Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 106:25

Αλλά απλώς τολμήσατε να επινοήσετε δικούς σας τρόπους και να ισχυριστείτε ότι το πνεύμα για το οποίο αναφέρεται ότι κτίζεται, αυτό είναι το Άγιο Πνεύμα, μολονότι θα μπορούσατε να διδαχθείτε ακόμη και από λόγιους άνδρες σχετικά με τη διαφορά των πνευμάτων. Διότι γίνεται λόγος και για το πνεύμα του ανθρώπου, όπως ψάλλει ο Δαβίδ: «Τη νύχτα συλλογιζόμουν μέσα στην καρδιά μου, και ερευνούσε το πνεύμα μου.» Ο δε Βαρούχ προσευχόμενος λέγει: «Ψυχή που βρίσκεται σε στενοχώρια και πνεύμα που έχει αποκάμει κράζει προς εσένα.» Και στην ωδή των τριών παίδων: «Ευλογείτε, πνεύματα» και «ψυχές των δικαίων, τον Κύριο.» Ο δε Απόστολος γράφει: «Το ίδιο το Πνεύμα συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας, ότι είμαστε τέκνα Θεού. Εάν δε είμαστε τέκνα, είμαστε και κληρονόμοι·» και πάλι: «Κανείς δεν γνωρίζει τα του ανθρώπου παρά μόνο το πνεύμα του ανθρώπου που βρίσκεται μέσα του.» Και στην προς Θεσσαλονικείς επιστολή, προσευχόμενος, λέγει: «Ολόκληρο το πνεύμα σας, και η ψυχή, και το σώμα, ας διατηρηθεί άμεμπτο κατά την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Γίνεται επίσης λόγος και για πνεύματα ανέμων, όπως στη Γένεση: «Και επέφερε ο Θεός πνεύμα πάνω στη γη, και κόπασε το νερό·» και στον Ιωνά: «Και ο Κύριος ξεσήκωσε πνεύμα στη θάλασσα, και ξέσπασε μεγάλος κλύδωνας στη θάλασσα· και το πλοίο κινδύνευε να συντριβεί.» Και στον εκατοστό έκτο ψαλμό έχει γραφτεί: «Είπε, και σηκώθηκε πνεύμα καταιγίδας, και υψώθηκαν τα κύματά της.»

Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο που έπεσε σε πόλεμο ο οποίος προήλθε από διάφορους λογισμούς και ήταν πάρα πολύ βαρύς και ακατάληπτος στους πολλούς: Πες στον αδελφό Ιωάννη: Θαυμάζω την αγάπη σου, πώς δεν κατανοείς τα πράγματα. Διότι εγώ, βλέποντας τις πολλές θλίψεις σου, πολλές φορές από μόνος μου σου έστειλα ευλογία, για να λάβεις μέσω αυτών δύναμη κατά Θεόν. Αλλά οφείλεις να μελετάς πάντοτε τον εκατοστό έκτο Ψαλμό, εκεί που λέει: «Είπε και σηκώθηκε πνεύμα καταιγίδας, και υψώθηκαν τα κύματά της, ανεβαίνουν μέχρι τους ουρανούς και κατεβαίνουν μέχρι τις αβύσσους». Και πάλι: «Η ψυχή τους από τα δεινά έλιωνε». Αυτά ήλθαν και σε εμάς και οφείλουμε να υπομείνουμε τέτοιους κινδύνους, μέχρι να φτάσουμε στο λιμάνι του θελήματός Του, όπως σου έγραψα προηγουμένως. Λοιπόν, ο Θεός δεν σε παρέδωσε στα χέρια των εχθρών σου, και μην παραδώσεις τον εαυτό σου στα χέρια τους. Και αν πράξεις έτσι, ο Θεός δεν σε παραδίδει. Θέλεις να λυτρωθείς από τις θλίψεις και να μην κοπιάζεις σε αυτές; Να προσδοκάς τα χειρότερα και θα αναπαυθείς. Να θυμάσαι τον Ιώβ και τους υπόλοιπους αγίους, πόσες θλίψεις υπέμειναν, και απόκτησε την υπομονή τους, και το πνεύμα σου θα παρηγορηθεί. «Να φέρεσαι ανδρεία και να είσαι δυνατός», και να προσεύχεσαι για εμένα ενθυμούμενος τα λόγια μου, και η ψυχή σου θα ανανεωθεί.

