Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 108:25

Με είδαν και κούνησαν τα κεφάλια τους. Αυτό το λέει επειδή, όταν βρισκόταν πάνω στον σταυρό, κουνούσαν τα κεφάλια τους και έλεγαν: «Εσύ που καταλύεις τον ναό, σώσε τον εαυτό σου». «Και ας γνωρίσουν ότι αυτή είναι η χείρα σου». Με τον όρο «χείρα» εδώ εννοεί την πράξη την οποία επιτέλεσε, ανασταίνοντας τον εαυτό Του από τους νεκρούς.

Αλλά οι στρατιώτες, αφού τον περικύκλωσαν, τον εμπαίζουν. Και ο Κύριος γίνεται παιχνίδι τους και ο Δεσπότης εμπαίζεται. «Με είδαν και κούνησαν τα κεφάλια τους». Και αυτό γίνεται τύπος της βασιλείας. Διότι, ενώ τον εμπαίζουν, ταυτόχρονα γονατίζουν μπροστά του. Και οι στρατιώτες τον σταυρώνουν, αφού προηγουμένως τον έντυσαν με πορφύρα και τοποθέτησαν στεφάνι στο κεφάλι του. Τι και αν ήταν ακάνθινο; Κάθε βασιλιάς αναγορεύεται από στρατιώτες. Έπρεπε και ο Ιησούς, κατά τον τύπο, να στεφανωθεί από στρατιώτες. Γι' αυτόν τον λόγο η Γραφή λέει στο Άσμα Ασμάτων: «Βγείτε και δείτε, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, τον βασιλιά Σολομώντα, με το στεφάνι με το οποίο τον στεφάνωσε η μητέρα του». Ήταν δε μυστήριο και το στεφάνι. Διότι αποτελούσε λύση των αμαρτιών, απαλλαγή από την καταδικαστική απόφαση.

Σχετικά δε με τους ληστές που σταυρώθηκαν μαζί του ελέχθη το «και μετά ανόμων ελογίσθη». Και οι δύο μεν ήταν πριν από αυτό άνομοι, ο ένας όμως όχι πια. Διότι ο μεν παρέμεινε άνομος μέχρι τέλους, αμετανόητος ως προς τη σωτηρία, έχοντας μεν τα χέρια του καρφωμένα, αλλά χτυπώντας με τη γλώσσα του μέσω της βλασφημίας. Οι Ιουδαίοι που περνούσαν κουνούσαν τα κεφάλια τους, χλευάζοντας τον σταυρωμένο, εκπληρώνοντας το γεγραμμένο: «με είδαν, κούνησαν τα κεφάλια τους». Και εκείνος μαζί με αυτούς βλασφημούσε, ενώ ο άλλος επιτιμούσε αυτόν που βλασφημούσε. Και αποτέλεσε για αυτόν το τέλος της ζωής και η αρχή της διόρθωσης, η παράδοση της ψυχής και η προαπόκτηση της σωτηρίας. Και μετά την επιτίμηση προς εκείνον λέει: Μνήσθητί μου Κύριε. Διότι σε εσένα απευθύνω τον λόγο μου. Άφησε αυτόν, έχουν τυφλωθεί τα μάτια της διάνοιάς του, αλλά εμένα θυμήσου. Δεν λέω να θυμηθείς τα έργα μου, διότι τα φοβάμαι. Κάθε άνθρωπος συμπαθεί αυτόν που τον συνοδεύει. Σε συνοδεύω προς τον θάνατο. Θυμήσου εμένα, τον συνοδοιπόρο σου. Αλλά δεν λέω θυμήσου με τώρα, αλλά όταν έλθεις στη βασιλεία σου.

Και πάλι: Εγώ όμως σαν κουφός δεν άκουγα και σαν άλαλος που δεν ανοίγει το στόμα του. Και ο Ησαΐας λέει: Και αυτός, επειδή κακοποιήθηκε, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε σε σφαγή και, όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του μέσα στην ταπείνωσή του. 〈νστ΄〉 Ότι θα χλευαστεί — ο Δαβίδ στον 〈ρη΄〉 ψαλμό λέει: Με είδαν, κούνησαν τα κεφάλια τους.

Και εγώ έγινα όνειδος σε αυτούς· με είδαν και κούνησαν τα κεφάλια τους. Βοήθησέ με, Κύριε ο Θεός μου, και σώσε με σύμφωνα με το έλεός σου. Και ας γνωρίσουν ότι αυτή είναι η χείρα σου, και εσύ, Κύριε, την έκανες. Κατά την εκ νεκρών ανάσταση έγινε γνωστή η χείρα του Θεού, δηλαδή ο μονογενής του Λόγος, και εκείνος που μέχρι τότε παρέμενε άγνωστος στους πολλούς, φανερώθηκε, καθώς ο ίδιος εκουσίως υπέμεινε τον σταυρό, καταφρονώντας την αισχύνη, και ο ίδιος ανέστησε το δικό του σώμα, όντας η δεξιά και η δύναμη του Πατρός.

