Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 107:1

Ωδή ψαλμού του Δαβίδ. ΡΖ΄. Υπόθεση. Και σε αυτόν κηρύσσεται η παρουσία του Κυρίου που έγινε προς τα έθνη. Καθώς δε όλοι οι στίχοι του παρόντος ψαλμού έχουν ήδη ερμηνευθεί στους προηγούμενους ψαλμούς, θα ήταν περιττό να χρησιμοποιήσουμε πάλι τα ίδια για την ερμηνεία των προκειμένων.

Και πάλι, για αυτούς που φέρουν την επιγραφή «Εἰς τὸ τέλος Ψαλμὸς τῷ Δαβὶδ», υπάρχει η εξής υποδιαίρεση: διότι κάποιοι μεν επιγράφονται «Ψαλμὸς ᾠδῆς», όπως ο 4ος και ο 64ος· άλλοι δε φέρουν μόνο τη λέξη «Ψαλμός», όπως οι 5ος, 8ος, 9ος, 10ος, 11ος, 12ος, 13ος, 18ος, 19ος, 20ός, 21ος, 30ός, 39ος, 40ός, 50ός, 63ος, 108ος, 138ος, 139ος· ένας δε επιγράφεται «Ἐν ὕμνοις», ο 6ος ψαλμός· και άλλοι «Ψαλμοὶ ᾠδῆς», ο 29ος και ο 63ος. Υπάρχουν και άλλοι που φέρουν μεν την επιγραφή «Εἰς τὸ τέλος τῷ Δαβὶδ», χωρίς όμως τη λέξη Ψαλμός, αλλά έχουν κάποια διαφορετική επιγραφή, και είναι οι εξής: 17ος, 35ος, 51ος, 52ος, 53ος, 54ος, 55ος, 56ος, 57ος, 58ος, 59ος, 60ός, 68ος, 69ος. Από αυτούς, λοιπόν, που έχουν διαφορετική επιγραφή, ένας έχει την επιγραφή «Λόγοι ᾠδῆς», ο 17ος· άλλοι φέρουν μόνο το «Τῷ Δαβὶδ», οι 35ος, 68ος, 69ος· άλλοι το «Συνέσεως», οι 51ος, 52ος· άλλοι το «Ἐν ὕμνοις συνέσεως», οι 53ος, 54ος· άλλοι το «Εἰς στηλογραφίαν», οι 55ος, 56ος, 57ος, 58ος, 59ος· και ένας το «Ἐν ὕμνοις», ο 60ός. Ενώ από όσους φέρουν την επιγραφή «Ψαλμὸς τῷ Δαβὶδ», χωρίς το «Εἰς τὸ τέλος», φέρει την επιγραφή «Ὠδὴ ψαλμοῦ» μόνον ο 107ος.

«Και πλάνησε» Απατήθηκαν οι δαίμονες, νομίζοντας ότι ο Χριστός ήταν απλός άνθρωπος, και, θέλοντας να καταπιούν και αυτόν, πλανήθηκαν· ο άνθρωπος λοιπόν κατέστη άβατος για αυτούς, μη βρίσκοντας πλέον δρόμο μέσα σε αυτόν. «Και βοήθησε» Τον λαό που προερχόταν από τα έθνη· διότι πριν από την επιστροφή του ήταν πένης, σαν εκείνον που έτρωγε τα ξυλοκέρατα, και φτωχός, καθώς δεν είχε οίκο· διότι δεν υπήρχε ακόμη η Εκκλησία. «Και έθεσε» Αφού πλήθυνε τους πιστούς και τους συγκέντρωσε κατά τόπους ως πατριές. «Θα δουν» Διότι, βλέποντας οι άγιοι τη δωρεά που δόθηκε, ευφραίνονται με την αιώνια χαρά. «Και κάθε ανομία» Διότι, επειδή παντού και σε όλα φανερώθηκε η αλήθεια, η ανομία έφραξε το ίδιο της το στόμα. «Ποιος είναι σοφός» Όσοι καταξιώθηκαν του Αγίου Πνεύματος και γέμισαν από τη σοφία του Θεού, αυτοί κατανόησαν και φύλαξαν τα μυστήρια του Χριστού. «Και θα κατανοήσουν» Θα κατανοήσουν τότε οι πιστοί τα ελέη του Θεού, όσα έγιναν για τον άνθρωπο από τον Θεό. «Ωδή ψαλμού του Δαβίδ» Το άσμα της προφητείας για τον Χριστό σχετικά με την προτροπή των εθνών και την κλήση τους. «Έτοιμη» Ο προφήτης γινόταν πάντοτε έτοιμος για την υποδοχή του Αγίου Πνεύματος. Το ίδιο και ο πιστός και κατά Θεόν άνθρωπος είναι έτοιμος για το θέλημα του Θεού. «Θα ψάλω» Όταν, λέει, δοξαστούν οι πιστοί, λαμβάνοντας τις αμοιβές των έργων τους, τότε ψάλλουν το αληθινό άσμα στον Χριστό, σκιρτώντας πνευματικά.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΖ΄. «Ωδή ψαλμού του Δαβίδ.» Ωδή ψαλμού ονομάζει τη δοξολογία που γίνεται με σύνεση· διότι αυτό θα αποδειχθεί και στα επόμενα. «Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ μου.» Είναι μακάριο το να ετοιμάζει κανείς την καρδιά του για τον Θεό· διότι αυτός που την ετοιμάζει, θα Τον έχει ένοικο. Επειδή δε ο Προφήτης διέσωσε τον Λόγο, οφείλουμε επομένως να Του προσφέρουμε διπλή την ετοιμασία. Και όπως ακριβώς εκείνοι που πρόκειται να υποδεχθούν έναν βασιλιά ετοιμάζουν την κατοικία, πρώτον μεν καθαρίζοντάς την, και δεύτερον τοποθετώντας μέσα σε αυτήν τα σκεύη που είναι απαραίτητα· έτσι και εμείς έχουμε ανάγκη να παρασκευάζουμε διπλή ετοιμασία για τον Θεό· πρώτον μεν, καθαρίζοντας τον ναό της καρδιάς· και δεύτερον, εισάγοντας σε αυτήν αρετές και αγαθές πράξεις.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΖ΄. Ωδή ψαλμού του Δαβίδ. Και αυτός ο ψαλμός, ομοίως, προαναγγέλλει την επάνοδο των Ιουδαίων και προαγορεύει τη σωτηρία των εθνών. Παρουσιάζει δε μεγάλη συγγένεια τόσο με τον πεντηκοστό έκτο όσο και με τον πεντηκοστό ένατο ψαλμό. Ωδή ψαλμού ονομάζει τη δοξολογία που γίνεται με σύνεση· διότι αυτό θα αποδειχθεί και στα όσα ακολουθούν. Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ, έτοιμη είναι η καρδιά μου· θα υμνήσω και θα ψάλω με τη δόξα μου. Και ήδη έχουμε προαναφέρει ότι ο προφήτης αποκαλεί δική του δόξα την προφητική χάρη. Χρησιμοποιώντας, λέγει, τη μελωδία της προφητείας, λέγω σε Εσένα, τον Δεσπότη, ότι διατηρώ την καρδιά μου σταθερή και έτοιμη να υποδεχθεί τη θεία Σου χάρη. Διότι μακάριοι, λέγει, είναι οι καθαροί στην καρδιά, επειδή αυτοί θα δουν τον Θεό· οι οποίοι και με θάρρος θα πουν: Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ.