Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 109:4

Και θα συμβεί, κάθε ψυχή που δεν θα ακούσει εκείνον τον προφήτη, θα εξολοθρευθεί. Είδες πώς έδειξε ο νόμος ότι καταργείται στο πρόσωπο του Χριστού; Διότι ο προφήτης αυτός, δηλαδή ο Χριστός κατά σάρκα, τον οποίο ο Μωυσής διέταξε να ακούμε, κατάργησε και το Σάββατο και την περιτομή και όλα τα υπόλοιπα. Και ο Δαβίδ επίσης, δηλώνοντας αυτό το ίδιο, έλεγε για τον Χριστό: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα, κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», και όχι κατά την τάξη του Ααρών. Γι' αυτό και ο Παύλος, ερμηνεύοντάς το με σαφήνεια, αναφέρει ότι: «εφόσον μετατίθεται η ιερωσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μετάθεση του νόμου».

〈«Ο Κύριος των δυνάμεων, αυτός είναι ο βασιλεύς της δόξης»〉. Βλέπεις στο πρόσωπό του, μαζί με τον βασιλιά, και τον Κύριο των δυνάμεων· δες εκ περισσού σε αυτόν και τον αιώνιο αρχιερέα: 〈«Ορκίσθηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί· εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα»〉.

Διότι και οι Έλληνες λένε «έχουμε ιερό», αγνοώντας ότι εκείνο δεν είναι ιερό, αλλά μιαρό. Επειδή, όπου υπάρχει έκχυση αιμάτων και σπονδών, και ειδωλολατρικές κνίσες και τελετές δαιμόνων, εκείνο δεν θα μπορούσε να είναι ιερό, αλλά μιαρό καταγώγιο των δαιμόνων. Όταν δε βρισκόταν στη μέση της η εορτή, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό. Και ιερό είναι το οικητήριο που είναι αφιερωμένο μόνο στον Θεό, όπου κατοικεί η αγάπη και η ειρήνη, όπου αναπαύεται η πίστη και η σωφροσύνη. Γι' αυτόν τον λόγο, και ο ιερέας του Θεού που ιερουργεί στον Θεό πρέπει να είναι ειρηνικός και γαλήνιος, ακέραιος, άδολος, αφιλάργυρος, ώστε πρώτα ο Θεός να εγκαθιδρυθεί στη δική του ψυχή, και έπειτα, με αυτόν τον τρόπο, να αναμορφώσει τον λαό σύμφωνα με τη δική Του εικόνα. Μπορεί να ονομαστεί ιερό και η κεκαθαρμένη ψυχή του κάθε πιστού ανθρώπου· διότι, λέει, «Θα κατοικήσω μέσα σας και θα περπατήσω ανάμεσά σας»· όμως, αληθινά άγιο ιερό, και ιερό θύμα, και ιερέας, είναι ο ίδιος ο Χριστός, στον οποίο, σύμφωνα με τον θείο Απόστολο, «κατοικεί σωματικώς όλο το πλήρωμα της θεότητας»· προς τον οποίο είπε ο Πατέρας: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Τώρα όμως, καθώς περιέπεσα απροσδόκητα σε ένα μέγιστο ζήτημα, απορώ πού να στρέψω το βλέμμα της διάνοιας· πού να κατευθυνθώ με το πηδάλιο της διδασκαλίας δεν γνωρίζω.

Πολλοί, όμως, επειδή δεν κατανόησαν τα όσα έχουν λεχθεί γι' αυτόν, ισχυρίστηκαν ότι είναι ανώτερος από τον Χριστό, και συγκρότησαν δική τους αίρεση, και αυτοί ονομάζονται Μελχισεδεκιανοί· και φιλονικώντας μαζί μας και θέλοντας να αποδείξουν ότι ο Μελχισεδέκ είναι ανώτερος του Χριστού, μας προβάλλουν ως μάρτυρα τη Γραφή που λέει: «Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ». Διότι πώς, λένε, θα μπορούσε να μην είναι ανώτερος ο Μελχισεδέκ, εφόσον σύμφωνα με την εικόνα και την τάξη αυτού ιερατεύει ο Χριστός; Άλλοι πάλι, έχοντας πλανηθεί, λένε ότι αυτός είναι το Άγιο Πνεύμα. Εμείς, όμως, λέμε ότι αυτός είναι άνθρωπος ομοιοπαθής με εμάς, και ότι δεν είναι ανώτερος από τον Χριστό· και τι λέω από τον Χριστό; Αλλά ούτε καν από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Διότι είναι αληθινός ο λόγος του Κυρίου: «Αλήθεια σας λέω, δεν έχει εγερθεί ανάμεσα σε όσους έχουν γεννηθεί από γυναίκες ανώτερος από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή». Αλλά βεβαίως ούτε είναι αυτός το Άγιο Πνεύμα.

Γι' αυτό τον λόγο η Γραφή παρέλειψε τον πατέρα και τη μητέρα του, και τον παρουσίασε αγενεαλόγητο, ώστε στο πρόσωπό του, σαν σε εικόνα, να ενοπτριστούμε τον αληθινά απάτορα και αμήτορα και αγενεαλόγητο Χριστό. Διότι ο Χριστός είναι απάτωρ επί της γης κατά σάρκα, και αμήτωρ στους ουρανούς κατά το Πνεύμα, κατά τη θεότητα. Τέτοιος είναι και αυτός που δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής. Διότι η Γραφή δεν παρέθεσε τη γενεαλογία του Μελχισεδέκ, αλλά παρέλειψε και τη γέννηση και την τελευτή του, ώστε, καθώς προείπαμε, στο πρόσωπό του να θεωρήσουμε αυτόν τον αληθινό Μελχισεδέκ. Διότι το όνομα Μελχισεδέκ ερμηνεύεται «Βασιλεύς δικαιοσύνης», ο οποίος είναι ο Χριστός, που δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής. Διότι ούτε αρχή ημερών είχε ο Θεός Λόγος, ούτε έλαβε ποτέ τέλος ή ετελεύτησε· διότι ο Χριστός διαμένει αιώνια. Μας φέρνουν βέβαια αντίρρηση οι Μελχισεδεκιανοί, λέγοντας: «Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που του λέει ο Πατέρας, "Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη Μελχισεδέκ";» Προς αυτούς απαντούμε, ότι αυτός ο Μελχισεδέκ υπήρξε δίκαιος άνδρας και έφερε αληθινά μέσα του την εικόνα του Θεού. Κινούμενος, λοιπόν, από το προφητικό Πνεύμα, και κατανοώντας από τότε τη μέλλουσα προσφορά που επρόκειτο να προσκομιστεί στον Θεό από τον Χριστό, τιμούσε τον Θεό με άρτο και οίνο, μιμούμενος τον Χριστό που επρόκειτο να έλθει.

