Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 108:5

Του αμαρτωλού, δηλαδή του διαβόλου· διότι αυτός είναι αληθινά αμαρτωλός· του δόλιου, δηλαδή του Ιούδα· διότι και οι δύο μίλησαν εναντίον του Χριστού. «Αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν ... και ανταπέδωσαν σε εμένα κακά αντί αγαθών», κ.λπ. Από τους λόγους άλλοι μεν είναι λόγοι αγάπης, άλλοι μίσους, και άλλοι δεν είναι τίποτε από τα δύο. Διότι τον κολάκευε ως διδάσκαλο, και με τον δόλο, όπως νόμιζε, απεργαζόταν την προδοσία του διδασκάλου.

Ο ίδιος αδελφός, θλιβόμενος ακόμη από τους ίδιους λογισμούς, έστειλε πάλι παρακαλώντας τον ίδιο μεγάλο Γέροντα να του στείλει λόγο ζωής. Και εκείνος του απάντησε εγγράφως τα εξής: Αδελφέ, κακώς σε ταράζουν οι λογισμοί και οι δαίμονες εναντίον του αββά σου, σύμφωνα με την κακή τους τέχνη, για να μισήσεις αυτόν που σε αγαπά και να θλίψεις αυτόν που θέλει να σε προστατεύσει σαν την ίδια του την ψυχή, ώστε να εκπληρώσουν εις βάρος σου το ρητό: «Αντί να με αγαπούν, με συκοφάντησαν, και ανταπέδωσαν σε μένα κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου.» Διότι πολλές φορές σε βεβαιώνει για το πώς σε αγαπά, και δεν πιστεύεις. Αλλά ο φθόνος του διαβόλου τυφλώνει την καρδιά σου, ώστε να συλλογίζεσαι κακά αντί για αγαθά και πικρά αντί για γλυκά, για να δεχτείς το «Ουαί μαζί με αυτόν που λέει το καλό κακό και το γλυκό πικρό, με αυτόν που θέτει το σκοτάδι φως και το φως σκοτάδι.» Σε εξαπατούν, ανόητε και βραδύνου στην καρδιά, και δεν κατανοείς ότι θέλουν να σε οδηγήσουν στην απώλεια της ψυχής, και κρύβεις μέσα σου και παραβλέπεις τους λόγους μου, και τους διαστρέφεις.

Προς τους Ευαισηνούς Αν και είναι μεγάλο το πλήθος των υποθέσεων που μας απασχολούν και ο νους μας συνέχεται από μύριες φροντίδες, εντούτοις ποτέ δεν αποβάλαμε από τη μνήμη μας τη μέριμνα για τη δική σας αγάπη, δεόμενοι προς τον Θεό μας να παραμείνετε στερεοί στην πίστη, στην οποία στέκεστε και για την οποία καυχάσθε με την ελπίδα της δόξας του Θεού. Διότι, πράγματι, είναι πλέον δυσεύρετο και εξαιρετικά σπάνιο να δει κανείς μια Εκκλησία αγνή, η οποία να μην έχει υποστεί καμία βλάβη από τη χαλεπότητα των καιρών, αλλά να διασώζει ακέραιη και άθραυστη την αποστολική διδασκαλία, όπως ακριβώς ανέδειξε τη δική σας στους παρόντες καιρούς Εκείνος που αναδεικνύει σε κάθε γενεά τους άξιους της δικής Του κλήσεως. Και είθε να σας δωρίσει ο Κύριος τα αγαθά της άνω Ιερουσαλήμ, επειδή αποπέμψατε τις εναντίον μας ψευδείς διαβολές πίσω στα κεφάλια των ψευδολόγων, μην επιτρέποντάς τους την είσοδο στις καρδιές σας. Και γνωρίζω και έχω την πεποίθηση εν Κυρίω ότι ο μισθός σας είναι μεγάλος για την πράξη σας αυτή. Διότι αναλογιστήκατε σοφά μέσα σας αυτό το οποίο είναι και αληθινό, ότι δηλαδή εκείνοι που μου ανταπέδωσαν πονηρά αντί για αγαθά και μίσος αντί για την αγάπη μου προς αυτούς, με διαβάλλουν τώρα για εκείνα τα ζητήματα για τα οποία οι ίδιοι αποδεικνύεται ότι έχουν υποβάλει έγγραφες ομολογίες.

Προς δε τους αχάριστους και εκείνους που αθετούν τις ευεργεσίες του, λέγει διά του Προφήτου: και ανταπέδωσαν σε εμένα κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου. Και εκπληρώθηκε πάλι ως προς αυτόν η προφητεία που λέγει: αλίμονο, τέκνα αποστάτες, αυτά λέγει ο Κύριος. Κάνατε βουλή όχι δι' εμού και συνθήκες όχι διά του πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτίες πάνω στις αμαρτίες.

Επειδή λοιπόν οι εχθροί συμπολίτες του αρνήθηκαν τη βασιλεία του, εύλογα έλεγε προς αυτούς: Θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία του Θεού, και θα δοθεί σε έθνος που παράγει τους καρπούς της. Ποιο δε ήταν το έθνος που ήταν άξιο της βασιλείας, το φανέρωνε εκείνος που είπε: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου. Ως εχθρούς συμπολίτες του δε, δεν εννοούσε άλλους από το έθνος των Ιουδαίων, οι οποίοι, αν και αξιώθηκαν πρώτοι τη χάρη του Σωτήρα, τον αντάμειψαν με τα αντίθετα. Γι' αυτό έλεγε προφητικά γι' αυτούς: Μου ανταπέδωσαν κακά· αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν, και με πολέμησαν αναίτια, και μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα, και με περικύκλωσαν με λόγια μίσους· με τα βλάσφημα λόγια που συνήθιζαν να εκτοξεύουν εναντίον του, καταρώμενοι αυτόν, και λέγοντας σχεδόν με τα ίδια τους τα έργα: Δεν θέλουμε να βασιλεύσει αυτός σε εμάς. Γι' αυτό λοιπόν, όχι μόνο θα στερηθούν τη βασιλεία, αλλά και θα υποστούν τα επίχειρα της ασέβειάς τους. Τους ονόμαζε δε συμπολίτες μέσω της παραβολής, επειδή ακριβώς προέρχονταν από την ίδια συγγένεια με αυτόν· διότι και ο ίδιος προερχόταν από τους ίδιους προπάτορες ως προς την ένσαρκη γέννησή του, και επειδή ακολουθούσε, όμοια με αυτούς, τη νόμιμη πολιτεία. Αυτά, λοιπόν, θα μπορούσαν να είναι ενδεικτικά της πρώτης του έλευσης.

Παρόμοια με αυτά θα βρεις και στον 108ο ψαλμό, όπου αναφέρεται: «Και με πολέμησαν αναίτια· αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν· και ανταπέδωσαν εναντίον μου κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου». Του προκάλεσαν δε ατεκνία, ενώ εκείνος έπραττε τα πάντα για να τους συγκεντρώσει και να τους αναγεννήσει για τον εαυτό του, πράγμα που βέβαια φανέρωνε λέγοντας: «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, όπως η όρνιθα συγκεντρώνει τους νεοσσούς της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε;». Έτσι, λοιπόν, του ανταπέδιδαν πονηρά αντί για αγαθά, και ατεκνία στην ψυχή του.

Και το τι είδους κραυγές εξαπέλυσε εναντίον του ολόκληρος ο λαός των Ιουδαίων επί Ποντίου Πιλάτου, το εξιστορούν τα Ευαγγέλια. Αυτό ακριβώς παρουσίασε και στον 21ο ψαλμό εκείνος που είπε: «Διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, σύναξη πονηρευομένων με περιέσφιξε». Και όλα αυτά πράττονταν στην προαναφερθείσα πόλη· γι' αυτό έχει ειπωθεί στα προκείμενα: «Καταπόντισε, Κύριε, και διαίρεσε τις γλώσσες τους». Έπειτα προσθέτει: «Διότι είδα ανομία και αντιλογία στην πόλη· ημέρα και νύχτα θα την περικυκλώσει», και τα εξής· αντί των οποίων ο Σύμμαχος ερμήνευσε το χωρίο με αυτόν τον τρόπο: «Διότι αντίκρισα βίαιη αδικία και αδικασία (απουσία δικαίου) στην πόλη, να περικυκλώνουν τα τείχη της μέρα και νύχτα, οδύνη και ταλαιπωρία στο εσωτερικό της, κακοήθειες στο εσωτερικό της, και αχώριστη από τις πλατείες της τη ζημία και την επίθεση». Έργα ανομίας, λοιπόν, ήταν όσα τολμήθηκαν εναντίον του Σωτήρα, και αληθινά βίαιη αδικία. Διότι «αντί να με αγαπούν», λέει, «με συκοφαντούσαν· και μου ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου». Και υπήρχε ανάμεσά τους αντιλογία και απουσία δικαιοσύνης, καθώς πολλοί μάρτυρες παρουσιάζονταν εναντίον του, και δεν έλεγαν τίποτα αληθινό που να συμφωνεί. Και αυτά πράττονταν όχι μόνο την ημέρα, αλλά και τη νύχτα. Διότι έτσι, μέσα στη νύχτα τον απαρνείται ο Πέτρος, όταν ο Ιούδας προσήλθε με φανάρια και λαμπάδες. Αλλά και νύχτα ήταν όταν τον οδηγούσαν πότε στον Άννα και πότε στον Καϊάφα, ατιμάζοντάς τον με κάθε είδους ύβρεις.

