Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:33

Σταματήστε, λέει, να κομπάζετε και να υπερηφανεύεστε μάταια, εσείς, γνωρίζοντας ότι ο Θεός δεν επιβλέπει εσάς περισσότερο από τα υπόλοιπα έθνη. Εξάλλου, οι οφθαλμοί της εποπτικής του δύναμης, προνοώντας για όλους τους ανθρώπους, επιβλέπουν τα έθνη. Γιατί, λοιπόν, εσείς, σαν να κατέχετε κάτι το εξαιρετικό, υπερηφανεύεστε, και μάλιστα όντες άνθρωποι που διαρκώς παροργίζουν τον Θεό; Ότι δε ο λόγος υπαινίσσεται αυτούς, το φανερώνει σαφώς το Πνεύμα λέγοντας μέσω του Ιεζεκιήλ: «Υιέ ανθρώπου, εγώ σε αποστέλλω προς τον οίκο Ισραήλ, σε αυτούς που με παροργίζουν, οι οποίοι με παρόργισαν, και αυτοί και οι πατέρες τους, μέχρι τη σημερινή ημέρα»· και στη συνέχεια: «Εάν άραγε ακούσουν ή πτοηθούν, διότι είναι οίκος που παροργίζει»· και πάλι: «Και θα λαλήσω τους λόγους μου προς αυτούς, εάν άραγε ακούσουν ή πτοηθούν, διότι είναι οίκος που παροργίζει». Και στον 105ο (ρε΄) ψαλμό έχει λεχθεί: «Διότι παρόργισαν το πνεύμα του»· και πάλι: «Πολλές φορές τους γλίτωσε· αυτοί όμως τον παρόργισαν με τις βουλές τους». Αλλά και ο Μωυσής παρουσιάζει την πικρία τους λέγοντας: «Διότι η άμπελός τους προέρχεται από την άμπελο των Σοδόμων, και η κληματαριά τους από τα Γόμορρα· το σταφύλι τους είναι σταφύλι χολής, τα τσαμπιά τους είναι τσαμπιά πικρίας». Και στον Ιερεμία, επίσης, έχει ειπωθεί προς αυτούς: «Πώς μεταστράφηκε σε πικρία η άμπελος η αλλότρια;» Εύλογα, λοιπόν, και εδώ ονομάστηκαν άνθρωποι που παροργίζουν τον Θεό.

Και τον εξόργισαν στο ύδωρ της Αντιλογίας, και κακοπάθησε ο Μωυσής εξαιτίας τους, διότι πίκραναν το πνεύμα του. Και μίλησε απερίσκεπτα με τα χείλη του. Δεν εξολόθρευσαν τα έθνη που τους είπε ο Κύριος. Και αναμίχθηκαν με τα έθνη και έμαθαν τα έργα τους, και λάτρευσαν τα είδωλά τους, και αυτό έγινε γι' αυτούς σκάνδαλο.

«Καὶ ἐλογίσθη»: Διότι σε όλες τις γενεές των αιώνων υμνείται αυτό που συνέβη, προς ακρόαση του εβραϊκού λαού. «Καὶ παρώργισαν»: Τον Μωυσή στη Μερά, διότι τα ύδατα ήταν πικρά, και προκλήθηκε πολύς γογγυσμός εναντίον του, ή μάλλον εναντίον του Θεού. «Καὶ ἐκακώθη»: Εξασθένησε, λέει, από την αθυμία. «Ὅτι παρεπίκραναν»: Δηλαδή τον έθλιψαν, χλευάζοντάς τον. «Καὶ διέστειλεν»: Συλλογίστηκε για αυτούς τι όφειλε να τους ειπωθεί, επειδή το έθνος ήταν καθ' υπερβολήν αχάριστο. «Οὐκ ἐξωλέθρευσαν»: Διότι ούτε σε αυτό υπάκουσαν στον Θεό και δεν εξολόθρευσαν τα έθνη, επιθυμώντας να συναναμειχθούν μαζί τους. «Καὶ ἐμίγησαν»: Διότι αναμείχθηκαν μαζί τους και εκχυδαΐστηκαν μέσα στα άτιμα έργα τους. «Καὶ ἐδούλευσαν»: Διότι προσκύνησαν τα είδωλα των εθνών και από αυτούς έμαθαν να ειδωλολατρούν. «Καὶ ἔθυσαν»: Διότι τόσο πολύ έλκονταν από τα είδωλα και περιέπεσαν σε μανία, ώστε ούτε τα ίδια τους τα τέκνα δεν λυπήθηκαν, αλλά τα κατέσφαξαν στους δαίμονες. «Καὶ ἐξέχεαν»: Διότι τα βρέφη δεν είχαν αδικήσει σε τίποτα, αλλά σφαγιάζονταν αναίτια. «Ἔθυσαν»: Για να μάθουν πόσο βλάπτει η απομάκρυνση από τον Θεό, για τον λόγο αυτό τους παρέδωσε ο Θεός σε αδόκιμο νου, ώστε να μη λυπηθούν ούτε τα τέκνα τους. «Εφονοκτονήθη — καὶ ἐμιάνθη»: Διότι η γη, αφού μολύνθηκε από τα αίματα, νεκρωνόταν, και από τα έργα τους μιάνθηκε και υποβαθμίστηκε και δεν βρισκόταν πλέον κατάλληλη για καρποφορία.

