Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 106:24

Υπάρχουν, βέβαια, και αξιέπαινα πλοία, τα οποία εξυπηρετούν εκείνους που κατεβαίνουν στη θάλασσα για να εκτελέσουν εργασία σε πολλά ύδατα, και για τα οποία έχει ειπωθεί στον ψαλμό της δοξολογίας ότι «Εκεί πλοία διαπορεύονται». Διότι τα πλοία που διασχίζουν τη θάλασσα, αλλά δεν παραμένουν σε αυτήν, ούτε καταποντίζονται από τα κύματα, επαινούνται· έτσι και εκείνοι που ζουν εν σαρκί, αλλά δεν στρατεύονται κατά σάρκα, καταπατώντας την τρικυμία του βίου και ευρισκόμενοι υψηλότερα από αυτήν, εκτελούν εργασία σε πολλά ύδατα. Είναι όσοι συγκαταβαίνουν στον βίο με σκοπό να κερδίσουν κάποιους από τους βυθισμένους. Γι' αυτό είδαν τα έργα του Κυρίου, λαμβάνοντας ως μισθό της εργασίας τους την κατανόηση των έργων του Κυρίου και των θαυμασίων μέσα στον βυθό.

Διότι, λέγει, έκκραξαν προς τον Κύριο κατά τη θλίψη τους, και τους έσωσε από τις ανάγκες τους, και διηγείται τον τρόπο της σωτηρίας. Η διήγηση δε αυτή είναι ξεκάθαρα ένα ευαγγέλιο. «Διότι», λέγει, «απέστειλε τον Λόγο του και τους ιάτρευσε, και τους ελευθέρωσε από τις φθορές τους». Βλέπεις ζωντανό και έμψυχο Λόγο να αποστέλλεται για τη σωτηρία εκείνων που χάνονται, και να ελευθερώνει από τη φθορά εκείνον που υποδουλώθηκε σε αυτήν. Ποιος ευαγγελιστής διακηρύσσει το μυστήριο τόσο απροκάλυπτα; Επομένως, λέγει, ας υμνηθεί η χάρη από εκείνους που ευεργετήθηκαν, και η δοξολογία ας γίνει ύμνος για τις ευεργεσίες. «Ας του προσφέρουν», λέγει, «θυσία αινέσεως, και ας εξαγγείλουν τα έργα του με αγαλλίαση». Μετά από αυτά, αναπαριστά και πάλι τα πάθη και πάλι εισάγει τη χάρη του Θεού μετά τα πάθη. Αναφέρεται δε στην απερισκεψία των ανθρώπων, στο ότι δηλαδή, αφού εγκατέλειψαν τη σταθερή και ακύμαντη ζωή, παραδόθηκαν στο πέλαγος με τη δική τους προαίρεση: «Εκείνοι», λέγει, «που κατεβαίνουν στη θάλασσα με πλοία», και οι οποίοι, αντί να εργάζονται στον παράδεισο όπου είχαν ταχθεί αρχικά, κάνουν την εργασία τους υποβρύχια. Ονομάζει δε «θάλασσα» αυτήν εδώ την υλική ζωή, η οποία ταράσσεται από όλους τους ανέμους των πειρασμών και κλυδωνίζεται από τα αλλεπάλληλα πάθη. «Κάνοντας», λέγει, «εργασία σε πολλά ύδατα. Και αυτοί είδαν τα έργα του Κυρίου και τα θαυμάσιά του μέσα στον βυθό».