Είπε, και σηκώθηκε άνεμος καταιγίδας, και υψώθηκαν τα κύματά της. Ανεβαίνουν έως τους ουρανούς και κατεβαίνουν έως τις αβύσσους· η ψυχή τους έλιωνε μέσα στα δεινά. Ταράχθηκαν, κλονίστηκαν σαν τον μεθυσμένο, και όλη η σοφία τους χάθηκε. Και έκκραξαν προς τον Κύριο μέσα στη θλίψη τους, και τους έβγαλε από τις δοκιμασίες τους. Και διέταξε την καταιγίδα, και μετατράπηκε σε ελαφριά αύρα, και σίγησαν τα κύματά της.

Διότι, αφού βυθίστηκαν στην κακία του βίου και υπέστησαν πολλάκις τα ολέθρια ναυάγια της ψυχής, είδαν στον ίδιο τους τον εαυτό τα έργα της φιλανθρωπίας Εκείνου, ο οποίος μας διέσωσε από τους βυθούς. Διότι, λέγει, «είπε, και σηκώθηκε άνεμος καταιγίδας». Αυτό όμως το νόημα δεν πρέπει να το αναγάγουμε στον Θεό, αλλά στον εχθρό. Διότι η φωνή του αντιδίκου δημιουργεί τον άνεμο της καταιγίδας. Καταιγίδα δε ονομάζεται ο βίαιος άνεμος, ο οποίος δεν προσβάλλει σε ευθεία γραμμή, αλλά συστρέφεται γύρω από τον εαυτό του δημιουργώντας οξύ στρόβιλο, ο οποίος, όταν πέσει βίαια στο νερό, σαν να ρίφθηκε κάποια μεγάλη πέτρα, η θάλασσα που υποχωρεί κάτω από το βάρος σχίζεται αναγκαστικά από τη σφοδρότητα του ανέμου, όπου κι αν ενσκήψει με ορμή ο άνεμος, καθώς η πτώση του βάρους εκτινάσσει το νερό προς τα πάνω, από τη μία και από την άλλη πλευρά. Γι' αυτό προσθέτει, περιγράφοντας εναργώς τα φοβερά γεγονότα, ότι μαζί με το ξέσπασμα του ανέμου της καταιγίδας, υψώθηκαν τα κύματα της θάλασσας, ανεβαίνοντας έως τους ουρανούς και κατεβαίνοντας έως τις αβύσσους. Διότι, πράγματι, η έπαρση τέτοιων κυμάτων προς τα ύψη, εννοώ δηλαδή τα κύματα των παθών, γίνεται αιτία της κατάβασης στην άβυσσο. Ως άβυσσο δε, σε πολλά σημεία της Γραφής, έχουμε διδαχθεί το κατοικητήριο των δαιμόνων.

«Ας δοξολογήσουν». Ας επαινέσουν, λέει, τα ελέη του Θεού, δοξολογώντας και σωζόμενοι. «Και τα θαυμάσια». Διότι θαυμαστή έγινε η γνώση του Θεού στους ανθρώπους μέσω των αγίων (μέσω των αγγέλων). «Και ας προσφέρουν θυσία». Ο λαός που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος επέστρεψε από την πλάνη των ειδώλων. Αλλά να εννοείς και τους αγίους, οι οποίοι προσέφεραν τους εαυτούς τους ως θυσία ζωντανή, σύμφωνα με τον απόστολο, ευάρεστη στον Θεό (ευαρεστούντες). «Και ας εξαγγείλουν». Διότι οι πιστοί (άγιοι) αναγγέλλουν μεταξύ τους τα έργα του Κυρίου, προτρέποντας ο ένας τον άλλον. «Αυτοί που κατεβαίνουν». Εννοεί τους αποστόλους, και ως πλοία τις εκκλησίες και ως θάλασσα τον βίο (τον κόσμο). Διότι αυτοί κατέβηκαν (κατήλθαν), σαν μέσα σε πλοία, στο ασταθές και πολυτάραχο πέλαγος του βίου. «Κάνοντας». Οι απόστολοι έκαναν και αυτό: διότι επιτέλεσαν πολλή εργασία στα ύδατα του βαπτίσματος επειδή αυτά είναι πολλά και παντού. «Αυτοί είδαν». Και εκείνοι που πλέουν στην αισθητή θάλασσα βλέπουν τα θαυμάσια του Θεού είναι όμως μεγαλύτερα τα θαυμάσια του βαπτίσματος, τα οποία αξιώνονται να δουν όσοι βαπτίζονται. «Είπε». Για να ταράξει τα ύδατα του βαπτίσματος και να εξολοθρεύσει τους δαίμονες που κρύβονται μέσα στα ύδατα. «Και υψώθηκαν». Τα κύματα της νοητής θάλασσας, δηλαδή του βαπτίσματος, υψώθηκαν, για να κατακλύσουν τον διάβολο και να καλύψουν τους δαίμονες, παρόλο που και αυτοί ήταν σαν όρη.

