Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 109:5

Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλείς κατά την ημέρα της οργής του. Ως ημέρα οργής εννοεί τον καιρό της κρίσεως, κατά την οποία θα συντρίψει τους ανθρώπους που στο παρελθόν βασίλευσαν εξαιτίας της απάτης των δαιμόνων, εγκλείοντάς τους στην άβυσσο.

Αφού δε μίλησε για το Πνεύμα λέγοντας ότι «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου», προχωρώντας πιο κάτω λέγει: «Και ο Κύριος εκ δεξιών σου»· επομένως, το Πνεύμα βρίσκεται πάλι εκ δεξιών του Υιού.

Όπως λοιπόν είπε προς τον δικό Του Υιό: «Κάθου εκ δεξιών μου»· από το γεγονός δε ότι έβαλε τον Υιό να καθίσει εκ δεξιών, είναι δυνατόν να συμπεράνουμε ότι κατ' εντολήν είπε και στο δικό Του Πνεύμα: «Κάθου εξ αριστερών μου». Η προσωνυμία όμως αυτού που κάθεται είναι δηλωτική αξιώματος· διότι αυτός που κάθεται είναι εμπερίγραπτος στον τόπο όπου κάθεται. Ο Θεός μας όμως είναι απερίγραπτος ως προς τη φύση Του· φαίνεται δε να περιγράφεται όταν προσλαμβάνει σώμα· διότι η Γραφή δεν ανθρωποποιεί τον Θεό, αλλά ομιλεί σύμφωνα με τα δικά μας δεδομένα, προκειμένου να φανερώσει τα όσα μας υπερβαίνουν σε μια τέτοια φύση. Επειδή δε στον εκατοστό ένατο ψαλμό λέγει: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθου εκ δεξιών μου»· και αφού αυτοί έχουν καθίσει, λέγει η Γραφή προς τον ίδιο τον Χριστό: «Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί· εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ»· και, «Ο Κύριος βρίσκεται εκ δεξιών σου»· είναι προφανές λοιπόν ότι το Πνεύμα βρίσκεται εκ δεξιών.

Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλιάδες την ημέρα της οργής του. Θα κρίνει τα έθνη, θα γεμίσει τον τόπο πτώματα, θα συντρίψει κεφάλια πάνω στη γη. Θα πιει από χείμαρρο καθ' οδόν, γι' αυτό θα υψώσει το κεφάλι του.

«Από τη Σιών», λέει. Διότι εκεί ο Μονογενής θυσίασε τον εαυτό Του· εκεί έδωσε την αρχή στο πάθος· εκεί παραδόθηκαν από Αυτόν τα μυστήρια εις ανάμνησιν του πάθους. «Μαζί σου είναι η αρχή την ημέρα της δυνάμεώς σου.» Εδώ αποκαλεί αρχή τον σταυρό του Χριστού, διότι μέσω αυτού ηττήθηκε αυτός που εξουσίαζε και βασίλευε στην οικουμένη· και ημέρα της δυνάμεώς Του ονομάζει ευλόγως την ημέρα του σταυρού· και τούτο εξαιτίας των σημείων που συνέβησαν κατ' αυτήν, δηλαδή τον σεισμό της γης, την απόκρυψη του ήλιου, και το σκοτάδι από την έκτη έως την ενάτη ώρα· έπειτα διότι σε αυτήν επισκιάστηκε η αμαρτία και κατατροπώθηκε ο διάβολος. Κατά την ημέρα αυτήν, λοιπόν, είχε μαζί Του την αρχή, δηλαδή τον σταυρό, όχι μόνο επειδή καρφώθηκε σε αυτόν, αλλά και επειδή τον βάσταξε στους ώμους Του. Διότι αυτό ακριβώς εξέθεσε σαφέστερα ο Ησαΐας λέγοντας: Του οποίου η αρχή βρίσκεται επάνω στον ώμο του. «Ο Κύριος στα δεξιά σου.» Βλέπεις ότι το «Κάθου εκ δεξιών μου» δεν δηλώνει κάποιον συγκεκριμένο τόπο, αλλά την ένωση του Υιού με τον Πατέρα, και την κατ' όλα ισότητα. Διότι εάν ο Υιός κάθεται στα δεξιά, πώς πάλι λέγεται ότι ο Πατέρας βρίσκεται στα δεξιά Του; Ο Οποίος κατά την ημέρα της οργής Του θα συντρίψει τους βασιλείς της γης, και τους άρχοντες που συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού Του· εννοώντας τον Ηρώδη και τον Πιλάτο, τον Άννα και τον Καϊάφα, και τους βασιλείς που ήταν μαζί τους. «Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη.»

