Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 106:40

«Ξεχύθηκε εξουδένωση πάνω στους άρχοντές τους». Εννοεί τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους. «Και τους έκανε να πλανώνται σε τόπο άβατο και όχι σε οδό». Διότι πλανώνται, λέγει, επειδή αγνόησαν Εκείνον που είπε: «Εγώ είμαι η οδός». «Και βοήθησε τον πένητα μέσα στην πτώχεια». Και ποιος είναι ο πένης, παρά εκείνος για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι»; «Και κατέστησε τις πατριές σαν πρόβατα».

«Εξουδένωση ξεχύθηκε πάνω στους άρχοντές τους, και τους έκανε να πλανώνται σε τόπο αδιάβατο, και όχι σε δρόμο». Διότι το μεν πλήθος του ιουδαϊκού έθνους οδηγήθηκε σε τέτοια στέρηση αγαθών, ώστε λίγοι ανάμεσά τους να βρίσκονται ευάρεστοι στον Θεό. Και ολόκληρο μεν το έθνος υπέμεινε αυτήν την προφητεία· οι άρχοντες όμως ανάμεσά τους, κάποιοι πατριάρχες και αρχιερείς και νομοδιδάσκαλοι, Σαδδουκαίοι, Γραμματείς και Φαρισαίοι, καλύφθηκαν με ντροπή, καθώς παραδόθηκαν στην εξουδένωση, επειδή ακριβώς, ενώ κλήθηκαν στην ευθεία οδό, την απέρριψαν.

Όλα λοιπόν έχουν συντελεστεί στην εποχή μας, όταν με τα ίδια μας τα μάτια είδαμε τους οίκους προσευχής να γκρεμίζονται από την κορυφή έως το έδαφος συθέμελα, τις θεόπνευστες και ιερές Γραφές να παραδίδονται στη φωτιά καταμεσής στις αγορές, τους ποιμένες των εκκλησιών να κρύβονται επονείδιστα εδώ κι εκεί, και άλλους να συλλαμβάνονται με τρόπο ατιμωτικό και να εμπαίζονται από τους εχθρούς, όταν, σύμφωνα με έναν άλλο προφητικό λόγο, «ξεχύθηκε περιφρόνηση στους άρχοντες, και τους έκανε να περιπλανώνται σε τόπο αδιάβατο και χωρίς δρόμο». Αλλά δεν είναι δικό μας έργο να περιγράψουμε τις θλιβερές συμφορές τους στο τέλος, καθώς δεν μας αρμόζει να παραδώσουμε στη μνήμη ούτε τις μεταξύ τους διενέξεις και τις ατοπίες τους πριν από τον διωγμό· γι' αυτό και αποφασίσαμε να μην ιστορήσουμε γι' αυτούς τίποτε περισσότερο από εκείνα με τα οποία θα δικαιώναμε τη θεία κρίση. Επομένως, δεν προαχθήκαμε να κάνουμε μνεία ούτε εκείνων που δοκιμάστηκαν από τον διωγμό, ούτε εκείνων που ναυάγησαν ολοκληρωτικά ως προς τη σωτηρία και με τη δική τους βούληση ρίχτηκαν στα βάθη της τρικυμίας, αλλά θα προσθέσουμε στη γενική ιστορία μόνο εκείνα που θα ήταν προς ωφέλεια πρώτα σε εμάς τους ίδιους, και έπειτα στους μεταγενεστέρους.

ΟΗ΄. Το να φιλοσοφήσουμε όμως πάνω σε αυτό είναι ανώτερο των δυνάμεών μας, το να αναλάβουμε δηλαδή την ηγεσία και την προστασία ψυχών, και ενώ δεν έχουμε μάθει ακόμη ούτε εμείς οι ίδιοι να ποιμαινόμαστε σωστά, ούτε έχουμε καθαρίσει την ψυχή μας στον βαθμό που αξίζει, έπειτα να μας εμπιστεύονται την επιστασία του ποιμνίου· και μάλιστα σε τέτοιους καιρούς, κατά τους οποίους, βλέποντας κανείς τους άλλους να αναστατώνονται και να ταράσσονται, θα ήταν ευτύχημα να φύγει μακριά από τη μέση, να αποσυρθεί υπό σκέπην, για να διαφύγει την τρικυμία και τη σκοτοδίνη του πονηρού. Την εποχή που τα μέλη πολεμούν μεταξύ τους και έχει χαθεί η αγάπη, ακόμη κι αν είχε απομείνει κάποιο υπόλειμμά της, και ο ιερέας δεν είναι πλέον παρά ένα κενό όνομα, καθώς έχει εκχυθεί η περιφρόνηση πάνω στους άρχοντες, όπως ακριβώς έχει ειπωθεί.