Εδώ, ως θάλασσα πρέπει να νοήσουμε τον δικό μας βίο· ως πλοία, τις Εκκλησίες, στις οποίες οι απόστολοι κατεργάστηκαν τη σωτηρία, δηλαδή μέσα στο πλήθος των ανθρώπων. Είδαν δε και τα έργα του Θεού, δηλαδή τα δημιουργήματα και τα θαυμάσια, τα σημεία τα οποία, οικονομώντας τη δική μας σωτηρία, έθεσε στον βυθό, δηλαδή στη σοφία, με την οποία οικονομεί τα δικά μας ζητήματα. Διότι η σοφία του Θεού είναι βάθος, επειδή είναι ανείκαστη και αμέτρητη. Είπε, και σηκώθηκε πνεύμα καταιγίδας, και υψώθηκαν τα κύματά της.

«Αυτοί που κατεβαίνουν στη θάλασσα με πλοία, κάνοντας την εργασία τους σε πολλά νερά, αυτοί είδαν τα έργα του Κυρίου και τα θαυμάσιά του στον βυθό. Μίλησε και σηκώθηκε πνεύμα καταιγίδας», δηλαδή άνεμος ραγδαίος και πάρα πολύ σφοδρός. «Υψώθηκαν τα κύματά της. Ανεβαίνουν έως τους ουρανούς και κατεβαίνουν έως τις αβύσσους». Είναι συνήθεια στην Αγία Γραφή να ονομάζει ουρανό και τον αέρα, όπως όταν κάνει λόγο για πόλεις οχυρωμένες έως τον ουρανό και για τα πετεινά του ουρανού και όλα τα παρόμοια. Ίσως μάλιστα και όσοι βρίσκονται μέσα στα πλοία, σε μια τέτοια κατάσταση ανάγκης, έτσι να νομίζουν, ότι τα κύματα κορυφώνονται μέχρι και τον ουρανό.

Αυτό συνέβη, ώστε να αναλάβει το πηδάλιο της Εκκλησίας του Θεού και να αναδειχθεί ποιμενάρχης της αγίας ποίμνης του Χριστού. Τότε, λοιπόν, αφού αναχώρησε από τα Ιεροσόλυμα, όπως του είχε προσταχθεί, και πάλι ο εχθρός προσπαθούσε να λυπήσει τον άγιο, σκληραίνοντας τους ναυτικούς ώστε να μην αποβιβάσουν τον δίκαιο στα Μύρα, αλλά να τον μεταφέρουν εξόριστο σε άλλη χώρα. Όμως η αδέκαστη δικαιοσύνη, μην ανεχόμενη αυτό το γεγονός, μετέτρεψε την καλοταξιδία σε θαλασσοταραχή και τον ευνοϊκό άνεμο σε «πνεύμα καταιγίδας». Εξαιτίας αυτού, έχοντας απελπιστεί για τη ζωή τους από τη σφοδρότητα των κυμάτων, κατέκριναν τους εαυτούς τους, ομολογούσαν το αμάρτημά τους, ικέτευαν αξιοθρήνητα τον άγιο και κυλιούνταν στα άγια πόδια του λέγοντας: «Συγχώρεσέ μας, δούλε του Θεού, και μην επιτρέψεις να χαθούμε φρικτά. Προσόρμισε εσύ ο ίδιος το πλοίο όπου επιθυμείς». Τι έπραξε, λοιπόν, εκείνη η συμπονετική και δίκαιη ψυχή; Δεν απέρριψε την ικεσία, δεν κράτησε μνησικακία, αλλά και αξίωσε τους ικέτες συγχωρήσεως και επανέφερε το πλοίο σε βαθιά γαλήνη με την επίκληση του ονόματος του Χριστού, κατευθύνοντάς το στο επίνειο της Ανδριακής. Από εκεί, αφού αποβιβάστηκε, μετέβη γεμάτος χαρά στη μονή του, την Αγία Σιών. Και η ένθεη παρουσία του γέμισε με πάρα πολλή χαρά το πλήθος.

Ο λόγος έφθασε λοιπόν τώρα στο σημείο να μας διηγηθεί ένα νεότερο θαύμα του θείου Νικολάου. Διότι κάποιος Αιγύπτιος Σαρακηνός, ενώ ψάρευε σε κάποιο ακάτιο, όπως είχε συνήθεια, δέχθηκε την επίθεση ενός «ανέμου καταιγίδας» με μεγάλη σφοδρότητα, και καθώς ο άνεμος τον παρέσυρε στα βαθιά πελάγη, τον έκανε να απελπιστεί για τη ζωή του.