Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 108:18

Αυτόν λοιπόν που θλιβόταν για αυτούς, καταδίωκαν για να τον θανατώσουν. «Και αγάπησε την κατάρα... και ενδύθηκε την κατάρα σαν ιμάτιο». Επειδή, λέγει, αφού εγκατέλειψαν το να με ευλογούν, καθημερινά καταριούνται· διότι αυτό πράττουν μέχρι σήμερα τα τέκνα των Ιουδαίων· εξαιτίας αυτού θα τους συμβούν όλα τα προλεχθέντα.

Και εισήλθε σαν νερό στα έγκατά του. Διότι τα κακά που τον κατακλύζουν δεν τον περιβάλλουν μόνο εξωτερικά, αλλά και εσωτερικά. Και σαν λάδι στα οστά του. Διότι αυτό διατηρεί μόνιμη την υγρασία. Ομιλεί δε για ορμή κακών, όπου το μεν νερό δηλώνει τη σφοδρότητα, το δε λάδι τη μονιμότητα. Από αυτά, αναφέρει, ας καλυφθεί σαν με ένδυμα, και ας περισφιχθεί σαν με ζώνη.

Και αγάπησε την κατάρα, και αυτή θα έρθει σε αυτόν· και δεν θέλησε την ευλογία, και αυτή θα απομακρυνθεί από αυτόν. Και ντύθηκε την κατάρα σαν ένδυμα, και εισήλθε σαν νερό στα σωθικά του, και σαν λάδι στα οστά του. Ας του γίνει σαν ένδυμα με το οποίο περιβάλλεται, και σαν ζώνη την οποία πάντοτε ζώνεται. Αυτή είναι η ανταπόδοση από τον Κύριο σε εκείνους που με διαβάλλουν, και σε εκείνους που λαλούν πονηρά εναντίον της ψυχής μου. Επειδή η προφητεία λέει προς το πρόσωπο του Σωτήρα: «Εκείνοι που σε ευλογούν είναι ευλογημένοι, και εκείνοι που σε καταρώνται είναι καταραμένοι», το πώς, αφενός, όσοι σε όλη την οικουμένη επιγνώρισαν τον Θεό μέσω αυτού και πίστεψαν σε αυτόν, αξιώνονται την ευλογία του Θεού, ώστε να πληθύνονται, να αυξάνονται και η Εκκλησία του Χριστού να γεμίζει τα σύμπαντα, είναι ολοφάνερο σε όλους· και το πώς, αφετέρου, οι Ιουδαίοι που τον καταρώνται και τον βλασφημούν καθημερινά, επισύρουν στους εαυτούς τους την κατάρα του Θεού, είναι και αυτό φανερό από το γεγονός ότι δεν σήκωσαν κεφάλι, ούτε ανέκαμψαν από τα χρόνια της επιβουλής εναντίον του Σωτήρα μας.

"Αντί αυτών"· Αλλά παρέδιδε στον θάνατο τον Διδάσκαλο και δεν θυμήθηκε πώς τον εξέλεξε. "Και κατεδίωξε"· Τον Χριστό, ο οποίος εκούσια έγινε φτωχός και παρομοίως, επειδή το θέλησε, αποδέχθηκε εκούσια την πενία. "Και τον κατανενυγμένο"· Τον Χριστό, ο οποίος συνετρίβη για τον άνθρωπο, για να τον σώσει· ο Ιούδας όμως τον παρέδωσε στον θάνατο. "Και αγάπησε"· Ποιαν; Αυτήν που λέει: αλίμονο σε αυτούς, διότι αποσκίρτησαν από εμένα. "Και δεν θέλησε"· Διότι μίσησε την ευλογία της αποστολικής ιδιότητας και της μαθητείας και αποβλήθηκε από αυτήν. "Και ενδύθηκε"· Δηλαδή, δέχθηκε την κατάρα σε όλο του το σώμα· όχι μόνο τον περιέβαλε εξωτερικά η κατάρα, αλλά τον γέμισε και εσωτερικά σαν νερό. "Και σαν λάδι"· Δηλαδή όχι μόνο περιέβαλε τις σάρκες του και τα σπλάγχνα του, αλλά πότισε και τα οστά του και από παντού τον κυρίευσε η κατάρα. "Ας γίνει"· Δηλαδή ώστε να τον περιβάλλει η κατάρα αδιάλειπτα, επειδή την αγάπησε ως προδότης. "Και σαν"· Για να μην τον περιβάλλει απλώς, αλλά και να σφίγγεται από την κατάρα. "Αυτό το έργο"· Με αυτά τα κακά, λέει, σφίγγονται όσοι επιχειρούν να πολεμούν ή (και) να βλασφημούν τον Θεό [τον πιστό λαό από την καταδυναστεία του διαβόλου]. "Και αυτών που λαλούν"· Ο λόγος αναφέρεται στους Ιουδαίους· διότι αυτοί μίλησαν πονηρά εναντίον του Χριστού και της θεότητάς Του. "Και εσύ, Κύριε"· Ο Υιός φωνάζει προς τον Πατέρα, επιβεβαιώνοντας την ενανθρώπηση.

