Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 106:17

Ας δοξολογήσουν τον Κύριο για τα ελέη Του και για τα θαυμαστά Του έργα προς τους υιούς των ανθρώπων· διότι συνέτριψε χάλκινες πύλες και έσπασε σιδερένιους μοχλούς. Τους προσέφερε τη βοήθειά Του ανασύροντάς τους από την οδό της ανομίας τους· διότι εξαιτίας των ανομιών τους είχαν ταπεινωθεί. Και τώρα το ίδιο αναφέρεται για τις δεύτερες ευεργεσίες Του. Θεωρώ δε ότι μέσω αυτών των λόγων υποδηλώνεται η μέχρι θανάτου κατάπτωση των ανθρώπινων ψυχών, για χάρη των οποίων χρειάστηκε ο Λυτρωτής και Σωτήρας των πάντων να κατέλθει μέχρι τον θάνατο.

Προφητεύεται ότι η παρουσία του Κυρίου έχει γίνει αιτία πολλών αγαθών για τα έθνη, τα οποία αποδεικνύεται ότι εκπληρώθηκαν διά της επιφανείας του Σωτήρος ημών. Διότι ακριβώς από τότε, και όχι νωρίτερα, το νέο άσμα της Καινής Διαθήκης ψάλλεται σε όλους τους ανθρώπους, και τα θαυμάσια Αυτού γίνονται γνωστά και ξακουστά σε όλους μέσω της συγγραφής των Ευαγγελίων. Επιπλέον, το σωτήριο έργο, αυτό της εκ νεκρών αναστάσεώς Του, αποκαλύφθηκε σε όλα τα έθνη, καθώς και η αληθής δικαιοσύνη, διά της οποίας αποδείχθηκε ολοφάνερα ότι ο Θεός δεν είναι μόνο των Ιουδαίων, αλλά και των εθνών. «Επειδή ένας είναι ο Θεός», σύμφωνα με τον ιερό Απόστολο, «ο οποίος θα δικαιώσει τους περιτμημένους εκ πίστεως και τους απερίτμητους διά της πίστεως». Η δε φράση «ότι έρχεται να κρίνει τη γη» θα μπορούσε να είναι δηλωτική και της Δευτέρας Παρουσίας Του. 〈Από τον Ψαλμό 106〉. «Ας δοξολογήσουν τον Κύριο για τα ελέη Του και για τα θαυμάσιά Του στους υιούς των ανθρώπων. Διότι συνέτριψε χάλκινες πύλες, και συνέθλασε σιδερένιους μοχλούς. Τους βοήθησε να βγουν από την οδό της ανομίας τους, διότι εξαιτίας των ανομιών τους ταπεινώθηκαν. Η ψυχή τους σιχάθηκε κάθε τροφή, και πλησίασαν έως τις πύλες του θανάτου».

Εάν δε λέγει ο προφήτης προς τη γη για τον Ιεχονία: «Γράψε αυτόν τον άνδρα ως αποκηρυγμένο, διότι δεν πρόκειται να αναδειχθεί από το σπέρμα του κανένας που να καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ και να άρχει πλέον στον Ιούδα», αυτό δεν αναιρεί βεβαίως το γεγονός ότι θα υπάρξει σπέρμα του, αλλά το ότι κάποιος από το σπέρμα του θα βασιλεύσει στο έθνος των Ιουδαίων· πράγμα που αποδείχθηκε αληθινό. Λέει λοιπόν: «Ατιμάστηκε ο Ιεχονίας ως σκεύος το οποίο δεν είναι χρήσιμο, διότι απορρίφθηκε αυτός και το σπέρμα του σε γη που δεν γνώριζε», προφητεύοντας ολοφάνερα τη γη της Βαβυλώνας. Πλην όμως εκείνος που ήλθε να κηρύξει άφεση στους αιχμαλώτους και έχοντας αποσταλεί για να λύσει τις αλυσίδες των αμαρτιών και τα δεσμά των ψυχών που βρίσκονταν από παλιά δεμένες υπό την εξουσία του θανάτου, ήλθε για τη σωτηρία όλων αυτών. Γι' αυτό λέει ο Δαβίδ προφητεύοντας για αυτόν: «Απέστειλε τον λόγο του, και τους θεράπευσε από τις φθορές τους· ας δοξολογούν τον Κύριο για τα ελέη του και για τα θαυμάσιά του προς τους γιους των ανθρώπων· διότι συνέτριψε χάλκινες πύλες και έσπασε σιδερένιους μοχλούς· και τους προστάτευσε από την οδό της ανομίας τους· ταπεινώθηκαν, και τους έβγαλε από το σκοτάδι και τη σκιά του θανάτου, και διέρρηξε τα δεσμά τους». Διότι αυτά λέγονται για την απολύτρωση από τον θάνατο που πραγματοποιήθηκε δια του Χριστού, όπως συμφωνεί και το λόγιο που αναφέρει: «Ο θάνατος κατέπιε, έχοντας υπερισχύσει». Και πάλι: «Αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο».

ΙΣΤ΄. Γι' αυτό λοιπόν, επειδή δεν πρόκειται να παραλείψω τα θεία λόγια καθώς ερμηνεύω τη θεία δύναμη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο η Εκκλησία, που χθες και προχθές φαινόταν χήρα και δίχως νυμφίο, καθώς και καθένας που μέχρι τώρα βρισκόταν συρρικνωμένος από τον φθονερό και θλιβερό χειμώνα της ασέβειας· διότι ο Κύριος ελέησε τον λαό του και δεν εγκατέλειψε την κληρονομία του· διότι έκανε θαυμαστά έργα, εκπληρώνοντας βουλή αρχαία και αληθινή· η οποία ήταν να ευαρεστείται σε εκείνους που τον φοβούνται και σε όσους ελπίζουν στο έλεός του· διότι συνέτριψε χάλκινες πύλες και έσπασε σιδερένιους μοχλούς· διότι εξαιτίας των ανομιών μας ταπεινωθήκαμε, αλλά ανακληθήκαμε, και, αφού συντρίφθηκε η παγίδα, ελευθερωθήκαμε με τη χάρη του Θεού, ο οποίος μας κάλεσε και παρηγορεί τους ταπεινούς στην καρδιά.

Διότι, λέγει, τους εξήγαγε από το σκότος και τη σκιά του θανάτου και διέρρηξε τα δεσμά τους. Επομένως, λέγει, ας ανακηρυχθεί με δοξολογίες η χάρις, διότι διαλύθηκε η αναπόδραστη φρουρά του θανάτου, η οποία ήταν ασφαλισμένη με χάλκινες πύλες και σιδερένιους μοχλούς, καθώς λέγει ο προφήτης. Διότι τόση θεωρούνταν ότι ήταν η ισχύς του θανάτου, προτού εξαφανισθεί το κράτος του με την έλευση της όντως ζωής, ώστε καθετί που βρισκόταν στο εσωτερικό του παρέμενε εγκλωβισμένο χωρίς δυνατότητα διαφυγής, συγκρατούμενο σαν από κάποιους σιδερένιους μοχλούς και άφθαρτες πύλες. Αλλά, λέγει, συνέτριψε πύλες χάλκινες και μοχλούς σιδερένιους συνέθλασε· και αυτό σημαίνει το να αφανίσει την οδό της ανομίας τους και να μεταπλάσει τη ζωή τους προς την ευσέβεια. Αυτός ο αφανισμός των πυλών εκείνων είναι η αναμόρφωση του βίου προς τη δικαιοσύνη. Διότι, λέγει, τους συνέδραμε απομακρύνοντάς τους από την οδό της ανομίας τους.

Πάλι, με διαφορετικό τρόπο, παρουσιάζει με τον λόγο την ανθρώπινη αθλιότητα. Εκφράζει δε το εξής νόημα, ότι η ανομία αποτελεί ταπείνωση, και ορθώς λέγει κάτι τέτοιο· διότι με ένα τέτοιο νόημα συμφωνεί και ο λόγος κάποιου άλλου προφήτη, ο οποίος λέει ότι η ανομία κάθεται πάνω σε τάλαντο μολύβδου, υποδεικνύοντας ότι η κακία είναι κάτι το βαρύ και το κατωφερές, που συμπαρασύρει στον δικό της βούρκο εκείνον που βρίσκεται στα ύψη εξαιτίας της ομοίωσής του με το θείο· διότι λέει ότι «εξαιτίας των ανομιών τους ταπεινώθηκαν». Και για τον λόγο αυτόν αποστράφηκαν εκείνη την παντοδύναμη τροφή, για την οποία λέει ο λόγος προς τους πρώτους ανθρώπους, ότι «από κάθε δέντρο του παραδείσου θα τρως». Διότι, όπως ακριβώς εκεί ονομάζει «κάθε δέντρο» το πλήρωμα κάθε αγαθού, έτσι και εδώ ο λόγος ονομάζει «κάθε τροφή» την αληθινή και παντοδύναμη τροφή, η αποστροφή της οποίας προκαλεί την ασθένεια που καταλήγει στον θάνατο. Λέει λοιπόν το εξής: «Η ψυχή τους βδελύχθηκε κάθε τροφή και πλησίασαν έως τις πύλες του θανάτου». Και πάλι, η φωνή προς τον Θεό μετατρέπει τη συμφορά σε πανηγύρι.

