Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 106:42

Αυτός δε ήταν ο βασιλεύων λαός, ο οποίος ευφραίνεται τη νοητή ευφροσύνη, την οποία του έχει χαρίσει ο ίδιος ο Θεός. Εγώ, λέγει, που έλαβα από εσένα τη βασιλεία, χαίρομαι με τη δική σου βοήθεια, όχι με τον θάνατο εκείνων. Θα επαινεθεί καθένας που ορκίζεται σε Αυτόν. Έτσι, λέγει, καύχημά τους θα είναι ο Χριστός, αυτών δηλαδή που βασίλευσαν· ώστε δικαίως να επαινούνται θέτοντάς Τον ως όρκο τους. Διότι θα ορκιστούν στον αληθινό Θεό, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Ότι φράχτηκε το στόμα εκείνων που μιλούν άδικα». Και ποιοι είναι αυτοί παρά εκείνοι που τόλμησαν να πουν: «Εξαφάνισε από τη γη έναν τέτοιον· διότι δεν του πρέπει να ζει»; Αυτών λοιπόν φράχτηκε το στόμα, όταν ο Κύριος καταπάτησε τον θάνατο και αναστήθηκε τριήμερος. Και το στόμα των ίδιων των αντικείμενων δυνάμεων φράχτηκε, εφόσον αναιρέθηκε η αμαρτία διά της χάριτος, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί αλλού: «Και κάθε ανομία θα φράξει το στόμα της». Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, και ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;

Δικές του, λέγει, θεώρησε τις αγέλες που συγκεντρώνονταν από όλες τις πατριές. Θα δουν οι ευθείς και θα ευφρανθούν. Και ποιοι είναι οι ευθείς, παρά εκείνοι για τους οποίους έχει ειπωθεί: Μακάριοι είναι οι οφθαλμοί σας, διότι βλέπουν. Και κάθε ανομία θα φράξει το στόμα της. Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;

Επειδή, λοιπόν, βρισκόμασταν σε πολλές αμαρτίες, και για τον λόγο αυτό ήμασταν υπόχρεοι στον θάνατο και τη φθορά, ο Πατέρας έδωσε τον Υιό ως αντίλυτρο για εμάς, έναν υπέρ όλων, επειδή τα πάντα βρίσκονται σε αυτόν, και είναι ανώτερος από όλους· ένας πέθανε υπέρ όλων, ώστε όλοι να ζήσουμε σε αυτόν· διότι ο θάνατος, αφού κατάπιε τον Αμνό που προσφέρθηκε υπέρ όλων, εξέμεσε τους πάντες μέσα σε αυτόν και μαζί με αυτόν. Διότι όλοι ήμασταν μέσα στον Χριστό που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς και υπέρ ημών· και αφού καταργήθηκε η αμαρτία, πώς ήταν δυνατόν να μην καταργηθεί οπωσδήποτε και ο θάνατος που προήλθε από αυτήν και εξαιτίας της; Και αφού πέθανε η ρίζα, πώς θα μπορούσε να σωθεί πλέον ο βλαστός που προήλθε από αυτήν; Για ποιον λόγο επρόκειτο να πεθαίνουμε πλέον, αφού η αμαρτία έχει αναιρεθεί; Επομένως, εορτάζοντας λέμε για τη σφαγή του Αμνού του Θεού: «Πού είναι η δίκη σου θάνατε; Πού είναι το κεντρί σου άδη;». Διότι «κάθε ανομία», όπως είπε κάπου ψάλλοντας ο μελωδός, «θα φράξει το στόμα της», μη έχοντας πλέον τη δύναμη να κατηγορεί αυτούς που αμάρτησαν από αδυναμία. «Αφού ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;».

Διότι επρόκειτο μέσω του τιμίου σταυρού να πέσει ολοκληρωτικά η τυραννία του διαβόλου, να καταργηθεί ο θάνατος και να αφανιστεί το κράτος της φθοράς, και να απαλλαγεί το ανθρώπινο γένος από εκείνη την αρχαία κατάρα. Αναμενόταν λοιπόν, από φιλανθρωπία και χάρη του Σωτήρος ημών Χριστού, να πάψει να ισχύει το "Γη είσαι και στη γη θα επιστρέψεις". Επρόκειτο "κάθε ανομία", σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, "να κλείσει το στόμα της", και να μην κατηγορεί πλέον όσους είχαν υποταχθεί σε αυτήν, και επρόκειτο να αφανιστούν παντελώς σε όλη την οικουμένη όσοι δεν γνώριζαν τον εκ φύσεως αληθινό και μόνο Θεό, οι οποίοι δικαιώθηκαν με την πίστη στον Χριστό, και αναμενόταν λοιπόν να ανοίξει η πύλη του παραδείσου. Επρόκειτο τα επίγεια να ενωθούν με τα επουράνια, και να ανοίξουν οι ουρανοί, σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρος, και τα τάγματα των αγίων αγγέλων να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν πάνω στον Υιό του Ανθρώπου. Έπειτα, πες μου, εφόσον προσδοκούνταν τόσα αγαθά και αναγεννιόταν σε εμάς τόσο λαμπρή ελπίδα μέσω του σωτηρίου σταυρού, πώς δεν έπρεπε Εκείνος που δίψησε τη δική μας σωτηρία, και για τον λόγο αυτό έγινε όμοιος με εμάς χωρίς την αμαρτία, να σπεύδει να δει να φτάνει ήδη αυτός ο τόσο τριπόθητος καιρός; Και πώς δεν όφειλε Εκείνος που δεν γνώριζε κανένα κακό να καταφρονήσει τα όσα στήθηκαν από διαβολική κακουργία, και να σπεύσει μάλλον να έλθει στον τριπόθητο καιρό της τόσο λαμπρής εορτής;

