνησαν μόνο αυτόν, αλλά και πολλά γλυπτά. Αν και κατασκεύασαν, λοιπόν, έναν μόσχο, υποδείκνυαν πολλούς λέγοντας: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, που σε έβγαλαν από τη γη της Αιγύπτου». Λησμόνησαν τον Θεό που τους έσωσε, που έκανε μεγάλα έργα στην Αίγυπτο, θαυμαστά στη γη του Χαμ, φοβερά στην Ερυθρά Θάλασσα. Δεν τα υπενθυμίζει αυτά τυχαία, αλλά θέλοντας να δείξει ότι, παρ' όλα αυτά, ο Θεός δεν τους απέρριψε, μέχρι που τόλμησαν το πιο ασεβές από όλα τα έργα εναντίον του Χριστού, απορρίπτοντας τη χάρη που τους δόθηκε. Γι' αυτό τους λέει ο Σωτήρας: «Πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα τέκνα σου, με τον τρόπο που η όρνιθα συνάγει τους νεοσσούς της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε; Ιδού, ο οίκος σας αφήνεται έρημος». Μη αρκούμενοι, λοιπόν, λέγει, στα προηγούμενα κακά, αντάλλαξαν τη δόξα τους, η οποία ήταν ο Θεός, με το ομοίωμα ενός μόσχου. Διότι ούτε τη δική τους σωτηρία θυμήθηκαν, ούτε την τιμωρία των Αιγυπτίων, ούτε το μεγάλο θαύμα της θάλασσας, αλλά τα απέρριψαν όλα συλλήβδην. Και είπε να τους εξολοθρεύσει, εάν ο Μωυσής, ο εκλεκτός του, δεν στεκόταν μπροστά του στο ρήγμα, για να αποτρέψει τον θυμό του, ώστε να μην τους εξολοθρεύσει.

Ο οικοδεσπότης Χριστός, αφού ήλθε και ζήτησε καρπό πίστεως και αγαθοεργίας σε αυτήν, δεν βρήκε. Ήλθε δε επί τρία έτη, μέσω του Μωυσή, μέσω των προφητών, και το τρίτο μέσω του εαυτού Του. Ύστερα όμως, επειδή δεν μετανόησαν, τους απέκοψε από την αγάπη του Θεού. Διότι πλέον δεν ονομάζονται έθνος του Κυρίου και λαός άγιος, ενώ στη θέση τους εισήχθησαν τα έθνη που μπορούν να καρποφορήσουν. Θα μπορούσε δε να νοηθεί ως συκιά και ολόκληρη η ανθρωπότητα, ως οικοδεσπότης ο Θεός και Πατέρας, και ως αμπελουργός ο Υιός του Θεού, ο Οποίος, αφού ήλθε ανάμεσά μας, φρόντισε φιλόπονα και καθάρισε τον αμπελώνα μας. Ο Χριστός δεν επιτρέπει να κοπεί αυτή η συκιά ως άκαρπη, λέγοντας τα εξής: «Άφησέ την και αυτή τη χρονιά.» Εάν μέσω του νόμου και των προφητών δεν βελτιώθηκαν και δεν απέδωσαν καρπό μετανοίας, τουλάχιστον όμως Εγώ θα τους ποτίσω με τις δικές Μου διδασκαλίες και τα πάθη, και αν μεν κάνουν καρπό υπακοής [έχει καλώς], εάν όμως όχι, στο μέλλον θα την κόψεις, αποκόπτοντάς τους από τη μερίδα των δικαίων. Αφού δε ζητήθηκε καρπός από τη φύση μας για τρίτη φορά, δεν απέδωσε: την πρώτη φορά, όταν στον παράδεισο παραβήκαμε την εντολή. Τη δεύτερη δε, όταν επί του νόμου κατασκεύασαν τον μόσχο, «και αντάλλαξαν τη δόξα του Θεού με ομοίωμα μόσχου που τρώει χόρτο.» Και τρίτον, όταν αρνήθηκαν τον Σωτήρα και Κύριο, λέγοντας: Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα.