Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:35

Και τον εξόργισαν στο ύδωρ της Αντιλογίας, και κακοπάθησε ο Μωυσής εξαιτίας τους, διότι πίκραναν το πνεύμα του. Και μίλησε απερίσκεπτα με τα χείλη του. Δεν εξολόθρευσαν τα έθνη που τους είπε ο Κύριος. Και αναμίχθηκαν με τα έθνη και έμαθαν τα έργα τους, και λάτρευσαν τα είδωλά τους, και αυτό έγινε γι' αυτούς σκάνδαλο.

«Καὶ ἐλογίσθη»: Διότι σε όλες τις γενεές των αιώνων υμνείται αυτό που συνέβη, προς ακρόαση του εβραϊκού λαού. «Καὶ παρώργισαν»: Τον Μωυσή στη Μερά, διότι τα ύδατα ήταν πικρά, και προκλήθηκε πολύς γογγυσμός εναντίον του, ή μάλλον εναντίον του Θεού. «Καὶ ἐκακώθη»: Εξασθένησε, λέει, από την αθυμία. «Ὅτι παρεπίκραναν»: Δηλαδή τον έθλιψαν, χλευάζοντάς τον. «Καὶ διέστειλεν»: Συλλογίστηκε για αυτούς τι όφειλε να τους ειπωθεί, επειδή το έθνος ήταν καθ' υπερβολήν αχάριστο. «Οὐκ ἐξωλέθρευσαν»: Διότι ούτε σε αυτό υπάκουσαν στον Θεό και δεν εξολόθρευσαν τα έθνη, επιθυμώντας να συναναμειχθούν μαζί τους. «Καὶ ἐμίγησαν»: Διότι αναμείχθηκαν μαζί τους και εκχυδαΐστηκαν μέσα στα άτιμα έργα τους. «Καὶ ἐδούλευσαν»: Διότι προσκύνησαν τα είδωλα των εθνών και από αυτούς έμαθαν να ειδωλολατρούν. «Καὶ ἔθυσαν»: Διότι τόσο πολύ έλκονταν από τα είδωλα και περιέπεσαν σε μανία, ώστε ούτε τα ίδια τους τα τέκνα δεν λυπήθηκαν, αλλά τα κατέσφαξαν στους δαίμονες. «Καὶ ἐξέχεαν»: Διότι τα βρέφη δεν είχαν αδικήσει σε τίποτα, αλλά σφαγιάζονταν αναίτια. «Ἔθυσαν»: Για να μάθουν πόσο βλάπτει η απομάκρυνση από τον Θεό, για τον λόγο αυτό τους παρέδωσε ο Θεός σε αδόκιμο νου, ώστε να μη λυπηθούν ούτε τα τέκνα τους. «Εφονοκτονήθη — καὶ ἐμιάνθη»: Διότι η γη, αφού μολύνθηκε από τα αίματα, νεκρωνόταν, και από τα έργα τους μιάνθηκε και υποβαθμίστηκε και δεν βρισκόταν πλέον κατάλληλη για καρποφορία.

Ως «διαστολή στα χείλη» δεν εννοεί την αμφιβολία των λόγων, την οποία υπέστη ο Μωυσής θαυματουργώντας από τον βράχο, αλλά το γεγονός καταλογίζεται δικαιολογημένα στον λαό των Ιουδαίων· επειδή, καθώς συνεχώς απειθούσαν και έθεταν σε δοκιμασία, τον έκαναν να περιπέσει σε ολιγωρία. «Και αναμείχθηκαν με τα έθνη.» Όχι μόνο χάρισαν τη ζωή στους ασεβείς, αλλά δημιούργησαν και ασεβή κοινωνία μαζί τους. «Και πόρνευσαν με τα έργα τους.» Πορνεία λοιπόν εδώ ονομάζει την αποστασία από τον Θεό. «Και τους παρέδωσε στα χέρια των εχθρών.» Ταυτόχρονα ύμνησε τη φιλανθρωπία του Θεού, και εξιστόρησε δραματικά τη δική τους κακία· διότι Εκείνος μεν δεν έπαυε να τους ευεργετεί και να τους λυτρώνει από τα δεινά, αυτοί δε επέμεναν ομοίως να Τον παροργίζουν και να Τον παραπικραίνουν. «Και τους παρέδωσε σε οικτιρμούς.» Βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η εύνοια του Θεού· πώς κάνει μέχρι και τους εχθρούς ευμενείς απέναντί μας, και όχι κάποιους, αλλά όλους· και εκείνοι που τους πήραν αιχμαλώτους ως εχθροί, αυτοί δείχνουν πατρική στοργή απέναντι στους αιχμαλωτισθέντες, ώστε να είναι φανερό ότι το ένα είναι έργο της οργής του Θεού, ενώ το άλλο της φιλανθρωπίας Του· διότι έχουμε ανάγκη και από τα δύο για τη διόρθωσή μας. «Σώσε μας, Κύριε ο Θεός μας.» Διότι αυτό σημαίνει όντως να σωθούμε, το να συναχθούμε από τα έθνη, και να μην είμαστε διεσπαρμένοι στην πλάνη εκείνων. Ονομάζει δηλαδή τώρα έθνη εκείνους που πορεύονται στην ασέβεια, η οποία κυριαρχούσε παλαιότερα στα έθνη. «