Ως ευλογία εννοεί αυτή των αποστόλων, την οποία ο Χριστός διακήρυξε προς αυτούς: «Αλήθεια σας λέω, εσείς που με ακολουθήσατε, θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». «Και ντύθηκε την κατάρα.» Διότι αυτά τυγχάνει να είναι τα εσωτερικά του ανθρώπου. Ώστε, από τις δυνάμεις της ψυχής, τα μεν σπλάγχνα είναι οι λογικές δυνάμεις, επειδή τα σπλάγχνα δεν συγκρατούν την ίδια τροφή, αλλά άλλοτε δέχονται και άλλοτε αποβάλλουν. Όπως ακριβώς και οι λογισμοί δεν παραμένουν σταθεροί στα ίδια πράγματα, διότι μεταβάλλονται συνεχώς. Τα δε οστά ας τα κατανοήσουμε ως τις πρακτικές δυνάμεις, ως ισχυρά. Επειδή δε το μεν νερό είναι κατάλληλο για τα σπλάγχνα (καθώς αυτά τρέφονται με υγρασία), ενώ το λάδι για τα οστά (διότι ευεργετούνται σφόδρα με την επάλειψη του λαδιού), ευλόγως απέδωσε το νερό στα σπλάγχνα και το λάδι στα οστά, για να δείξει ότι ακριβώς του ταίριαξαν τα της κατάρας, εφόσον επιδίωξε την πονηρία που ήταν κατάλληλη σε αυτήν. «Και συ, Κύριε, ενέργησε υπέρ εμού.» Έχει λεχθεί πολλές φορές, ότι στο πρόσωπο του Χριστού αρμόζουν τα ταπεινά λόγω της ανθρώπινης φύσης Του, αλλά και έτσι τα υψηλά έχουν συζευχθεί με τα ταπεινά. Διότι λέγοντας, «Ενέργησε υπέρ εμού», πρόσθεσε «ένεκα του ονόματός σου», δηλαδή ένεκα της δικής μου αξίας. Διότι Όνομα του Πατρός είναι ο Υιός· για αυτό και λέγεται, «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», ως ίσος και απαράλλακτος με Αυτόν, και για τον λόγο αυτό αναλαμβάνει το όνομα του Πατρός.

γ΄. Δικό μας χρέος, λοιπόν, είναι να μην απεκδυθούμε το ιμάτιο της δικαιοσύνης, το οποίο και ο Προφήτης ονομάζει ιμάτιο σωτηρίου, προκειμένου να ομοιωθούμε με τον Θεό· διότι και ο Ίδιος έχει ενδυθεί δικαιοσύνη. Ας ενδυθούμε αυτό το ιμάτιο. Το να το ενδυθούμε, όμως, δεν δηλώνει τίποτε άλλο, παρά το να μην το απεκδυθούμε ποτέ. Διότι άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Ενεδύθη την κατάρα ως ιμάτιο, και θα έλθει σε αυτόν». Και πάλι: «Αυτός που περιβάλλεται το φως ως ιμάτιο». Και πάλι, συνηθίζουμε να λέμε για τους ανθρώπους: «Ο τάδε ενεδύθηκε τον τάδε». Ώστε δεν θέλει να βρισκόμαστε μέσα στην αρετή για μία ημέρα, ούτε για δεύτερη ούτε για τρίτη, αλλά παντοτινά, και να μην βρεθούμε ποτέ γυμνοί από αυτό το ιμάτιο.