Επειδή, λοιπόν, στη συναγωγή των Ιουδαίων η τάξη του Ααρών προσέφερε θυσία, όχι άρτο και οίνο, αλλά μοσχάρια και αμνούς, και δόξαζε τον Θεό με έναιμες θυσίες, ο Θεός αναφωνεί και λέγει προς τον Ιησού, που επρόκειτο να γεννηθεί από την Παρθένο Μαρία: «Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», όχι κατά την τάξη του Ααρών, του οποίου η λατρεία γίνεται με μοσχάρια και αμνούς και με έναιμες θυσίες, αλλά, «Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», ο οποίος προσκομίζει στο διηνεκές την προσφορά των εθνών με άρτο και οίνο. Αλλά για να μη φανεί, αγαπητοί, ότι φλυαρούμε μακρηγορώντας, αφού σταματήσουμε εδώ τον λόγο, θα σας παραπέμψουμε στην πηγή της διδασκαλίας των Πατέρων, οι οποίοι και θα καταπαύσουν τη δίψα της ψυχής σας και θα ευφράνουν τις καρδιές σας, γεμίζοντάς τες με Άγιο Πνεύμα, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και τα επόμενα όμως αποδεικνύουν ότι τίποτα δεν λέγεται εδώ για τον Ζοροβάβελ, ούτε για τον Δαβίδ· διότι κανείς από αυτούς δεν έχει τιμηθεί με την ιεροσύνη· εδώ όμως γίνεται λόγος για κάποιον που έχει μια ιεροσύνη ξένη και παράδοξη. Διότι λέει: «Εσύ είσαι ιερεύς εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ». Αλλά προς το παρόν ας αναπτύξουμε το προκείμενο. Διότι λένε και κάποια άλλα, πιο έωλα από αυτά, ισχυριζόμενοι ότι αυτά έχουν λεχθεί για τον λαό· αλλά ούτε ο λαός έγινε ποτέ ιερέας, ούτε τα υπόλοιπα που έχουν λεχθεί θα μπορούσαν ποτέ να αρμόσουν σε αυτόν. Γι' αυτό, αφού προσπεράσουμε και τούτο ως έωλο, το οποίο δεν χρειάζεται καν επιχειρηματολογία για να ανατραπεί, ας φέρουμε στο προσκήνιο κάτι άλλο που προβάλλουν. Τι λένε δηλαδή πάλι άλλοι; Ότι ο δούλος του Αβραάμ τα λέει αυτά για τον κύριό του. Και τι θα μπορούσε πάλι να είναι πιο έωλο από αυτό;

Διότι και εκείνα και αυτά έχουν δοθεί και έχουν δημιουργηθεί από τον ίδιο τον Θεό· αλλά εκείνο που θέλω να καταδείξω είναι ότι ο Ιουδαίος, αναιρώντας τις προφητείες περί του Χριστού, καταστρέφει το μεγαλύτερο μέρος των προφητειών, και δεν θα μπορούσε να αποδείξει με σαφήνεια το μεγαλείο της Παλαιάς, εάν δεν αποδεχόταν την Καινή. Το ότι, εξάλλου, τα όσα έχουν λεχθεί δεν αναφέρονται σε άνθρωπο, είναι ολοφάνερο σε όσους διαθέτουν νου, και από το ότι λέγεται «Κάθου εκ δεξιών μου», και από το ότι ονομάζεται Κύριος όμοια με τον Κύριο που ομιλεί, και από το ότι έχει γεννηθεί από τη γαστέρα προ του εωσφόρου, και από το ότι είναι ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και από το ότι λέγεται «Μαζί σου είναι η εξουσία».

Και όπως ακριβώς, όταν κάνει λόγο για χέρι, δεν το λέει για να υποθέσουμε την ύπαρξη υλικού χεριού, αλλά για να δηλώσει τη δημιουργική δύναμη· έτσι μνημόνευσε και την κοιλία, προκειμένου να παραστήσει τη γνησιότητα της γέννησης. Έπειτα, θέλοντας να συνθέσει την προφητεία υπό το σχήμα δικαστή, απευθύνει τον λόγο προς αυτόν, πράγμα που αποτελούσε γνώρισμα σφοδρότατης αγάπης και υπερβάλλουσας χαράς, και ψυχής εντόνως κατεχόμενης από το θείο Πνεύμα. Ορκίστηκε ο Κύριος, και δεν θα μεταμεληθεί.

«Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα, κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Βλέπεις πώς πάλι κατεβάζει τον λόγο στο πιο ταπεινό, άλλοτε μιλώντας για τη θεότητα και άλλοτε για την ανθρωπότητα; Αυτό ακριβώς κάνουν και οι ευαγγελιστές, ώστε να διατηρείται και από τις δύο πλευρές η ακρίβεια των δογμάτων. Και γιατί είπε: «Κατά την τάξη του Μελχισεδέκ»; Και εξαιτίας των μυστηρίων, επειδή και εκείνος πρόσφερε άρτο και οίνο στον Αβραάμ, και επειδή αυτή η ιεροσύνη είναι ελεύθερη από τον νόμο, και εξαιτίας του ατελεύτητου και άναρχου χαρακτήρα της, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος. Διότι αυτό που εκείνος είχε σε επίπεδο σκιών, αυτό έγινε στην πραγματικότητα στο πρόσωπο του Ιησού· και όπως ακριβώς προηγούνταν τα ονόματα, όπως Ιησούς, όπως Χριστός, έτσι συνέβη και σε αυτή την περίπτωση. Φαίνεται, λοιπόν, ότι ο Μελχισεδέκ δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, όχι επειδή δεν είχε, αλλά επειδή δεν καταγράφηκε η γενεαλογία του. Ο Ιησούς, όμως, δεν είχε ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, όχι με αυτόν τον τρόπο, αλλά με το να μην υπάρχει σε Αυτόν καμία απολύτως χρονική αρχή, ούτε τέλος. Διότι το ένα ήταν σκιά, ενώ το άλλο είναι η αλήθεια. Όπως, λοιπόν, όταν ακούς το όνομα Ιησούς, δεν αναλογίζεσαι τον αληθινό Ιησού, αλλά δέχεσαι μόνο τον τύπο του ονόματος, και δεν αναζητάς τίποτε περισσότερο· έτσι και όταν ακούς για τον Μελχισεδέκ ως άναρχο και ατελεύτητο, μην τον αναζητάς στην αλήθεια των πραγμάτων (στην κυριολεξία), αλλά να αρκείσαι μόνο στην ονομασία, και την αλήθεια να την κατανοείς στο πρόσωπο του Χριστού. Όταν πάλι ακούσεις για όρκο, μην νομίζεις ότι πρόκειται για όρκο.