Προς τούτο, θέλησε να δείξει και τον πρόσκαιρο χαρακτήρα της νομοθεσίας από τα όσα συνέβησαν στον ίδιο τον νομοθέτη. Διότι, εάν ο ίδιος ο νομοθέτης δεν απόλαυσε τη Γη της Επαγγελίας, ήταν εύκολο να κατανοήσει κανείς από αυτό, ότι ούτε και εκείνοι επρόκειτο να απολαύσουν για πολύ αυτή την πρόνοια. Αφού, λοιπόν, διηγήθηκε με αυτόν τον τρόπο τα όσα συνέβησαν στην έρημο, ελέγχει την παρανομία τους που έλαβε χώρα στη Γη της Επαγγελίας. «Δεν εξολόθρευσαν τα έθνη, όπως τους είχε πει ο Κύριος. Και αναμείχθηκαν με τα έθνη, και έμαθαν τα έργα τους, και δούλεψαν στα γλυπτά είδωλά τους, και αυτό έγινε σε αυτούς σκάνδαλο». Διότι απαγόρευσε την επιμιξία για να αποτρέψει την κοινωνία στην ασέβεια, συναναιρώντας μαζί με την αρχή και το τέλος, αφανίζοντας μαζί με τη ρίζα και τον καρπό, και προλαμβάνοντας το χειρότερο κακό με το μικρότερο. Αλλά παρ' όλα αυτά, εκείνοι παραβαίνοντας τον θείο νόμο και σε αυτό, ούτε τα ασεβή έθνη εξολόθρευσαν, ούτε απέφυγαν την επικοινωνία μαζί τους, αλλά ζήλεψαν τον πονηρό τρόπο ζωής τους. Φανερώνοντας, λοιπόν, ο προφήτης ότι ο Θεός δεν δίδασκε τη μισανθρωπία, αλλά ότι επιθυμούσε να τους θέσει σε ασφάλεια, πρόσθεσε: Και έγινε σε αυτούς σκάνδαλο αυτή η επιμιξία και η συναναστροφή, και μάλιστα σκάνδαλο όχι τυχαίο· διότι καταλήφθηκαν από μανία ενάντια στην ίδια τους τη φύση, πράγμα που επισημαίνει προσθέτοντας: «Και θυσίασαν τους υιούς τους και τις θυγατέρες τους στα δαιμόνια».

Διότι έκαστος εξ ημών πλανήθηκε στη δική του οδό, εγκαταλείποντας την ευθεία οδό, και γίναμε όπως ήμασταν εξ αρχής, όταν δεν μας κυβερνούσες, Κύριε. Και αληθινά εκπληρώθηκε σε εμάς η προφητεία του Δαβίδ που λέει: Και αναμείχθηκαν με τα έθνη, και έμαθαν τα έργα τους.