Έπειτα, αφού επέμεινε σε αυτά όσο ήθελε, καταπιάνεται πάλι με την οικονομία, μετασχηματίζοντας τον λόγο προς το ταπεινότερο και λέγοντας: «Κύριος εκ δεξιών σου». Αν και πιο πάνω έλεγε ότι ο ίδιος κάθεται στα δεξιά του Πατρός. Βλέπεις πώς δεν πρέπει να στεκόμαστε απλώς στις λέξεις; Τι σημαίνει το «Κύριος εκ δεξιών σου»;

Επειδή έθιξε το ζήτημα της θείας οικονομίας, στρέφει τον λόγο στη σάρκα που δέχεται τη βοήθεια. Διότι φαίνεται να αγωνιά και να ιδρώνει, και μάλιστα να ιδρώνει τόσο, ώστε να στάζουν θρόμβοι, και να ενισχύεται. Διότι τέτοια είναι η φύση της σάρκας. «Θα συντρίψει βασιλείς κατά την ημέρα της οργής του». Δεν θα έσφαλλε κανείς, εάν έλεγε ότι αυτό ισχύει και για τους παρόντες που εγείρονται κατά της Εκκλησίας, και για εκείνους που πρόκειται να λογοδοτήσουν για όσα αμάρτησαν και διέπραξαν με ασέβεια. «Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα γεμίσει πτώματα». Τι σημαίνει το «Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη»; Θα δικάσει, λέγει, και θα καταδικάσει τους δαίμονες.

το «κάθου εκ δεξιών μου» και το «εκάθισεν εν δεξιά της μεγαλωσύνης εν τοις υψηλοίς», που λέγεται για τον Υιό· και το «ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέθλασε βασιλείς εν ημέρα οργής αυτού», που έχει ειπωθεί για το Πνεύμα; Διότι το «εκ δεξιών» δεν υποδηλώνει την κατώτερη θέση, όπως ισχυρίζεται ο λόγος αυτών, αλλά φανερώνει εδώ ρητώς τη σχέση ισότητας, μέσω των τιμητικών ονομάτων της συγκαθεδρίας, καθώς ο λόγος παρουσιάζει τη μεγαλοπρέπεια της τιμής προς τον Υιό και το Πνεύμα. Διότι θεωρώ ότι αφενός η στάση και η εγκαθίδρυση υποδηλώνουν το πανάγιο της φύσεως και το απόλυτα σταθερό, αφετέρου η δεξιά θέση δηλώνει την ομοτιμία της αξίας. Αυτοί όμως, μόνο και μόνο για να φανεί ότι υποστηρίζουν το δικό τους δόγμα, κάπως έτσι φαντάζονται μέσα τους τα θεία πρόσωπα, όπως δήθεν εκτίθεται και ο δικός τους λόγος, και όπως δείχνουν τα σχήματα που διατυπώνουν.