Διότι, όπως ακριβώς ο θυμός, όταν αποδίδεται στον Θεό, δεν είναι πραγματικός θυμός, αλλά η τιμωρητική του ιδιότητα, και δεν αποτελεί πάθος, έτσι δεν υφίσταται ούτε ο όρκος. Διότι ο Θεός δεν ορκίζεται, αλλά δηλώνει αυτό που οπωσδήποτε πρόκειται να συμβεί. Αφού, λοιπόν, μίλησε για τη λαμπρότητα των αγίων, για το ότι θα τεθούν οι εχθροί κάτω από τα πόδια του, και για την ημέρα της δυνάμεως, αναφέρει πλέον και τα παρόντα. Και πρόσεξε τι είδους τάξη ακολουθεί στον λόγο του, προκειμένου να μαλακώσει τον σκληρό ακροατή. Διότι, αφού πρώτα τον φόβισε με τον λόγο περί της κρίσεως, και μαλάκωσε το ανένδοτό του, έτσι εισάγει και τον λόγο για τα παρόντα. Γι' αυτόν τον λόγο κάνει και τέτοια ανάμειξη. Πρόσεξε λοιπόν: «Έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου». Αυτό ανήκει στα μέλλοντα· έπειτα περνά στα παρόντα: «Ράβδο της δυνάμεώς σου θα εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών· και κυριάρχησε ανάμεσα στους εχθρούς σου»· έπειτα στα μέλλοντα: «Μαζί σου είναι η εξουσία, κατά την ημέρα της δυνάμεώς σου, μέσα στις λαμπρότητες των αγίων». Έπειτα πάλι περνά στα παρόντα, τα οποία δεν περιέχουν πλέον τιμωρία, αλλά ευεργεσία: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα, κατά την τάξη Μελχισεδέκ». Διότι αυτό αποτελεί αναίρεση της αμαρτίας και καταλλαγή με τον Θεό.

«Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Δεν είπε, κατά την τάξη του Ααρών. Ρώτησε, λοιπόν, τον Ιουδαίο: εάν δεν επρόκειτο να καταργηθεί η παλαιά ιεροσύνη, για ποιον λόγο εισήγαγε άλλον ιερέα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ; Όταν, μάλιστα, ο Παύλος αναφέρθηκε σε αυτό ακριβώς το χωρίο, πρόσεξε πώς το κατέστησε σαφέστερο. Διότι, αφού είπε για τον Χριστό ότι, καθώς αναφέρει σε άλλο σημείο, «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», πρόσθεσε: «Για τον οποίο έχουμε πολλά να πούμε και είναι δυσκολοερμήνευτα».

Για ποιο λόγο, λοιπόν, τα έλεγε αυτά, το εξηγεί αμέσως παρακάτω λέγοντας: «Εάν, λοιπόν, η τελείωση γινόταν μέσω της λευιτικής ιεροσύνης (διότι βάσει αυτής έλαβε τον νόμο ο λαός), ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και να μην ονομάζεται κατά την τάξη του Ααρών;» Και τι εννοεί με αυτό; Εάν, λέει, ήταν τέλεια τα ιουδαϊκά πράγματα, και ο νόμος δεν ήταν σκιά των μελλοντικών αγαθών, αλλά είχε κατορθώσει τα πάντα από μόνος του, και δεν επρόκειτο να παραχωρήσει τη θέση του σε άλλον, ούτε η προηγούμενη ιεροσύνη να αποσυρθεί και να εισαχθεί αντ' αυτής μία άλλη, για ποιο λόγο έλεγε ο προφήτης: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα, κατά την τάξη του Μελχισεδέκ»; Διότι θα έπρεπε να πει, κατά την τάξη του Ααρών. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Εάν, λοιπόν, η τελείωση γινόταν μέσω της λευιτικής ιεροσύνης, ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και να μην ονομάζεται κατά την τάξη του Ααρών;» Είναι φανερό, συνεπώς, εκ τούτου ότι εκείνη μεν η ιεροσύνη έλαβε τέλος, ενώ εισήχθη αντ' αυτής άλλη, πολύ καλύτερη και υψηλότερη. Εφόσον δε ομολογείται αυτό, γίνεται ομολογουμένως αποδεκτό και τούτο, ότι θα εισαχθεί μαζί της και μία άλλη πολιτεία που θα αρμόζει στην ιεροσύνη, δηλαδή προφανώς η δική μας, καθώς και μία καλύτερη νομοθεσία. Αυτό ακριβώς θεμελιώνοντας ο Παύλος έλεγε: «Διότι, όταν μετατίθεται η ιεροσύνη, εξ ανάγκης γίνεται και μετάθεση του νόμου», και Δημιουργός αυτών είναι ένας.

Γ'. Αλλά επειδή πολλοί, μην έχοντας κατανοήσει τα όσα έχουν γραφεί γι' αυτόν, είπαν ότι είναι ανώτερος από τον Χριστό, και δημιούργησαν δική τους αίρεση και ονομάζονται Μελχισεδεκίτες, και έρχονται σε αντιδικία μαζί μας θέλοντας να αποδείξουν ότι είναι ανώτερος από τον Χριστό, προβάλλοντας το «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», πρέπει να απαντήσουμε και σε αυτούς. Διότι λένε: Πώς είναι δυνατόν να μην είναι ανώτερος του Χριστού, εκείνος κατά την εικόνα και την τάξη του οποίου ιερατεύει ο Χριστός; Εμείς, λοιπόν, λέμε ότι αυτός ήταν άνθρωπος ομοιοπαθής με εμάς, και δεν είναι ανώτερος ούτε από τον Χριστό, αλλά ούτε και από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Διότι ανώτερός του, λέει ο Χριστός, μεταξύ εκείνων που έχουν γεννηθεί από γυναίκα δεν έχει αναδειχθεί. Άλλοι πάλι, έχοντας πλανηθεί, λένε ότι αυτός είναι το Άγιο Πνεύμα· αλλά εμείς ούτε αυτό το δεχόμαστε. Διότι, ποια ανάγκη θα υπήρχε να ενανθρωπήσει ο Λόγος του Θεού, εάν ήδη από παλιά το Πνεύμα είχε γίνει άνθρωπος; Και για να αποδειχθεί ότι δεν είναι ανώτερος του Χριστού, ούτε πάλι το Άγιο Πνεύμα, ας μας πουν εκείνοι, σε ποιον τόπο ισχυρίζονται ότι ανήκει· άραγε στον επουράνιο; Άραγε στον επίγειο; Ή στον καταχθόνιο; Εάν, λοιπόν, πουν ότι ο Μελχισεδέκ ανήκει στα επουράνια, ή σε οποιονδήποτε άλλο τόπο, ας ακούσουν ότι και αυτός κλίνει το γόνυ στον Χριστό, ο οποίος σαρκώθηκε από τη Θεοτόκο Μαρία. Διότι λέει ο Απόστολος ότι σε Αυτόν θα κλίνει κάθε γόνυ, και τα εξής.

