Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 105:7

Αλληλούια. ΡΕ΄ Υπόθεση. Σε αυτόν τον ψαλμό απαριθμεί τις αμαρτίες του παλαιού λαού, διδάσκοντας πώς επήλθε και η απόρριψή τους. Αυτές είναι οι εξής: πρώτον, τον παρεπίκραναν καθώς διέβαιναν την Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας: «Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλε εδώ για να μας εξολοθρεύσει»· δεύτερον, επείρασαν τον Θεό στην έρημο· τρίτον, παρόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο· τέταρτον, κατασκεύασαν τον μόσχο στο Χωρήβ· πέμπτον, περιφρόνησαν την επιθυμητή γη· έκτον, μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ· έβδομον, τον παρόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας· όγδοον, με το να μην εξολοθρεύσουν τα έθνη, όπως τους είχε πει ο Κύριος, αλλά αντίθετα προσκύνησαν τα είδωλα, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να προσφέρουν και τα ίδια τους τα παιδιά ως θυσία σε αυτά.

Οι πατέρες μας στην Αίγυπτο δεν κατανόησαν τα θαυμάσιά σου, δεν θυμήθηκαν το πλήθος του ελέους σου. Και σε παρόξυναν καθώς ανέβαιναν στην Ερυθρά Θάλασσα. Αυτά βέβαια τα πραγματεύθηκε ο προηγούμενος ψαλμός, ο οποίος συνόψισε και τα θαυμαστά έργα στην έρημο, χωρίς να κατηγορήσει σε τίποτα τον λαό. Ο παρών όμως επαναλαμβάνει τη διήγηση και εξιστορεί λεπτομερώς όλες τις ασέβειες του λαού.

Είναι δε ολόκληρος ο λόγος κατηγορικός εναντίον του λαού των Ιουδαίων. «Και τον παρόργισαν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά θάλασσα». Αφού πλησίασαν τον Μωυσή και του είπαν: «Μακάρι να είχαμε πεθάνει στη γη της Αιγύπτου, ή σε αυτήν εδώ την έρημο»· και, «Μήπως, επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλες για να μας θανατώσεις στην έρημο; Τι είναι αυτό που μας έκανες, βγάζοντάς μας από την Αίγυπτο;»

Μαζί με τον Μωυσή και τον Ααρών, μεταβάλλοντας αμέσως και παρευθύς στάση μετά την ωδή της Εξόδου, βιάστηκαν και λησμόνησαν τα έργα Του. Και κυριεύθηκαν από σφοδρή επιθυμία στην έρημο, και προκάλεσαν τον Θεό σε τόπο άνυδρο. Και τους έδωσε αυτό που ζήτησαν, και έστειλε χορτασμό στις ψυχές τους. Και εξόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο, και τον Ααρών, τον άγιο του Κυρίου. Όταν μεν προκάλεσαν τον Θεό στον άνυδρο τόπο, Εκείνος, όντας απείραστος από το κακό και αμνησίκακος, χωρίς να τους τιμωρήσει, τους έδωσε αυτό που ζήτησαν. Αλλά και όταν τον πίκραναν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά Θάλασσα, και τότε τους έκανε γνωστή τη δύναμή Του· όταν όμως παρόργισαν τον Μωυσή και τον Ααρών στο στρατόπεδο, τότε ακριβώς άνοιξε η γη και τους κατάπιε· διότι δεν έπρεπε να καταφρονηθούν οι υπηρέτες Του.

«Ανομήσαμε»: Προαναφωνεί ο προφήτης τη μελλοντική ανομία που θα διαπράξουν οι Ιουδαίοι εις βάρος του Χριστού. «Οι πατέρες»: Διότι πολλά σημεία και θαύματα τους έδειξε ο Θεός στην Αίγυπτο, τα οποία αποτελούσαν τύπο του Χριστού, αλλά δεν τα κατανόησαν. «Και δεν θυμήθηκαν»: Διότι το έθνος ήταν εξαρχής αχάριστο. «Και παραπίκραναν»: Διότι έβλεπαν τη δύναμη του Θεού και τη θάλασσα να ξηραίνεται, και ούτε έτσι πίστεψαν. «Και έσωσε»: Διότι δεν έδωσε πλέον σημασία στη σκληροκαρδία τους, αλλά χάρη στο όνομά Του, επειδή ονομάζονταν λαός του Θεού, δεν παρέλειψε να τους σώσει. «Για να κάνει γνωστό»: Για να μάθουν πόση ισχύ έχει ο Θεός. «Και επιτίμησε»: Διότι έδωσε νεύμα ο Θεός, και [η θάλασσα] ξέχασε τα όρια της φύσης της. «Και οδήγησε»: Διότι το νερό συγκρατήθηκε και πορεύονταν μέσα από αυτό. Αυτό δε ήταν τύπος του βαπτίσματος. «Και έσωσε»: Από τους Αιγυπτίους τους Εβραίους· διότι οι Αιγύπτιοι τους μισούσαν. Έτσι και το βάπτισμα έσωσε τους πιστούς από τους δαίμονες. «Και λύτρωσε»: Ομοίως εκείνους από τους Αιγυπτίους και τούτους από τους δαίμονες, και τους δύο μέσω του ύδατος. «Και κάλυψε»: Τους Αιγυπτίους η Ερυθρά Θάλασσα, τους δαίμονες η θάλασσα της μετάνοιας. «Ούτε ένας από αυτούς»: Ούτε από τους αισθητούς [Αιγυπτίους] ούτε από τους νοητούς, διότι το νερό κατέκλυσε και τους δύο. «Και πίστεψαν»: Στα λόγια του Μωυσή και του Ααρών τότε, και τώρα τα έθνη στα λόγια των αποστόλων.