Αφού αποκάλεσε τις αμαρτίες ωδίνες θανάτου και κινδύνους του άδη, παραθέτει το τέλος στο οποίο καταλήγει η φύση της αμαρτίας· το οποίο δεν είναι τίποτε άλλο παρά θλίψη και οδύνη, όπως ακριβώς και το Ευαγγέλιο υποδηλώνει αυτό το ίδιο πράγμα με τον κλαυθμό και τον βρυγμό των οδόντων. Έπειτα προσθέτει στη συνέχεια το: «Και ξεχύθηκε εξουδένωση πάνω στους άρχοντές τους».

Αλλά αυτή η αυτεξούσια ορμή της διανοίας, επειδή εκτράπηκε χωρίς πνευματική καθοδήγηση προς την επιλογή της κακίας, αποτέλεσε περισπασμό για την ψυχή, η οποία καταρρακώθηκε από τα υψηλά και τίμια προς τις εμπαθείς κινήσεις της φύσης. Αυτό ακριβώς σημαίνει η λέξη «έδωκε», όχι δηλαδή ότι ο Ίδιος δημιούργησε το κακό στη ζωή των ανθρώπων, αλλά ότι τα αγαθά που δόθηκαν από τον Θεό ο άνθρωπος, λόγω της απερισκεψίας του, τα χρησιμοποίησε για να υπηρετήσει το κακό. Είναι δε σύνηθες στην Αγία Γραφή να εκφράζονται τέτοια νοήματα με παρόμοιες φράσεις, όπως το «Τους παρέδωσε ο Θεός σε πάθη ατιμίας», το «Τους παρέδωσε σε αδόκιμο νου», το «Σκλήρυνε την καρδιά του Φαραώ», καθώς και το «Γιατί μας πλάνησες, Κύριε, από την οδό σου, και σκλήρυνες τις καρδιές μας ώστε να μη σε φοβόμαστε;», το «Τους πλάνησε σε άβατο τόπο και όχι σε δρόμο», το «Με απάτησες και απατήθηκα» και όσα άλλα είναι παρόμοια με αυτά. Το ακριβές νόημα όλων αυτών δεν σημαίνει ότι προήλθε στην ανθρώπινη φύση κάτι το άτοπο από τον Θεό, αλλά κατακρίνει την ελευθερία της βούλησης (το αυτεξούσιο), η οποία αφενός είναι αγαθό και δώρο του Θεού δοσμένο στη φύση μας, αφετέρου όμως, εξαιτίας της δικής μας αβουλίας, μετατράπηκε σε δύναμη που ρέπει προς το αντίθετο. Είδε, λοιπόν, ο Εκκλησιαστής «όλα τα έργα στον βίο κάτω από τον ήλιο, ότι τα πάντα ήταν ματαιότητα». Διότι δεν υπήρχε αυτός που κατανοεί, δεν υπήρχε αυτός που εκζητά τον Θεό, επειδή «όλοι παρεξέκλιναν και ταυτόχρονα εξαχρειώθηκαν».