Διότι αυτά, όταν κατήλθε ο Κύριος, τα συνέτριψε και ελευθέρωσε εκείνους που ήταν εγκλεισμένοι για πολλά χρόνια. Βοήθησε τον λαό των Εβραίων που είχε πλανηθεί πολύ, πολλές φορές τον επανέφερε, αλλά εκείνοι δεν το κατανόησαν· όπως ακριβώς, καθώς και τα έθνη πλανώνταν στις απάτες των δαιμόνων, ο Χριστός, αφού τα επέστρεψε, τα οδήγησε στην οδό της αλήθειας. Για το εδάφιο «εξαιτίας των ανομιών» εννοεί τους Ιουδαίους· διότι βρίσκονταν ψηλά, καθώς ονομάζονταν λαός του Θεού. Αλλά, επειδή παρανόμησαν, απορρίφθηκαν από τον Θεό και ταπεινώθηκαν. Για το «κάθε τροφή», εξαιτίας της σκληρής και άκαμπτης καρδιάς τους, ο Θεός τους απέκλεισε από όλα τα αγαθά. Για το «και πλησίασαν», ενώ ζούσαν παραδόθηκαν στον άδη εξαιτίας της απιστίας τους. Υποδηλώνει επίσης και τα έθνη, τα οποία πέθαναν τον θάνατο της απιστίας (ή αμαρτίας), αλλά σώθηκαν αργότερα μέσω της πίστεως. Σχετικά με το «και έκραξαν», μιλάει μεν για τους Ισραηλίτες, ότι πολλές φορές παραδόθηκαν στους εχθρούς και λυτρώθηκαν. Όμως ολόκληρη η προφητεία αναφέρεται στον λαό των εθνών. Όσον αφορά το «και εκ των αναγκών», ελευθέρωσε εκείνους μεν από τους αισθητούς εχθρούς, ενώ αυτούς από τους νοητούς. Στο «απέστειλε», ο Πατέρας απέστειλε τον Χριστό και γιάτρεψε τη συντετριμμένη ανθρωπότητα. Στο «και ερρύσατο», διότι οι Εβραίοι (Ιουδαίοι) διέφθειραν τις οδούς τους, αλλά και οι δαίμονες διέφθειραν τα έθνη. Όταν όμως ήλθε ο Κύριος (ο Χριστός), τους λύτρωσε από την πλάνη, καλώντας τους στο φως της γνώσεως (της αλήθειας).

Διότι όσα θαύματα επιτέλεσε, δεν τα παρουσίασε προς χάριν κάποιας επιδείξεως ή φιλοδοξίας, αλλά εξάπαντος χάριν ελέους και φιλανθρωπίας προς εκείνους για τους οποίους άλλωστε επράχθησαν τα θαύματα. «Διότι εχόρτασε ψυχήν κενήν.» Και βεβαίως, αποκαλώντας την ίδια και πεινασμένη, έδειξε ότι αυτοί που λιμοκτονούσαν ήταν κάποιοι αμαρτωλοί. Διότι η λέξη κενός έχει χρησιμοποιηθεί αντί της λέξεως μάταιος. «Τους βοήθησε να βγουν από την οδό της ανομίας.» Οδό ανομίας ονομάζει αναγκαστικά τον θάνατο.

Φανερώνει δε την κατάπτωση των ανθρώπινων ψυχών μέχρι τον θάνατο, εξαιτίας της οποίας χρειάστηκε η δική του κάθοδος μέχρι τον θάνατο. Φτάνοντας εκεί, συνέτριψε τις πύλες που δεν είχαν ανοιχτεί ποτέ σε κανέναν θνητό, και γι' αυτόν τον λόγο ονομάζονταν σιδερένιες και χάλκινες. Λέει δε ο Κύριος και στο βιβλίο του Ιώβ: «Ήλθες στην πηγή της θάλασσας και περπάτησες στα ίχνη της αβύσσου; Ανοίχτηκαν σε εσένα οι πύλες του θανάτου και οι πυλωροί του άδη, βλέποντάς σε, έφριξαν;» Και αυτός μόνος βεβαίως αφαίρεσε τις δικές μας ανομίες, εξαιτίας των οποίων φτάσαμε μέχρι τις πύλες του θανάτου. Τους βοήθησε βγάζοντάς τους από την οδό της ανομίας τους· διότι εξαιτίας των ανομιών τους ταπεινώθηκαν. Ούτε οι Ιουδαίοι ούτε ολόκληρη η ανθρώπινη φύση περιέπεσαν άδικα στα δεινά· αλλά και οι μεν και οι δε εκτίουν τις ποινές για τα σφάλματά τους.