Αυτό αποτελεί δείγμα έσχατης ωμότητας, αυτό αποτελεί δείγμα μεγάλης απανθρωπιάς, όταν κάποιος όχι μόνο επιβουλεύεται τον άλλον, αλλά επιβουλεύεται ακόμη και εκείνον που είναι ικανός να τον συγκινήσει ώστε να δείξει έλεος και να τον κάμψει ώστε να νιώσει συμπάθεια. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος έχει ξεπέσει στην αγριότητα των θηρίων, ή μάλλον έχει γίνει και από εκείνα χειρότερος. Διότι για τα θηρία η θηριωδία είναι σύμφωνη με τη φύση τους· αυτός όμως, ενώ τιμήθηκε με τη λογική, με την πονηρία του πρόδωσε την ευγένειά του. Και εκείνα μεν τρέφουν κάποια φιλία και ημερότητα προς το ομόφυλο και συγγενικό τους στοιχείο· αυτοί όμως ούτε την κοινή φύση δεν σεβάστηκαν, αλλά εκείνον που έπρεπε να ελεήσουν, να στηρίξουν και να ανορθώσουν, αυτόν έσπρωχναν και ανέτρεπαν. Και αγάπησε την κατάρα, και θα έρθει σε αυτόν· και δεν θέλησε την ευλογία, και θα απομακρυνθεί από αυτόν. Επειδή επικαλέστηκε εναντίον του πολλές συμφορές, δείχνει ότι η αρχή και η αιτία αυτών δεν προήλθε από τον ίδιο, αλλά από εκείνον, ο οποίος με τα έργα του απέκρουσε μεν την προστασία του Θεού, και επέσειρε πάνω του τη θεόσταλτη πληγή. Και ντύθηκε την κατάρα σαν ιμάτιο, και εισήλθε σαν νερό στα σπλάχνα του, και σαν λάδι στα οστά του. Εδώ καταδεικνύεται και η σφοδρότητα της πληγής και η μονιμότητα της τιμωρίας, δηλώνοντας ότι για όλους τους ανθρώπους τα κακά προέρχονται από τους ίδιους και από τη δική τους βούληση, οι οποίοι μέσα από τα έργα και τις πράξεις τους απωθούν μεν τα αγαθά, ενώ υποβάλλουν τους εαυτούς τους στις τιμωρίες.

Και όχι μόνο αυτό, αλλά «και να εκδιωχθούν από τις κατοικίες τους». Και δικαίως καταδικάστηκαν να επαιτούν, και όλα τα υπάρχοντά τους τα άρπαξαν ξένοι και δανειστές, «και να μη βρεθεί κανείς να τον βοηθήσει, ούτε κάποιος να σπλαχνιστεί τα ορφανά του». «Τα παιδιά του να οδηγηθούν σε εξολόθρευση και σε μία γενιά να εξαλειφθεί το όνομά του». Διότι τέτοιου μεγέθους αποδείχθηκε η αμαρτία του προδότη Ιούδα, ώστε δεν κατέστρεψε ολοσχερώς μόνο τον ίδιο, αλλά μαζί και τη γυναίκα του, τα παιδιά του, την οικία του και τα υπάρχοντά του. Και όχι μόνο αυτούς, αλλά και εκείνους που τον γέννησαν. «Ας μνημονευθεί», λέει, «η ανομία των πατέρων του ενώπιον του Κυρίου, και η αμαρτία της μητέρας του να μην εξαλειφθεί». Ίσως επειδή, ως αίτιοι ενός πονηρού καρπού, καταστρέφονται μαζί και οι ρίζες με τον καρπό. «Και επειδή δεν θέλησε την ευλογία, ντύθηκε την κατάρα σαν ένδυμα, και αυτή εισήλθε σαν νερό στα σωθικά του, σαν λάδι στα οστά του». «Και σαν ένδυμα και σαν ζώνη του». Έτσι αυτήν την φοβερή κατάρα «ντύθηκε και ζώστηκε», και η αιτία είναι ασυγχώρητη και πάρα πολύ μεγάλη. «Επειδή», λέει, «δεν θυμήθηκε να δείξει έλεος και καταδίωξε άνθρωπο πένητα και φτωχό και συντετριμμένο στην καρδιά, για να τον θανατώσει».

Ομοίως μας λέγει και μέσω του Δαβίδ, άλλοτε μεν, ότι ο αμαρτωλός ενδύεται την καταραμένη αμαρτία σαν το ίδιο του το ένδυμα· «Ενεδύσατο κατάραν ως ιμάτιον»· έπειτα λέγει ότι η κακή συνήθεια της αμαρτίας με τις πράξεις, στις οποίες επιστρέφει και επαναλαμβάνει, διαπερνά πάντοτε όλο και πιο βαθιά, όπως και το νερό που πίνουμε διαπερνά μέσα στα σπλάχνα μας· «Και εισήλθεν ωσεί ύδωρ εις τα έγκατα αυτού»· και στο τέλος προσθέτει ότι η αμαρτία, σαν το λάδι, διαπερνά μέχρι και στα οστά, μέχρι και στους εσωτερικούς μυελούς των οστών του· «Και ωσεί έλαιον εν τοις οστέοις αυτού»· άλλοτε δε, ότι η αμαρτία αρχικά μας καταδιώκει σαν εχθρός· «Καταδιώξαι άρα ο εχθρός την ψυχήν μου»· ύστερα, αφού μας συλλάβει, μας ρίχνει στη γη και μας καταπατά· «Και καταλάβοι, και καταπατήσαι εις γην την ζωήν μου»· και στο τέλος μας μεταβάλλει σε λεπτό κονιορτό, για να μας παρασύρει ο άνεμος και να αφανιστούμε τελείως· «Και την δόξαν μου εις χουν κατασκηνώσαι».