Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:44

Και είδε ο Κύριος τη θλίψη τους, όταν εισάκουσε τη δέησή τους. Και θυμήθηκε τη διαθήκη του, και μεταβλήθηκε σύμφωνα με το πλήθος του ελέους του. Και τους έδωσε να βρουν οίκτο ενώπιον όλων εκείνων που τους είχαν αιχμαλωτίσει. Και αυτό εκπληρώθηκε, όταν ο Θεός έβαλε στην καρδιά του βασιλιά Κύρου, και έπειτα του Δαρείου και του Αρταξέρξη, να συμπεριφερθούν με φιλανθρωπία στο ιουδαϊκό έθνος, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο Βιβλίο του Έσδρα. Αλλά ακόμη και τώρα, αν και υποδουλωμένοι στην εξουσία των Ρωμαίων, τυγχάνουν οίκτου, καθώς ο Θεός τους το έχει δωρίσει αυτό· όχι επειδή ήταν άξιοι, αλλά πάλι εξαιτίας του πλήθους του ελέους του. «Και μεταβλήθηκε σύμφωνα με το πλήθος του ελέους του». Ονομάζει δε μεταμέλεια την παύση της παιδαγωγίας. Διότι ο Θεός δεν υπόκειται στο πάθος της μεταμέλειας, ούτε αρέσκεται πότε στα μεν και πότε στα δε, αλλά, κυβερνώντας τα πάντα με σοφία, και παιδαγωγικές δοκιμασίες επιφέρει και φιλανθρωπία προσφέρει.

«Και εκπόρνευσαν» Διότι διανοήθηκαν πολλά για τα είδωλα και για τις άσεμνες ηδυπάθειες και από παντού εκπόρνευσαν. «Και οργίστηκε» Διότι παροξύνθηκε ο Θεός από τα έργα τους, τους βδελύχθηκε και τους απέρριψε από το πρόσωπό του. «Και παρέδωσε» Εξαιτίας της αγνωμοσύνης (ανομίας) παραδόθηκαν στα έθνη, για να παιδαγωγηθούν, αλλά ούτε και έτσι μετανόησαν (δεν επέστρεψαν). «Και έθλιψαν» Ώστε, κυριευμένοι από τη θλίψη, να έλθουν σε μετάνοια. «Και ταπεινώθηκαν» Διότι πόσες φορές, όταν κυριεύονταν από τους εχθρούς, καταστρέφονταν, αλλά ούτε και έτσι επέστρεφαν. «Πολλές φορές» Πόσες φορές τους λύτρωσε από τη θλίψη των εχθρών και δεν θυμήθηκαν, αλλά συνέχισαν να βουλεύονται άτοπα και παρόξυναν τον Θεό. «Και ταπεινώθηκαν» Διότι, εξαιτίας της ανομίας τους, τους βδελύχθηκε ο Θεός και ταπεινώθηκαν έως τον άδη. «Και είδε» Διότι είδε ο Θεός τη θλίψη τους, την οποία υπέμεναν εξαιτίας της ανοησίας τους, και συμπόνεσε. «Με το να εισακούσει» Διότι δεν τους παρέβλεψε, ως αγαθός, αλλά εισάκουσε (επάκουσε) τη δέησή τους. «Και θυμήθηκε» Διότι δεν μπορούσε (δεν δύναται) να ψευστεί ο Θεός, γι' αυτό θυμήθηκε τον λόγο του προς τον Αβραάμ, τον οποίο (όπως) του ορκίστηκε. «Και μετεμελήθη» Διότι ανεξιχνίαστο είναι το έλεος του Θεού σε όλους όσους μετανοούν. «Και έδωσε» Όσους πίστεψαν από αυτούς· διότι ο λαός του Ισραήλ ήταν τύπος του λαού που προέρχεται από τα έθνη.