«Αντί να με αγαπούν, με διέβαλλαν. Και ανταπέδωσαν σε μένα κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου·» έπειτα και όσοι μετά από αυτούς τον βλασφημούν μέχρι σήμερα. Εντούτοις, όλοι οι εχθροί του και όσοι τον μισούν διασκορπίστηκαν και τράπηκαν σε φυγή από το πρόσωπο της δυνάμεώς του. Και εξέλιπαν όπως διαλύεται ο καπνός και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά. Πράγματι, κανείς ποτέ από όσους τον μίσησαν δεν πέρασε τη ζωή του ατιμώρητος· αλλά και εκείνοι που παλαιότερα κατέστρωσαν την επιβουλή εναντίον του, οι αρχιερείς και οι γραμματείς, οι Φαρισαίοι και οι Σαδδουκαίοι, εξέλιπαν με τέτοιο τρόπο, ώστε ούτε η μνήμη ούτε το όνομά τους να διασώζεται μέχρι σήμερα μεταξύ των Ιουδαίων. Τότε ολόκληρο το έθνος τους υπέστη διάλυση και διασκορπισμό σε όλα τα έθνη· και στους μετέπειτα χρόνους, όλοι όσοι πολέμησαν την Εκκλησία του εξέλιπαν και αυτοί ομοίως, όπως διαλύεται ο καπνός και όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά. Αυτά λοιπόν έπαθαν οι εχθροί του Χριστού και εκείνοι που τον μισούν, και ακόμη περισσότερο οι αόρατοι και αφανείς εχθροί, οι πονηροί δαίμονες και τα μοχθηρά πνεύματα, μέσω των οποίων ενεργείτο παλαιότερα η πολυθεϊστική πλάνη. Ο παντελής διασκορπισμός αυτών συνέβη μετά την εκ νεκρών ανάσταση· και οι ίδιοι, λιώνοντας σαν το κερί μπροστά στη φωτιά, κραύγαζαν λέγοντας: «Άσε μας· τι σχέση υπάρχει ανάμεσα σε εμάς και σε σένα, Υιέ του Θεού; Ήλθες πριν από τον καιρό να μας βασανίσεις;»

«Αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν· εγώ όμως προσευχόμουν». Και ανταπέδωσαν σε εμένα κακά αντί αγαθών, και μίσος αντί για την αγάπη μου· διδάσκοντας έτσι έμπρακτα σχεδόν και τους δικούς μου μαθητές πώς αρμόζει να συμπεριφέρονται και οι ίδιοι, εάν ποτέ βρεθούν σε παρόμοιες καταστάσεις. Επειδή όμως το «Εγώ όμως προσευχόμουν» έχει διατυπωθεί αόριστα, και δεν αναφέρεται τι προσευχόταν υπέρ εκείνων, θα μπορούσε εύλογα να πει κανείς ότι προσευχόταν υπέρ εκείνων αυτά που ήταν απολύτως σύμφωνα με τις διδασκαλίες Του, με τις οποίες έλεγε: «Προσεύχεσθε υπέρ εκείνων που σας κακομεταχειρίζονται και σας διώκουν». —«Και ανταπέδωσαν σε εμένα κακά αντί αγαθών, και μίσος αντί για την αγάπη μου». Περί αυτών δεν χρειάζεται να πούμε τίποτε, καθώς η ευαγγελική ιστορία περιέχει το πλήθος των ευεργεσιών που τους παρέσχε όταν ενανθρώπησε, θεραπεύοντας κάθε νόσο τους και κάθε αδυναμία τους.