Διότι η σάρκα του Λόγου και το αίμα που εμπεριέχεται σε αυτήν τη σάρκα δεν έχουν μόνο μία χάρη, αλλά γίνονται και γλυκά σε αυτούς που τα γεύονται και επιθυμητά σε αυτούς που τα ποθούν και αξιαγάπητα σε αυτούς που τα αγαπούν. Εάν όμως κάποιος στρέψει την αγάπη του προς τα ανυπόστατα, όπως είναι αυτά από τη φύση τους, είναι απολύτως αναγκαίο να γίνει τέτοιος και εκείνος που βρίσκεται μέσα σε αυτά. Επειδή λοιπόν, ανάμεσα στα όντα, κάτι είναι αληθινό και κάτι μάταιο, αρμόζει να γνωρίσουμε το μάταιο, ώστε μέσω της αντιπαράθεσης να κατανοήσουμε τη φύση των αληθινών όντων. Διότι έτσι πράττουν όλοι οι άγιοι, οι οποίοι επαναφέρουν εκείνους που έχουν παρεκκλίνει από την ευθεία οδό και οδοιπορούν μέσω της πλανεμένης, στον δρόμο από τον οποίο εξετράπησαν, φωνάζοντας δυνατά από μακριά: «Ξέφυγε από τον δρόμο στον οποίο πορεύεσαι· διότι σε αυτόν υπάρχουν ληστές και λωποδύτες και ενέδρες φονιάδων», ώστε, αφού μάθει ο οδοιπόρος τον κίνδυνο, να αποτραπεί από τον ολέθριο δρόμο· και η απομάκρυνση από εκείνον γίνεται καθοδήγηση προς τον σωτήριο δρόμο. Έτσι και ο μέγας Εκκλησιαστής φωνάζει δυνατά από ψηλά στην ανθρώπινη φύση, η οποία πλανάται σε άβατο τόπο και όχι σε δρόμο, όπως λέει ο προφήτης, λέγοντας ξεκάθαρα αυτά, μέσα από όσα φθέγγεται: «Γιατί πλανάσθε στη ζωή σας, ω άνθρωποι; Γιατί αγαπάτε τα μάταια και ποθείτε τα ανυπόστατα και έχετε προσκολληθεί με τη διάθεσή σας σε αυτά, τα οποία δεν έχουν καμία υπόσταση; Υπάρχει άλλος δρόμος, αλάνθαστος και σωτήριος».

Έθεσε την εκκλησία, για την οποία έχει λεχθεί <όπως είπε ο Ησαΐας>: «Ας ευφρανθεί η διψασμένη έρημος». Διότι αυτήν την μετέτρεψε σε λίμνη με τα ύδατα του βαπτίσματος. Και άνυδρη γη: Γη ονομάζει τον άνθρωπο· και ήταν άνυδρος, καθώς δεν είχε ποτέ δάκρυ κατανύξεως· τώρα όμως υπονοεί τη ροή των δακρύων της μετανοίας. Και εγκατέστησε εκεί: Πού; Στην εκκλησία, εκείνους που πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, ώστε να χορταίνουν με το σώμα και το αίμα του Χριστού. Και συγκρότησαν: Πόλεις ονομάζει τις εκκλησίες· διότι αυτές ονομάζονται και πόλεις και όρη και λιμένες. Διότι αυτές τις συγκρότησε η δικαιοσύνη διαμέσου της πίστεως, στις οποίες κατοικούν οι πιστοί. Και έσπειραν: Αγρός είναι η ψυχή και άμπελος οι αρετές· έσπειραν, για να θερίσουν τον μυστικό άρτο. Φύτεψαν αμπελώνες, για να πιουν τον μυστικό οίνο. Και παρήγαγαν: Οι πιστοί καρποφόρησαν τις αρετές. Και ευλόγησε: Διότι πληθύνθηκαν οι πιστοί σε όλη την οικουμένη περισσότερο από την άμμο της θάλασσας. Και τα κτήνη: Διότι οι πιστοί δεν στερούνται ούτε τα πρόσκαιρα αγαθά, αλλά έχουν ευλογηθεί και στα κτήνη και σε κάθε περιουσία. Και λιγόστεψαν: Ποιοι άραγε; Οι άπιστοι και οι ασεβείς ελαττώθηκαν, καθώς οι πιστοί πληθύνθηκαν. Από τη θλίψη: Με την οποία τους έθλιψε ο σατανάς μέσω της απιστίας, και βρίσκονται σε αιώνια οδύνη. Ξεχύθηκε: Στους δαίμονες· διότι αυτοί εξουσίαζαν τον άνθρωπο, πλανώντας τον· αλλά εξουθενώθηκαν με την επιστροφή του ανθρώπου.

