Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:41

Και τους κυρίευσαν αυτοί που τους μισούσαν. Οι Βαβυλώνιοι και οι Ασσύριοι επικράτησαν επί των Ισραηλιτών εξαιτίας των παρανομιών τους. Πολλές φορές τους διέσωσε. Αυτοί όμως τον πίκραναν με τις βουλές τους. Εκείνος μεν, από φιλανθρωπία, ήταν γλυκύς απέναντί τους, ενώ εκείνοι τον ανάγκαζαν να φαίνεται πικρός σε αυτούς. Και πάλι τον έσωσε, ως Σωτήρας· εκείνοι όμως καταστράφηκαν, εμπλέκοντας τους εαυτούς τους σε έργα απώλειας· μέχρι που, πράττοντας αυτά πολλές φορές, τελικά καταστράφηκαν. Το δε «πολλές φορές», είναι όμοιο με το: «Πόσες φορές θέλησα να επισυναγάγω τα τέκνα σου;»· και το: «Και ταπεινώθηκαν μέσα στις ανομίες τους», με το: «Δεν θελήσατε». Διότι, ενώ τους επέβαλλε την παιδαγωγία, τους μετέδιδε πάλι τη φιλανθρωπία του· αυτοί όμως του ανταπέδιδαν με εχθρότητα.

Και τους παρέδωσε στα χέρια των εχθρών, και τους κυρίευσαν εκείνοι που τους μισούσαν. Ο Κύριος όμως δεν παραδίδει τον λαό του, εάν δεν τον βδελυχθεί προηγουμένως· και τον βδελύσσεται εξαιτίας των προαναφερθεισών πράξεων. Όταν όμως ο Κύριος παραδώσει, ποιος δεν μπορεί να κυριεύσει τους δικούς του; Και τους έθλιψαν οι εχθροί τους, και ταπεινώθηκαν κάτω από τα χέρια τους· πολλές φορές τους λύτρωσε.

«Και εκπόρνευσαν» Διότι διανοήθηκαν πολλά για τα είδωλα και για τις άσεμνες ηδυπάθειες και από παντού εκπόρνευσαν. «Και οργίστηκε» Διότι παροξύνθηκε ο Θεός από τα έργα τους, τους βδελύχθηκε και τους απέρριψε από το πρόσωπό του. «Και παρέδωσε» Εξαιτίας της αγνωμοσύνης (ανομίας) παραδόθηκαν στα έθνη, για να παιδαγωγηθούν, αλλά ούτε και έτσι μετανόησαν (δεν επέστρεψαν). «Και έθλιψαν» Ώστε, κυριευμένοι από τη θλίψη, να έλθουν σε μετάνοια. «Και ταπεινώθηκαν» Διότι πόσες φορές, όταν κυριεύονταν από τους εχθρούς, καταστρέφονταν, αλλά ούτε και έτσι επέστρεφαν. «Πολλές φορές» Πόσες φορές τους λύτρωσε από τη θλίψη των εχθρών και δεν θυμήθηκαν, αλλά συνέχισαν να βουλεύονται άτοπα και παρόξυναν τον Θεό. «Και ταπεινώθηκαν» Διότι, εξαιτίας της ανομίας τους, τους βδελύχθηκε ο Θεός και ταπεινώθηκαν έως τον άδη. «Και είδε» Διότι είδε ο Θεός τη θλίψη τους, την οποία υπέμεναν εξαιτίας της ανοησίας τους, και συμπόνεσε. «Με το να εισακούσει» Διότι δεν τους παρέβλεψε, ως αγαθός, αλλά εισάκουσε (επάκουσε) τη δέησή τους. «Και θυμήθηκε» Διότι δεν μπορούσε (δεν δύναται) να ψευστεί ο Θεός, γι' αυτό θυμήθηκε τον λόγο του προς τον Αβραάμ, τον οποίο (όπως) του ορκίστηκε. «Και μετεμελήθη» Διότι ανεξιχνίαστο είναι το έλεος του Θεού σε όλους όσους μετανοούν. «Και έδωσε» Όσους πίστεψαν από αυτούς· διότι ο λαός του Ισραήλ ήταν τύπος του λαού που προέρχεται από τα έθνη.

Ως «διαστολή στα χείλη» δεν εννοεί την αμφιβολία των λόγων, την οποία υπέστη ο Μωυσής θαυματουργώντας από τον βράχο, αλλά το γεγονός καταλογίζεται δικαιολογημένα στον λαό των Ιουδαίων· επειδή, καθώς συνεχώς απειθούσαν και έθεταν σε δοκιμασία, τον έκαναν να περιπέσει σε ολιγωρία. «Και αναμείχθηκαν με τα έθνη.» Όχι μόνο χάρισαν τη ζωή στους ασεβείς, αλλά δημιούργησαν και ασεβή κοινωνία μαζί τους. «Και πόρνευσαν με τα έργα τους.» Πορνεία λοιπόν εδώ ονομάζει την αποστασία από τον Θεό. «Και τους παρέδωσε στα χέρια των εχθρών.» Ταυτόχρονα ύμνησε τη φιλανθρωπία του Θεού, και εξιστόρησε δραματικά τη δική τους κακία· διότι Εκείνος μεν δεν έπαυε να τους ευεργετεί και να τους λυτρώνει από τα δεινά, αυτοί δε επέμεναν ομοίως να Τον παροργίζουν και να Τον παραπικραίνουν. «Και τους παρέδωσε σε οικτιρμούς.» Βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η εύνοια του Θεού· πώς κάνει μέχρι και τους εχθρούς ευμενείς απέναντί μας, και όχι κάποιους, αλλά όλους· και εκείνοι που τους πήραν αιχμαλώτους ως εχθροί, αυτοί δείχνουν πατρική στοργή απέναντι στους αιχμαλωτισθέντες, ώστε να είναι φανερό ότι το ένα είναι έργο της οργής του Θεού, ενώ το άλλο της φιλανθρωπίας Του· διότι έχουμε ανάγκη και από τα δύο για τη διόρθωσή μας. «Σώσε μας, Κύριε ο Θεός μας.» Διότι αυτό σημαίνει όντως να σωθούμε, το να συναχθούμε από τα έθνη, και να μην είμαστε διεσπαρμένοι στην πλάνη εκείνων. Ονομάζει δηλαδή τώρα έθνη εκείνους που πορεύονται στην ασέβεια, η οποία κυριαρχούσε παλαιότερα στα έθνη. «

