Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:48

Αλλά ας μη σου διαφύγει ακόμη και τούτο, ω φιλόκαλε, ότι οι Εβραίοι διαίρεσαν και το Ψαλτήριο σε πέντε βιβλία, ώστε να αποτελεί και αυτό μιαν άλλη Πεντάτευχο. Διότι από τον πρώτο ψαλμό μέχρι τον τεσσαρακοστό υπολόγισαν ένα βιβλίο· από τον τεσσαρακοστό πρώτο μέχρι τον εβδομηκοστό πρώτο το θεώρησαν δεύτερο· από τον εβδομηκοστό δεύτερο έως τον ογδοηκοστό όγδοο έκαναν το τρίτο βιβλίο· από τον ογδοηκοστό ένατο έως τον εκατοστό πέμπτο έκαναν το τέταρτο· και από τον εκατοστό έκτο έως τον εκατοστό πεντηκοστό συνέθεσαν το πέμπτο. Έκριναν, δηλαδή, σωστό να αποτελεί το τέλος ενός βιβλίου κάθε ψαλμός που έχει στο τέλος του τη φράση «εὐλογητὸς Κύριος, γένοιτο, γένοιτο». Και αυτό βρίσκεται στον τεσσαρακοστό, στον εβδομηκοστό πρώτο, στον ογδοηκοστό όγδοο και στον εκατοστό πέμπτο ψαλμό. Έτσι συμπληρώθηκαν τα τέσσερα βιβλία. Στο τέλος δε του πέμπτου βιβλίου, αντί του «εὐλογητὸς Κύριος, γένοιτο, γένοιτο», υπάρχει το «πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον, ἀλληλούια». Διότι, σκεπτόμενοι κατ' αυτόν τον τρόπο, ολοκλήρωσαν όλη τη σχετική διάταξή του.

Γι' αυτό λέει ο θείος Απόστολος: «Ευλογητός ο Θεός που μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία.» Εφόσον λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, αντιπροσφέρει ευλογία σε Εκείνον που έγινε η αιτία της ευλογίας τους. Γι' αυτό, πρώτα μεν τον μακάριζαν, έπειτα διδάσκεται και να ευλογεί λέγοντας: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα». Παρατήρησε δε, πώς κάθε μέρος του βιβλίου των Ψαλμών καταλήγει σε παρόμοιο τέλος. Διότι του μεν πρώτου μέρους ο τελευταίος ήταν ο τεσσαρακοστός (μ'), του οποίου προς το τέλος λεγόταν: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ από τώρα και εις τον αιώνα· γένοιτο, γένοιτο». Του δε δεύτερου μέρους τελευταίος ήταν ο προκείμενος, ο οποίος ομοίως στο τέλος λέει: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα. Και ευλογημένο το όνομα της δόξας Του», και τα εξής. Του δε τρίτου μέρους τελευταίος τυγχάνει ο ογδοηκοστός όγδοος (πη'), του οποίου το τέλος είναι: «Ευλογητός ο Κύριος εις τον αιώνα· γένοιτο, γένοιτο». Ομοίως και του τέταρτου μέρους τελευταίος μεν είναι ο εκατοστός πέμπτος (ρε'), και το τέλος αυτού είναι: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ από τον αιώνα και έως τον αιώνα, και θα πει όλος ο λαός: Γένοιτο, γένοιτο». Το δε πέμπτο μέρος καταλήγει στο «αλληλούια», με το οποίο και ολοκληρώνεται ολόκληρο το βιβλίο. Όμως ο παρών ψαλμός, μετά την προεκτεθείσα προφητεία περί του Χριστού, επιφέρει το: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ», και προσθέτει το, «που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα».

Σώσε μας, Κύριε ο Θεός μας, και επισύναξέ μας από τα έθνη, για να δοξολογούμε το άγιό σου όνομα και να καυχόμαστε για τον αίνο σου. Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, από τον αιώνα και έως τον αιώνα. Και όλος ο λαός θα πει: Γένοιτο, γένοιτο. Διδάσκονται να προσεύχονται ώστε να επιτύχουν τη σύναξή τους από τα έθνη, προκειμένου να απαλλαγούν επιτέλους από τη διασπορά και να συγκεντρωθούν όλοι μαζί στον ίδιο τόπο· πράγμα το οποίο οι μεν Ιουδαίοι φαντάζονται ότι πρόκειται να συμβεί στον παρόντα βίο, όταν θα εμφανιστεί σε αυτούς ο χρισμένος· εμείς όμως, εφόσον ήδη έχει επιλάμψει στους ανθρώπους ο Σωτήρας μας, βλέπουμε από όλα τα έθνη το πλήθος των ψυχών που καθημερινά συνάγονται υπό τον Υιό του Θεού, και από εδώ προετοιμάζονται για την ανώτερη επισυναγωγή της βασιλείας των ουρανών, την οποία και επαγγέλλεται ως αληθινά αγία. Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, από τον αιώνα και έως τον αιώνα. Και όλος ο λαός θα πει: Γένοιτο, γένοιτο.