«Και πλάνησε» Απατήθηκαν οι δαίμονες, νομίζοντας ότι ο Χριστός ήταν απλός άνθρωπος, και, θέλοντας να καταπιούν και αυτόν, πλανήθηκαν· ο άνθρωπος λοιπόν κατέστη άβατος για αυτούς, μη βρίσκοντας πλέον δρόμο μέσα σε αυτόν. «Και βοήθησε» Τον λαό που προερχόταν από τα έθνη· διότι πριν από την επιστροφή του ήταν πένης, σαν εκείνον που έτρωγε τα ξυλοκέρατα, και φτωχός, καθώς δεν είχε οίκο· διότι δεν υπήρχε ακόμη η Εκκλησία. «Και έθεσε» Αφού πλήθυνε τους πιστούς και τους συγκέντρωσε κατά τόπους ως πατριές. «Θα δουν» Διότι, βλέποντας οι άγιοι τη δωρεά που δόθηκε, ευφραίνονται με την αιώνια χαρά. «Και κάθε ανομία» Διότι, επειδή παντού και σε όλα φανερώθηκε η αλήθεια, η ανομία έφραξε το ίδιο της το στόμα. «Ποιος είναι σοφός» Όσοι καταξιώθηκαν του Αγίου Πνεύματος και γέμισαν από τη σοφία του Θεού, αυτοί κατανόησαν και φύλαξαν τα μυστήρια του Χριστού. «Και θα κατανοήσουν» Θα κατανοήσουν τότε οι πιστοί τα ελέη του Θεού, όσα έγιναν για τον άνθρωπο από τον Θεό. «Ωδή ψαλμού του Δαβίδ» Το άσμα της προφητείας για τον Χριστό σχετικά με την προτροπή των εθνών και την κλήση τους. «Έτοιμη» Ο προφήτης γινόταν πάντοτε έτοιμος για την υποδοχή του Αγίου Πνεύματος. Το ίδιο και ο πιστός και κατά Θεόν άνθρωπος είναι έτοιμος για το θέλημα του Θεού. «Θα ψάλω» Όταν, λέει, δοξαστούν οι πιστοί, λαμβάνοντας τις αμοιβές των έργων τους, τότε ψάλλουν το αληθινό άσμα στον Χριστό, σκιρτώντας πνευματικά.

Δεν υπήρχε προηγουμένως σε αυτήν ο Λόγος του Θεού, τώρα όμως πλουτίζει τόσο πολύ, ώστε τα δόγματά της να διαδίδονται σε όλη την οικουμένη· στα οποία είναι μακάριο να φυτευτεί κανείς. Διότι βρίσκεται σαν το δέντρο που δίνει τον καρπό του στην εποχή του και ποτέ δεν ρίχνει το φύλλωμά του, όπως αναγράφεται στα προοίμια των Ψαλμών. «Και οικοδόμησαν πόλεις για να κατοικήσουν.» Όχι μία πόλη, αλλά πόλεις. Διότι ο λαός που προέρχεται από τα έθνη έχει διάφορους τρόπους ζωής (πολιτείες), στους οποίους έχει αποκτήσει κατοικίες αρετών, οι οποίες προστατεύουν τον εσωτερικό μας άνθρωπο. «Και έσπειραν αγρούς.» Αγρός, λοιπόν, είναι η φιλοσοφία που οδηγεί προς τη βασιλεία των ουρανών. Διότι έτσι λέει ο Κύριος: Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με θησαυρό κρυμμένο σε αγρό, τον οποίο, όταν τον βρήκε ένας άνθρωπος τον έκρυψε, και από τη χαρά του πηγαίνει και πουλάει όλα όσα έχει, και αγοράζει τον αγρό εκείνο. Την ίδια παρουσίασε και ως αμπελώνα μέσω της παραβολής των εργατών που μισθώθηκαν. Είναι δε ολοφάνερο ότι καρπό σοδειάς, τριάντα και εξήντα και εκατό, καλλιεργούν εκείνοι που ασκήθηκαν στην εν Χριστώ φιλοσοφία και φύτεψαν σε αυτήν τις αρετές. «Και τους ευλόγησε, και πληθύνθηκαν.» Διότι από δώδεκα ή ίσως εβδομήντα, έφτασαν σε τρεις χιλιάδες, έπειτα σε πέντε, και έπειτα προόδευσαν σε αναρίθμητες μυριάδες όπως βλέπουμε· τους οποίους εύλογα ονόμασε κτήνη των αποστόλων, καθώς μαθήτευσαν κοντά τους. «Ξεχύθηκε περιφρόνηση πάνω στους άρχοντές τους.»