Διότι πώς, πες μου, θα καταπατούσαμε όλη τη δύναμή του, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς προς κάθε άνθρωπο που κατοικεί «υπό τη σκέπη του Υψίστου, πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα επιβείς, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα»; Όταν λοιπόν ο Παράκλητος από τον ουρανό βρεθεί σε άγιες ψυχές, και φανεί ότι δικαίως έχει σταλεί σε αυτές λόγω της αδιάφθορης πίστης τους, τότε θα αποδείξει τον κόσμο ένοχο για τις δικές του αμαρτίες, και στερημένο από την άνωθεν χάρη, επειδή ακριβώς αποστρέφεται τον λυτρωτή. Και θα τον ελέγξει πάλι, επειδή παραλόγως προσάπτει την αμαρτία σε αυτούς που ήδη έχουν πιστέψει. Διότι έχουν δικαιωθεί ευλόγως, αν και δεν είδαν τον Χριστό να αναχωρεί προς τον Θεό και να θαυματουργεί, επειδή τον τίμησαν με την πίστη τους. Νομίζω δε ότι, έχοντας κάτι τέτοιο στο μυαλό του, και ο Παύλος είπε: «Ποιος θα κατηγορήσει τους εκλεκτούς του Θεού; Ο Θεός είναι εκείνος που δικαιώνει, ποιος είναι εκείνος που κατακρίνει;». Διότι κάθε ανομία έφραξε το στόμα της, σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμωδού, μη έχοντας τίποτα να προσάψει σε αυτούς που έχουν εκλεγεί μέσω της πίστης και έχουν ενδυθεί το καύχημα της δικαιοσύνης που προέρχεται από αυτήν. Θα ελέγξει όμως αυστηρά τον κόσμο ως πλανημένο, και επειδή έχει τις ελπίδες του σε αυτόν που έχει κατ' αυτόν τον τρόπο κατακριθεί, με αποτέλεσμα να εκπέσει από όλη την αρχαία του δόξα, να θεωρείται ευτελής και να μην υπολογίζεται καθόλου από όσους σέβονται τον Θεό.

Επωμίζεται, λοιπόν, ο Χριστός όχι τον σταυρό που ταίριαζε στον ίδιο, αλλά εκείνον που επικρεμόταν και οφειλόταν σε εμάς, όσον αφορά την καταδίκη μέσω του νόμου. Διότι, όπως ακριβώς βρέθηκε ανάμεσα στους νεκρούς όχι για τον εαυτό του αλλά για εμάς, ώστε να αναδειχθεί για εμάς αρχηγός της αιώνιας ζωής, καταλύοντας με τον εαυτό του το κράτος του θανάτου, έτσι και τον σταυρό που έπρεπε να σηκώσουμε εμείς, τον αναλαμβάνει ο ίδιος, καταδικάζοντας στον εαυτό του την καταδίκη του νόμου, ώστε τελικά κάθε ανομία να κλείσει το στόμα της, σύμφωνα με αυτό που ψάλλεται στους ψαλμούς, επειδή αυτός που δεν είχε αμαρτία καταδικάστηκε για τις αμαρτίες όλων. Θα ωφελήσει δε πάρα πολύ τις ψυχές μας αυτό που συντελέστηκε από τον Χριστό, ως πρότυπο ανδρείας, εννοώ βέβαια αυτής που είναι σύμφωνη με την ευσέβεια. Διότι νομίζω ότι με κανέναν άλλον τρόπο δεν θα καταφέρουμε να φτάσουμε στην τελειότητα των αγαθών και στην απόλυτη ένωση με τον Θεό, παρά μόνο εάν θεωρήσουμε την αγάπη προς αυτόν ανώτερη από την επίγεια ζωή, και εάν θελήσουμε με μεγάλη προθυμία να διακινδυνεύσουμε για την αλήθεια, όταν ο καιρός μας καλέσει σε αυτό. Γι' αυτό άλλωστε και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέει: «Καθένας που δεν παίρνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί δεν είναι άξιός μου». Και το να πάρει κάποιος τον σταυρό δεν νομίζω ότι σημαίνει τίποτε άλλο παρά το να απαρνηθεί τον κόσμο για τον Θεό, και να θεωρήσει ακόμη και την ίδια τη σωματική ζωή δεύτερη σε σχέση με τα αγαθά που ελπίζουμε.

