Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:3

Ευχαριστείτε τον Κύριο, διότι είναι αγαθός... Μακάριοι όσοι τηρούν την κρίση, κ.τ.λ. Διότι μόνο αυτοί είναι άξιοι να εξαγγέλλουν τη δύναμη του Κυρίου, αυτοί που πράττουν όσα έχουν οριστεί από τον Θεό μέσα στις Γραφές, οι οποίοι εκτελούν τα πάντα με κρίση και λογική, και έχουν διαπαντός την κρίση του Θεού μπροστά στα μάτια τους.

Διότι, αν μεν ήταν καθοδηγητής της κακίας και της πονηρίας, οπωσδήποτε θα φρόντιζε να οδηγήσει σε αυτό το αποτέλεσμα όσους ασκούνταν από αυτόν· αν όμως είναι παιδαγωγός της αρετής και της δικαιοσύνης, δεν νομίζω πως θα επέλεγε να έχει ο μαθητευόμενος μια κατάληξη αντίθετη προς τις δικές του επιδιώξεις. Επομένως, έχει εξαλειφθεί κάθε εύλογη πρόφαση για εκείνον που επιθυμεί να αποχωριστεί από την πνευματική κοινότητα. Αποδείχθηκε δε ότι η αιτία για μια τέτοια απόφαση είναι η έλλειψη εγκράτειας στα πάθη, η αμέλεια προς τους πνευματικούς κόπους και το σαθρό και αβέβαιο της κρίσης του. Διότι αυτός δεν άκουσε τον προφήτη Δαβίδ που λέει: «Μακάριοι είναι εκείνοι που φυλάσσουν την κρίση»· εκείνοι που τη φυλάσσουν, όχι εκείνοι που την καταλύουν. Αυτοί είναι που παρομοιάζονται με τους μωρούς, οι οποίοι έθεσαν το θεμέλιο της πνευματικής τους οικοδομής πάνω στην άμμο, δηλαδή στην αβεβαιότητα της γνώμης τους, το οποίο θεμέλιο, λίγες σταγόνες πειρασμών και ένας μικρός χείμαρρος από τις επιθέσεις του πονηρού, αφού υπέσκαψε το υπόβαθρο, το διέλυσε και το διασκόρπισε.

Έχει στηριχθεί και, τρόπον τινά, έχει εμφυτευθεί φυσικά στο λογικό που υπάρχει μέσα μας η ορθή και αδιάβλητη κρίση για καθετί που πρέπει να πράξουμε, δηλαδή η δικαιοκρισία και αυτό που αρμόζει στον καθένα. Διότι, μήπως δεν υπάρχει μέσα μας κάποια λογική που ζυγίζει τη φύση των πράξεων και ξεχωρίζει από τα καλύτερα το άχαρο και ανωφελές; ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ. Η θεόπνευστη Γραφή συνηθίζει να ονομάζει κρίση την ορθότητα και τη δικαιοκρισία. Έτσι λοιπόν και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει: «Μακάριοι όσοι φυλάττουν την κρίση και πράττουν δικαιοσύνη σε κάθε καιρό». Και πάλι κάπου είπε: «Και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση. Διότι είναι λαμπρή η τιμή και η δόξα του βασιλιά, όταν αγαπά τη δικαιοσύνη». Λόγιο κρίσεως, επομένως, είναι αυτό που είναι τοποθετημένο πάνω στην καρδιά και στα στήθη, επειδή βρίσκεται τρόπον τινά στον τόπο του λογικού, στο οποίο υπάρχει η ορθότητα εν δικαιοσύνῃ.