Αυτούς τους οποίους τώρα ο λόγος ονομάζει Χαναναίους, συνεχίζει να τους αναφέρει ομιλώντας ως εκ προσώπου του Χριστού, λέγοντας, θα πω προς αυτούς τα γεγραμμένα, τα οποία θα έλεγε και προς εκείνους που τον επιβουλεύτηκαν, ζητώντας τους τρόπον τινά τους μισθούς για τα όσα τους ευεργέτησε, δηλαδή την πίστη προς αυτόν και τον αντίστοιχο με αυτήν βίο· διότι έτσι κατανοώ το «δώστε τον μισθό μου». Αυτοί όμως, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί αλλού γι' αυτούς από τον ίδιο («Αντί να με αγαπούν, με διέβαλλαν, εγώ όμως προσευχόμουν· και ανταπέδωσαν σε μένα κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου»), αφού ζύγισαν τριάντα αργύρια, τα έδωσαν στον προδότη, σαν να τον κοστολόγησαν με αυτό το τίμημα κατά την ασεβέστατη κρίση τους. Αλλά, επειδή το πυρ θα δοκιμάσει το έργο του καθενός τι λογής είναι, γι' αυτόν τον λόγο ο Κύριος προστάζει να τους ρίξουν στο χωνευτήριο, δηλαδή στο πυρ της κρίσεως και της κολάσεως· και ποιους εννοεί λέγοντας «αυτούς», παρά εκείνους που τον επιβουλεύτηκαν; Και «εξέτασε», λέγει, «αν είναι δόκιμο», εννοώντας προφανώς αυτό που εκείνοι διέπραξαν εναντίον του· και λέγει ότι αυτοί θα δοκιμαστούν μέσα στο πυρ, με τον ίδιο τρόπο που και ο ίδιος ο Κύριος δοκιμάστηκε υπέρ αυτών μέσα από την ένσαρκη παρουσία και το πάθος Του· διότι πράγματι πρωτίστως ενανθρώπησε και έπαθε για τη σωτηρία των απολωλότων προβάτων του οίκου Ισραήλ.

Διότι σαφώς με αυτά αποκαλεί τις πονηρές δυνάμεις ταύρους και μοσχάρια και λέοντες και σκύλους και μονόκερους, οι οποίες τον «περιέβαλαν» και τον «περικύκλωσαν» κατά τον καιρό του πάθους του, χωρίς όμως να μπορέσουν να πετύχουν κάτι εναντίον του. Και αυτά μεν..., αν αυτά τα μέρη του ψαλμού ανάγονται στον Σωτήρα και Κύριό μας· εάν όμως δεν αναφέρονται σε αυτόν αλλά σε άλλο πρόσωπο, θα προσέξεις και ο ίδιος, ώστε να διευκρινιστούν τα σχετικά με το χωρίο. Πλην όμως, και για τη μητρόπολη των Ιουδαίων, την ίδια την Ιερουσαλήμ, αμέσως μετά την προφητεία εναντίον εκείνων που τον επιβουλεύτηκαν, προσθέτει στη συνέχεια: «Είδα ανομία και αντιλογία μέσα στην πόλη», και τα όσα ακολουθούν αυτά, το τι ακριβώς νόημα έχουν δεν υπάρχει τώρα χρόνος να τα εξηγήσουμε. 〈Από τον Ψαλμό 108〉. «Θεέ μου, μην παρασιωπήσεις τον ύμνο μου· διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξαν εναντίον μου, μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα· και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν, και με πολέμησαν δωρεάν. Αντί να με αγαπούν με συκοφαντούσαν, εγώ όμως προσευχόμουν· και στράφηκαν εναντίον μου με κακά αντί για αγαθά και με μίσος αντί για την αγάπη μου. Τοποθέτησε εναντίον του έναν αμαρτωλό, και διάβολος ας σταθεί στα δεξιά του· όταν θα κρίνεται, ας βγει καταδικασμένος, και η προσευχή του ας γίνει αμαρτία. Ας γίνουν οι ημέρες του λίγες, και την επισκοπή του ας τη λάβει άλλος.»