Το πέρας του τέταρτου τμήματος είναι ο εκατοστός πέμπτος, του οποίου το τέλος είναι παρόμοιο με τα υπόλοιπα: «Ευλογητός Κύριος ο Θεός του Ισραήλ από τον αιώνα και έως τον αιώνα», και θα πει όλος ο λαός: «Γένοιτο, γένοιτο». Το δε πέμπτο μέρος εκτείνεται από αυτόν έως τον τελευταίο, του οποίου το πέρας είναι: «Πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον».

εναντίον: Τον Ισραήλ τον σπλαχνίστηκε (να τον σπλαχνίζεται) απέναντι στους [αισθητούς] εχθρούς, ώστε να γνωρίσει τη δύναμη του Θεού, ενώ τον λαό που προήλθε από τα έθνη τον εκδικήθηκε [απελευθερώνοντάς τον από] τους δαίμονες, οι οποίοι είναι οι νοητοί εχθροί. σώσον ημάς: Όσοι σώθηκαν από αυτούς παρακαλούν τον Θεό (τον Κύριο) να ενωθούν (να συναχθούν) με τον πιστό λαό, αυτόν που πίστεψε προερχόμενος από τα έθνη. του εξομολογήσασθαι: Προκειμένου να εξομολογηθούμε στον Θεό για όσα πράξαμε, ώστε να ελεηθούμε. του εγκαυχάσθαι: Διότι είναι μεγάλο καύχημα για τον πιστό (του πιστού) να αινεί διαρκώς τον Θεό. ευλογητός: Διότι από τον αιώνα (από τους αιώνες) και εις τους αιώνες ευλογείται ο Θεός και δοξάζεται από όλους τους αγίους. και ερεί: Διότι κάθε πνοή ακατάπαυστα βοά για το έλεος του Θεού: γένοιτο.

«Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ.» Μέχρι εδώ οι Εβραίοι οριοθετούν το τέταρτο βιβλίο των Ψαλμών· διότι, έχοντας διαιρέσει την προφητεία του Δαβίδ σε πέντε μέρη (όπως είπαμε και προηγουμένως), θεωρούν ότι κάθε ψαλμός, στον οποίο προστίθεται στο τέλος το «Αμήν, αμήν», αποτελεί την ολοκλήρωση ενός βιβλίου.

Διδάσκονται δε και πώς πρέπει να προσεύχονται, πράγμα το οποίο οι Ιουδαίοι μεν το προσδοκούν, εμείς όμως ομολογούμε ότι έχει εκπληρωθεί διά της ελεύσεως του Σωτήρος, καθώς όλοι από παντού προσέρχονται στο σωτήριο κήρυγμα και προσδοκούν μια ανώτερη σύναξη στη βασιλεία των ουρανών, η οποία, ούσα η αληθινή γη σε σύγκριση με την παρούσα, έχει επαγγελθεί σύμφωνα με το: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη», όπου όσοι θα έχουν συναχθεί θα ευχαριστήσουν για όσα αξιώθηκαν, καυχώμενοι για τον αίνο Εκείνου που τους έσωσε. «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, από τον αιώνα και έως τον αιώνα· και όλος ο λαός θα πει: Γένοιτο, γένοιτο». Διότι αξιοΰμνητος για όλα είναι ο Κύριος των πάντων, αυτός που ονομάστηκε Θεός του Ισραήλ, ο οποίος απεργάστηκε τόσα πολλά χάριν της σωτηρίας των ανθρώπων. Αρμόζει δε σε ολόκληρο τον λαό να επισφραγίζει με το «Αμήν» τη φωνή εκείνων που υμνούν.

Διότι, όταν ταπεινώθηκαν και κακοπάθησαν και συντρίφθηκαν, τότε συνειδητοποίησαν ότι πρέπει να δέονται στον Θεό και να λένε: «Σώσε μας, Κύριε ο Θεός μας, και συγκέντρωσέ μας από τα έθνη, για να δοξολογούμε το άγιο όνομά σου και να καυχιόμαστε με την αίνεσή σου. Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, από τον αιώνα και έως τον αιώνα· και ας πει όλος ο λαός: Γένοιτο, γένοιτο». Διότι, όταν τους δάμασε ανάμεσα στα έθνη η αιχμαλωσία και η έσχατη δουλεία, τότε έδιναν αυτές τις υποσχέσεις στον Θεό. Όταν όμως απολάμβαναν το αυτεξούσιό τους, ξεχνούσαν τον Θεό που τους έσωζε. Διότι αυτό ακριβώς παθαίνουν και οι περισσότεροι άνθρωποι, και όταν απολαμβάνουν κάποια ευημερία, αμαρτάνουν αδίστακτα, λησμονώντας τον φόβο του Θεού, όταν όμως τους βρουν οδυνηρές μάστιγες, τότε συμβαίνει το εξής: «Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε».

Και αυτά μεν ειπώθηκαν εν συντομία περί δικαιοσύνης· ενώ το θέμα της ανδρείας το επιφυλάσσει η επόμενη Κυριακή. Ο δε Θεός κάθε δικαιοσύνης είθε να μας αξιώσει να επιτελούμε έργα δικαιοσύνης, να αναδειχθούμε εργάτες της δικαιοσύνης και να μην αποχωριστούμε από τη χορεία των δικαίων, «και θα πει όλος ο λαός: γένοιτο, γένοιτο». Και πάλι θα πει: Τρισάγια Μονάδα, δόξα στο κράτος σου πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων· αμήν.