Υπήρχε δε εναντίον μας ένα χρεωστικό έγγραφο, δηλαδή η κατάρα που επικρεμόταν από τον θείο νόμο σε όσους τον παραβαίνουν, και η καταδικαστική απόφαση που εκδόθηκε εναντίον εκείνου που παραστράτησε από την αρχαία εκείνη εντολή, η οποία ερχόταν κατ' ομοιότητα με εκείνον σε όλο το ανθρώπινο γένος, εφόσον βέβαια το θέλημα του Θεού παραβιαζόταν από όλους. Διότι δεν είναι δυνατόν βέβαια ο Θεός να δυσαρεστήθηκε με τον Αδάμ όταν έσφαλε, αλλά να μην ήταν το ίδιο απέναντι σε όσους μετά από εκείνον ατίμαζαν το θέλημα του Δημιουργού, αλλά όπως ακριβώς σε έναν, έτσι και σε όλους επεκτεινόταν ο νόμος που επικρεμόταν σε όσους αμάρταναν. Ήμασταν, επομένως, υπό κατάρα και καταδικασμένοι από τη θεία απόφαση, τόσο εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, όσο και εξαιτίας του νόμου που θεσπίστηκε μετά από αυτόν. Αλλά αυτό το εναντίον μας χρεωστικό έγγραφο το εξάλειψε ο Σωτήρας, καρφώνοντας τον τίτλο στον δικό Του σταυρό, υποδεικνύοντας πάρα πολύ καθαρά τον θάνατο πάνω στο ξύλο, τον οποίο υπέμεινε για χάρη της ζωής των καταδικασμένων. Διότι εξέτισε για εμάς τις ποινές για τα εγκλήματά μας. Διότι, έστω κι αν ήταν ένας αυτός που έπασχε, εντούτοις υπέφερε για όλη την κτίση ως Θεός, και ήταν πολυτιμότερος από τη ζωή όλων. Για τον λόγο αυτόν, καθώς λέει και ο ψαλμωδός, κάθε ανομία έφραξε το στόμα της, και καταργήθηκε κατά κάποιον τρόπο η γλώσσα της αμαρτίας, μη έχοντας πλέον να κατηγορήσει αυτούς που είχαν αμαρτήσει. Διότι έχουμε δικαιωθεί, εφόσον ο Χριστός εξόφλησε για εμάς τα χρέη· διότι «με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

«Πού είναι το κεντρί σου, άδη;» Αφού μίλησε στους αμαρτωλούς από θυμό, και προανήγγειλε όσα θα συμβούν από λύπη, επέστρεψε και πάλι στη θεοπρεπή ημερότητα, και για να δείξει ότι δεν αποστράφηκε ολοκληρωτικά το επί της γης γένος, ούτε βέβαια το εγκατέλειψε σε αχαλίνωτη και ατελεύτητη φθορά, αλλά ότι θα υπάρξει στους κατάλληλους καιρούς κάποια ευσπλαχνία και ανάκληση στην αρχική κατάσταση εν Χριστώ, το φανέρωσε προσθέτοντας ότι θα τους γλιτώσει από το χέρι του άδη, και θα τους λυτρώσει από τον θάνατο, πράγμα που είναι φανερό ότι αφορά όσους υποτάχθηκαν σε αυτόν εξαιτίας της επίκτητης αμαρτίας και της αρχικής παράβασης του Αδάμ. Διότι μια τέτοια υπόσχεση έχει δοθεί πάλι, όχι μόνο στον Εφραίμ, δηλαδή στους εξ αίματος Ισραηλίτες, αλλά μάλλον σε όλους τους ανθρώπους επί της γης. Διότι, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος: «Δεν είναι ο Θεός μόνο των Ιουδαίων, αλλά και των εθνών. Διότι δικαίωσε την περιτομή εκ πίστεως, και την ακροβυστία δια της πίστεως». Διότι μας έχει λυτρώσει από το χέρι του άδη, δηλαδή, από την καταδυναστεία του θανάτου, και ο τρόπος της λύτρωσης νοείται ο θάνατος του Χριστού. Επειδή υπέμεινε εκούσια για εμάς τη σφαγή πάνω στο ξύλο, και θριάμβευσε πάνω στις αρχές και στις εξουσίες, καρφώνοντας πάνω σε αυτό το καθ' ημών χειρόγραφο. Διότι τότε, ναι τότε, «κάθε ανομία έφραξε το στόμα της»· και καταργήθηκε η κυριαρχία του θανάτου, με την αφαίρεση της αμαρτίας· διότι αυτή είναι η νίκη του θανάτου και το κεντρί του άδη. Έτσι μας το ερμήνευσε και ο σοφός Παύλος.

