Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 109:7

«Από χείμαρρο θα πιει καθ' οδόν». Ως χείμαρρο η Γραφή εννοεί τον πειρασμό. Ως οδό δε, σημαίνει την επίγεια πορεία του, στην οποία υπέμεινε το πάθος, το οποίο και κατέρχεται μέσω του χειμάρρου. Γι' αυτό θα υψώσει κεφαλή. Γι' αυτό, για ποιο πράγμα δηλαδή, αν όχι για το ότι έπαθε κατά σάρκα; Είναι δε όμοιο με αυτό που έχει ειπωθεί: «Ταπείνωσε τον εαυτό του, γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου».

Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλιάδες την ημέρα της οργής του. Θα κρίνει τα έθνη, θα γεμίσει τον τόπο πτώματα, θα συντρίψει κεφάλια πάνω στη γη. Θα πιει από χείμαρρο καθ' οδόν, γι' αυτό θα υψώσει το κεφάλι του.

Προχωρώντας παρακάτω ο ψαλμός, φανερώνει με συγκεκαλυμμένο τρόπο και το πάθος Εκείνου που προφητεύεται, λέγοντας: «από χείμαρρο στον δρόμο θα πιει· γι' αυτό θα υψώσει το κεφάλι του». Και ότι ο χείμαρρος υποδηλώνει τον καιρό των πειρασμών, το φανερώνει ένας άλλος ψαλμός που λέει: «χείμαρρο διήλθε η ψυχή μας· άραγε διήλθε η ψυχή μας το ορμητικό και ακατανίκητο νερό». Μέσα στον χείμαρρο, λοιπόν, λέει, θα πιει το ποτήρι, δηλαδή εκείνο που υπονοούσε κατά τον καιρό του πάθους, όταν έλεγε: «Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήρι», και πάλι: «εάν δεν είναι δυνατόν να παρέλθει, χωρίς να το πιω, ας γίνει το θέλημά σου». Πίνοντας, επομένως, αυτό το ποτήρι ύψωσε το κεφάλι, και σύμφωνα με τον Απόστολο, επειδή έγινε «υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, γι' αυτό», λέει, «ο Θεός τον υπερύψωσε», «ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς και καθίζοντάς τον στα δεξιά του, πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και κυριότητα και από κάθε όνομα που ονομάζεται, όχι μόνο στον παρόντα αιώνα αλλά και στον μέλλοντα· και υπέταξε τα πάντα», λέει, «κάτω από τα πόδια του», σύμφωνα με την υπόσχεση προς αυτόν, την οποία παρουσιάζει μέσω του ψαλμού λέγοντας: «Κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου», και «κυριάρχησε ανάμεσα στους εχθρούς σου».

Ο Κύριος ήταν εκ δεξιών του Μελχισεδέκ, γι' αυτό και συνέτριψε τους βασιλείς των εθνών, όπως η θεότητα ήταν εκ δεξιών του Χριστού, όταν συνέτριψε τα βασίλεια του άδη. Κρινεῖ (Θα κρίνει): Διότι κατά την έλευση του Χριστού τα έθνη διαχωρίστηκαν με την εκλογή της πίστεως και Εκείνος ολοκλήρωσε την πτώση των δαιμόνων. Συνθλάσει (Θα συνθλάσει): Τις κεφαλές των δαιμόνων, για τις οποίες έχει ειπωθεί: «εσύ συνέτριψας τις κεφαλές των δρακόντων», επειδή είναι πολλοί και βρίσκονται παντού (των δρακόντων πάνω στο νερό, πάρα πολλοί και παντού). Ἐκ χειμάρρου (Από τον χείμαρρο): Ο λόγος υπέδειξε ότι ο Κύριος, επειδή είχε κοπιάσει, ζητούσε νερό από τη Σαμαρείτιδα, καθώς από την οδοιπορία καθόταν στην πηγή. Ονομάζει δε «χείμαρρο», διότι πολλοί χείμαρροι αμαρτιών κατέκλυζαν τη γυναίκα. Διὰ τοῦτο (Γι' αυτό): Αναφέρεται στον άνθρωπο· διότι κεφαλή του ανδρός είναι ο Χριστός. Και τον ύψωσε πάνω στον σταυρό και τον ανέβασε στους ουρανούς.

