Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:32

Αλληλούια. ΡΕ΄ Υπόθεση. Σε αυτόν τον ψαλμό απαριθμεί τις αμαρτίες του παλαιού λαού, διδάσκοντας πώς επήλθε και η απόρριψή τους. Αυτές είναι οι εξής: πρώτον, τον παρεπίκραναν καθώς διέβαιναν την Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας: «Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλε εδώ για να μας εξολοθρεύσει»· δεύτερον, επείρασαν τον Θεό στην έρημο· τρίτον, παρόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο· τέταρτον, κατασκεύασαν τον μόσχο στο Χωρήβ· πέμπτον, περιφρόνησαν την επιθυμητή γη· έκτον, μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ· έβδομον, τον παρόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας· όγδοον, με το να μην εξολοθρεύσουν τα έθνη, όπως τους είχε πει ο Κύριος, αλλά αντίθετα προσκύνησαν τα είδωλα, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να προσφέρουν και τα ίδια τους τα παιδιά ως θυσία σε αυτά.

Και τον εξόργισαν στο ύδωρ της Αντιλογίας, και κακοπάθησε ο Μωυσής εξαιτίας τους, διότι πίκραναν το πνεύμα του. Και μίλησε απερίσκεπτα με τα χείλη του. Δεν εξολόθρευσαν τα έθνη που τους είπε ο Κύριος. Και αναμίχθηκαν με τα έθνη και έμαθαν τα έργα τους, και λάτρευσαν τα είδωλά τους, και αυτό έγινε γι' αυτούς σκάνδαλο.

«Καὶ ἐλογίσθη»: Διότι σε όλες τις γενεές των αιώνων υμνείται αυτό που συνέβη, προς ακρόαση του εβραϊκού λαού. «Καὶ παρώργισαν»: Τον Μωυσή στη Μερά, διότι τα ύδατα ήταν πικρά, και προκλήθηκε πολύς γογγυσμός εναντίον του, ή μάλλον εναντίον του Θεού. «Καὶ ἐκακώθη»: Εξασθένησε, λέει, από την αθυμία. «Ὅτι παρεπίκραναν»: Δηλαδή τον έθλιψαν, χλευάζοντάς τον. «Καὶ διέστειλεν»: Συλλογίστηκε για αυτούς τι όφειλε να τους ειπωθεί, επειδή το έθνος ήταν καθ' υπερβολήν αχάριστο. «Οὐκ ἐξωλέθρευσαν»: Διότι ούτε σε αυτό υπάκουσαν στον Θεό και δεν εξολόθρευσαν τα έθνη, επιθυμώντας να συναναμειχθούν μαζί τους. «Καὶ ἐμίγησαν»: Διότι αναμείχθηκαν μαζί τους και εκχυδαΐστηκαν μέσα στα άτιμα έργα τους. «Καὶ ἐδούλευσαν»: Διότι προσκύνησαν τα είδωλα των εθνών και από αυτούς έμαθαν να ειδωλολατρούν. «Καὶ ἔθυσαν»: Διότι τόσο πολύ έλκονταν από τα είδωλα και περιέπεσαν σε μανία, ώστε ούτε τα ίδια τους τα τέκνα δεν λυπήθηκαν, αλλά τα κατέσφαξαν στους δαίμονες. «Καὶ ἐξέχεαν»: Διότι τα βρέφη δεν είχαν αδικήσει σε τίποτα, αλλά σφαγιάζονταν αναίτια. «Ἔθυσαν»: Για να μάθουν πόσο βλάπτει η απομάκρυνση από τον Θεό, για τον λόγο αυτό τους παρέδωσε ο Θεός σε αδόκιμο νου, ώστε να μη λυπηθούν ούτε τα τέκνα τους. «Εφονοκτονήθη — καὶ ἐμιάνθη»: Διότι η γη, αφού μολύνθηκε από τα αίματα, νεκρωνόταν, και από τα έργα τους μιάνθηκε και υποβαθμίστηκε και δεν βρισκόταν πλέον κατάλληλη για καρποφορία.

