Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:23

Και αντάλλαξαν τη δόξα του με το ομοίωμα ενός μοσχαριού που τρώει χορτάρι. Δόξα για αυτούς ήταν ο Θεός, τον οποίο, αφού εγκατέλειψαν, προσκύνησαν το μοσχάρι. Εάν ο Μωυσής ο εκλεκτός δεν είχε σταθεί στο ρήγμα. Όταν είπε: «Αν μεν τους συγχωρείς την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από αυτήν τη βίβλο σου την οποία έγραψας». Και περιφρόνησαν την επιθυμητή γη. Αυτό είναι το πέμπτο έγκλημα, μετά την Ερυθρά, και την έρημο, και την αυθάδεια προς τον Μωυσή, και το μοσχάρι στο Χωρήβ. Διότι, όταν επέστρεψαν οι κατάσκοποι, κακολογώντας τη γη, απέτρεψαν και τους υπόλοιπους, με εξαίρεση τον Ιησού του Ναυή και τον Χάλεβ του Ιεφωνή.

Θυμήσου ότι όλοι είμαστε μέλη σου. Δείξε και τώρα την ευσπλαχνία σου και τα θαυμάσια του Θεού, διότι δική Του είναι η δόξα στους αιώνες. Αμήν. Απόκριση του Βαρσανουφίου: Αδελφοί, βρίσκομαι σε πένθος και οδυρμό εξαιτίας της επερχόμενης οργής. Διότι πράττουμε εντελώς αντίθετα. Επειδή ο Κύριος είπε: «Εάν δεν περισσέψει η δικαιοσύνη σας περισσότερο από αυτή των γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών». Αντιθέτως, η δική μας παρανομία ξεπέρασε και εκείνη των αλλοεθνών. Και υπάρχουν πολλοί που παρακαλούν τη φιλανθρωπία του Θεού να σταματήσει την οργή από τον κόσμο, και κανείς δεν είναι πιο φιλάνθρωπος από τον Θεό, ο οποίος θέλει να ελεήσει, αλλά ανθίσταται το πλήθος των αμαρτιών που γίνονται στον κόσμο. Υπάρχουν όμως τρεις άνδρες τέλειοι ενώπιον του Θεού, οι οποίοι ξεπέρασαν το μέτρο της ανθρωπότητας και έλαβαν την εξουσία να λύνουν και να δένουν, να συγχωρούν αμαρτίες και να τις κρατούν. Και στέκονται στο ρήγμα για να μην εξολοθρευτεί μονομιάς όλος ο κόσμος, και μέσω των προσευχών τους ο Θεός παιδαγωγεί με έλεος. Και τους ειπώθηκε ότι η οργή θα επιμείνει για λίγο χρόνο. Μαζί τους λοιπόν να προσεύχεστε. Οι προσευχές αυτών των τριών συναντώνται στην είσοδο του ανώτερου θυσιαστηρίου του Πατρός των φώτων. Και χαίρονται ο ένας με τον άλλον και αγάλλονται μαζί στα επουράνια.

Και κατασκεύασαν μοσχάρι στο Χωρήβ, και προσκύνησαν το γλυπτό, και αντάλλαξαν τη δόξα Του με το ομοίωμα ενός μοσχαριού που τρώει χόρτο. Λησμόνησαν τον Θεό που τους έσωσε, που έπραξε μεγάλα έργα στην Αίγυπτο, θαυμαστά στη γη του Χαμ, φοβερά στην Ερυθρά Θάλασσα. Και είπε να τους εξολοθρεύσει, εάν ο Μωυσής, ο εκλεκτός Του, δεν στεκόταν ενώπιόν Του κατά την ώρα του ολέθρου, για να αποστρέψει τον θυμό Του ώστε να μην τους εξολοθρεύσει· και περιφρόνησαν την επιθυμητή γη.