Είτε, λοιπόν, είναι έμβια όντα προικισμένα με λογικό, όπως ισχυρίζονται ορισμένοι, είτε πύρινες σφαίρες, είτε δισκοειδή σώματα αναμμένα από το αιθέριο πυρ, είτε σφαιροειδείς συμπυκνώσεις πυρός, είτε διάπυρες μάζες —διότι και αυτό υποστήριξαν ορισμένοι φιλόσοφοι— είτε οχήματα ικανά να δεχθούν το άυλο και υπερκόσμιο φως, δεν θα επέμενα ιδιαίτερα· διότι θεωρώ ότι αυτό δεν συντελεί καθόλου στην άριστη διαγωγή. Θα έλεγα όμως το εξής: ότι στις Γραφές ο όρος «πλάνηση» χρησιμοποιείται όχι μόνο για την ψυχή, όταν παρεκκλίνει από την αρετή, αλλά και για το σώμα, όταν χάνει τον προκείμενο δρόμο. Διότι λέγει: «Είδε ένας άνθρωπος τον Ιωσήφ να περιπλανιέται στην έρημο», και πάλι: «Και τους έκανε να περιπλανώνται σε τόπο άβατο και χωρίς δρόμο». Δεν είναι, λοιπόν, καθόλου παράδοξο ότι ορισμένοι ονόμασαν «πλάνηση» και τη βόρεια και νότια περιφορά των επτά αστέρων, οι οποίοι περιτρέχουν προς τα επάνω και προς τα κάτω, σε αντιδιαστολή προς τη μία και την ίδια τροχιά που διαγράφουν οι απλανείς αστέρες. Εάν, λοιπόν, περιφέρονται με μέτρο και αρμονία, για ποιον λόγο τιμωρούνται; Εάν οι Έλληνες ισχυρισθούν —πράγμα που ούτε να ειπωθεί επιτρέπεται— ότι αυτοί είναι αγέννητοι και υπεράνω κάθε αιτίας, θα ελεγχθούν πρωτίστως από την ίδια την αρμονία και την ευταξία τους· διότι η τάξη διακηρύσσει τον ταξιάρχη. Εάν όμως δεν πείθονται, ας ακούσουν τον Πλάτωνα να λέγει: «Αγαθός είναι ο δημιουργός αυτού εδώ του σύμπαντος», και τον Ευριπίδη:

Διότι εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει, σύμφωνα με τον θείο απόστολο. Ονομάζει δε «κτήνη» αυτούς που ποιμαίνονται από εκείνους, τους οποίους ο Ίδιος αύξησε, χορηγώντας τους τη δύναμη της θαυματουργίας. Και μάρτυρας αυτού είναι ο μακάριος Λουκάς, ο οποίος λέει στις Πράξεις: «Ο δε Κύριος πρόσθετε καθημερινά αυτούς που σώζονταν». Και ο ίδιος δε ο Κύριος ονομάζει «πρόβατα» όσους έχουν πιστέψει. «Διότι τα πρόβατα τα δικά μου», λέει, «ακούνε τη φωνή μου». «Και λιγόστεψαν και κακοπάθησαν από τη θλίψη των δεινών και την οδύνη». Αυτοί λοιπόν, λέει, που παλαιά κατοικούσαν στην έρημη και άνυδρη γη, αφού πίστεψαν, απόλαυσαν τόσο μεγάλη αφθονία και ευλογία. Εκείνοι όμως που παλαιά απόλαυσαν την άρδευση των προφητών, και έπειτα στερήθηκαν αυτήν εξαιτίας της πονηρίας της προαίρεσής τους, και παρέμειναν εντελώς έρημοι και άκαρποι, περιέπεσαν σε παντοειδείς συμφορές και διασκορπίστηκαν σε ολόκληρη την οικουμένη, ώστε η πολυάνθρωπη μητρόπολή τους να κατοικείται από λίγους. «Ξεχύθηκε εξουδένωση πάνω στους άρχοντές τους».