Ακόμη δε, αναφέρει στον ψαλμό: «Αντί να με αγαπούν, με διέβαλαν, εγώ όμως προσευχόμουν». Τότε εκπληρώθηκε και αυτό, όταν ο Σωτήρας μας προσευχόταν στο χωρίο που ονομάζεται Γεθσημανή μαζί με τους έντεκα αποστόλους, και αφού απομακρύνθηκε λίγο από αυτούς, έπεσε μπροστά στον Πατέρα και προσευχήθηκε για δεύτερη και τρίτη φορά, ενώ ο Ιούδας μαζί με τους άρχοντες των Ιουδαίων προετοίμαζε τη συνωμοσία εναντίον του, συγκεντρώνοντας και οδηγώντας το πλήθος εκείνων που ήταν προετοιμασμένοι να τον συλλάβουν με μαχαίρια και ξύλα. Και «ανταπέδωσαν» σε αυτόν «κακά αντί για αγαθά και μίσος αντί για την αγάπη του», όταν στράφηκαν με πονηρία εναντίον του Σωτήρα, ευεργέτη και δασκάλου, ο οποίος τους είχε προσφέρει αμέτρητες ιάσεις και θεραπείες, διδασκαλία λόγων και κάθε είδους ωφέλεια. Εξαιτίας αυτών, επειδή ακριβώς «ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά» εναντίον του «και μίσος αντί για την αγάπη του», εύλογα προσθέτει: «Κατάστησε πάνω του έναν αμαρτωλό, και ο διάβολος ας σταθεί στα δεξιά του· όταν κριθεί, ας εξέλθει καταδικασμένος, και η προσευχή του ας γίνει αμαρτία. Ας γίνουν οι ημέρες του λίγες, και την επισκοπή του ας τη λάβει άλλος». Το ποια ακριβώς έκβαση έλαβαν όλα αυτά, ο ιερός απόστολος Πέτρος έσπευσε να το διασαφηνίσει, εφαρμόζοντας τη Γραφή στον ίδιο τον προδότη.

Στα οποία προστίθεται: «Και είπε ο Κύριος προς εμένα, ρίξε αυτά στο χωνευτήριο, και εξέτασε αν είναι δόκιμο, με τον τρόπο που δοκιμάστηκα για χάρη τους», αντί του οποίου πάλι ο Ακύλας λέει: «Και είπε ο Κύριος προς εμένα, [ρίξε αυτά στο χωνευτήριο,] ρίξε αυτά στον κεραμέα· υπερμεγέθης είναι η τιμή με την οποία τιμήθηκα για χάρη τους». Και πρόσεξε με ποιον τρόπο ο ίδιος ο Κύριος ομολογεί ότι τα τριάντα αργύρια δόθηκαν ως το δικό του αντίτιμο. Το δε νόημα των λέξεων φαίνεται να υποδηλώνει μια τέτοια σκέψη: Εγώ μεν ο Κύριος, αρχίζοντας από την πρώτη ημέρα, δεν έπαψα να παρέχω σε εσάς, τους εκ περιτομής, δείγματα της δικής μου χρηστότητας και να σας ευεργετώ με αμέτρητους τρόπους, όχι μόνο μέσω των παλαιών προφητών, αλλά και μέσω της δικής μου παρουσίας, τόσο με τις προτρεπτικές διδασκαλίες και τα πνευματικά διδάγματα, όσο και με τα σημεία και τα τέρατα και τις άλλες θαυματουργίες, καθώς και με τις ιάσεις και τις θεραπείες· εσείς, όμως, που αξιωθήκατε τόσης μεγάλης ευεργεσίας «δώστε τον μισθό μου ή αρνηθείτε τον» (ζητώντας τους, όπως είναι ευνόητο, καρπούς ευσέβειας και δείγμα της πίστεώς τους σε Αυτόν). Αυτοί δε, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν στην προηγούμενη παράθεση, «αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν, και ανταπέδωσαν σε εμένα κακά αντί για αγαθά και μίσος αντί για την αγάπη μου», και ζυγίζοντας «τριάντα αργύρια», τον κοστολόγησαν για να πωληθεί σε αυτήν ακριβώς την τιμή.