Έπειτα, αφού αναλογιστεί η ψυχή αυτή, όπως είναι φυσικό, τη χάρη της εν Χριστώ δικαιοσύνης και την καταστροφή της αμαρτίας, με σοφία και οξυδέρκεια θα ανακράξει: Και θα δει η εχθρός μου και θα καλυφθεί με αίσχος, αυτή που μου λέει: Πού είναι Κύριος ο Θεός σου; Τα μάτια μου θα την κοιτάξουν· τώρα θα καταπατηθεί σαν τη λάσπη στους δρόμους· ημέρα επάλειψης πλίνθου, η ημέρα εκείνη θα είναι η εξάλειψή σου. Διότι, επειδή ήλθε ο Χριστός, δικαιώνοντας με την πίστη όσους έχουν αμαρτήσει, έφραξε μεν το στόμα της ανομίας, και ντροπιάστηκε όπως ακριβώς και ο εφευρέτης της. Και αυτός μεν εκδιώχθηκε, και εξέπεσε από την εξουσία που είχε εναντίον μας, ενώ αυτή (η ανομία) καταπατήθηκε πλέον σαν τη λάσπη στους δρόμους, έχοντας υποταχθεί, κατά κάποιον τρόπο, στα πόδια των αγίων. Και η ημέρα του Χριστού έγινε εξάλειψη για αυτήν, κατά την οποία καθιστά καθαρό από τις παλιές κατηγορίες τον καθένα που τον πλησιάζει μέσω του αγίου βαπτίσματος, και τον σφραγίζει με το Πνεύμα για αγιασμό, και τον εγγράφει στα τέκνα του Θεού. <Και θα απορριφθούν τα προστάγματα την ημέρα εκείνη· και οι πόλεις σου θα έλθουν σε ισοπέδωση και σε διαμοιρασμό των Ασσυρίων, και οι οχυρές πόλεις σου σε διαμοιρασμό από την Τύρο έως τον ποταμό, και από θάλασσα σε θάλασσα, και από βουνό σε βουνό.>

«Θα γλείψουν χώμα σαν φίδια που σέρνονται στη γη, θα ταραχθούν μέσα στον εγκλεισμό τους». Ως έθνη αναφέρει σε αυτά τα χωρία τις βδελυρές και ακάθαρτες αγέλες των δαιμόνων, οι οποίες, με κάθε τρόπο, όταν δουν όσους καλούνται εν Χριστώ σε δικαίωση, σε αγιασμό, σε απολύτρωση, σε υιοθεσία, σε αφθαρσία, σε δόξα, σε μια λυτρωμένη και ελεύθερη ζωή, τότε ακριβώς θα καταντροπιαστούν, εκδιωκόμενες από την εξουσία που είχαν πάνω τους και βλέποντας τη δική τους ισχύ να καταρρέει και να ατονεί. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μάς έχει δώσει την εξουσία «να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Θα κείτονται, λοιπόν, κάτω από τα πόδια εκείνων που πίστεψαν, αυτοί που παλαιότερα ήταν οι νικητές, έχοντας πλέον περιπέσει σε αδυναμία και χάσει τη δύναμή τους εξαιτίας του Χριστού. Και θα βάλουν τα χέρια στο στόμα τους, καθώς δεν τους επιτρέπεται πλέον να κατηγορούν αυτούς που έχουν αμαρτήσει. «Διότι, αφού ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» σύμφωνα με τη Γραφή. Όπως είπε κάπου και ο μακάριος Δαβίδ: «Κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της». Επομένως, θα σιωπήσουν, ακόμη και παρά τη θέλησή τους, εκείνοι που ήταν δεινοί στο να προσάπτουν κατηγορίες, και σαν να χτυπήθηκαν από κεραυνό, εξαιτίας βέβαια του θαύματος που έγινε σε εμάς, θα χάσουν την ακοή τους.

Μέσα στο μέτρο είχε εγκατασταθεί μια γυναίκα, η οποία εκπλήρωνε τον τύπο της ανομίας, και τρόπον τινά γέμιζε τον χώρο με τον εαυτό της, και ίσως μάλιστα ξεχείλιζε, προβάλλοντας προς τα έξω με το περίσσευμά της. Αλλά, λέει, ιδού, ένα τάλαντο μολύβδου σηκώθηκε και ρίχτηκε στο στόμα της. Το όραμα λοιπόν μας περιγράφει, και δικαιολογημένα, την ανομία με τη μορφή γυναίκας. Διότι η γυναίκα αποτελεί τύπο της ηδονής, αλλά και της αδυναμίας. Και καμία ανομία δεν θα μπορούσε να διαπραχθεί διαφορετικά, παρά μόνο μέσω κάποιας ηδονής που δελεάζει προς το κακό, σε συνδυασμό και με την αδυναμία του νου. Διότι, εάν ο νους είναι σταθερός και ανδρείος, δεν θα επέλεγε να υποκύψει στην κλίση προς τα φαύλα. Εάν όμως μαλακώσει και γοητευθεί από την ηδονή, τότε θα υποστεί τις οδυνηρές συνέπειες. Επομένως, πολύ ορθά η γυναίκα απεικονίζεται ως η ανομία. Το δε τάλαντο του μολύβδου που υψώνεται, και μάλιστα φράζει το στόμα της, θεωρώ ότι δεν υποδηλώνει κάτι άλλο παρά τον Κύριο μας Ιησού Χριστό, ο οποίος υψώθηκε μέσω του τιμίου σταυρού, και «τις ανομίες μας ανέφερε στο σώμα του πάνω στο ξύλο», και θριάμβευσε καταργώντας το χειρόγραφο των αμαρτιών μας, έτσι ώστε, όπως λέει ο θεσπέσιος υμνωδός, «κάθε ανομία να φράξει το στόμα της». Και ο Ίδιος παρομοιάζεται με μόλυβδο, διότι, όπως προείπα, ο μόλυβδος χρησιμοποιείται από τους αργυροχόους για τον καθαρισμό των μετάλλων που χωνεύονται· τέτοια περίπου είναι και η δύναμη του Χριστού μέσα μας.

