Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:24

Αλληλούια. ΡΕ΄ Υπόθεση. Σε αυτόν τον ψαλμό απαριθμεί τις αμαρτίες του παλαιού λαού, διδάσκοντας πώς επήλθε και η απόρριψή τους. Αυτές είναι οι εξής: πρώτον, τον παρεπίκραναν καθώς διέβαιναν την Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας: «Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλε εδώ για να μας εξολοθρεύσει»· δεύτερον, επείρασαν τον Θεό στην έρημο· τρίτον, παρόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο· τέταρτον, κατασκεύασαν τον μόσχο στο Χωρήβ· πέμπτον, περιφρόνησαν την επιθυμητή γη· έκτον, μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ· έβδομον, τον παρόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας· όγδοον, με το να μην εξολοθρεύσουν τα έθνη, όπως τους είχε πει ο Κύριος, αλλά αντίθετα προσκύνησαν τα είδωλα, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να προσφέρουν και τα ίδια τους τα παιδιά ως θυσία σε αυτά.

Και αντάλλαξαν τη δόξα του με το ομοίωμα ενός μοσχαριού που τρώει χορτάρι. Δόξα για αυτούς ήταν ο Θεός, τον οποίο, αφού εγκατέλειψαν, προσκύνησαν το μοσχάρι. Εάν ο Μωυσής ο εκλεκτός δεν είχε σταθεί στο ρήγμα. Όταν είπε: «Αν μεν τους συγχωρείς την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από αυτήν τη βίβλο σου την οποία έγραψας». Και περιφρόνησαν την επιθυμητή γη. Αυτό είναι το πέμπτο έγκλημα, μετά την Ερυθρά, και την έρημο, και την αυθάδεια προς τον Μωυσή, και το μοσχάρι στο Χωρήβ. Διότι, όταν επέστρεψαν οι κατάσκοποι, κακολογώντας τη γη, απέτρεψαν και τους υπόλοιπους, με εξαίρεση τον Ιησού του Ναυή και τον Χάλεβ του Ιεφωνή.

«και εξουθένωσαν» Τη γη της επαγγελίας τη θεώρησαν ως ένα τίποτα όντας αχάριστοι, γι' αυτό δεν αξιώθηκαν να εισέλθουν σε αυτήν. «και δεν πίστεψαν» Διότι δεν πίστεψαν στον Θεό, ο οποίος είχε υποσχεθεί στον Αβραάμ να δώσει τη γη της επαγγελίας σε αυτόν και στους απογόνους του. «και γόγγυσαν» Ο καθένας τους γόγγυζε από μέσα του, βλασφημώντας τον Θεό. «δεν εισάκουσαν» Δεν έδωσαν ποτέ προσοχή στον Θεό, που τους μιλούσε. «και σήκωσε (το χέρι Του)» Διότι τους μίσησε ο Θεός και θέλησε να τους θανατώσει, αλλά, ως Θεός συμπονετικός, μακροθύμησε. «και να καταβάλει» Ώστε να μην αναφέρεται το όνομά τους ούτε ανάμεσα στα έθνη. «και να διασκορπίσει» Διότι το έθνος των Ιουδαίων διασκορπίστηκε σε όλη τη γη. «και μυήθηκαν (προσκολλήθηκαν)» Σε εκείνο το είδωλο· επειδή το πόθησαν, μυήθηκαν σε αυτό και έγιναν σαν νεκρά δέρματα. Διότι Βεελφεγώρ ερμηνεύεται ως «δέρμα», δηλαδή έγιναν αναίσθητοι. «και έφαγαν» Από τις θυσίες των ειδώλων, λέει· διότι νεκρά είναι τα είδωλα, γι' αυτό και στερήθηκαν τις θεϊκές θυσίες. «και Τον παρόξυναν» Με τις πονηρές τους επινοήσεις· διότι κατασκεύαζαν το ένα είδωλο μετά το άλλο, ώστε να τα προσκυνούν, και γι' αυτό παροξύνθηκε ο Θεός και τους πάταξε. «και πληθύνθηκε» Διότι διαπράττοντας πορνεία, παραδίδονταν στον θάνατο. «και στάθηκε» Διότι, όταν ο Φινεές βρήκε (είδε) αυτόν και αυτήν που πορνεύονταν, αφού τους διαπέρασε, τους έδειξε στον Θεό, και στάθηκε η οργή του Θεού. «και κόπασε» Έπαυσε, λέει, ο θάνατος.