«Ας δοξολογήσουν». Ας επαινέσουν, λέει, τα ελέη του Θεού, δοξολογώντας και σωζόμενοι. «Και τα θαυμάσια». Διότι θαυμαστή έγινε η γνώση του Θεού στους ανθρώπους μέσω των αγίων (μέσω των αγγέλων). «Και ας προσφέρουν θυσία». Ο λαός που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος επέστρεψε από την πλάνη των ειδώλων. Αλλά να εννοείς και τους αγίους, οι οποίοι προσέφεραν τους εαυτούς τους ως θυσία ζωντανή, σύμφωνα με τον απόστολο, ευάρεστη στον Θεό (ευαρεστούντες). «Και ας εξαγγείλουν». Διότι οι πιστοί (άγιοι) αναγγέλλουν μεταξύ τους τα έργα του Κυρίου, προτρέποντας ο ένας τον άλλον. «Αυτοί που κατεβαίνουν». Εννοεί τους αποστόλους, και ως πλοία τις εκκλησίες και ως θάλασσα τον βίο (τον κόσμο). Διότι αυτοί κατέβηκαν (κατήλθαν), σαν μέσα σε πλοία, στο ασταθές και πολυτάραχο πέλαγος του βίου. «Κάνοντας». Οι απόστολοι έκαναν και αυτό: διότι επιτέλεσαν πολλή εργασία στα ύδατα του βαπτίσματος επειδή αυτά είναι πολλά και παντού. «Αυτοί είδαν». Και εκείνοι που πλέουν στην αισθητή θάλασσα βλέπουν τα θαυμάσια του Θεού είναι όμως μεγαλύτερα τα θαυμάσια του βαπτίσματος, τα οποία αξιώνονται να δουν όσοι βαπτίζονται. «Είπε». Για να ταράξει τα ύδατα του βαπτίσματος και να εξολοθρεύσει τους δαίμονες που κρύβονται μέσα στα ύδατα. «Και υψώθηκαν». Τα κύματα της νοητής θάλασσας, δηλαδή του βαπτίσματος, υψώθηκαν, για να κατακλύσουν τον διάβολο και να καλύψουν τους δαίμονες, παρόλο που και αυτοί ήταν σαν όρη.

Επειδή, αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, αυτόν θα τον φθείρει ο Θεός. «Αυτοί που κατεβαίνουν στη θάλασσα.» Εδώ, με τη λέξη θάλασσα πρέπει να εννοήσουμε τον δικό μας βίο, και με τα πλοία τις Εκκλησίες. Γι' αυτά ο Θεός συνομιλεί με τον Ιώβ με τα εξής λόγια: Ακόμη και αν συγκεντρωθεί κάθε πλεούμενο, δεν θα μπορέσουν να σηκώσουν ούτε ένα δέρμα από την ουρά του· και μέσα σε πλοία ψαράδων βρίσκεται το κεφάλι του. Και αναφέρεται στον διάβολο, διότι μπροστά του κάθε ανθρώπινο μέσο ηττάται, ώστε ούτε ένα δέρμα από την ουρά του να μην μπορούν να σηκώσουν ή να αντέξουν· όμως το κεφάλι του, δηλαδή την ειδωλολατρία, η οποία αποτελούσε το αποκορύφωμα όλης της πονηρίας του, το νέκρωσαν οι απόστολοι μέσα στα πλοία των Εκκλησιών. Αυτοί εργάστηκαν σε πολλά ύδατα, δηλαδή κατεργάστηκαν τη σωτηρία των ανθρώπων ανάμεσα στα πλήθη. Είδαν δε και τα έργα του Θεού, τουτέστιν τα δημιουργήματα και τα θαυμάσια, δηλαδή τα σημεία, τα οποία Εκείνος, οικονομόντας τη δική μας σωτηρία, τοποθέτησε στον βυθό, τουτέστιν μέσα στη σοφία Του· με την οποία ο Θεός οικονομεί τα δικά μας πράγματα. Διότι η σοφία του Θεού είναι βάθος, επειδή είναι ακατάληπτη και αμέτρητη.

Και προχωρώντας από εκεί είδε άλλους δύο αδελφούς, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, να επιδιορθώνουν τα δίχτυα τους, και αυτούς ομοίως τους κάλεσε. Ο λόγος λοιπόν γίνεται για τους αποστόλους. Διότι, σαν να ρωτούσε κάποιος, και ποιοι είναι άραγε αυτοί; πρόσθεσε: «Αυτοί που κατεβαίνουν στη θάλασσα με πλοία», και τα εξής· και μέσω αυτών εκπληρωνόταν η δύναμη των έργων. Διότι όταν οι μαθητές του Σωτήρος μας έπλεαν μαζί του, «Έγινε», λέει, «μεγάλος σεισμός στη θάλασσα, ώστε το πλοίο να καλύπτεται από τα κύματα»· και εκείνοι, αφού έπεσαν στα πόδια του, του είπαν: «Κύριε, σώσε μας». Και επέπληξε τους ανέμους και τη θάλασσα, και έγινε μεγάλη γαλήνη· πράγμα που σήμαινε το να δει κανείς «Τα έργα του Κυρίου, και τα θαυμάσιά του στον βυθό». Αυτοί είδαν τα έργα του Κυρίου και τα θαυμάσιά του στον βυθό. Παραβολικά τα έχει διατυπώσει αυτά ο προφήτης. Και το λέει αυτό, διότι, όπως ακριβώς όσοι ταξιδεύουν στη θάλασσα και διασχίζουν τα μεγάλα πελάγη βλέπουν κατεξοχήν τα θεία μεγαλουργήματα, καθώς περιπίπτουν σε σφοδρές τρικυμίες και παρά κάθε ανθρώπινη ελπίδα απολαμβάνουν τη σωτηρία· έτσι και οι Ιουδαίοι, έχοντας περιπέσει σε εκείνες τις συμφορές και έχοντας ανακτήσει την ελευθερία τους, κατανόησαν τη θεία δύναμη. Και βέβαια, όλοι οι άνθρωποι, βλέποντας την παράδοξη μεταβολή των πραγμάτων, και την παύση της πρότερης πλάνης, και τη γαλήνη των ψυχών, και το λιμάνι της αναστάσεως, θαυμάζουν τον χορηγό αυτών των αγαθών.