Αυτό ακριβώς μπορεί να διαπιστωθεί με ακρίβεια και στη δική μας περίπτωση. Διότι ήμασταν καταραμένοι, υποδουλωμένοι στις αγέλες των δαιμόνων, και παρασυρμένοι σε κάθε είδους φαυλότητα εξαιτίας της δικής τους κακίας. Επειδή όμως γνωρίσαμε τον Θεό, τον δημιουργό των πάντων, και γίναμε γνωστοί στον Χριστό, τότε ακριβώς διδαχθήκαμε να ψάλλουμε για τους εαυτούς μας: «Ευλογημένοι είμαστε εμείς από τον Κύριο που έκανε τον ουρανό και τη γη». Και επειδή έχουμε κληθεί σε τέτοια τιμή και δόξα, είναι αναγκαίο να εργαζόμαστε με ζήλο, να αντιμετωπίζουμε με ανδρεία τα πάθη, να θεωρούμε μισητή την αμαρτία και να ζούμε σύμφωνα με τους ευαγγελικούς νόμους, ώστε να σπεύδουμε να κατορθώσουμε ό,τι είναι αρεστό στον Χριστό. Διότι τον ακούσαμε να μας φωνάζει: «Έχετε θάρρος και ας δυναμώνουν τα χέρια σας», και λάβαμε από τον Χριστό την υποχρέωση να έχουμε θάρρος. Διότι νίκησε για χάρη μας τον κόσμο, καταπάτησε τους εχθρούς, ανέδειξε τον δικό του ναό ανώτερο από τον θάνατο και έφραξε το στόμα της ανομίας, ώστε και εμείς, χάρη σε αυτόν, να συμμετέχουμε σε αυτές τις νίκες.

Πρέπει, λοιπόν, να προσεγγίσουμε τον ιατρό των πνευμάτων, για να χαρίσει σθένος στον νου· διότι κάθε δύναμη προέρχεται από αυτόν. Ίσως δε ο Δαβίδ, έχοντας προγνωρίσει ότι στον κατάλληλο καιρό θα λάμψει στους ανθρώπους της γης ο Χριστός εξαλείφοντας κάθε αμαρτία του κόσμου, δικαιολογημένα ονομάζει μέγα έλεος αυτή την τόσο λαμπρή χάρη. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Κάθε αμαρτία θα κλείσει το στόμα της.» Σύμφωνα δε με τον Απόστολο: «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Και το σφάλμα είναι ανόμημα, διότι εμπεριέχει διπλή παράβαση του νόμου. <Πλύνε με περισσότερο από την ανομία μου, κ.τ.λ.> (A f. 287 b, B f. 197 b, I f. 288, K f. 98 b.) Λέγοντας δε το «Πλύνε με περισσότερο», αποβλέπει και πάλι, όπως είναι φυσικό, στο μυστήριο του Χριστού. Διότι και ο νόμος είχε την κάθαρση διά του ύδατος, την οποία και ο πάνσοφος Παύλος υπενθυμίζει λέγοντας: «Διότι εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων, και η στάχτη της δαμάλεως που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει ως προς την καθαρότητα της σάρκας.» Όμως ο τύπος ήταν ανενεργός στο να ξεπλύνει την αμαρτία, και γινόταν μόνο για την καθαρότητα της σάρκας· ενώ η χάρη και η δύναμη διά του Χριστού και διά του αγίου βαπτίσματος, ξεπερνώντας την κάθαρση του νόμου, ξεπλένει περισσότερο· ή μάλλον, επιτελεί τον ολοκληρωτικό καθαρισμό και αυτής της ίδιας της ψυχής. <Σε σένα μόνο αμάρτησα, κ.τ.λ.> (A f. 288, B f. 198, I f. 288 b, K f. 99.) Ασεβής είναι αυτός που λέει στον βασιλιά: Παρανομείς, ανέφερε κάπου η θεία Γραφή.