Εάν, λοιπόν, κάθε γόνυ κάμπτεται, ο Μελχισεδέκ θα είναι κατώτερος από τον Χριστό· διότι προσκυνά τον προσκυνούμενο Χριστό. Εάν όμως οι άθλιοι και ταλαίπωροι αναλογιστούν και όσα αναφέρονται στη συνέχεια· διότι προσθέτει λέγοντας: «Εξομοιωμένος με τον Υιό του Θεού»· έτσι πρέπει να το κατανοήσουμε, ότι, όπως και εμείς έχουμε δημιουργηθεί κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού, έτσι και αυτός. Διότι οι μεν Ιουδαίοι ισχυρίζονται ότι αυτός γεννήθηκε από πορνεία, και για τον λόγο αυτόν παρέμεινε αγενεαλόγητος· προς τους οποίους θα απαντήσουμε: «Λανθασμένα τα λέτε». Διότι και ο Σολομών, αν και γεννήθηκε από τη γυναίκα του Ουρία, που ήταν μοιχαλίδα, γενεαλογείται. Αλλά επειδή ο Μελχισεδέκ ήταν τύπος του Κυρίου και έφερε την εικόνα του Χριστού, όπως ακριβώς και ο Ιωνάς, για τον λόγο αυτόν η Γραφή παρέλειψε τον πατέρα του, ώστε σε εκείνον, σαν σε εικόνα, να ενοπτριστούμε τον αληθινά απάτορα και αγενεαλόγητο Χριστό. Αντιλέγουν όμως σε εμάς και ως προς αυτό οι Μελχισεδεκίτες, λέγοντας: «Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτό που του λέει ο Πατέρας: “Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ”»; Προς αυτούς απαντάμε ότι αυτός ο Μελχισεδέκ υπήρξε δίκαιος άνδρας και έφερε αληθινά την εικόνα του Χριστού. Κινούμενος, λοιπόν, από προφητικό πνεύμα και έχοντας κατανοήσει τη μελλοντική προσφορά που επρόκειτο να προσφερθεί υπέρ των εθνών, τιμούσε τον Θεό με άρτο και οίνο, μιμούμενος τον Χριστό που επρόκειτο να έλθει.

Επειδή, λοιπόν, η συναγωγή των Ιουδαίων προσέφερε θυσία στον Θεό κατά την τάξη του Ααρών, όχι άρτο και οίνο, αλλά μόσχους και αμνούς, και δόξαζε τον Θεό με θυσίες αίματος, ο Θεός, προς τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού, ο οποίος επρόκειτο να γεννηθεί από την Παρθένο Μαρία, βοά και λέγει: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ· όχι κατά την τάξη του Ααρών, που λατρεύει με μόσχους και αμνούς· αλλά, Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, προσφέροντας στο διηνεκές με άρτο και οίνο την προσφορά αυτών που προσκομίζουν τα δώρα. Διά του Οποίου ανήκει στον Πατέρα η δόξα, μαζί με το Πανάγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄. «Διότι αυτός ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ, ιερέας του Ύψιστου Θεού, που συνάντησε τον Αβραάμ». Σε πολλά σημεία κάνει τη σύγκριση μεταξύ της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Δες, λοιπόν, πάλι και από αυτό το σημείο να αποδεικνύεται ότι ο τύπος της ιεροσύνης του Χριστού, δηλαδή ο Μελχισεδέκ, ήταν πολύ ανώτερος από τους ιερείς του νόμου. Και δες πώς επαυξάνει το επιχείρημα, πρώτα μεν από το όνομα· διότι το Μελχισεδέκ ερμηνεύεται βασιλιάς δικαιοσύνης· έπειτα και από τον τρόπο της ύπαρξής του, επειδή είναι χωρίς πατέρα και χωρίς μητέρα. Διότι ο Μελχισεδέκ είναι τέτοιος, χωρίς να γενεαλογείται, και μας είναι άγνωστο και ποιον πατέρα είχε, και ποια μητέρα, και από πού είχε την αρχή του, και ποιο ήταν το τέλος του. Διότι η Γραφή δεν παραθέτει καμία γενεαλογία γι' αυτόν, όπως συμβαίνει με τους άλλους. Αν, λοιπόν, ο τύπος είναι τόσο σπουδαίος, πόσο μάλλον η αλήθεια, δηλαδή ο Χριστός. Το ότι δε ο Μελχισεδέκ ήταν τύπος Του, το απέδειξε και η ένορκη διαβεβαίωση προς Αυτόν: «Εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα, κατά την τάξη του Μελχισεδέκ».

Δηλαδή, όχι προσωρινής, ούτε τέτοιας που να έχει τέλος. «Διότι, αφενός γίνεται κατάργηση της προηγούμενης εντολής, εξαιτίας της αδυναμίας και της ανωφελότητάς της. Επειδή ο νόμος δεν τελειοποίησε τίποτα· αφετέρου, εισάγεται μια καλύτερη ελπίδα, μέσω της οποίας πλησιάζουμε τον Θεό, και καθόσον αυτό δεν έγινε χωρίς ορκωμοσία· διότι οι μεν άλλοι έχουν γίνει ιερείς χωρίς ορκωμοσία, αυτός όμως με ορκωμοσία, μέσω εκείνου που του λέει: Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μετανοήσει».

Με άρτο και οίνο δεξιώθηκε ο Μελχισεδέκ, ο ιερέας του Θεού του Υψίστου, τον Αβραάμ καθώς εκείνος επέστρεφε από τη σφαγή των αλλοφύλων· εκείνη η τράπεζα προεικόνιζε τούτη τη μυστική τράπεζα, με τον ίδιο τρόπο που εκείνος ο ιερέας αποτελούσε τύπο και εικόνα του αληθινού αρχιερέα Χριστού. Διότι λέει: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Αυτόν τον άρτο εικονίζαν οι άρτοι της προθέσεως. Διότι αυτή είναι η καθαρή θυσία, δηλαδή και αναίμακτη, η οποία, όπως είπε ο Κύριος διά του προφήτη, προσφέρεται σε Αυτόν από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση.

