Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 106:41

«Ξεχύθηκε εξουδένωση πάνω στους άρχοντές τους». Εννοεί τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους. «Και τους έκανε να πλανώνται σε τόπο άβατο και όχι σε οδό». Διότι πλανώνται, λέγει, επειδή αγνόησαν Εκείνον που είπε: «Εγώ είμαι η οδός». «Και βοήθησε τον πένητα μέσα στην πτώχεια». Και ποιος είναι ο πένης, παρά εκείνος για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι»; «Και κατέστησε τις πατριές σαν πρόβατα».

«Και βοήθησε τον πένητα να βγει από την πτώχεια». Και σε αυτό το σημείο, ως συνήθως, ο Σύμμαχος απέδωσε το κείμενο λέγοντας: «Και θα οχυρώσει τον πένητα από την κακουχία». Διότι σε εκείνους μεν, λέγει, θα συμβούν τα προαναφερθέντα· τον δε πένητα λαό θα τον οχυρώσει· δηλαδή τον λαό που πρόκειται να συγκροτηθεί από τα έθνη· τον οποίο και μακαρίζοντας ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός έλεγε: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». «Και έθεσε τις πατριές σαν πρόβατα»· ο δε Ακύλας λέγει: «Και θα θέσει τις συγγένειες σαν ποίμνιο»· ενώ ο Σύμμαχος λέγει: «Και θα κατατάξει τις συγγένειες σαν ποίμνιο», εννοώντας τις κατά πόλη και κατά χώρα Εκκλησίες, οι οποίες έχουν συγκροτηθεί από διάφορες συγγένειες.

Διδάσκει δε μέσω αυτών ότι το να βρίσκεται κανείς στο Όν σημαίνει ότι αληθινά υπάρχει. Εάν όμως κάτι έχει εκπέσει από το Όν, ούτε και στην ύπαρξη βρίσκεται. Διότι το να βρίσκεται κανείς στην κακία δεν συνιστά κυρίως ύπαρξη, επειδή η κακία αυτή καθαυτήν δεν έχει οντότητα, αλλά η ανυπαρξία του καλού γίνεται κακία. Όπως, λοιπόν, εκείνος που βρίσκεται στο Όν είναι μέσα στην ύπαρξη, έτσι και εκείνος που βρέθηκε στο τίποτα (και αυτό ακριβώς είναι η κακία) έχει εξουδενωθεί, όπως το ονομάζει ο λόγος. Μια τέτοια χρήση της λέξης είναι κάπως τετριμμένη στη συνήθεια όσων τη χρησιμοποιούν. Όπως δηλαδή λέμε ότι η τροφή που ενσωματώνεται στη σάρκα μεταβάλλεται σε σάρκα, και ότι το κρασί που αναμειγνύεται με το νερό εξυδαρώνεται, και για τον σίδηρο που μπαίνει στη φωτιά λέμε ότι πυρακτώνεται, έτσι ακριβώς και αυτός που εκπίπτει από το Όν και βρίσκεται στο τίποτα (στο ουδέν), λέμε ότι εξουδενώνεται. Επομένως, η εξουδένωση είναι η ανυπαρξία μέσα στο αγαθό. Αυτή δε, αφού ήλθε σε εκείνους που έκαναν την αρχή της κακίας, δηλαδή στους πρώτους ανθρώπους, ξεχύθηκε σαν κάποιο πονηρό ρεύμα και στη διαδοχή των επερχόμενων γενεών. Επειδή, λοιπόν, η φύση πτώχευσε από ένα τέτοιο απόκτημα, εννοώ από τη ζωή, και ο άνθρωπος έγινε πένης εξαιτίας του κλέφτη, αφού συλήθηκε τη θεία ευλογία, για τον λόγο αυτό λέγει ότι «ἐβοήθησε πένητι ἐκ πτωχείας». Διότι με τη δική Του πτώχεια εμείς πλουτίσαμε. Και ο Καλός Ποιμένας τους κατέστησε, αντί για άγρια θηρία, πρόβατα μιας πατριάς· και ονομάζει «πατριά» το σύνολο εκείνων που συναριθμούνται στον θείο κατάλογο.

«Και πλάνησε» Απατήθηκαν οι δαίμονες, νομίζοντας ότι ο Χριστός ήταν απλός άνθρωπος, και, θέλοντας να καταπιούν και αυτόν, πλανήθηκαν· ο άνθρωπος λοιπόν κατέστη άβατος για αυτούς, μη βρίσκοντας πλέον δρόμο μέσα σε αυτόν. «Και βοήθησε» Τον λαό που προερχόταν από τα έθνη· διότι πριν από την επιστροφή του ήταν πένης, σαν εκείνον που έτρωγε τα ξυλοκέρατα, και φτωχός, καθώς δεν είχε οίκο· διότι δεν υπήρχε ακόμη η Εκκλησία. «Και έθεσε» Αφού πλήθυνε τους πιστούς και τους συγκέντρωσε κατά τόπους ως πατριές. «Θα δουν» Διότι, βλέποντας οι άγιοι τη δωρεά που δόθηκε, ευφραίνονται με την αιώνια χαρά. «Και κάθε ανομία» Διότι, επειδή παντού και σε όλα φανερώθηκε η αλήθεια, η ανομία έφραξε το ίδιο της το στόμα. «Ποιος είναι σοφός» Όσοι καταξιώθηκαν του Αγίου Πνεύματος και γέμισαν από τη σοφία του Θεού, αυτοί κατανόησαν και φύλαξαν τα μυστήρια του Χριστού. «Και θα κατανοήσουν» Θα κατανοήσουν τότε οι πιστοί τα ελέη του Θεού, όσα έγιναν για τον άνθρωπο από τον Θεό. «Ωδή ψαλμού του Δαβίδ» Το άσμα της προφητείας για τον Χριστό σχετικά με την προτροπή των εθνών και την κλήση τους. «Έτοιμη» Ο προφήτης γινόταν πάντοτε έτοιμος για την υποδοχή του Αγίου Πνεύματος. Το ίδιο και ο πιστός και κατά Θεόν άνθρωπος είναι έτοιμος για το θέλημα του Θεού. «Θα ψάλω» Όταν, λέει, δοξαστούν οι πιστοί, λαμβάνοντας τις αμοιβές των έργων τους, τότε ψάλλουν το αληθινό άσμα στον Χριστό, σκιρτώντας πνευματικά.