Διότι ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε όνομα που είναι πάνω από κάθε άλλο όνομα. Κλείνει δε το στόμα της αμαρτίας, σύμφωνα με αυτό που υμνείται στους Ψαλμούς: «Και κάθε ανομία θα φράξει το στόμα της» καθώς έχει ειπωθεί εναντίον εκείνων που κατακρίνουν όσους αμάρτησαν από αδυναμία, αλλά έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης. «Διότι, όταν ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Αφού λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς, πώς θα ήταν λογικό να απαιτούνται ακόμη από εμάς ποινές για τα δικά μας αμαρτήματα; ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Πολύ ορθά μίλησες. Διότι έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ και έχουμε αποκρούσει πολύ καλά την κατακραυγή της αμαρτίας. Θα ήθελα όμως με μεγάλη ευχαρίστηση να μάθω από εσένα, για ποιον λόγο ο Χριστός συμβολίζεται μέσω του μολύβδου, ενώ η ανομία εμφανίζεται στο πρόσωπο μιας γυναίκας. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Και βέβαια, και αυτό είναι εύκολο να το δει κανείς από τις Ιερές Γραφές. Διότι ο Χριστός παρομοιάζεται ήδη και με πολλά άλλα, λόγω της ιδιότητας των πραγμάτων που συμβολίζονται και νοούνται για αυτόν. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Όπως για παράδειγμα τι εννοείς; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Έχει γίνει για εμάς κρηπίδα και ασφάλεια, και ακλόνητο βάθρο, και άρρηκτο θεμέλιο. Για τον λόγο αυτό ονομάστηκε λίθος. «Διότι ιδού», λέει, «τοποθετώ στα θεμέλια της Σιών λίθο εκλεκτό, ακρογωνιαίο, πολύτιμο. Και όποιος πιστεύει σε αυτόν, δεν θα ντροπιαστεί». Είναι δε πάλι αυτός το λαμπρό και αξιοθαύμαστο κειμήλιο της Εκκλησίας, ο πνευματικός μας πλούτος. Γι' αυτό ονομάζεται και μαργαρίτης.

Διότι, όταν ο νους έχει προηγουμένως διαφθαρεί από κάποια τυχαία ή συγκεκριμένη ηδονή, και έχει έτσι παραλύσει, εγκαταλείπει τους κόπους που οδηγούν στην αρετή, και η ψυχή του ανθρώπου πέφτει στην αμαρτία. Γι' αυτό ακριβώς ορισμένοι ονομάζονται φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι. Αναφωνεί δε και ο προφήτης προς εκείνους που από ψυχική ασθένεια έχουν περιπέσει στην αμαρτία και την παράλυση της φαυλότητας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλυμένα.» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αλλά αυτά βέβαια έχουν έτσι. Το ζεύγος όμως, πες μου, των γυναικών, οι οποίες μεταφέρουν το μέτρο και την ανομία στη γη των Βαβυλωνίων, τι άραγε να θέλει να δηλώσει; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Έχει φραγεί βέβαια, ω γενναίε, το στόμα της ανομίας δια του Χριστού. Διότι διαμέσου αυτού έχουμε δικαιωθεί, και έχουμε απαλλαγεί από κάθε κατηγορία, και έχει παύσει η καταδίκη μας από την ανομία. Επειδή αυτός υπήρξε ο σκοπός της θείας οικονομίας για εμάς, με το να παραδοθεί για εμάς, ως άνθρωπος σαν εμάς και υπέρ ημών, στον θάνατο, αν και αναστήθηκε πάλι. Διότι δεν ήταν δυνατόν η ζωή να νικηθεί από τον θάνατο.

Είναι έτοιμος για λοιδορίες, βρίσκει ευχαρίστηση στις καταλαλιές, είναι επιρρεπής στις ύβρεις, δυνατός στην πολυλογία, πρόθυμος στις επιπλήξεις, πρώτος να προστρέξει σε ταραχές, αδύναμος στην ψαλμωδία, άτονος στη νηστεία, ανίκανος και ανωφελής για κάθε αγαθό έργο, νωθρός στους πνευματικούς λόγους· διότι κάθε ανομία θα φράξει το στόμα του. Επομένως, ένας τέτοιος άνθρωπος είναι άξιος πολλού θρήνου. Γι' αυτό σας παρακαλώ, αδελφοί, φυλαχτείτε από την πονηρία.