Τα ίδια τα γεγονότα επιβεβαιώνουν την προφητεία. Διότι εκείνοι που θεωρούνται άρχοντες και διδάσκαλοί τους, έχουν καταστεί εντελώς ανάξιοι λόγου, και όσοι παλαιότερα ήταν περιφανείς και περίβλεπτοι, είναι πλέον εντελώς άσημοι και καταφρονούνται από τους ίδιους. Διότι, έστω κι αν σωματικά οι Ιουδαίοι πληθύνονται, σύμφωνα με το «Και ήταν ο αριθμός των υιών του Ισραήλ σαν την άμμο της θάλασσας», εντούτοις το Άγιο Πνεύμα δεν τους αναδεικνύει όλους άξιους. Λέει, δηλαδή, μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Εάν γίνουν οι υιοί του Ισραήλ σαν την άμμο της θάλασσας, μόνο το υπόλειμμα θα σωθεί»· αυτό ακριβώς που λέει τώρα, ότι «Ολιγόστεψαν και καταστράφηκαν από κακή θλίψη και ταλαιπωρία». Αλλά αυτά τα έπαθαν οι πολλοί· ενώ όσοι υπερείχαν στα αξιώματα και στη γνώση παραδόθηκαν στην εξουθένωση, τους οποίους ακριβώς «Τους περιπλάνησε ο Θεός σε άβατο, και όχι σε δρόμο». «Και τους περιπλάνησε σε άβατο, και όχι σε δρόμο». Ο δε Σύμμαχος το αποδίδει ως εξής: «Και θα τους περιπλανήσει σε ματαιότητα της διανοίας». Ο Θεός, όμως, δεν επιφέρει την πλάνη, αλλά αφήνει ακυβέρνητους εκείνους που δεν τον υπακούν. Και οι ακυβέρνητοι, καθώς περιφέρονται εδώ και εκεί, πλανώνται. Αυτό έχουν πάθει και οι Ιουδαίοι· διότι, έχοντας εγκαταλείψει την ευθεία οδό, ακολουθούν τους δικούς τους λογισμούς. «Και βοήθησε τον πένητα βγάζοντάς τον από τη φτώχεια, και έθεσε τις πατριές σαν πρόβατα». Ο δε Σύμμαχος λέει: «Και θα οχυρώσεις τον πένητα από την κακοπάθεια». Ως πένητα αναφέρει τον λαό που προέρχεται από τα έθνη. «Και έθεσε τις πατριές σαν πρόβατα». Ο δε Ακύλας λέει: «Και θα θέσει τις συγγένειες σαν ποίμνιο».

99. Πολλοί βέβαια, ο καθένας για διαφορετικό λόγο, έσπευσαν προς αυτά· ελάχιστοι όμως είναι εκείνοι που επιχείρησαν το έργο τους με έμφυτο φόβο και αγάπη Θεού, οι οποίοι και μόνοι τους, βοηθούμενοι από την άνωθεν χάρη, κατορθώνουν γρήγορα την εργασία της αρετής και επεκτείνονται προς τα όσα προαναφέρθηκαν. Οι δε άλλοι αφήνονται να περιπλανώνται σαν «σε τόπο άβατο», σύμφωνα με το γραφικό «και όχι σε οδό», κατά το «Τους άφησα στα επιτηδεύματα των καρδιών τους, θα πορευθούν σύμφωνα με τα επιτηδεύματά τους».

Το μόνο που έχω να πω για την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε είναι ότι, αν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας, θα μας είχαν καταπιεί ζωντανούς οι αμαρτωλοί που τεκταίνονται πάνω στις πλάτες μας τα κατασκευάσματα της κακής τους οικοδομής, αυτοί που δεν γνωρίζουν καθόλου κρίση και έλεος, όπως λέει ο Σολομών. Ας μη στερηθούμε λοιπόν, με τις δικές σας προσευχές, τον Κύριο που αντιπαλεύει σε αυτά, αλλά είθε να είναι μαζί μας μέχρι να συντελεστούν τα έργα του πονηρού αιώνα, σύμφωνα με τη μεγάλη υπόσχεση, και είθε να μη νυστάξει ούτε να αποκοιμηθεί ο Άγιος του Ισραήλ που φυλάσσει τα δικά μας. Διότι, αν Εκείνος δεν φυλάξει, εις μάτην εμείς θα αγρυπνούμε, επειδή οι ημέρες είναι πονηρές και κάθε αδελφός με δόλο θα υποσκελίσει τον πλησίον του, και εχθροί είναι οι οικείοι, και οι πράκτορές μας διαρκώς μας καταπιέζουν, και όντως περιφρόνηση ξεχύθηκε πάνω στους άρχοντες, και χάθηκε ο ευλαβής από τη γη, και όλοι αρπάζουν το δέρμα από τις σάρκες, και καθένας οικοδομεί τη δική του Σιών με αρπαγές και αδικίες, και μύριες θυγατέρες της βδέλλας εμφανίστηκαν αντί για τρεις· τόσο πολύτοκη έχει γίνει τώρα, συλλαμβάνοντας διαρκώς πόνους εναντίον μας και γεννώντας ανομίες. Και εξαιτίας αυτών έχω γίνει σαν τερέβινθος που απέβαλε τα φύλλα της και σαν κήπος που δεν έχει νερό, και με τα βιβλία συναναστρέφομαι μόλις μια φορά τον χρόνο, ενώ μελετώ διαρκώς τις φροντίδες που προέρχονται από εκείνους που μας αδικούν και πώς θα μπορούσα να τους κατευνάσω με πιο πλούσια δώρα.