Εις το τέλος· ψαλμός του Δαβίδ. Το Άγιο Πνεύμα αναφώνησε (προανεφώνησε) αυτόν τον ψαλμό σχετικά με όσα πρόκειται να συμβούν στο τέλος και σχετικά με το σωτήριο πάθος του Χριστού. «Ο Θεός»: Ο Υιός μιλάει προς τον Πατέρα. «Ότι στόμα»: Του αμαρτωλού, δηλαδή του διαβόλου· διότι αυτός είναι αληθινά αμαρτωλός. «Δόλιου» δε, του Ιούδα. Διότι και οι δύο μίλησαν εναντίον του Χριστού. «Μίλησαν»: Διότι τον κολάκευε ως δάσκαλο και με δόλο (με τον λόγο), όπως φαινόταν, εργαζόταν για την προδοσία του δασκάλου. «Και με λόγους»: Οι Ιουδαίοι περικύκλωσαν τον Χριστό με πολύ μίσος, χλευάζοντάς τον διαρκώς, όντας φθονεροί και δόλιοι. «Και πολέμησαν»: Οι Ιουδαίοι πολεμούσαν τον Χριστό χωρίς κανέναν λόγο, ενώ αντίθετα ευεργετούνταν. «Αντί να αγαπούν»: Παρόλο που έγιναν τόσες ευεργεσίες, δεν αγάπησαν τον Χριστό ως ευεργέτη, αλλά διαρκώς τον διέβαλλαν ως κακόν. «Εγώ δε»: Αφού έγινε τύπος των πιστών. «Και έθεσαν»: Οι Ιουδαίοι που είχαν εχθρικά φρονήματα κατά του Χριστού. «Και μίσος»: Ως χείριστοι και γεμάτοι πονηρία, αντί να με αγαπούν ως ευεργέτη, μάλλον με μισούσαν. «Κατάστησε»: Στον Ιούδα (δηλαδή να του επιβάλει) τον διάβολο· διότι λέει, σε όποιον υπάκουσες (υπάκουσε), αυτού ας γίνει και κοινωνός. «Και ο διάβολος»: Στον Ιούδα, εφόσον υπάκουσε σε αυτόν.

Κάτι παρόμοιο ψάλλει και ο Δαβίδ: «Ανταπέδωσαν σε εμένα κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου». «Με σιδερένια γραφίδα και με μολύβι, ή να χαραχθούν πάνω σε πέτρες;» Διότι, ιδού, γράφτηκαν όχι με σιδερένια γραφίδα, αλλά πολύ περισσότερο από όσο ζήτησε· διότι εκείνα, ακόμη και αν γίνονταν, ο χρόνος θα τα έφθειρε, αυτά όμως γράφτηκαν με ανώτερο τρόπο. «Να αναστήσει το δέρμα μου που υπομένει αυτά.» Είθε, λέει, να αναστήσει ο Θεός το δέρμα μου που τα υπέμεινε αυτά. Από αυτό διδασκόμαστε ένα εκκλησιαστικό δόγμα, ότι το σώμα που υπομένει τους πειρασμούς και τα βάσανα, αυτό το ίδιο ανασταίνεται μαζί με την ψυχή, για να συν-απολαύσει μαζί της τις αμοιβές· για τον λόγο αυτόν είπε: «που υπομένει αυτά». Διότι δεν είναι δίκαιο, άλλο σώμα να πάσχει, και άλλο να ανασταίνεται. Επομένως, γνώριζε περί της αναστάσεως, όπως μου φαίνεται, και μάλιστα περί της αναστάσεως των σωμάτων, εκτός εάν κάποιος ισχυριστεί ότι ως «ανάσταση» εννοεί την απαλλαγή από τα δεινά που τον κυρίευαν. Ορθώς δε θέτει μια εύλογη αιτία για την μεταβολή. Αυτός, λέει, χτύπησε, Αυτός και θα θεραπεύσει, και Εκείνος που τον περιέβαλε με τα δεινά, Αυτός και θα αναδείξει καθαρό από τα πάθη και τούτο το δυστυχισμένο σώμα· ώστε, έστω και αργά, αφού το απαλλάξει από τα πολλά πάθη, να παράσχει ανακωχή από τους πόνους που το βαραίνουν. Ωστόσο ο Θεοδοτίων, αποδίδοντας «Ο αγχιστεύς μου ζει, και έσχατον επί του χώματος θα αναστήσει», μας πείθει να ενώσουμε τους δύο στίχους και να τους διαβάζουμε ως εξής: «Διότι γνωρίζω ότι είναι αιώνιος Εκείνος που πρόκειται να με λυτρώσει πάνω στη γη, να αναστήσει το δέρμα μου που υπομένει αυτά».