Θα δουν οι ευθείς και θα ευφρανθούν, και κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της. Τι άλλο λοιπόν θα δουν παρά τη μεταβολή από τα χειρότερα στα καλύτερα; Γι' αυτό ο Σωτήρας έλεγε σε όσους είχαν δει την εκπλήρωση των προφητειών: «Μακάρια δε είναι τα δικά σας μάτια, επειδή βλέπουν»· και, «Πολλοί προφήτες επιθύμησαν να δουν αυτά που εσείς βλέπετε, και δεν τα είδαν». Και κάθε αδικία θα κλείσει το στόμα της· λυσσώντας και διαρρηγνυόμενη από τον φθόνο, χωρίς να μπορεί να πράξει το παραμικρό εξαιτίας του Θεού που τα θέλησε αυτά. Αυτό δε μπορεί κανείς να το δει ολοκάθαρα, πώς δηλαδή η ανομία των άπιστων και ειδωλολατρών ανδρών, η οποία λύσσαξε και πολλές φορές μάνιασε εναντίον της Εκκλησίας του Χριστού, στο τέλος, εξαιτίας της αδυναμίας της να καταφέρει το παραμικρό, έκλεισε το ίδιο της το στόμα φιμωμένη από τον θείο λόγο, ο οποίος της έλεγε ακόμη και κατά τους καιρούς των διωγμών: «Σιώπα, πεφίμωσο» (σώπα, φιμώσου).

Όπως λέει και ο απόστολος: «Από τον οποίο κάθε πατριά στον ουρανό και στη γη παίρνει το όνομά της». Έπειτα προσθέτει: «Θα δουν οι ευθείς και θα φοβηθούν», διδάσκοντας μέσα από αυτά τα λόγια ότι, βλέποντας αυτή τη φιλανθρωπία, ο ευθύς ας φοβάται. Διότι ο φόβος δεν αποτελεί μικρό φυλακτήριο των αγαθών, καθώς με τη μνήμη των προηγουμένων συνετίζει για το μέλλον εκείνον που έχει περιπέσει σε πάθος. Και όταν αυτός επικρατήσει και εξορίσει κάθε ευκολία μας προς το κακό, η οποία προέρχεται από τη χαυνότητα, λέει: «Κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της». Πόσο μακάριος είναι εκείνος ο βίος, στον οποίο το στόμα της ανομίας, σαν κάποια πηγή βορβόρου, θα φραχθεί στο διηνεκές, μη μολύνοντας πλέον με τη δυσωδία του τον βίο των ανθρώπων. Αυτή είναι η κορυφή των αγαθών, το κεφάλαιο των ελπίδων, το τέρμα κάθε μακαριότητας: το να μην ενοχλείται πλέον η φύση από την κακία, αλλά να εξαλειφθεί κάθε ανομία· και αυτή θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ο εφευρέτης της ανομίας. Διότι αυτό υποδηλώνει η περιεκτική αυτή έκφραση, το να φραχθεί δηλαδή εκείνο το στόμα, του οποίου η φωνή υπήρξε εξαρχής ύλη θανάτου για τους ανθρώπους. Όταν, λοιπόν, εξαλειφθεί καθετί που αντιτίθεται στο αγαθό, θα μας υποδεχθεί εκείνη η κατάσταση, για την οποία κανένας λόγος δεν θα βρεθεί ικανός να την εξαγγείλει, και η οποία μαρτυρείται από τη θεία φωνή ότι βρίσκεται υπεράνω κάθε αισθήσεως και γνώσεως.

«Και πλάνησε» Απατήθηκαν οι δαίμονες, νομίζοντας ότι ο Χριστός ήταν απλός άνθρωπος, και, θέλοντας να καταπιούν και αυτόν, πλανήθηκαν· ο άνθρωπος λοιπόν κατέστη άβατος για αυτούς, μη βρίσκοντας πλέον δρόμο μέσα σε αυτόν. «Και βοήθησε» Τον λαό που προερχόταν από τα έθνη· διότι πριν από την επιστροφή του ήταν πένης, σαν εκείνον που έτρωγε τα ξυλοκέρατα, και φτωχός, καθώς δεν είχε οίκο· διότι δεν υπήρχε ακόμη η Εκκλησία. «Και έθεσε» Αφού πλήθυνε τους πιστούς και τους συγκέντρωσε κατά τόπους ως πατριές. «Θα δουν» Διότι, βλέποντας οι άγιοι τη δωρεά που δόθηκε, ευφραίνονται με την αιώνια χαρά. «Και κάθε ανομία» Διότι, επειδή παντού και σε όλα φανερώθηκε η αλήθεια, η ανομία έφραξε το ίδιο της το στόμα. «Ποιος είναι σοφός» Όσοι καταξιώθηκαν του Αγίου Πνεύματος και γέμισαν από τη σοφία του Θεού, αυτοί κατανόησαν και φύλαξαν τα μυστήρια του Χριστού. «Και θα κατανοήσουν» Θα κατανοήσουν τότε οι πιστοί τα ελέη του Θεού, όσα έγιναν για τον άνθρωπο από τον Θεό. «Ωδή ψαλμού του Δαβίδ» Το άσμα της προφητείας για τον Χριστό σχετικά με την προτροπή των εθνών και την κλήση τους. «Έτοιμη» Ο προφήτης γινόταν πάντοτε έτοιμος για την υποδοχή του Αγίου Πνεύματος. Το ίδιο και ο πιστός και κατά Θεόν άνθρωπος είναι έτοιμος για το θέλημα του Θεού. «Θα ψάλω» Όταν, λέει, δοξαστούν οι πιστοί, λαμβάνοντας τις αμοιβές των έργων τους, τότε ψάλλουν το αληθινό άσμα στον Χριστό, σκιρτώντας πνευματικά.