Όπως ακριβώς προσθέτει: «Βιάστηκαν, λησμόνησαν.» Αυτό είναι ίδιον των απίστων και των ολιγόπιστων, το να μην αναμένουν το θέλημα του Θεού, όταν Εκείνος θέλει να τα οικονομήσει όλα με μακροθυμία, αλλά να απελπίζονται, έχοντας ξεχάσει τα προηγούμενα θαύματα. «Και επιθύμησαν επιθυμίαν στην έρημο.» Εδώ συνέδεσε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: πρώτον, ότι είχαν σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να ασκούνται πνευματικά και να εγκρατεύονται από κάθε τέτοια επιθυμία· και δεύτερον, ότι όταν είχαν ανάγκη από ύδωρ δεν παρακάλεσαν, αλλά πείραζαν τον Θεό. Εντούτοις, ο Θεός δεν έπαψε να θαυματουργεί. Διότι ούτε καθυστέρησε, ούτε τους πρόσταξε να μετακινηθούν σε άλλον τόπο για να βρουν παροχή ύδατος, αλλά απέδειξε την έρημο και διψασμένη γη ένυδρη, αναβλύζοντας πηγή από την πέτρα. «Άνοιξε η γη.» Όταν στασίασαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, δημιουργήθηκε χάσμα και καταποντίστηκαν. Και ευλόγως τους συνέβη αυτό το είδος της τιμωρίας. Επειδή, δηλαδή, περιφρόνησαν εκείνους που είχαν διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, οι ίδιοι χάθηκαν όταν η γη συγκλείστηκε και τους κατάπιε. «Και εξουθένωσαν γη επιθυμητή.» Εννοεί την Υποσχεμένη, όταν, αφού έστειλαν τους κατασκόπους και άκουσαν τόσα πολλά εγκώμια για τη γη, ήθελαν να επιστρέψουν στην Αίγυπτο. «Και τον παρόργισαν στο ύδωρ.» Τα λόγια δηλώνουν την ολιγωρία τους: «Ακούστε με, οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε ύδωρ;»

Πράγματι, πρόκειται για μανία, πράγματι για μεγάλο έρωτα. Τι λες; καταφρονείς τον ουρανό; Ναι, απαντά· διότι αγαπώ αυτούς που με αδίκησαν. Ζητάς να εξαλειφθείς; Και τι να κάνω, λέει· διότι είναι έρωτας. Τι συνέβη όμως μετά από αυτά; Άκουσε τι λέει αλλού η Γραφή: «Και κακουχήθηκε ο Μωυσής εξαιτίας τους». Πόσες φορές τον ύβρισαν; πόσες φορές απέρριψαν τον ίδιο και τον αδελφό του; πόσες φορές ζήτησαν να επιστρέψουν στην Αίγυπτο; Και μετά από όλα αυτά, εκείνος φλεγόταν και μαινόταν από αγάπη, και ήταν έτοιμος να πάσχει υπέρ αυτών. Έτσι πρέπει να αγαπά κανείς τους εχθρούς του, θρηνώντας και ταλαιπωρούμενος και κάνοντας τα πάντα και δεχόμενος τον αποχωρισμό, ώστε να ποθεί διακαώς τη σωτηρία τους. Τι έκανε δε ο Παύλος, πες μου; Δεν ζήτησε ακόμη και τη γέεννα αντί γι' αυτούς; Αλλά είναι αναγκαίο να αντλήσουμε το παράδειγμα από τον Δεσπότη. Διότι έτσι πράττει και ο ίδιος, λέγοντας, ότι «ανατέλλει τον ήλιον αυτού επί πονηρούς και αγαθούς»· φέρνοντας ο ίδιος το παράδειγμα από τον Πατέρα του, ενώ εμείς το αντλούμε από τον ίδιο τον Χριστό. Ήρθε προς αυτούς, κατά την οικονομία εννοώ, έγινε δούλος εξαιτίας τους, εταπείνωσε τον εαυτό του, εκένωσε τον εαυτό του, έλαβε μορφή δούλου· και αφού ήρθε, ούτε ο ίδιος πορεύτηκε σε οδό εθνικών, και στους μαθητές του το ίδιο πρόσταξε· και όχι μόνο αυτό, αλλά και περιόδευε θεραπεύοντας κάθε νόσο και κάθε ασθένεια.