Ο Λωτ σώθηκε από τα Σόδομα απερίτμητος, με τους ίδιους τους αγγέλους και τον Κύριο να τον οδηγούν έξω. Ο Νώε, η αρχή ενός άλλου γένους, εισήλθε στην κιβωτό μαζί με τα παιδιά του απερίτμητος. Απερίτμητος ήταν και ο Μελχισεδέκ, ο ιερέας του Υψίστου, στον οποίο ο Αβραάμ προσέφερε το δέκατο, αυτός που πρώτος έλαβε την κατά σάρκα περιτομή, και ο οποίος τον ευλόγησε. Κατά την τάξη αυτού φανέρωσε ο Θεός μέσω του Δαβίδ ότι θα εγκαταστήσει τον αιώνιο ιερέα. Επομένως, μόνο σε εσάς ήταν αναγκαία αυτή η περιτομή, ώστε ο λαός να μην είναι λαός και το έθνος να μην είναι έθνος, όπως λέει και ο Ωσηέ, ένας από τους δώδεκα προφήτες. Διότι όλοι οι προαναφερθέντες δίκαιοι ευαρέστησαν τον Θεό χωρίς να τηρήσουν το Σάββατο, και μετά από αυτούς ο Αβραάμ και όλοι οι γιοι του μέχρι τον Μωυσή, επί των ημερών του οποίου ο λαός σας αποδείχθηκε άδικος και αχάριστος προς τον Θεό κατασκευάζοντας τον μόσχο στην έρημο. Γι' αυτόν τον λόγο ο Θεός, συγκαταβαίνοντας προς εκείνον τον λαό, έδωσε την εντολή να προσφέρονται θυσίες στο όνομά του, για να μην ειδωλολατρείτε· πράγμα που ούτε αυτό τηρήσατε, αλλά μάλιστα θυσιάζατε και τα παιδιά σας στα δαιμόνια. Και σας διέταξε, λοιπόν, να τηρείτε το Σάββατο, για να θυμάστε τον Θεό· διότι και ο λόγος του αυτό ακριβώς σημαίνει όταν λέει: Για να γνωρίζετε ότι εγώ είμαι ο Θεός που σας λύτρωσε.

Και όλα αυτά που έλεγα σας τα λέω εν παρεκβάσει, για να πεισθείτε επιτέλους από εκείνο που έχει ειπωθεί εναντίον σας από τον Θεό: «Υιοί ασύνετοι είστε», και από το: «Γι' αυτό, ιδού, θα συνεχίσω να μεταθέτω τον λαό τούτο, και θα τους μεταθέσω, και θα αφαιρέσω τη σοφία των σοφών και θα αποκρύψω τη σύνεση των συνετών», ώστε να παύσετε να πλανάτε και τους εαυτούς σας και εκείνους που σας ακούνε, και να μαθαίνετε από εμάς που γίναμε σοφοί από τη χάρη του Χριστού. Είναι, λοιπόν, οι λόγοι αυτοί που λέχθηκαν μέσω του Δαβίδ οι εξής: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ράβδο δυνάμεως θα σου εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών· και κατακυρίευε στο μέσον των εχθρών σου. Μαζί σου είναι η εξουσία κατά την ημέρα της δυνάμεώς σου· μέσα στις λαμπρότητες των αγίων σου, από τη γαστέρα, προ του εωσφόρου, σε γέννησα. Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέθλιψε βασιλείς κατά την ημέρα της οργής του. Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα τα γεμίσει με πτώματα. Από χείμαρρο στον δρόμο θα πιει, γι' αυτό θα υψώσει κεφάλι.

Και δεν αγνοώ, πρόσθεσα, ότι τολμάτε να ερμηνεύετε πως αυτός ο ψαλμός έχει ειπωθεί για τον βασιλιά Εζεκία· αλλά το ότι πλανάσθε, θα σας το αποδείξω αμέσως από τα ίδια τα λόγια. Αναφέρεται: «Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί, Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», όπως και τα προηγούμενα και τα επόμενα. Όμως, ότι ο Εζεκίας ούτε υπήρξε ιερέας, ούτε είναι αιώνιος ιερέας του Θεού, ούτε εσείς θα τολμήσετε να το αρνηθείτε· το ότι αυτά έχουν ειπωθεί για τον δικό μας Ιησού, το φανερώνουν τα ίδια τα λόγια. Όμως τα αυτιά σας είναι βουλωμένα και οι καρδιές σας πωρωμένες. Διότι το «Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί· Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», με τον όρκο ο Θεός, εξαιτίας της απιστίας σας, φανέρωσε ότι αυτός είναι αρχιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Δηλαδή, με τον ίδιο τρόπο που ο Μελχισεδέκ καταγράφεται από τον Μωυσή ότι υπήρξε ιερέας του Υψίστου, και ήταν ιερέας αυτών που βρίσκονταν σε ακροβυστία (των απερίτμητων), και ευλόγησε τον Αβραάμ που βρισκόταν σε περιτομή όταν του προσέφερε τα δέκατα, έτσι ο Θεός φανέρωσε ότι ο αιώνιος ιερέας και Κύριός Του, όπως ονομάζεται από το Άγιο Πνεύμα, θα γίνει ιερέας των απερίτμητων· και εκείνους από τους περιτετμημένους που προσέρχονται σε αυτόν, δηλαδή πιστεύουν σε αυτόν και ζητούν τις ευλογίες του, θα τους δεχθεί και θα τους ευλογήσει. Και το ότι αρχικά θα είναι ταπεινός άνθρωπος, και έπειτα θα υψωθεί, το δηλώνουν τα λόγια στο τέλος του ψαλμού.

Και εγώ αποκρίθηκα: Ήδη και αυτό έχει αποδειχθεί από εμένα, άνδρες, στους προηγούμενους λόγους των προφητειών, τους οποίους για χάρη σας πάλι θα υπενθυμίσω και θα εξηγήσω, προσπαθώντας να σας οδηγήσω στη συγκατάθεση και για αυτό το θέμα. Ο λόγος, λοιπόν, που είπε ο Ησαΐας: «Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι αίρεται από τη γη η ζωή του», δεν σου φαίνεται ότι έχει λεχθεί με την έννοια ότι δεν προέρχεται η καταγωγή του από ανθρώπους, αυτού για τον οποίο έχει ειπωθεί από τον Θεό ότι παραδόθηκε σε θάνατο για τις ανομίες του λαού; Για το αίμα του οποίου και ο Μωυσής, όπως προείπα, μιλώντας παραβολικά για αίμα σταφυλιού, είπε ότι θα πλύνει τη στολή του, υποδηλώνοντας ότι το αίμα του δεν γεννήθηκε από ανθρώπινο σπέρμα αλλά από το θέλημα του Θεού. Και τα όσα ειπώθηκαν από τον Δαβίδ: «Μέσα στις λαμπρότητες των αγίων σου, από γαστέρα πριν από τον εωσφόρο σε γέννησα. Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», δεν σημαίνουν για εσάς ότι ο Θεός και Πατέρας των όλων έμελλε να τον γεννήσει άνωθεν και μέσω ανθρώπινης γαστέρας; Και λέγοντας σε άλλα σημεία, στα οποία επίσης έχω προαναφερθεί: «Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος, ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία, για τούτο σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου».

