Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 108:1

Εις το τέλος, Ψαλμός του Δαβίδ, 108ος. Υπόθεση. Ο παρών ψαλμός υποδηλώνει τα πάθη του Χριστού, καθώς και τις μελλοντικές τιμωρίες τόσο κατά του Ιούδα όσο και κατά του ίδιου του ιουδαϊκού λαού. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι όσα εκφέρονται ευκτικώς μέσα στον ψαλμό, έχουν ειπωθεί όλα προφητικώς. Όπως, για παράδειγμα, όταν λέει: «Διάβολος ας σταθεί εκ δεξιών του», το λέει αντί του «θα σταθεί». Διότι δεν εύχεται να συμβεί αυτό, αλλά προαγγέλλει εκείνο που πρόκειται να γίνει εξαιτίας της δικής του κακίας· και το ίδιο ομοίως ισχύει και για τα υπόλοιπα. Είθε να έχουν, λέει, και αυτοί τους διαβολείς τους, και να μην απομακρυνθούν από αυτούς. Και εάν κριθούν, να καταδικαστούν. Αλλά και εάν σε επικαλέστηκαν, λέει, στον καιρό της ανάγκης, ας τους λογιστεί ως αμαρτία, καθώς θα έλθουν στη μνήμη όσα αμάρτησαν. Συντόμευσε δε τις ημέρες τους, ώστε, ενώ ακόμη ζουν και βλέπουν, το αξίωμά τους, το οποίο ούτε καν απέκτησαν πραγματικά, να το αρπάξει άλλος. Έπειτα δε εξολόθρευσε και τους ίδιους, ώστε η συμφορά να μεταβεί και στους απογόνους τους· έτσι ώστε να ορφανέψουν οι γιοι τους, και να παραδοθεί στη χηρεία η γυναίκα τους· ώστε οι γιοι τους, πιεζόμενοι και συρόμενοι, να τιμωρηθούν για τα παρανομήματα των πατέρων τους.

Θεέ, μην παρασιωπήσεις την αίνεσή μου. Όσο υφίστανται οι Εκκλησίες του Χριστού που ανατέλλουν παντού, ο Θεός αινεί μέσα σε αυτές τον Υιό. Λέει, λοιπόν, ο Χριστός προς τον Πατέρα: Αν και ο Ιούδας, προδίδοντάς με, θα φανεί ότι εμποδίζει τον αίνο μου, εσύ όμως αίνεσέ με κατ' αυτόν τον τρόπο, μαρτυρώντας για τη θεότητά μου, την οποία ο Ιούδας, μη πιστεύοντας ότι υπάρχει σε εμένα, με πρόδωσε. Διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου ανοίχθηκε εναντίον μου.

Αφού εκτελέστηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν λογικό να θεωρήσουμε ότι το πρόσωπο που ομιλεί στον ψαλμό δεν είναι άλλο από τον Σωτήρα μας, ο οποίος προνοώντας καταξίωσε η προσευχή που ανέπεμψε προς τον Πατέρα κατά τον καιρό του πάθους να καταγραφεί μέσω του Αγίου Πνεύματος, προφητεύοντας όσα επρόκειτο να συμβούν στον ίδιο. Λέει λοιπόν: «Θεέ, μην αποσιωπήσεις την αίνεσή μου», παρακαλώντας να μην κατασιγαστεί η διδασκαλία που παραδόθηκε από αυτόν στους μαθητές του και η αίνεση της Καινής Διαθήκης, αλλά να παραμείνει στη ζωή για ολόκληρο τον μετέπειτα αιώνα. «Στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κυρίως αυτό του Ιούδα, ο οποίος, αφού πήγε στους αρχιερείς, τους είπε: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι δε του μέτρησαν τριάντα στατήρες. Και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τους τον παραδώσει». Έχοντας λοιπόν συμφωνήσει τέτοια εναντίον του, ήταν ένας από εκείνους που αργότερα παρακάθονταν μαζί του στο συμπόσιο του Πάσχα, όταν και ο ίδιος ο Σωτήρας μας «καθόταν στο τραπέζι μαζί με τους δώδεκα, και ενώ έτρωγαν είπε: αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι ένας από εσάς θα με παραδώσει. Και λυπούμενοι σφόδρα άρχισε να λέει ο καθένας τους, μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Μεταξύ αυτών ήταν και ο Ιούδας, ο οποίος, ανοίγοντας το γεμάτο από κάθε δόλο και ειρωνεία στόμα του, αποκρίθηκε και «είπε, μήπως είμαι εγώ, Ραββί;»