Αλληλούια: Προτροπή προς τους πιστούς, ώστε να υμνούν ακατάπαυστα τον Θεό. «Εξομολογείσθε»: Εξομολογείσθε, λέει, στους προφήτες βλέποντας [τόση χρηστότητα και] τόσο μεγάλο έλεος του Θεού, μην αποθαρρύνεστε, αλλά πλησιάστε· διότι ο Θεός είναι έτοιμος να δεχθεί τους πάντες. «Τις λαλήσει»: Ποιος, λέει, είναι ικανός να πει τι έχει αποφασίσει (ή τι θέλει) ο Κύριος για τον άνθρωπο. «Ακουστάς»: Ποιος, λέει, μπορεί να αινέσει επάξια τον Κύριο, όπως του πρέπει, ή να διηγηθεί το πλήθος της αινέσεως με την οποία τον αίνουν οι επουράνιες δυνάμεις. «Μακάριοι»: Διότι μακάριοι είναι αληθινά όσοι έχουν προ οφθαλμών εκείνη την ημέρα της κρίσεως και κρίνουν δίκαια τον πλησίον τους και πράττουν το δίκαιο πάντοτε. Διότι αυτοί στεφανώνονται και δοξάζονται. «Μνήσθητι»: Με το θέλημά σου, λέει, με το οποίο έσωσες τον λαό σου, τον Ισραήλ, θυμήσου και τον λαό σου που προέρχεται από τα έθνη, τον οποίο προόρισες. «Επίσκεψαι»: Διότι ο προφήτης προαναφωνεί φανερώνοντας την εμφάνιση του Χριστού. «Του ιδείν»: Εννοεί τους αποστόλους, προφανώς· διότι αυτοί είναι οι εκλεκτοί, αυτοί υπέδειξαν στους ανθρώπους τον Χριστό του Θεού. «Ευφρανθήναι»: Αναφέρεται στη μυστική ευφροσύνη του λαού που προέρχεται από τα έθνη, με την οποία οι πιστοί ευφραίνονται καθημερινά. «Του επαινείσθαι»: Διότι συνδοξάστηκαν και όσοι προέρχονταν από τον Ισραήλ, πιστεύοντας μαζί με τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, αφού επαινέθηκαν από τον Θεό. «Ημάρτομεν»: Αυτή είναι η φωνή του λαού των Εβραίων.

Μακάριοι είναι όσοι τηρούν το δίκαιο και πράττουν δικαιοσύνη σε κάθε καιρό. Με την επίγνωση της αμαρτίας εισέρχεται ο καρπός της αρετής, δηλαδή ο μακαρισμός. Διότι αυτός που υφίσταται τις συνέπειες γι' αυτήν την αμαρτία, μακαρίζει όσους έχουν απαλλαγεί από αυτήν και διακοσμούν τον δικό τους βίο με δικαιοσύνη. Δεν μακαρίζει όμως εκείνον που εφάρμοσε τη δικαιοσύνη μόνο μία φορά, αλλά εκείνον που πάντοτε και στο διηνεκές ακολουθεί τα ίχνη της. Θυμήσου μας, Κύριε, με την ευδοκία σου προς τον λαό σου· επισκέψου μας με το σωτήριό σου. Εδώ υπαινίσσεται τον νέο λαό και την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, την οποία αξίωσε της σωτηρίας, και της οποίας την κοινωνία διδάσκεται να επιδιώξει να κατακτήσει το πλήθος των Ιουδαίων.

Είναι αδύνατον να συνυπάρχει η αγάπη προς τον κόσμο με την αγάπη προς τον Θεό, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να συνυπάρχουν μεταξύ τους το φως και το σκοτάδι. ΤΙΤΛΟΣ ΛΑʹ. — Περί των αγίων, και αυτών που μακαρίζονται για όσα πράττουν, και για χάρη των οποίων μακαρίζονται. «Από τους αγίους θα φοβηθείτε.» «Μακάριος είσαι, Ισραήλ. Ποιος είναι όμοιός σου; Λαός που σώζεται από τον Κύριο.» «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο έλεγξε ο Κύριος.» «Μακάριος ο άνθρωπος, που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών, και σε δρόμο αμαρτωλών δεν στάθηκε.» «Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι κατοικούν στον οίκο Σου, στους αιώνες θα Σε αινούν.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε, και από τον νόμο Σου θα τον διδάξεις.» «Μακάριοι είναι εκείνοι που τηρούν την κρίση και πράττουν τη δικαιοσύνη σε κάθε καιρό.» «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές Του θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια.» «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό τους, εκείνοι που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου. Μακάριοι εκείνοι που ερευνούν.» «Μακάριος είναι εκείνος, του οποίου βοηθός είναι ο Θεός του Ιακώβ, και η ελπίδα του στηρίζεται στον Κύριο τον Θεό του.» «Η βουλή των αγίων είναι σύνεση.» «Μακάριος ο άνθρωπος που βρήκε τη σοφία. Διότι είναι πολυτιμότερη από τους πολυτελείς λίθους.» «Χέρι εκλεκτών θα επικρατήσει εύκολα.» «Η τελειότητα των οσίων θα τους οδηγήσει.» «Εκείνος που ελεεί τους φτωχούς είναι μακαριστός.» «Εκείνος που σας αγγίζει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού μου.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι εμμένουν σε Αυτόν.» «Μακάριος εκείνος που συγκρατεί τα χέρια του από το να πράττουν το άδικο.» «