Όπως ακριβώς προσθέτει: «Βιάστηκαν, λησμόνησαν.» Αυτό είναι ίδιον των απίστων και των ολιγόπιστων, το να μην αναμένουν το θέλημα του Θεού, όταν Εκείνος θέλει να τα οικονομήσει όλα με μακροθυμία, αλλά να απελπίζονται, έχοντας ξεχάσει τα προηγούμενα θαύματα. «Και επιθύμησαν επιθυμίαν στην έρημο.» Εδώ συνέδεσε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: πρώτον, ότι είχαν σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να ασκούνται πνευματικά και να εγκρατεύονται από κάθε τέτοια επιθυμία· και δεύτερον, ότι όταν είχαν ανάγκη από ύδωρ δεν παρακάλεσαν, αλλά πείραζαν τον Θεό. Εντούτοις, ο Θεός δεν έπαψε να θαυματουργεί. Διότι ούτε καθυστέρησε, ούτε τους πρόσταξε να μετακινηθούν σε άλλον τόπο για να βρουν παροχή ύδατος, αλλά απέδειξε την έρημο και διψασμένη γη ένυδρη, αναβλύζοντας πηγή από την πέτρα. «Άνοιξε η γη.» Όταν στασίασαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, δημιουργήθηκε χάσμα και καταποντίστηκαν. Και ευλόγως τους συνέβη αυτό το είδος της τιμωρίας. Επειδή, δηλαδή, περιφρόνησαν εκείνους που είχαν διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, οι ίδιοι χάθηκαν όταν η γη συγκλείστηκε και τους κατάπιε. «Και εξουθένωσαν γη επιθυμητή.» Εννοεί την Υποσχεμένη, όταν, αφού έστειλαν τους κατασκόπους και άκουσαν τόσα πολλά εγκώμια για τη γη, ήθελαν να επιστρέψουν στην Αίγυπτο. «Και τον παρόργισαν στο ύδωρ.» Τα λόγια δηλώνουν την ολιγωρία τους: «Ακούστε με, οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε ύδωρ;»

Αλλά δεν είναι, δεν είναι τόσο στερημένη από καρπούς εκείνη, όσο η ανθρώπινη φύση. Τώρα πόσοι σκορπιοί, πόσες οχιές υπάρχουν σε τούτη την έρημο, πόσα φίδια, πόσα γεννήματα εχιδνών είναι αυτοί, που τώρα προσπεράσαμε; Αλλά ας μη φοβηθούμε· διότι αυτής της εξόδου στρατηγός δεν είναι ο Μωυσής, αλλά ο Ιησούς. Πώς, λοιπόν, να μην πάθουμε τα ίδια; Ας μην πράξουμε τα ίδια, και δεν θα πάθουμε τα ίδια. Εκείνοι γόγγυζαν, εκείνοι ήταν αγνώμονες· ας μην πάθουμε, λοιπόν, κι εμείς αυτά. Πώς έπεσαν όλοι εκείνοι; Περιφρόνησαν την επιθυμητή γη. Πώς την περιφρόνησαν; Και όμως τη θαύμαζαν. Με το να γίνουν μαλθακοί, και να μη θελήσουν να αναλάβουν κόπους για χάρη της. Ας μην περιφρονήσουμε, λοιπόν, εμείς τον ουρανό· διότι αυτό είναι περιφρόνηση.

Β'. Βλάβη. Β'. Αναλογίσου πώς αυτές σε έκαναν να χάσεις όλη την αιώνια μακαριότητα του Παραδείσου, την απόλαυση του Θεού και τη θεωρία της γλυκύτατης Θεοτόκου, της Μητέρας του Θεού και Μητέρας όλων των Χριστιανών, την ένωση με τους Αγγέλους, τη συντροφιά των Αγίων, την ανεκλάλητη χαρά, την ουράνια βασιλεία, την παντοτινή ανάπαυση, το αιώνιο φως, και απλώς όλα εκείνα τα αγαθά, τα οποία ούτε μάτι είδε, ούτε αυτί άκουσε, ούτε νους ανθρώπου μπορεί να κατανοήσει· και σε έκαναν να τα ανταλλάξεις όλα αυτά με μια μικρή, με μια πικρή και απεχθή ηδονή· και να τα περιφρονήσεις όλα σαν να μην είναι τίποτα, όπως ακριβώς και εκείνοι οι σκολιοί Ιουδαίοι εξουθένωσαν το αντίτυπο του Παραδείσου, την Ιερουσαλήμ: «Και εξουδένωσαν γην επιθυμητήν».