Εάν λάβω το Πνεύμα, λέγω: «Κυριάρχησε ανάμεσα στους εχθρούς σου». Εάν λάβω το Πνεύμα, λέγω: «Κανείς δεν θα δώσει στον Θεό εξιλαστήριο αντάλλαγμα για τον εαυτό του, ούτε το τίμημα για τη λύτρωση της ψυχής του»· και πάλι λέγω: «Μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό»· και πάλι: «Κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της». Εάν λάβω το Πνεύμα, λέγω: «Απομακρύνσου από το κακό και πράξε το αγαθό· αναζήτησε την ειρήνη και επιδίωξέ την». Θα διηγηθώ τις ευεργεσίες σου σε εμένα και θα πω: «Ελάτε, ακούστε, όλοι εσείς που φοβάστε τον Θεό, και θα σας διηγηθώ όσα έπραξε για την ψυχή μου. Θα διδάξω στους ανόμους τις οδούς σου, και οι ασεβείς θα επιστρέψουν σε σένα». Και τα ιουδαϊκά έθιμα πού είναι; Δεν μου θυσιάζεις πρόβατα ούτε μόσχους; Δεν τα ζητάς αυτά. «Διότι θυσία και προσφορά δεν θέλησες· ολοκαυτώματα και θυσίες για την αμαρτία δεν ζήτησας». Εσύ είπες: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε τράγους από τα κοπάδια σου. Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως».

Αναφέρεται δε στις Εκκλησίες που έχουν συσταθεί σε κάθε πόλη και χώρα. Και ο Σωτήρας επίσης λέει για τον δικό Του λαό: «Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου». Ομιλεί δε σαν να πρόκειται για γεγονότα μελλοντικά και όχι ακόμη παρόντα. «Θα δουν οι ευθείς και θα ευφρανθούν, και κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της». Διότι, βλέποντας αυτά, όσοι μεν διαθέτουν ευθύτητα λογισμών γεμίζουν από αγαλλίαση· όσοι δε προτιμούν να συζούν με την ασέβεια και την παρανομία, αναγκάζονται να σκύψουν στη γη και να σιωπήσουν, χαλιναγωγημένοι από τη δίκαιη κρίση.

Και όσα μεν θα λέγονταν στην αρχή θα ήταν τέτοιου είδους και ακόμη περισσότερα από αυτά. Μετά δε την ανάληψη της διακονίας, δεν θα επαρκούσαμε στο να απολογούμαστε καθημερινά σε αυτούς που μας κατηγορούν, ακόμη και αν τα πάντα πράττονταν από εμάς εντελώς αναμάρτητα, πόσο μάλλον που θα αναγκαζόμασταν να υποπέσουμε σε πολλά σφάλματα εξαιτίας τόσο της απειρίας όσο και της ηλικίας μας. Τώρα όμως τους απαλλάξαμε και από αυτή την κατηγορία, ενώ τότε θα τους περιβάλλαμε με αμέτρητους ονειδισμούς. Διότι τι δεν θα έλεγαν; «Σε ανόητα παιδιά εμπιστεύθηκαν πράγματα τόσο θαυμαστά και μεγάλα· έβλαψαν το ποίμνιο του Θεού· έγιναν παιχνίδι και περίγελος οι υποθέσεις των χριστιανών». Αλλά τώρα «κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της». Διότι, ακόμη κι αν έλεγαν αυτά εξαιτίας σου, εσύ γρήγορα θα τους διδάξεις μέσω των έργων σου ότι δεν πρέπει να κρίνεται η σύνεση από την ηλικία, ούτε να αξιολογείται ο πρεσβύτερος από τα λευκά του μαλλιά, ούτε να αποκλείεται γενικώς ο νέος από μια τέτοια διακονία, αλλά ο νεόφυτος, και είναι πολύ μεγάλη η διαφορά μεταξύ των δύο.

Νικάται σιωπηλά ο Σατανάς σε κάθε γενεά, και κάθε ανομία κλείνει το στόμα της· και πλέον γίνεται ορατή η υπερβάλλουσα χάρη του Σωτήρος· διότι Αυτόν φοβάται ο θάνατος, ώστε και όλο εκείνο το πλήθος, ατενίζοντας (τα γενόμενα), ανέπεμψε τότε ύμνο στον Θεό και πίστεψε στα θαύματα. Αυτός λοιπόν ο σεπτός (μάρτυρας), αφού εστήριξε πάρα πολλούς, τους καθιστά Χριστιανούς και παρακαλεί τον Θεό να του παραχωρήσει χάρη, ώστε καθένας που προσεύχεται μέσω αυτού να επιτυγχάνει όσα επιθυμεί· και την έλαβε (τη χάρη) και την προσφέρει σε όλους τους πιστούς, γι' αυτό ας αγαπήσουμε και εμείς τη μνήμη της αθλήσεως του μάρτυρα.