Διότι και το «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου», οι δάσκαλοί σας τόλμησαν να ερμηνεύσουν ότι ειπώθηκε για τον Εζεκία, ότι δηλαδή διατάχθηκε να καθίσει στα δεξιά του ναού, όταν ο βασιλιάς των Ασσυρίων του έστειλε απειλές, και του φανερώθηκε μέσω του Ησαΐα να μην τον φοβάται. Και ότι βέβαια έγιναν αυτά που ειπώθηκαν από τον Ησαΐα έτσι, και ο βασιλιάς των Ασσυρίων αποτράπηκε από το να πολεμήσει την Ιερουσαλήμ στις ημέρες του Εζεκία, και ότι άγγελος Κυρίου εξολόθρευσε από το στρατόπεδο των Ασσυρίων εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες, και το γνωρίζουμε και το ομολογούμε. Ότι όμως ο ψαλμός δεν έχει ειπωθεί για αυτόν, είναι φανερό. Διότι έχει ως εξής: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ράβδο δυνάμεως θα σου αποστείλει στην Ιερουσαλήμ, και θα κυριαρχήσεις στο μέσο των εχθρών σου. Μέσα στη λαμπρότητα των αγίων, πριν από τον αυγερινό σε γέννησα. Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μετανοήσει: Εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Ότι λοιπόν ο Εζεκίας δεν είναι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, ποιος δεν το ομολογεί; Και ότι δεν είναι αυτός που λυτρώνει την Ιερουσαλήμ, ποιος δεν το γνωρίζει;

Εκείνος σταμάτησε τον ήλιο, αφού προηγουμένως μετονομάστηκε με το όνομα Ιησούς και έλαβε δύναμη από το πνεύμα του. Διότι το ότι ο Ιησούς ήταν αυτός που φανερώθηκε και συνομίλησε με τον Μωυσή, τον Αβραάμ και γενικά με τους άλλους πατριάρχες, υπηρετώντας το θέλημα του Πατέρα, το έχω αποδείξει. Αυτός ήλθε για να γεννηθεί και ως άνθρωπος δια της Παρθένου Μαρίας, και υπάρχει αιώνια. Διότι αυτός είναι από τον οποίο και δια του οποίου ο Πατέρας πρόκειται να ανακαινίσει τον ουρανό και τη γη, αυτός είναι που πρόκειται να λάμψει ως αιώνιο φως στην Ιερουσαλήμ, αυτός είναι ο κατά την τάξη του Μελχισεδέκ βασιλιάς της Σαλήμ και αιώνιος ιερέας του Υψίστου. Εκείνος λέγεται ότι περιέτεμε τον λαό με δεύτερη περιτομή χρησιμοποιώντας πέτρινα μαχαίρια, πράγμα που αποτελούσε προκήρυγμα αυτής της περιτομής με την οποία μας περιέτεμε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, αποκόπτοντάς μας από τους λίθους και τα άλλα είδωλα, και σχημάτισε σωρούς από όσους προέρχονταν από την ακροβυστία, δηλαδή από την πλάνη του κόσμου, οι οποίοι περιτμήθηκαν σε κάθε τόπο με πέτρινα μαχαίρια, δηλαδή με τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού. Διότι το ότι ο Χριστός κηρυσσόταν παραβολικά μέσω των προφητών ως λίθος και πέτρα, το έχω αποδείξει.

Ώστε λοιπόν, αφού σταματήσετε να φιλονικείτε, μετανοήστε πριν έλθει η μεγάλη ημέρα της κρίσεως, κατά την οποία πρόκειται να θρηνήσουν όλοι όσοι από τις φυλές σας λόγχισαν αυτόν τον Χριστό, όπως απέδειξα από τη Γραφή ότι είχε προειπωθεί. Και ότι ορκίστηκε ο Κύριος κατά την τάξη Μελχισεδέκ, και τι σημαίνει αυτό που είχε προειπωθεί, το εξήγησα. Και ότι η προφητεία του Ησαΐα αναφερόταν στο ότι ο Χριστός επρόκειτο να ταφεί και να αναστηθεί, όταν είπε: Η ταφή του έχει αφαιρεθεί από τη μέση, σας το είπα προηγουμένως. Και ότι αυτός ο ίδιος ο Χριστός είναι κριτής όλων των ζώντων και των νεκρών, το είπα σε πολλά σημεία. Και ο Νάθαν επίσης, μιλώντας παρομοίως για αυτόν προς τον Δαβίδ, πρόσθεσε τα εξής: Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας, και αυτός θα είναι σε μένα υιός, και το έλεός μου δεν θα το απομακρύνω από αυτόν, όπως έκανα από εκείνους που ήταν πριν από αυτόν· και θα τον εγκαταστήσω στον οίκο μου και στη βασιλεία του εις τον αιώνα. Και για τον άρχοντα μέσα στον οίκο, ο Ιεζεκιήλ δεν εννοεί κανέναν άλλον παρά αυτόν τον ίδιο. Διότι αυτός είναι εξαίρετος ιερέας και αιώνιος βασιλιάς, ο Χριστός, ως Υιός του Θεού· κατά τη δεύτερη παρουσία του οποίου, να μη νομίσετε ότι ο Ησαΐας ή οι άλλοι προφήτες λένε πως θα προσφέρονται στο θυσιαστήριο θυσίες από αίματα ή σπονδές, αλλά αληθινοί και πνευματικοί ύμνοι και ευχαριστίες.