Το δε «Πολλές φορές», είναι όμοιο με το «Πόσες φορές θέλησα να επισυναγάγω τα τέκνα σου·» το δε «Και ταπεινώθηκαν μέσα στις ανομίες τους», με το «Και δεν θελήσατε». «Και είδε ο Κύριος όταν αυτοί θλίβονταν, όταν εισάκουσε τη δέησή τους». Αυτά διδάσκουν και οι ιστορίες, και ότι δηλαδή δεήθηκαν στον Θεό ωθούμενοι από την ανάγκη, και ότι αφού δεήθηκαν εισακούστηκαν. «Και θυμήθηκε τη διαθήκη του, και μεταμελήθηκε σύμφωνα με το πλήθος του ελέους του». Διότι εξαιτίας των υποσχέσεων προς τους πατέρες χορήγησε το έλεος. Ονομάζει δε μεταμέλεια την παύση της παιδαγωγίας. Διότι ο Θεός δεν έχει το πάθος της μεταμέλειας, ούτε αρέσκεται πότε σε αυτά και πότε σε εκείνα, αλλά κυβερνώντας τα πάντα με σοφία, και παιδαγωγίες επιφέρει και φιλανθρωπία προσφέρει. «Και τους έδωσε ώστε να βρουν οίκτο ενώπιον όλων εκείνων που τους αιχμαλώτισαν». Λέει δηλαδή ο Έσδρας, πώς έβαλε ο Κύριος ο Θεός στην καρδιά του βασιλιά Κύρου, και έπειτα του Δαρείου και του Αρταξέρξη, να συμπεριφερθούν φιλάνθρωπα προς τον λαό των Ιουδαίων. Μέσα σε οικτιρμούς βρίσκονται και τώρα που είναι υποδουλωμένοι στους Ρωμαίους, χάρη στους θείους οικτιρμούς και όχι λόγω δικής τους αξίας. Η μεταμέλεια, εξάλλου, δεν είναι πάθος του Θεού, αλλά παύση της παιδαγωγίας. «Σώσε μας, Κύριε ο Θεός μας, και επισυνάγαγέ μας από τα έθνη, για να εξομολογηθούμε στο όνομά σου το μεγάλο και άγιο, και να καυχηθούμε για την αίνεσή σου».

Είναι προτιμότερο να ηττάται κανείς με έντιμο τρόπο, παρά να νικά με τρόπο επισφαλή και αθέμιτο. —Να αναγνωρίζεις όρια στην έχθρα, αλλά όχι στην εύνοια. ΤΙΤΛΟΣ Ηʹ. —Περί της μεταμέλειας του Θεού· και σε ποιες περιπτώσεις ο Δημιουργός μετεμελήθηκε. «Όταν είδε ο Κύριος ότι πλήθυναν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη, και ότι ο καθένας διανοείται επιμελώς στην καρδιά του τα πονηρά όλες τις ημέρες, τότε αναλογίστηκε ο Θεός ότι δημιούργησε τον άνθρωπο πάνω στη γη. Και είπε ο Θεός: Θα εξαλείψω τον άνθρωπο που δημιούργησα από το πρόσωπο της γης, από τον άνθρωπο μέχρι τα κτήνη· διότι αναλογίστηκα ότι δημιούργησα τον άνθρωπο». «Απηύθυνε λόγο ο Κύριος προς τον Σαμουήλ, λέγοντας: Έχω μεταμεληθεί που έχρισα βασιλιά τον Σαούλ· διότι απομακρύνθηκε από εμένα, και δεν τήρησε τους λόγους μου. Και λυπήθηκε βαθιά ο Σαμουήλ, και κραύγαζε προς τον Κύριο όλη τη νύκτα. Δεν πήγε ξανά ο Σαμουήλ να δει τον Σαούλ έως την ημέρα του θανάτου του, και ο Κύριος μετεμελήθη που ανέδειξε βασιλιά τον Σαούλ επί του Ισραήλ». «Είδε ο Κύριος την ώρα που εκείνοι θλίβονταν». «