Γι' αυτόν τον λόγο, ο σκοπός τους ήταν αδιάβατος, διότι ήταν γεμάτος από τα αγκάθια και τα τριβόλια της ασέβειας, στην οποία ο Θεός τούς άφησε να πλανηθούν. Διότι νομίζοντας ότι θα ανακόψουν την πίστη που εξαπλωνόταν και προχωρούσε γρήγορα, μέσω της εξόντωσης των μαρτύρων, πλανήθηκαν. Επειδή ο ζήλος των μαρτύρων συνέβαλε στη δόξα της και στην προκοπή του μυστηρίου. «Και βοήθησε τον πένητα μέσα από τη φτώχεια του». Πένητα, δηλαδή, τον διωκόμενο λαό. Διότι πένης ήταν επειδή δεν είχε καμία απολύτως βοήθεια από ανθρώπους. Αλλά μέσα από αυτήν τη φτώχεια τον βοήθησε. Επειδή, δηλαδή, δεν είχε ανθρώπινη υποστήριξη, αλλά όλοι τον πολεμούσαν, λαοί και βασιλείς και άρχοντες, ο Θεός ήταν ο βοηθός του, γι' αυτό και νίκησε σε όλους τους πολέμους. «Και τους έθεσε σαν πρόβατα πατριάς». Ονόμασε έτσι τις ομάδες των μαρτύρων, επειδή ακριβώς προέρχονταν από διάφορα επαγγέλματα ή αξιώματα.

Τα ίδια τα γεγονότα επιβεβαιώνουν την προφητεία. Διότι εκείνοι που θεωρούνται άρχοντες και διδάσκαλοί τους, έχουν καταστεί εντελώς ανάξιοι λόγου, και όσοι παλαιότερα ήταν περιφανείς και περίβλεπτοι, είναι πλέον εντελώς άσημοι και καταφρονούνται από τους ίδιους. Διότι, έστω κι αν σωματικά οι Ιουδαίοι πληθύνονται, σύμφωνα με το «Και ήταν ο αριθμός των υιών του Ισραήλ σαν την άμμο της θάλασσας», εντούτοις το Άγιο Πνεύμα δεν τους αναδεικνύει όλους άξιους. Λέει, δηλαδή, μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Εάν γίνουν οι υιοί του Ισραήλ σαν την άμμο της θάλασσας, μόνο το υπόλειμμα θα σωθεί»· αυτό ακριβώς που λέει τώρα, ότι «Ολιγόστεψαν και καταστράφηκαν από κακή θλίψη και ταλαιπωρία». Αλλά αυτά τα έπαθαν οι πολλοί· ενώ όσοι υπερείχαν στα αξιώματα και στη γνώση παραδόθηκαν στην εξουθένωση, τους οποίους ακριβώς «Τους περιπλάνησε ο Θεός σε άβατο, και όχι σε δρόμο». «Και τους περιπλάνησε σε άβατο, και όχι σε δρόμο». Ο δε Σύμμαχος το αποδίδει ως εξής: «Και θα τους περιπλανήσει σε ματαιότητα της διανοίας». Ο Θεός, όμως, δεν επιφέρει την πλάνη, αλλά αφήνει ακυβέρνητους εκείνους που δεν τον υπακούν. Και οι ακυβέρνητοι, καθώς περιφέρονται εδώ και εκεί, πλανώνται. Αυτό έχουν πάθει και οι Ιουδαίοι· διότι, έχοντας εγκαταλείψει την ευθεία οδό, ακολουθούν τους δικούς τους λογισμούς. «Και βοήθησε τον πένητα βγάζοντάς τον από τη φτώχεια, και έθεσε τις πατριές σαν πρόβατα». Ο δε Σύμμαχος λέει: «Και θα οχυρώσεις τον πένητα από την κακοπάθεια». Ως πένητα αναφέρει τον λαό που προέρχεται από τα έθνη. «Και έθεσε τις πατριές σαν πρόβατα». Ο δε Ακύλας λέει: «Και θα θέσει τις συγγένειες σαν ποίμνιο».

Και ο Σύμμαχος: Και θα παρατάξει, σαν ποίμνια, τις συγγένειες.