Γι' αυτό λέει: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα», όχι κατά την τάξη του Λευί, ούτε κατά την τάξη του Ααρών, που ανήκαν στην ίδια φυλή, αλλά: «κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», ο οποίος ιεράτευσε χωρίς νόμο. Αλλά τι σχέση έχουν πάλι εκείνοι με εμάς;

Εάν ο Μελχισεδέκ είναι άνθρωπος, πώς παραμένει ιερέας στο διηνεκές; Και αυτό όμως το ερωτούν αποσπασματικά, παραβλέποντας το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου. Διότι λέγει: «Αφομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές.» Αφομοίωση όμως και υπόσταση δεν είναι το ίδιο πράγμα· διότι το μεν ένα τυγχάνει να είναι ο τύπος, ενώ το άλλο η αλήθεια. Όπως λοιπόν ο προφήτης Ιωνάς έχει αφομοιωθεί με τον Χριστό, και παραμένει προφήτης κατά την τριήμερη ταφή, και όπως έχει αφομοιωθεί με Αυτόν ο Μωυσής κατά την ηγεσία του λαού, και παραμένει ηγέτης στο διηνεκές, έτσι έχει αφομοιωθεί με Αυτόν και ο Μελχισεδέκ κατά την ιεροσύνη των εθνών, και παραμένει ιερέας στο διηνεκές. Γι' αυτό λέγει: «Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ.» Και πάλι:

Διότι πριν από τον Εωσφόρο δημιούργησε τον ουρανό και τη γη και όσα υπάρχουν μεταξύ αυτών. Τον Εωσφόρο όμως, μαζί με ένα πλήθος φωτεινών σωμάτων, κατά την τέταρτη ημέρα ο σοφός Δημιουργός «είπε και έγιναν». «Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί».

Προς τον Υιό τον οποίο γέννησε ορκίστηκε λέγοντας: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Όχι κατά την τάξη του Ααρών, προσφέροντάς μου θυσίες ζώων, αλλά «κατά την τάξη του Μελχισεδέκ» με άρτο και οίνο, ως σύμβολα της δικής σου σάρκας και του δικού σου αίματος. «Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλιάδες κατά την ημέρα της οργής του», δηλαδή θεομίσητους βασιλιάδες και τυράννους. «Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα γεμίσει τον τόπο πτώματα, θα συντρίψει κεφάλια πολλών πάνω στη γη». Δηλαδή, αυτός για τον οποίο ειπώθηκε ότι γεννήθηκε προ του Εωσφόρου, «Από χείμαρρο θα πιει στον δρόμο», ως ένας από τους ανθρώπους, «και για αυτόν τον λόγο θα υψώσει κεφάλι». Δεν θα μειωθεί, λέει, η δόξα του μέσα στην ταπείνωσή του, αλλά θα υμνηθεί ακόμη περισσότερο και θα δοξαστεί.

Και πώς «η ημέρα στην ημέρα αναβλύζει λόγο, και η νύχτα στη νύχτα αναγγέλλει γνώση»; Μήπως και εδώ εννοεί ότι οι νύχτες και οι ημέρες συνομιλούν μεταξύ τους; Σε καμία περίπτωση· αλλά επειδή φως είναι ο Πατέρας και φως ο Υιός και φως το παράκλητο Πνεύμα, εύλογα ο προφήτης ονόμασε «ημέρα» και «ημέρα» και «ρήμα», διακρίνοντας τις τρεις υποστάσεις της μίας θεότητας. Γι' αυτό και ο Πατέρας ως «ημέρα αναβλύζει λόγο στην ημέρα», δηλαδή στον Υιό· διότι προς αυτόν τον «θαυμαστό σύμβουλο» και ημερινό «αναβλύζει λόγο». Ποιον λόγο; Όποιον θέλει ο ίδιος· τη μία «ας ποιήσουμε άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή μας», την άλλη «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα» και «κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου», διότι «εσύ είσαι ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ».

Λόγος του Νεοφύτου, πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, κατά την Αγία και Μεγάλη Πέμπτη, περί της ιεραρχίας του Χριστού και των αζύμων και του Μυστικού Δείπνου, και ιστορία κάποιου Θεοδοσίου Ιουδαίου προς κάποιον Φίλιππο αργυροπράτη, για το πώς ο Χριστός έγινε Αρχιερεύς. Ευλόγησον, πάτερ. Ο μέγας Αρχιερεύς, που υπερέβη τους ουρανούς και κάθισε στα δεξιά του Θεού και Πατρός, για τον οποίο ορκίστηκε ο Κύριος και Πατέρας και δεν θα μετανοήσει· τι ορκίστηκε; «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», δηλαδή, με άρτο το σώμα σου και με οίνο το αίμα σου θα μου προσφέρεις θυσία για τη σωτηρία του γένους των ανθρώπων και «όχι κατά την τάξη του Ααρών» να μου προσφέρεις θυσίες ζώων, αλλά ως ιερέας θα ιερουργήσεις και ως αμνός θα προσφερθείς· γι' αυτό και στον παρόντα Μυστικό Δείπνο, ιερουργώντας ο ίδιος τον εαυτό του, έλεγε: «Λάβετε φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου».

Αποδέχθηκε δε και το αξίωμα της αρχιερωσύνης από αυτούς για τις τρεις εξής αιτίες: πρώτον, για να εκπληρώσει την ένορκη πατρική προφητεία, ότι «εσύ είσαι ιερέας», παραμένοντας στον ναό και διδάσκοντας τον λαό. Δεύτερον, διότι «εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Διότι, εάν παρότι ήταν ιερέας, όταν έδιωξε τους θεοκάπηλους από τον ναό, του έλεγαν «με ποια εξουσία τα κάνεις όλα αυτά;», τι δεν θα μπορούσαν να πουν εάν δεν ήταν καν ιερέας; Το τρίτο δε και πιθανότερο, διότι έμελλε να ιερουργήσει ο ίδιος τον εαυτό του, και ως ιερέας και ως αμνός, στο παρόν μυστικό δείπνο.

ΚΖ'. Διότι και η ιστορία του μακαρίου Σαμουήλ κάτι τέτοιο θέλει να υποδηλώσει. Επειδή αυτός, και πριν ακόμη γεννηθεί, αφού τάχθηκε στον Θεό από τη φιλόθεη μητέρα του, αφιερώθηκε σε Αυτόν αμέσως από τα ίδια του τα σπάργανα. Έπειτα, αφού έλαβε τον κλήρο να ιερατεύει στον Θεό, ήταν εικόνα του Θεού και υπό την ιδιότητά του ως ιερέας. Και αυτό μας το επιβεβαιώνει εκείνο που ψάλλεται στους Ψαλμούς: Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Καθώς βεβαίως διδάσκει και η φωνή του πανσόφου Παύλου, ότι αφομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, μένει ιερέας στο διηνεκές. Αυτός, λοιπόν, ιερουργώντας, εικονιζε τον Θεό. Επειδή όμως οι Ισραηλίτες τον έβλεπαν να γερνάει, και προσήπταν μεγάλες κατηγορίες στα παιδιά του, ήλθαν προς αυτόν άνδρες και του ζήτησαν να τους καταστήσει βασιλιά, όπως ακριβώς έβλεπαν να συμβαίνει και στα άλλα έθνη. Τι λέει λοιπόν η Γραφή; Το αίτημα φάνηκε πονηρό και στον ίδιο τον προφήτη, και πολύ δικαιολογημένα. Ποια όμως ήταν τα λόγια του θείου χρησμού και τι είδους;