Εις το τέλος· ψαλμός του Δαβίδ. Το Άγιο Πνεύμα αναφώνησε (προανεφώνησε) αυτόν τον ψαλμό σχετικά με όσα πρόκειται να συμβούν στο τέλος και σχετικά με το σωτήριο πάθος του Χριστού. «Ο Θεός»: Ο Υιός μιλάει προς τον Πατέρα. «Ότι στόμα»: Του αμαρτωλού, δηλαδή του διαβόλου· διότι αυτός είναι αληθινά αμαρτωλός. «Δόλιου» δε, του Ιούδα. Διότι και οι δύο μίλησαν εναντίον του Χριστού. «Μίλησαν»: Διότι τον κολάκευε ως δάσκαλο και με δόλο (με τον λόγο), όπως φαινόταν, εργαζόταν για την προδοσία του δασκάλου. «Και με λόγους»: Οι Ιουδαίοι περικύκλωσαν τον Χριστό με πολύ μίσος, χλευάζοντάς τον διαρκώς, όντας φθονεροί και δόλιοι. «Και πολέμησαν»: Οι Ιουδαίοι πολεμούσαν τον Χριστό χωρίς κανέναν λόγο, ενώ αντίθετα ευεργετούνταν. «Αντί να αγαπούν»: Παρόλο που έγιναν τόσες ευεργεσίες, δεν αγάπησαν τον Χριστό ως ευεργέτη, αλλά διαρκώς τον διέβαλλαν ως κακόν. «Εγώ δε»: Αφού έγινε τύπος των πιστών. «Και έθεσαν»: Οι Ιουδαίοι που είχαν εχθρικά φρονήματα κατά του Χριστού. «Και μίσος»: Ως χείριστοι και γεμάτοι πονηρία, αντί να με αγαπούν ως ευεργέτη, μάλλον με μισούσαν. «Κατάστησε»: Στον Ιούδα (δηλαδή να του επιβάλει) τον διάβολο· διότι λέει, σε όποιον υπάκουσες (υπάκουσε), αυτού ας γίνει και κοινωνός. «Και ο διάβολος»: Στον Ιούδα, εφόσον υπάκουσε σε αυτόν.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΗ'. «Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ.» Αναγκαίως έγραψε τον παρόντα ψαλμό με την επιγραφή «Εις το τέλος»· διότι περιέχει όσα συνέβησαν στο τέλος της ενανθρωπήσεως του Σωτήρος μας, δηλαδή ακριβώς κατά το Δεσποτικό πάθος· γι' αυτό τον λόγο και εμελώδησε τον ψαλμό. Διότι έχουμε ήδη πει προηγουμένως ότι ο Δαβίδ φέρει την εικόνα του Χριστού. «Ω Θεέ, μην παρασιωπήσεις την αίνεσή μου.» Υπαινίσσεται τον Ιούδα· διότι για αυτόν έχει γραφτεί το μεγαλύτερο μέρος της προκείμενης ψαλμωδίας· του οποίου το στόμα θα διαπιστώσουμε ότι άνοιξε κατά του Κυρίου, πρώτον ως αμαρτωλού, και δεύτερον ως δόλιου· διότι ως αμαρτωλός και παράνομος έλεγε στους Ιουδαίους:

Και στον Νόμο αποδεικνύεται ότι αυτό έχει ειπωθεί, εκτός εάν τον αναθρέψει με κακό τρόπο· και τότε όμως, όχι εξαιτίας του γιου, αλλά εξαιτίας της δικής του αμέλειας, όπως ακριβώς ο Ηλεί. γ΄. Εάν όμως το κρίνετε σκόπιμο, ας εξετάσουμε τον ψαλμό από την αρχή. Θεέ, μην παρασιωπήσεις την αίνεσή μου.