Και τον εξόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας, και ταλαιπωρήθηκε ο Μωυσής εξαιτίας τους, διότι πίκραναν το πνεύμα του. Και μίλησε με δισταγμό με τα χείλη του. Το έβδομο αμάρτημα, για το οποίο και κατηγορήθηκε ο Μωυσής. Διότι, ενώ πενθούσε την αδελφή του, τον πλησίασαν με πολλή αταξία και απαίτησαν την ικανοποίηση της ανάγκης τους. Εκείνος δε, καταβεβλημένος από την αθυμία του πένθους και βλέποντας την ακράτειά τους, κυριευμένος από θυμό και λύπη, δεν διακόνησε το θείο πρόσταγμα με τη συνήθη αρμονία· αλλά, αναμειγνύοντας κάποια αμφιβολία στα λόγια του, χτύπησε την πέτρα και έβγαλε το νερό. Διότι αυτό φανερώνει η φράση, «Διέστειλε με τα χείλη του», αντί του ότι δεν εξέφερε τους λόγους του χωρίς αμφιβολία. Είπε δηλαδή, όπως αναφέρει, ο Μωυσής προς αυτούς: «Μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλω νερό;». Εξαιτίας αυτού, αγανακτώντας δήθεν ο Θεός των όλων, δεν τους απέδωσε μέσω εκείνου τη γη που είχε υποσχεθεί στους πατέρες, αλλά διέταξε τον ίδιο να δεχθεί το τέλος της ζωής του, ενώ εκπλήρωσε την υπόσχεση μέσω του Ιησού του Ναυή. Και φαίνεται μεν ότι ο Πρύτανης των όλων του επέβαλε αυτή την τιμωρία· όμως, ενήργησε κατ' αυτόν τον τρόπο οικονομώντας άλλα ζητήματα. Πρώτον μεν, επειδή γνώριζε την ανοησία των Ιουδαίων, δεν επέτρεψε να εκπληρωθεί πλήρως η υπόσχεση μέσω αυτού, ώστε να μην τον εκλάβουν ως θεό. Διότι εκείνοι που θεοποίησαν την εικόνα ενός μόσχου, τι είδους σεβασμό δεν θα προσέφεραν σε αυτόν που έγινε υπηρέτης τόσων θαυμάτων;

Γιατί άραγε οργίστηκε ο Θεός με τον Μωυσή και τον Ααρών, όταν έβγαλε το νερό από τον βράχο; Ενώ εκείνοι ήταν περίλυποι για τον θάνατο της αδελφής τους, ο λαός τους πίεζε εξαιτίας της έλλειψης νερού. Δυσφορώντας, λοιπόν, για τη μεγάλη τους απειθαρχία, χρησιμοποίησαν αμφίβολα λόγια βγάζοντας το νερό. Διότι είπε: «Ακούστε με, οι απειθείς, μήπως από αυτόν τον βράχο θα σας βγάλω νερό;» Για αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο Θεός είπε: «Επειδή δεν με πιστέψατε, ώστε να με αγιάσετε ενώπιον των υιών Ισραήλ, γι' αυτό δεν θα εισαγάγετε εσείς αυτήν τη συναγωγή στη γη που τους έδωσα». Αυτό αναφέρει και ο Δαβίδ: «και κακοπάθησε ο Μωυσής εξαιτίας τους» και τα εξής. Διότι, οργισμένος με εκείνους, πρόφερε τον λόγο με τρόπο αμφίβολο· και δεν ήταν αμφιβολία της ψυχής, αλλά της γλώσσας· διότι γι' αυτό είπε «και μίλησε απερίσκεπτα με τα χείλη του». Πρέπει να γνωρίζουμε, βέβαια, ότι ο Θεός εξέδωσε αυτήν την απόφαση οικονομώντας κάτι άλλο.