Γι' αυτό είναι σπάνιο να βρει κανείς την τέλεια αγάπη. Οι Έλληνες την αγνοούν, έστω κι αν φαίνεται να έχουν αγάπη μεταξύ τους· επειδή όμως αγνοούν τον Θεό, τυγχάνουν ξένοι προς αυτήν. Οι Ιουδαίοι, έστω κι αν έχουν αγάπη μεταξύ τους, μιμούμενοι τον Κύριο του νόμου που λέγει: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου», οι ίδιοι, αφού εγκολπώθηκαν το μίσος αντί της αγάπης, σταύρωσαν τον Κύριο της δόξης, όπως ακριβώς αναφέρει ο προφήτης: «Και ανταπέδωσαν σε μένα μίσος αντί της αγάπης μου». Αυτήν την αγάπη δεν την κατέχουν ούτε εκείνοι που αποκαλούν τον Υιό του Θεού κτίσμα ή δημιούργημα, έστω κι αν έχουν αγάπη μεταξύ τους. Διότι πώς είναι δυνατόν αυτός που αγαπά τον Θεό, να Τον αποκαλέσει κτίστη ή δημιουργό του Χριστού, και όχι προγεννήτορα; Ή πώς θα πει ότι αγαπά τον Υιό εκείνος που ισχυρίζεται ότι Αυτός είναι κτίσμα ή δημιούργημα; Κι αν ακόμη λέει ότι αγαπά τον Πατέρα, εφόσον δεν αγαπά τον Υιό, έχει στερηθεί την αγάπη προς τον Πατέρα, όπως λέγει ο Απόστολος: «Εκείνος που δεν έχει τον Υιό, δεν έχει ούτε τον Πατέρα».

Ψαλμός 108. Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ. «Θεέ, μην αποσιωπήσεις την αίνεσή μου, διότι στόμα αμαρτωλού και δόλιου άνοιξε εναντίον μου». Ο μεν Δαβίδ θρηνούσε αυτά και τα παρόμοια, στον Χριστό όμως εκπληρώθηκαν με τον πρέποντα τρόπο. «Μίλησαν», λέει, «εναντίον μου με γλώσσα δόλια και με λόγια μίσους». «Αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν και ανταπέδωσαν σε μένα κακά αντί για αγαθά και μίσος αντί για την αγάπη μου». Μεγάλο είναι το όνειδος: Ενώ εγώ είμαι Θεός, λέει, για την αγάπη τους έγινα άνθρωπος, και αυτοί μου ανταπέδωσαν μανία μίσους. Διότι φαίνεται ότι απευθύνεται προς τους Ιουδαίους και τον προδότη Ιούδα. «Βάλε πάνω του ως άρχοντα έναν αμαρτωλό, και ο διάβολος ας σταθεί στα δεξιά του», ώστε «όταν κριθεί να βγει καταδικασμένος και η προσευχή του να λογιστεί ως αμαρτία». Άθλια και φοβερά είναι τα όσα σε αφορούν από παντού, ταλαίπωρε Ιούδα. «Ας γίνουν οι ημέρες του λίγες». «Και αφού αναχώρησε, απαγχονίστηκε». «Και το αξίωμά του ας το λάβει άλλος», δηλαδή την αποστολική του ιδιότητα. Και την έλαβε ο Ματθίας. «Ας γίνουν οι γιοι του ορφανοί και η γυναίκα του χήρα». Και αυτά συνέβησαν αφού εκείνος απαγχονίστηκε.

Αλλά αυτούς μεν που έτρεφαν μίσος εναντίον σου αντί για αγάπη, και συκοφαντούν εσένα που επιδιώκεις την αγαθότητα, είθε ο Κύριος της αλήθειας να τους διορθώσει· εσύ δε, είθε να διαφυλαχθείς για εμάς και αλάτι και φως και προζύμι, και να σε απολαμβάνουμε στο μέτρο που ο καθένας μας έχει ανάγκη.