Στα λόγια μεν πολλοί είναι Χριστιανοί, στον τρόπο ζωής όμως λίγοι και σπάνιοι· κατά το σχήμα φαίνονται ως Χριστιανοί και ως μαθητές του Χριστού, κατά τον τρόπο ζωής όμως είναι προδότες· στα λόγια είναι ευσεβείς και εύσπλαχνοι, κατά τον τρόπο ζωής όμως ασεβείς και ανελεήμονες· στην ονομασία είναι Χριστιανοί, αλλά στα έργα εθνικοί, όπως ακριβώς προείπε ο προφήτης Δαβίδ, ότι «Αναμείχθηκαν με τα έθνη και έμαθαν τα έργα τους». Και πράγματι, σε εμάς εκπληρώθηκε η προφητεία αυτή. Τι είδους Χριστιανοί είναι αυτοί που δίνουν προσοχή σε ιουδαϊκούς και ελληνικούς μύθους, σε γενεαλογίες, σε μαντείες, σε αστρολογίες, σε μαγγανείες και σε φυλαχτά· και παρατηρούν ημέρες και έτη, οιωνούς και όνειρα και φωνές πτηνών· και ανάβουν λύχνους στις πηγές και λούζονται, και δίνουν σημασία στα συναπαντήματα, και τρώνε ειδωλόθυτα, και αίμα πνιγμένων ζώων και όσων έχουν κατασπαραχθεί από θηρία ή έχουν χτυπηθεί από αρπακτικά πτηνά, και πολλά άλλα όμοια με αυτά;

Η αλλαγή του τόπου σού προκάλεσε την αλλαγή του τρόπου ζωής, και οι κακές συναναστροφές διέφθειραν τα χρηστά σου ήθη· το πρώτο μάς το βεβαίωσε ο Μέγας Βασίλειος στην προς Χίλωνα επιστολή, και το δεύτερο ο Απόστολος στην προς Κορινθίους επιστολή. Αν οι Ισραηλίτες δεν κατέβαιναν στην Αίγυπτο, αν δεν πήγαιναν στη Βαβυλώνα, δεν θα μάθαιναν τα έργα και τις ειδωλολατρίες των Αιγυπτίων και των Βαβυλωνίων· «διότι αναμείχθηκαν», λέει ο προφήτης, «με τα έθνη και έμαθαν τα έργα τους».

Επειδή, λοιπόν, αυτοί που βρίσκονταν μέσα σε αυτά τα αγαθά, και πριν εισέλθουν στη γη της επαγγελίας και μετά την είσοδό τους, παρέβησαν και οι ίδιοι την εντολή του Θεού που λέει: «Άκουε, Ισραήλ· Κύριος ο Θεός σου είναι ένας Κύριος και δεν θα προσκυνήσεις ξένο θεό» και «θυσίασαν τους γιους τους και τις κόρες τους στα δαιμόνια και έτρωγαν και έπιναν τον οίνο των σπονδών τους και προσκύνησαν αυτά που κατασκεύασαν τα δάχτυλά τους, σκότωσαν τους αγίους και λιθοβόλησαν τους προφήτες, μεταστράφηκαν σαν στρεβλό τόξο και παρόξυναν με ξένους θεούς και με τα βδελύγματά τους τον Θεό που τους έθρεψε στην έρημο και τον ξέχασαν» — τι έπραξε λοιπόν ο Κύριος που τους εξέλεξε ανάμεσα σε όλα τα έθνη; Οργίστηκε και τους αποστράφηκε; Ουδαμώς, αλλά απέστειλε τον Υιό Του για να κατακλύσει τις αμαρτίες τους, επειδή έφτασαν στο σημείο να εξομοιωθούν και αυτοί με τα έθνη, καθώς είναι γραμμένο: «Και αναμείχθηκαν με τα έθνη και έμαθαν τα έργα τους» και «ενώ βρίσκονταν σε θέση τιμής δεν το κατανόησαν». Γι' αυτό, θυμήσου σχετικά την κιβωτό, τους γιους του Νώε και τα θηρία και τα ερπετά που είχαν εισέλθει τότε σε αυτήν, όπως είπα, διηγούμενος τα σχετικά με αυτήν, ότι δηλαδή ο μεν Νώε αποτελεί τύπο του Χριστού, οι δε γιοι του τύπο του λαού που βρισκόταν υπό τον νόμο, ενώ τα θηρία και τα ερπετά τύπο των εθνών.