Ως «διαστολή στα χείλη» δεν εννοεί την αμφιβολία των λόγων, την οποία υπέστη ο Μωυσής θαυματουργώντας από τον βράχο, αλλά το γεγονός καταλογίζεται δικαιολογημένα στον λαό των Ιουδαίων· επειδή, καθώς συνεχώς απειθούσαν και έθεταν σε δοκιμασία, τον έκαναν να περιπέσει σε ολιγωρία. «Και αναμείχθηκαν με τα έθνη.» Όχι μόνο χάρισαν τη ζωή στους ασεβείς, αλλά δημιούργησαν και ασεβή κοινωνία μαζί τους. «Και πόρνευσαν με τα έργα τους.» Πορνεία λοιπόν εδώ ονομάζει την αποστασία από τον Θεό. «Και τους παρέδωσε στα χέρια των εχθρών.» Ταυτόχρονα ύμνησε τη φιλανθρωπία του Θεού, και εξιστόρησε δραματικά τη δική τους κακία· διότι Εκείνος μεν δεν έπαυε να τους ευεργετεί και να τους λυτρώνει από τα δεινά, αυτοί δε επέμεναν ομοίως να Τον παροργίζουν και να Τον παραπικραίνουν. «Και τους παρέδωσε σε οικτιρμούς.» Βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η εύνοια του Θεού· πώς κάνει μέχρι και τους εχθρούς ευμενείς απέναντί μας, και όχι κάποιους, αλλά όλους· και εκείνοι που τους πήραν αιχμαλώτους ως εχθροί, αυτοί δείχνουν πατρική στοργή απέναντι στους αιχμαλωτισθέντες, ώστε να είναι φανερό ότι το ένα είναι έργο της οργής του Θεού, ενώ το άλλο της φιλανθρωπίας Του· διότι έχουμε ανάγκη και από τα δύο για τη διόρθωσή μας. «Σώσε μας, Κύριε ο Θεός μας.» Διότι αυτό σημαίνει όντως να σωθούμε, το να συναχθούμε από τα έθνη, και να μην είμαστε διεσπαρμένοι στην πλάνη εκείνων. Ονομάζει δηλαδή τώρα έθνη εκείνους που πορεύονται στην ασέβεια, η οποία κυριαρχούσε παλαιότερα στα έθνη. «

Και τον εξόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας, και ταλαιπωρήθηκε ο Μωυσής εξαιτίας τους, διότι πίκραναν το πνεύμα του. Και μίλησε με δισταγμό με τα χείλη του. Το έβδομο αμάρτημα, για το οποίο και κατηγορήθηκε ο Μωυσής. Διότι, ενώ πενθούσε την αδελφή του, τον πλησίασαν με πολλή αταξία και απαίτησαν την ικανοποίηση της ανάγκης τους. Εκείνος δε, καταβεβλημένος από την αθυμία του πένθους και βλέποντας την ακράτειά τους, κυριευμένος από θυμό και λύπη, δεν διακόνησε το θείο πρόσταγμα με τη συνήθη αρμονία· αλλά, αναμειγνύοντας κάποια αμφιβολία στα λόγια του, χτύπησε την πέτρα και έβγαλε το νερό. Διότι αυτό φανερώνει η φράση, «Διέστειλε με τα χείλη του», αντί του ότι δεν εξέφερε τους λόγους του χωρίς αμφιβολία. Είπε δηλαδή, όπως αναφέρει, ο Μωυσής προς αυτούς: «Μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλω νερό;». Εξαιτίας αυτού, αγανακτώντας δήθεν ο Θεός των όλων, δεν τους απέδωσε μέσω εκείνου τη γη που είχε υποσχεθεί στους πατέρες, αλλά διέταξε τον ίδιο να δεχθεί το τέλος της ζωής του, ενώ εκπλήρωσε την υπόσχεση μέσω του Ιησού του Ναυή. Και φαίνεται μεν ότι ο Πρύτανης των όλων του επέβαλε αυτή την τιμωρία· όμως, ενήργησε κατ' αυτόν τον τρόπο οικονομώντας άλλα ζητήματα. Πρώτον μεν, επειδή γνώριζε την ανοησία των Ιουδαίων, δεν επέτρεψε να εκπληρωθεί πλήρως η υπόσχεση μέσω αυτού, ώστε να μην τον εκλάβουν ως θεό. Διότι εκείνοι που θεοποίησαν την εικόνα ενός μόσχου, τι είδους σεβασμό δεν θα προσέφεραν σε αυτόν που έγινε υπηρέτης τόσων θαυμάτων;

Γιατί άραγε οργίστηκε ο Θεός με τον Μωυσή και τον Ααρών, όταν έβγαλε το νερό από τον βράχο; Ενώ εκείνοι ήταν περίλυποι για τον θάνατο της αδελφής τους, ο λαός τους πίεζε εξαιτίας της έλλειψης νερού. Δυσφορώντας, λοιπόν, για τη μεγάλη τους απειθαρχία, χρησιμοποίησαν αμφίβολα λόγια βγάζοντας το νερό. Διότι είπε: «Ακούστε με, οι απειθείς, μήπως από αυτόν τον βράχο θα σας βγάλω νερό;» Για αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο Θεός είπε: «Επειδή δεν με πιστέψατε, ώστε να με αγιάσετε ενώπιον των υιών Ισραήλ, γι' αυτό δεν θα εισαγάγετε εσείς αυτήν τη συναγωγή στη γη που τους έδωσα». Αυτό αναφέρει και ο Δαβίδ: «και κακοπάθησε ο Μωυσής εξαιτίας τους» και τα εξής. Διότι, οργισμένος με εκείνους, πρόφερε τον λόγο με τρόπο αμφίβολο· και δεν ήταν αμφιβολία της ψυχής, αλλά της γλώσσας· διότι γι' αυτό είπε «και μίλησε απερίσκεπτα με τα χείλη του». Πρέπει να γνωρίζουμε, βέβαια, ότι ο Θεός εξέδωσε αυτήν την απόφαση οικονομώντας κάτι άλλο.