Και πόρνευσαν με τα επιτηδεύματά τους. Πορνεία εδώ δεν ονομάζει μόνο την ακολασία, αλλά και τη λατρεία των ειδώλων. Διότι, επειδή, αν και ήταν ενωμένοι με τον Θεό, αγάπησαν τη λατρεία εκείνων, δικαιολογημένα ονόμασε πορνεία τη δεισιδαιμονία. Και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του λαού του, και βδελύχθηκε την κληρονομία του. Και τους παρέδωσε στα χέρια των εθνών, και τους εξουσίασαν εκείνοι που τους μισούσαν. Και τους έθλιψαν οι εχθροί τους, και ταπεινώθηκαν κάτω από τα χέρια τους.

Αλλά τώρα αναφέρεται σε αυτήν που έχει καταστεί βδέλυγμα, αφού προηγουμένως προφήτευσε περί άλλης κληρονομίας, περί άλλου λαού και έθνους, με τους οποίους ευχήθηκε να συγκαταλεχθεί. Πρώτα, όμως, επέρχεται ο αποτροπιασμός, έπειτα η παράδοση από τον Θεό, και ύστερα η κυριαρχία των εχθρών επάνω τους. Διότι, για όσο διάστημα ο Θεός εξουσιάζει κάποιον, οι εχθροί δεν μπορούν να τον κυριεύσουν. Και προσθέτει: «Πολλές φορές τους έσωσε».

Για τον οποίο λέει ο Δαβίδ: «Και στάθηκε ο Φινεές και εξιλέωσε και σταμάτησε» το θανατικό της οργής από τον λαό. «Και αυτό του λογίστηκε ως δικαιοσύνη, σε γενεά και γενεά, έως τον αιώνα». Διότι, ενώ παντού ο φόνος είναι μιαρός και ολέθριος, εδώ θεωρήθηκε δικαιοσύνη και αγιασμός, επειδή έγινε από ζήλο και σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, όπως ακριβώς και αλλού οργίστηκε. «Επειδή δεν εξολόθρευσαν», λέει, «τα έθνη, τα οποία τους είπε ο Κύριος· αλλά μάλλον αναμείχθηκαν μαζί τους και έμαθαν τα έργα τους και δούλευσαν στα είδωλά τους, και θυσίασαν τους γιους τους και τις θυγατέρες τους στα δαιμόνια». Γι' αυτό τους είπε ο Θεός να εξολοθρεύσουν τα έθνη εκείνα, για να μη συμβούν αυτά. Εκείνοι όμως, επειδή παράκουσαν, έπραξαν το αντίθετο: «Και μολύνθηκε», λέει, «η γη με τα έργα τους, και πόρνευσαν με τις πράξεις τους». Πότε δε τα έκαναν αυτά; Αφού κληρονόμησαν τη γη της επαγγελίας. «Και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του λαού του και τους παρέδωσε στα χέρια των εθνών, και τους εξουσίασαν αυτοί που τους μισούσαν». Τέτοιοι είναι άλλωστε οι καρποί των αμαρτιών, πικροί και θανάσιμοι. Όμως, «μεταμελήθηκε», λέει, «σύμφωνα με το πλήθος του ελέους του και προκάλεσε την ευσπλαχνία γι' αυτούς ενώπιον όλων εκείνων που τους αιχμαλώτισαν».

ΟΜΙΛΙΑ ΚΗ. Όπως ακριβώς οργίστηκε κάποτε ο Θεός με τους Ιουδαίους και παρέδωσε φανερά την Ιερουσαλήμ στους εχθρούς, και την κυρίευσαν αυτοί που τους μισούσαν, και δεν υπήρχε πλέον εκεί ούτε εορτή ούτε προσφορά, έτσι οργίστηκε και με την ψυχή εξαιτίας της παράβασης της εντολής και την παρέδωσε στους εχθρούς, δηλαδή στους δαίμονες και στα πάθη. Και αυτοί, αφού την πλάνησαν, την αφάνισαν τελείως, και δεν υπήρχε πλέον σε αυτήν ούτε εορτή ούτε θυμίαμα ούτε προσφορά που να αναπέμπεται από αυτήν προς τον Θεό, καθώς οι δρόμοι των γνωρισμάτων της γέμισαν από φοβερά θηρία, και ερπετά της πονηρίας, δηλαδή πονηρά πνεύματα, εγκαταστάθηκαν μέσα της. Και όπως ακριβώς ένα σπίτι, όταν δεν έχει τον κύριό του να κατοικεί μέσα του, ντύνεται το σκοτάδι, την ατιμία και την ύβρι, και γεμίζει από ακαθαρσίες και κοπριές, έτσι και η ψυχή, η οποία δεν έχει τον Κύριό της να ευφραίνεται μαζί με τους αγγέλους μέσα της, γεμίζει από το σκοτάδι της αμαρτίας, την αισχύνη των παθών και από κάθε ατιμία.