Ποια ευδοκία, λοιπόν, εδώ, ή ποια επίσκεψη εν γένει υπονοείται, παρά εκείνη την οποία έκανε για εμάς ο Θεός Λόγος δια της σαρκός; Γι' αυτό και το μυστήριο αποκαλούσαν ευδοκία οι άγγελοι που εμφανίστηκαν στους ποιμένες· διότι δοξολογώντας ανεφώνησαν: «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». Το «για να δούμε την αγαθότητα των εκλεκτών σου, για να ευφρανθούμε με την ευφροσύνη του έθνους σου, για να επαινεθούμε μαζί με την κληρονομία σου». Ικετεύουμε, λέγει, να συμμετάσχουμε στην ευφροσύνη του νέου σου έθνους, και να γίνουμε κοινωνοί της αγαθότητος που χορηγείται σε εκείνους. Ως αγαθότητα δε των εκλεκτών, να εννοήσεις την εκ μέρους του Θεού φιλανθρωπία που προσφέρθηκε στους εκλεκτούς, η οποία είναι τόσο άφθονη, ώστε και πόρνες και τελώνες και αμαρτωλοί και φτωχοί αλιείς να αποδεχθούν την εκλογή. Αυτήν επιθυμούσε να δει ο προφήτης· διότι το θαύμα ήταν άξιο θεάσεως· και να ευφρανθεί με την ευφροσύνη του έθνους σου, ώστε να απολαύσει την κοινωνία των μυστηρίων. «Αμαρτήσαμε μαζί με τους πατέρες μας, ανομήσαμε, αδικήσαμε». Διότι σαν κάποια κληρονομιά, λέγει, παραλάβαμε από τους πατέρες μας την παράβαση των δικών σου νόμων. Και ονομάζει πατέρες όχι τους αγίους πατριάρχες, αλλά αυτούς που έζησαν μετά από εκείνους· διότι αυτό το φανέρωσε μέσω των όσων ακολουθούν: «Οι πατέρες μας στην Αίγυπτο δεν κατανόησαν τα θαυμάσιά σου, και δεν ενθυμήθηκαν το πλήθος του ελέους σου».

βʹ. Διότι εξ αρχής, λέγει, το γένος μας ρέπει προς την αμαρτία. Ενώ έγιναν για χάρη τους τόσα θαύματα στην Αίγυπτο, δεν θέλησαν να κατανοήσουν τη δύναμή Σου. Γι' αυτό και ο προφήτης λέγει: «Αλίμονο, έθνος αμαρτωλό, λαέ γεμάτε ανομίες, σπέρμα πονηρό, υιοί άνομοι». Δεν κατανόησαν, λοιπόν, λέγει, τα θαυμαστά σημεία που έγιναν στην Αίγυπτο, μολονότι ενώ βρίσκονταν ανάμεσα στους Αιγυπτίους δεν γεύθηκαν καθόλου τις τιμωρίες που συνέβησαν· ούτε βέβαια όταν ελευθερώθηκαν από τους Αιγυπτίους κατάλαβαν ότι δεν έτυχαν της από εκεί θείας επισκοπής εξαιτίας της δικής τους δικαιοσύνης, αλλά χάρη στο θείο έλεος. Αυτά δε, καθώς και τα γεγονότα της ερήμου, τα ανέφερε συνοπτικά ο προηγούμενος ψαλμός, χωρίς να κατηγορήσει καθόλου τον λαό· αυτός όμως τώρα, επαναλαμβάνοντας τη διήγηση, παρέθεσε τα όσα έπραξαν αμαρτάνοντας οι Ιουδαίοι. «Και τον παρεπίκραναν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά Θάλασσα».

Τους έδωσε όμως και αφθονία κρεάτων, και άρτο αχειροποίητο, και ύδωρ γλυκύτατο και άφθονο. Και παρόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο, και τον Ααρών, τον άγιο του Κυρίου. Ούτε όταν Τον πίκραναν στην Ερυθρά Θάλασσα, ούτε όταν Τον δοκίμασαν στην έρημο δεν τους τιμώρησε Εκείνος που παραβλέπει τις αμαρτίες, αλλά μάλιστα τους έδωσε αυτό που επιθυμούσαν· όταν όμως παρόργισαν τον Μωυσή οι περί τον Δαθάν και τον Αβειρών, λέγοντας: «Μήπως μόνο στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός; Δεν μίλησε και σε εμάς;», τους παρέδωσε με όλο τους το γένος στη γη που διανοίχθηκε. Τον δε Κορέ και αυτούς που ήταν μαζί του, οι οποίοι ετοιμάζονταν να προσφέρουν τα θυμιατήριά τους αντί του Ααρών, τους κατέκαψε φλόγα που βγήκε από τη Σκηνή.