«Επικατάρατος είναι καθένας που θα διαστρέψει την κρίση του προσήλυτου, και του ορφανού, και της χήρας· και όλος ο λαός θα πει: Γένοιτο.» «Καθίστε, και ας μην υπάρξει αδικία, και με τον δίκαιο να συμπορεύεστε.» «Αυτός που έχει καθαρά χέρια ας αναλάβει θάρρος· θα περιγελάσει τους άδικους και τους άνομους.» «Δεν θα ντραπώ άνθρωπο, αλλά ούτε και ενώπιον θνητού θα διστάσω. Διότι δεν γνωρίζω να προσωποληπτώ. Ειδάλλως, και εμένα σκώληκες θα με καταφάγουν.» «Δώρα εναντίον αθώων δεν έλαβε. Εκείνος που τα πράττει αυτά, δεν θα κλονιστεί ποτέ.» «Μακάριοι εκείνοι που τηρούν την κρίση και πράττουν δικαιοσύνη σε κάθε καιρό.» «Άνοιγε το στόμα σου και να κρίνεις τα πάντα δίκαια.» «Εκείνος που μισεί τη λήψη δώρων, σώζεται.» «Πολύτιμο απόκτημα είναι ο καθαρός άνθρωπος.» «Το να κάνει κανείς διακρίσεις προσώπων στην κρίση, δεν είναι καλό.» «Σε τούτο ας καυχάται όποιος καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει τον Κύριο, και να πράττει κρίση και δικαιοσύνη στο μέσο της γης.» «Είπε ο Σαμουήλ προς όλο τον Ισραήλ: Καταθέστε εναντίον μου ενώπιον του Κυρίου: ποιανού μοσχάρι πήρα, ή ποιανού γαϊδούρι, ή ποιον καταδυνάστευσα; Καταθέστε εναντίον μου. Και είπαν προς τον Σαμουήλ: Δεν μας αδίκησες, ούτε πήρες από τα χέρια μας τίποτα.» «Είπε ο Κύριος προς τον Σολομώντα: Επειδή ζήτησες από εμένα αυτό το πράγμα, και δεν ζήτησες για τον εαυτό σου πολλές ημέρες ζωής, ούτε πλούτο, ούτε τις ψυχές των εχθρών σου, αλλά ζήτησες για τον εαυτό σου σύνεση για να κρίνεις δίκαια· ιδού, σου έδωσα καρδιά φρόνιμη και σοφή. Όμοιος με εσένα δεν έχει υπάρξει πριν από σένα, και μετά από σένα δεν πρόκειται να υπάρξει.» «

Γι' αυτό και ο Δαβίδ χρησιμοποιεί μυριάδες φορές αυτή τη λέξη, και ίσως ο Χριστός ο Κύριος, χρησιμοποιώντας αυτόν τον τρόπο έκφρασης, είπε: «Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψας αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς και τα απεκάλυψας στα νήπια», αντί του «σε ευλογώ» και «σε ευχαριστώ». Διότι ποια λογική ακολουθία εξομολόγησης αμαρτιών υπάρχει σε αυτά που είπε, παρά μάλλον είναι ύμνος και ευχαριστία; «Ποιος θα εξαγγείλει τα δυνατά έργα του Κυρίου, κάνοντας ακουστές όλες τις αινέσεις του;» Αδυνατεί, λέει, κάθε γλώσσα να εξαγγείλει τις δυνάμεις και τις αινέσεις του. «Μακάριοι όσοι τηρούν την κρίση», δηλαδή όσοι θυμούνται την κρίση, «και πράττουν τη δικαιοσύνη σε κάθε καιρό. Θυμήσου μας, Κύριε, και επισκέψου μας με το σωτήριο έργο σου, για να δούμε την αγαθότητα των εκλεκτών σου και να ευφρανθούμε με την ευφροσύνη του έθνους σου». Διότι ανάμεσα σε όλα τα έθνη, εκλεκτοί του Θεού θεωρούνταν οι Ιουδαίοι, επειδή είχαν γνωρίσει τον αληθινό Θεό. Επειδή όμως και αυτοί, αμαρτάνοντας, παρανομούσαν παρόμοια με τα άθεα έθνη: «Αμαρτήσαμε», λέει, «μαζί με τους πατέρες μας, παρανομήσαμε, αδικήσαμε». Έτσι πρέπει να λέμε και εμείς, όταν κυριευόμαστε από τις αμαρτίες και επιστρέφουμε στον Θεό. Έπειτα, περιγράφει δραματικά την ασυνεσία του λαού τόσο στην Αίγυπτο όσο και στην έρημο.