«ανοίχθηκε» Αυτοί, ως μεγάλοι αρχηγοί φυλών, από αλαζονεία σκέφτηκαν κάτι υπερήφανο και επειδή δεν πίστεψαν στον Θεό, σηκώθηκε η γη εναντίον τους και τους σκέπασε, διότι είχαν γήινα φρονήματα. «και εξεκάη» Εννοεί την οργή του Θεού, η οποία άναψε σαν φωτιά εναντίον τους εξαιτίας της παρανομίας τους. «και φλόγα» Διότι κάηκαν στη φωτιά όσοι από τους Εβραίους (Ιουδαίους) στράφηκαν στα είδωλα. «και έφτιαξαν» Χωρήβ είναι όνομα τόπου· ερμηνεύεται ως ξηρασία. Όσοι λοιπόν ξηράνθηκαν από το κάψιμο της ειδωλολατρίας, αυτοί έφτιαξαν είδωλο (ομοίωμα μόσχου) και το προσκύνησαν. «και προσκύνησαν» Το είδωλο, γι' αυτό και μισήθηκαν από τον Θεό. «και αντάλλαξαν» Για να μάθουν ότι έγιναν κτηνώδεις και επιθύμησαν να έχουν ένα κτήνος ως θεό. «λησμόνησαν» Διότι, μετά από τόσες ευεργεσίες και δόξες που έκανε σε αυτούς ο Θεός, τον λησμόνησαν και σεβάστηκαν είδωλα. «αυτού που έκανε - της Ερυθράς» Διότι ήταν πολλά και μεγάλα τα θαύματα που έκανε ο Θεός υπέρ αυτών στην Αίγυπτο και ανάμεσα στα έθνη και στην Ερυθρά θάλασσα, αλλά ως αχάριστοι δεν τα υπολόγισαν καθόλου. «και είπε» Διότι ο Θεός ζήτησε να τους καταστρέψει ως αχάριστους, αλλά ο Μωυσής προσευχήθηκε υπέρ αυτών. «εάν μη ο Μωυσής» Διότι αυτός παρακάλεσε τον Θεό λέγοντας: αν εξαλείψεις αυτόν τον λαό, εξάλειψε κι εμένα από το βιβλίο στο οποίο με έγραψες. «για να αποστρέψει» Και ο Θεός, αφού κάμφθηκε, λυπήθηκε τον λαό.

Έχοντας δηλαδή από την Αίγυπτο την παράσταση του Άπιδος, ο οποίος βρισκόταν στη Μέμφιδα, δεν προσκύνησαν μόνο αυτόν, αλλά και πολλά γλυπτά. Αν και κατασκεύασαν, λοιπόν, έναν μόσχο, υποδείκνυαν πολλούς λέγοντας: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, που σε έβγαλαν από τη γη της Αιγύπτου». Λησμόνησαν τον Θεό που τους έσωσε, που έκανε μεγάλα έργα στην Αίγυπτο, θαυμαστά στη γη του Χαμ, φοβερά στην Ερυθρά Θάλασσα. Δεν τα υπενθυμίζει αυτά τυχαία, αλλά θέλοντας να δείξει ότι, παρ' όλα αυτά, ο Θεός δεν τους απέρριψε, μέχρι που τόλμησαν το πιο ασεβές από όλα τα έργα εναντίον του Χριστού, απορρίπτοντας τη χάρη που τους δόθηκε. Γι' αυτό τους λέει ο Σωτήρας: «Πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα τέκνα σου, με τον τρόπο που η όρνιθα συνάγει τους νεοσσούς της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε; Ιδού, ο οίκος σας αφήνεται έρημος». Μη αρκούμενοι, λοιπόν, λέγει, στα προηγούμενα κακά, αντάλλαξαν τη δόξα τους, η οποία ήταν ο Θεός, με το ομοίωμα ενός μόσχου. Διότι ούτε τη δική τους σωτηρία θυμήθηκαν, ούτε την τιμωρία των Αιγυπτίων, ούτε το μεγάλο θαύμα της θάλασσας, αλλά τα απέρριψαν όλα συλλήβδην. Και είπε να τους εξολοθρεύσει, εάν ο Μωυσής, ο εκλεκτός του, δεν στεκόταν μπροστά του στο ρήγμα, για να αποτρέψει τον θυμό του, ώστε να μην τους εξολοθρεύσει.