Εδώ, ως θάλασσα πρέπει να νοήσουμε τον δικό μας βίο· ως πλοία, τις Εκκλησίες, στις οποίες οι απόστολοι κατεργάστηκαν τη σωτηρία, δηλαδή μέσα στο πλήθος των ανθρώπων. Είδαν δε και τα έργα του Θεού, δηλαδή τα δημιουργήματα και τα θαυμάσια, τα σημεία τα οποία, οικονομώντας τη δική μας σωτηρία, έθεσε στον βυθό, δηλαδή στη σοφία, με την οποία οικονομεί τα δικά μας ζητήματα. Διότι η σοφία του Θεού είναι βάθος, επειδή είναι ανείκαστη και αμέτρητη. Είπε, και σηκώθηκε πνεύμα καταιγίδας, και υψώθηκαν τα κύματά της.

Τι να πούμε δε για τη θάλασσα και τη γη, που σμίγουν μεταξύ τους με ηπιότητα, και προσφέρουν τα αγαθά τους με καλοσύνη, και δέχονται το ένα από το άλλο, και τρέφουν τον άνθρωπο με φιλανθρωπία, χορηγώντας σε αυτόν τα δικά τους αγαθά πλουσιοπάροχα και απλόχερα; Εκείνοι που κατεβαίνουν στη θάλασσα με πλοία, αυτοί είδαν τα θαυμάσια του Κυρίου στον βυθό.

«Αυτοί που κατεβαίνουν στη θάλασσα με πλοία, κάνοντας την εργασία τους σε πολλά νερά, αυτοί είδαν τα έργα του Κυρίου και τα θαυμάσιά του στον βυθό. Μίλησε και σηκώθηκε πνεύμα καταιγίδας», δηλαδή άνεμος ραγδαίος και πάρα πολύ σφοδρός. «Υψώθηκαν τα κύματά της. Ανεβαίνουν έως τους ουρανούς και κατεβαίνουν έως τις αβύσσους». Είναι συνήθεια στην Αγία Γραφή να ονομάζει ουρανό και τον αέρα, όπως όταν κάνει λόγο για πόλεις οχυρωμένες έως τον ουρανό και για τα πετεινά του ουρανού και όλα τα παρόμοια. Ίσως μάλιστα και όσοι βρίσκονται μέσα στα πλοία, σε μια τέτοια κατάσταση ανάγκης, έτσι να νομίζουν, ότι τα κύματα κορυφώνονται μέχρι και τον ουρανό.

Και αυτό το είδα εγώ με τα ίδια μου τα μάτια, όταν κάποτε απέπλευσα για προσκύνημα στους σεβάσμιους τόπους και στον ζωηφόρο τάφο του Χριστού, ότι μας χτύπησε τότε τέτοιος άνεμος καταιγίδας και κινδυνεύαμε επί ένα ολόκληρο ημερόνυχτο. Και μας φαίνονταν τα κύματα σαν βουνά μεγάλα και πάρα πολύ ψηλά και νομίζαμε ότι η θάλασσα εξάπαντος είχε ενωθεί με τον ουρανό. Ναυάγησαν τότε πολλά πλοία και εμείς απελπιστήκαμε για τη ζωή μας και πλέον ζητούσαμε από τον Θεό μόνο τη σωτηρία της ψυχής μας. Όμως, με το έλεός Του μας χάρισε και τη ζωή «και είδαμε όντως τότε τα έργα του Κυρίου στον βυθό», τα οποία δεν μπορώ να περιγράψω λεπτομερώς, για να μην παρασυρθώ σε πολυλογία.