Κύριος είναι και το Άγιο Πνεύμα, με την οποία σημασία ο Παύλος διακηρύσσει, αφενός, «ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα»· αφετέρου, «όπως ακριβώς από τον Κύριο, το Πνεύμα»· και βεβαίως το, «ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλείς την ημέρα της οργής του», λέγεται για το πρόσωπο του Πνεύματος. Και πάλι, «Πνεύμα είναι ο Πατέρας», ονομαζόμενος έτσι από την εικόνα του, δηλαδή το Πνεύμα· επειδή και το όνομα Κύριος αποδίδεται από τον Υιό, όπως ακριβώς και εκείνος ονομάζεται Θεός από τον Πατέρα, και το Πνεύμα ονομάζεται Κύριος από τον Υιό. Πνεύμα είναι και ο Υιός, εξαιτίας του Πνεύματος· σύμφωνα με αυτή τη σημασία ο Ιερεμίας λέει γι' αυτόν: «Πνεύμα προ προσώπου ημών Χριστός ο Κύριος». Πνεύμα είναι και ο ίδιος ο Παράκλητος, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα, με την οποία σημασία ψάλλουμε και εμείς καθημερινά: «Βασιλεύ ουράνιε, παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας» κ.ε.

«Εάν αναβώ στον ουρανό, εσύ είσαι εκεί· και εάν καταβώ στον άδη, είσαι παρών». Τι άραγε θα μετριάσει τη μάχη και την εναντίωσή τους προς τις Γραφές; Το «κάθου εκ δεξιών μου»; Και το «κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα ύψη», που λέγεται για τον Υιό; Και το «ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλείς την ημέρα της οργής του», που έχει ειπωθεί για το Πνεύμα; Διότι το δεξιό μέρος δεν δηλώνει εδώ την κατώτερη θέση, όπως θέλει ο ισχυρισμός τους, αλλά φανερώνει ρητά τη σχέση ισότητας, καθώς μέσα από τα τιμητικά ονόματα της παρακαθεδρίας, ο λόγος παρουσιάζει τη μεγαλοπρέπεια της τιμής προς τον Υιό και το Πνεύμα.

Και όλα αυτά που έλεγα σας τα λέω εν παρεκβάσει, για να πεισθείτε επιτέλους από εκείνο που έχει ειπωθεί εναντίον σας από τον Θεό: «Υιοί ασύνετοι είστε», και από το: «Γι' αυτό, ιδού, θα συνεχίσω να μεταθέτω τον λαό τούτο, και θα τους μεταθέσω, και θα αφαιρέσω τη σοφία των σοφών και θα αποκρύψω τη σύνεση των συνετών», ώστε να παύσετε να πλανάτε και τους εαυτούς σας και εκείνους που σας ακούνε, και να μαθαίνετε από εμάς που γίναμε σοφοί από τη χάρη του Χριστού. Είναι, λοιπόν, οι λόγοι αυτοί που λέχθηκαν μέσω του Δαβίδ οι εξής: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ράβδο δυνάμεως θα σου εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών· και κατακυρίευε στο μέσον των εχθρών σου. Μαζί σου είναι η εξουσία κατά την ημέρα της δυνάμεώς σου· μέσα στις λαμπρότητες των αγίων σου, από τη γαστέρα, προ του εωσφόρου, σε γέννησα. Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέθλιψε βασιλείς κατά την ημέρα της οργής του. Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα τα γεμίσει με πτώματα. Από χείμαρρο στον δρόμο θα πιει, γι' αυτό θα υψώσει κεφάλι.

Προς τον Υιό τον οποίο γέννησε ορκίστηκε λέγοντας: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Όχι κατά την τάξη του Ααρών, προσφέροντάς μου θυσίες ζώων, αλλά «κατά την τάξη του Μελχισεδέκ» με άρτο και οίνο, ως σύμβολα της δικής σου σάρκας και του δικού σου αίματος. «Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλιάδες κατά την ημέρα της οργής του», δηλαδή θεομίσητους βασιλιάδες και τυράννους. «Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα γεμίσει τον τόπο πτώματα, θα συντρίψει κεφάλια πολλών πάνω στη γη». Δηλαδή, αυτός για τον οποίο ειπώθηκε ότι γεννήθηκε προ του Εωσφόρου, «Από χείμαρρο θα πιει στον δρόμο», ως ένας από τους ανθρώπους, «και για αυτόν τον λόγο θα υψώσει κεφάλι». Δεν θα μειωθεί, λέει, η δόξα του μέσα στην ταπείνωσή του, αλλά θα υμνηθεί ακόμη περισσότερο και θα δοξαστεί.