Σε αυτά, μετά από άλλα, προσθέτει: «τα γόνατά μου εξασθένησαν από τη νηστεία, και η σάρκα μου αλλοιώθηκε στερούμενη το έλαιο. Και εγώ έγινα όνειδος σε αυτούς· με είδαν, κούνησαν τα κεφάλια τους», τα οποία και αυτά εκπληρώθηκαν, όταν «οι διερχόμενοι τον βλασφημούσαν, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει». Επειδή δε ακόμη και τώρα οι εκ περιτομής, επισύροντας στους εαυτούς τους την κατάρα των πατέρων τους, συνηθίζουν να αναθεματίζουν με βλάσφημα και ασεβή λόγια τον Σωτήρα και Κύριό μας και όλους όσοι έχουν πιστέψει σε αυτόν, για τον λόγο αυτόν στη συνέχεια προσθέτει: «αυτοί θα καταραστούν, αλλά εσύ θα ευλογήσεις· αυτοί που επαναστατούν εναντίον μου ας καταντροπιαστούν, ο δε δούλος σου θα ευφρανθεί. Ας ντυθούν με ντροπή αυτοί που με διαβάλλουν, και ας περιβληθούν την αισχύνη τους σαν διπλό πανωφόρι. Εγώ δε θα δοξολογήσω τον Κύριο με το στόμα μου, και ανάμεσα σε πολλούς θα τον αινέσω. Διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα, για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». Και είναι βεβαίως ολοφάνερο με πόσα δεινά παλεύουν ακόμη και τώρα όσοι εξαπολύουν κατάρες εναντίον του στις συναγωγές τους, μη μπορώντας διόλου να ανακύψουν από εκείνα τα χρόνια, καθώς και το πώς ο ίδιος ετοιμάζει αίνο προς τον Πατέρα ανάμεσα σε πολλά έθνη μέσω της Καινής Διαθήκης του, έχοντας τον Πατέρα συνεργό και συμπαραστάτη στα δεξιά του.

«ότι πτωχός»: Ο Χριστός τα κραυγάζει αυτά εκ προσώπου του Αδάμ. «καί ἡ καρδία»: Διότι εσωτερικά η καρδιά του Αδάμ είχε σαπίσει από την αμαρτία και βίωνε όχι μικρό χειμώνα και ταραχή. «ὡσεὶ σκιά»: Διότι σαν σκιά κειτόταν (έπεσε) ο Αδάμ εξαιτίας της παραβάσεως. «ἐξετινάχθην»: Διότι, όπως κάποιος τινάζει ακρίδες από έναν φράχτη, έτσι οι δαίμονες αποτίναξαν (εκτίναξαν) τον άνθρωπο από την αλήθεια. «τὰ γόνατα»: Διότι νήστευε από τον μυστικό άρτο για πολύ χρόνο και έτσι ασθενούσε, μην έχοντας δύναμη. «καὶ ἡ σάρξ»: Διότι δεν είχε ακόμη αλειφθεί με το χρίσμα του βαπτίσματος και η σάρκα του ανθρώπου ήταν εντελώς αφανισμένη (είχε δυσσωδήσει). «καὶ ἐγώ»: Ο Αδάμ απέναντι στους δαίμονες, ο Χριστός απέναντι στους Ιουδαίους· διότι τον είχαν ως περίγελο. «εἴδοσάν με»: Όταν οι Ιουδαίοι έβλεπαν [τον Χριστό] κρεμασμένο πάνω στον σταυρό, κουνούσαν τα κεφάλια τους χλευάζοντας και απειλώντας. «βοήθησόν μοι»: Αυτά τα κραυγάζει ο Χριστός εκ προσώπου του Αδάμ, βεβαιώνοντας την ενανθρώπηση. «καὶ γνώτωσαν»: Ας μάθουν, λέει, οι δαίμονες, ότι ο άνθρωπος σώθηκε με τη δεξιά του Θεού. «καὶ σύ»: Ας μάθουν όλα τα έθνη, ότι ενανθρώπησες με το θέλημά σου, για να σώσεις τον άνθρωπο. «καταράσονται»: Οι δαίμονες, λέει, περιφρονούν τον άνθρωπο, ενώ ο Θεός τον ευλόγησε. «οἱ ἐπανιστανόμενοι»: Όσοι Ιουδαίοι ξεσηκώθηκαν εναντίον του Χριστού, όταν είδαν τη δύναμή Του, καταντροπιάστηκαν σφόδρα. «ὁ δὲ δοῦλός σου»: Ο άνθρωπος· διότι ευφράνθηκε για τη σωτηρία που του δωρήθηκε.

Ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, και τα εξής. «Τα γόνατά μου εξασθένησαν.» Εάν ο Χριστός κάθεται έχοντας κοπιάσει από την οδοιπορία, όπως λέει ο Ιωάννης, δεν είναι καθόλου παράξενο να εξασθένησαν τα γόνατά του και από τη νηστεία· διότι, προς επιβεβαίωση της σάρκας με την οποία σαρκώθηκε, υπέμεινε χωρίς αμαρτία τα ανθρώπινα. «Και εγώ έγινα ονειδισμός σε αυτούς.» Αυτά, όπως ακριβώς συνέβησαν, ο Ματθαίος τα έχει παραδώσει·

Βλέπεις τι είδους όπλα ετοιμάζει απέναντι στις επιβουλές και στην κακομεταχείριση που υφίσταται; «Και εγώ έγινα γι' αυτούς ονειδισμός· με είδαν και κούνησαν τα κεφάλια τους». Τέτοια είναι τα φρονήματα των πονηρών· όχι μόνο δεν υποχωρούν, όταν βλέπουν τον δίκαιο να αυξάνει την ευλάβειά του, αλλά επιπλέον τον ονειδίζουν, τον χλευάζουν και τον καταπατούν. Τι κάνει, λοιπόν, αυτός; Καταφεύγει στην ακατανίκητη συμμαχία, στην ακαταμάχητη βοήθεια, λέγοντας: «Βοήθησέ με, Κύριε ο Θεός μου, και σώσε με σύμφωνα με το έλεός σου. Και ας γνωρίσουν ότι αυτή είναι η δική σου χείρα, και εσύ, Κύριε, το έπραξες».