Ο Κύριος όμως και φαίνεται και επιδέχεται την αφή μέσω των φρικτών και ιερών μυστηρίων, εφόσον και προσέλαβε τη δική μας φύση και την φέρει αιώνια. Αυτή είναι η δύναμη της ιεροσύνης, αυτός είναι ο ιερέας. Διότι δεν προσέφερε και θυσίασε τον εαυτό του μία φορά και έπειτα έπαυσε να ασκεί την ιεροσύνη, αλλά επιτελεί αυτή τη λειτουργία για εμάς αδιάκοπα, κατά την οποία είναι και παράκλητος υπέρ ημών προς τον Θεό αιώνια, για αυτό τον λόγο έχει λεχθεί προς αυτόν: «Εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα». Γι' αυτό δεν υπάρχει καμία αμφιβολία στους πιστούς σχετικά με τον αγιασμό των δώρων, ούτε σχετικά με τις άλλες τελετές, ότι δηλαδή τελεσιουργούνται σύμφωνα με την πρόθεση και τις ευχές των ιερέων.

Άραγε, δεν παρουσιάζει σαφώς το μοναδικό της υποστάσεως του Χριστού τόσο το «συ» όσο και το «ει», τα οποία προφέρονται και τα δύο στον ενικό αριθμό; Ασφαλώς. Έπειτα, θέλοντας να δηλώσει το είναι του Χριστού, όσο ήταν δυνατό, δεν το συνδέει πλέον ούτε αυτό κατά τρόπο μοναδικό, αλλά το αναπτύσσει τετραπλά: «ο προσφέρων και προσφερόμενος και προσδεχόμενος και διαδιδόμενος»· «ο προσφέρων», ως ιερεύς προφανώς, ή μάλλον και ως αρχιερεύς· όπως ακριβώς και τώρα προς Αυτόν είπε στις αρχές της ευχής ο ιεροφάντης: «ότι και αρχιερεύς ημών εχρημάτισας»· και προφητικά κατά το παρελθόν προς Αυτόν [είπε] ο ιεροψάλτης: «Συ ιερεύς εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ»· αυτήν ακριβώς τη μαρτυρία και ο Παύλος, ο θεοκήρυκας, αφού την παρέλαβε στην προς Εβραίους επιστολή, την ερμήνευσε με πολλούς τρόπους σύμφωνα με τη θεοσοφία που τον διέκρινε.

Το να σφραγίζεται η προσφορά μάς το παρέδωσε ο Μέγας Βασίλειος. Η προσφορά προσκομίζεται για να κοινωνεί ο λαός, λαμβάνοντας ο καθένας από μια μερίδα. Εάν όμως το πλήθος είναι μεγάλο, πρέπει να τεμαχίζονται οι μερίδες. Προκομίζοντας τον άρτο και εναποθέτοντάς τον στο δισκάριο, σαν σε νεφέλη, λέμε τα εξής: «Ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθη.» Η Πρόθεση είναι εκ φύσεως ισοδύναμη με τα Άγια των Αγίων, ή μάλλον και πολύ ανώτερη από αυτά, ή και από το σπήλαιο της Βηθλεέμ, ή από το στρωμένο ανώγειο, στο οποίο, αφού συνδείπνησε ο Κύριος με τους μαθητές, είπε: «Τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν.» Και αναφέρει: «Εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ.» Αλλά ποια είναι η τάξη του Μελχισεδέκ και ποια είναι αυτά που προσφέρονταν από αυτόν; Άρτος και οίνος, με τα οποία δεξιώθηκε τον Αβραάμ. Εάν, λοιπόν, ο Μελχισεδέκ καταγόταν από άλλη φυλή και θεωρείται και πιστεύεται ως τύπος του Χριστού, άρα έχει πλέον καταργηθεί η λευιτική ιερωσύνη. Και εφόσον αυτή έχει καταργηθεί, είναι απόλυτη ανάγκη να επέλθει αλλαγή και στον παλαιό νόμο και στη λατρεία.

Δες, λοιπόν, ω άνθρωπε, πώς, αφού υψώθηκες με αλαζονεία, κατακρημνίστηκες, διότι βγήκες εκτός των δικών σου μέτρων και δεν διατήρησες για τον εαυτό σου το αξίωμα που κατείχες. Ή μήπως δεν διάβασες ότι κάθε «αλλοτριοεπίσκοπος» είναι αποκηρυγμένος; Και: «Δεν τους απέστειλα», λέει, «και όμως αυτοί προφήτευαν»· και: «κανείς δεν λαμβάνει από μόνος του αυτή την τιμή, παρά μόνο εκείνος που καλείται από τον Θεό». Έτσι και ο Χριστός δεν δόξασε ο ίδιος τον εαυτό Του για να γίνει αρχιερέας, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, αλλά Εκείνος που Του είπε: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ». Εσένα όμως, αδελφέ, ποιος σε κάλεσε και ποιος σε κατέστησε νομοθέτη στην Εκκλησία του Θεού; Εσύ που, επειδή ίσως δεν έμαθες καν να υπακούς σε εξουσία, και εξαιτίας αυτού δεν έχεις κριθεί άξιος να εξουσιάζεις κανέναν, οφείλεις να καθοδηγείσαι από νόμους μάλλον παρά να νομοθετείς, να καθοδηγείσαι από άλλους μάλλον παρά να καθοδηγείς, να φωτίζεσαι παρά να φωτίζεις, να διδάσκεσαι παρά να διδάσκεις, και από την πείρα του πρώτου να ανέρχεσαι στο δεύτερο, όπως ακριβώς ορίζει ο θείος νόμος, ο οποίος ισχύει άριστα τόσο στα θεία όσο και στα ανθρώπινα αξιώματα.

Αυτοί δε ρωτούν: Με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά; Ο νόμος, λένε, επέτρεψε την επιμέλεια του ιερού σε όσους κατάγονται από τον Λευί. Εσύ, που δεν κατάγεσαι από τη λευιτική φυλή, πώς τα κάνεις αυτά και σφετερίζεσαι τα ιερατικά καθήκοντα; Αλλά να θυμηθείτε, Ιουδαίοι, τον Δαβίδ που λέει: Εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη Μελχισεδέκ. Και ο Μελχισεδέκ έχει ονομαστεί ιερέας, ο Μελχισεδέκ όμως δεν ήταν ιερέας σύμφωνα με τον νόμο, ούτε καταγόταν από τη λευιτική φυλή. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού ήταν τόσο πολύ προγενέστερος του Λευί; Και λοιπόν, γιατί αναζητάς στον Χριστό την τάξη του νόμου; Ο Θεός δεν υπόκειται σε νόμους.