Διότι δεν χρησιμοποίησε υποζύγια, αλλά βάδιζε τόσο εντατικά, ώστε να κουραστεί από την οδοιπορία. Και αυτό το διδάσκει παντού, το να εξυπηρετείται δηλαδή κανείς ο ίδιος και να είναι απέριττος, και να μην έχει ανάγκη από πολλά. Διότι τόσο πολύ επιθυμεί να είμαστε αποξενωμένοι από τα περιττά, ώστε να περικόπτουμε πολλά ακόμη και από τα απολύτως αναγκαία. Γι' αυτό έλεγε: «Οι αλεπούδες έχουν φωλιές, και τα πετεινά του ουρανού καταλύματα· ο δε Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι Του». Γι' αυτό και τον περισσότερο χρόνο Του τον περνά στα όρη, όχι μόνο την ημέρα, αλλά και τη νύχτα, καθώς και στις ερήμους. Αυτό διακηρύττοντας και ο Δαβίδ έλεγε: «Από χείμαρρο θα πιει στον δρόμο», φανερώνοντας τη λιτότητα του βίου Του. Αυτό καταδεικνύει και ο Ιωάννης στο σημείο αυτό: «Ο Ιησούς, λοιπόν, κουρασμένος από την οδοιπορία, καθόταν έτσι απλά δίπλα στην πηγή».

«Από χείμαρρο στον δρόμο θα πιει». Εδώ καταδεικνύει την ταπεινότητα του τρόπου ζωής και την απλότητα της διαβίωσης, ότι δηλαδή δεν έπραττε αυτά τα πράγματα με έπαρση, ούτε έχοντας σωματοφύλακες, ούτε περιβαλλόμενος από κάποια αισθητή μεγαλοπρέπεια, αλλά ακολουθώντας λιτό βίο, τέτοιον ώστε να πίνει από τον χείμαρρο. Διότι, όπως ήταν η τροφή του, τέτοιο ήταν και το ποτό του. Η τροφή του ήταν κρίθινα ψωμιά και το ποτό του νερό από τον χείμαρρο. Διότι ήρθε για να διδάξει αυτόν τον φιλοσοφημένο τρόπο ζωής, το να εγκρατεύεται δηλαδή κανείς ως προς την κοιλιά, να καταπατά την ματαιοδοξία και να αποστρέφεται την αλαζονεία. Έπειτα, δείχνοντας το κέρδος αυτής της ζωής, πρόσθεσε το εξής: «Γι' αυτό θα υψώσει την κεφαλή του».

Διότι αυτός είναι ο καρπός της ταπεινοφροσύνης και του σκληρού βίου. θʹ. Αυτά δε δεν έχουν λεχθεί για τη θεότητα, αλλά για τη σάρκα που ήπιε από τον χείμαρρο, η οποία υψώθηκε. Διότι όχι μόνο δεν την έβλαψε καθόλου αυτή η ταπεινότητα, αλλά και την ανύψωσε σε ύψος άφατο. Και εσύ λοιπόν, αγαπητέ, εφόσον έχεις τα υποδείγματα, τον μεν αλαζονικό και γεμάτο ματαιοδοξία βίο να τον περιφρονείς· τον δε ταπεινό και απέριττο να επιδιώκεις, εάν βέβαια θέλεις να γίνεις λαμπρός και μεγάλος. Διότι και ο Δεσπότης σου για τον σκοπό αυτόν ήλθε, για να σε διδάξει αυτήν την οδό.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο προφήτης, αφού ανέφερε τα κατορθώματα, πρόσθεσε τούτο, σαν να έλεγε: Ακούγοντας για νίκη και τρόπαια, μην περιμένεις να δεις όπλα και στρατιώτες, και άρματα, και άλογα, και ιππείς, και οπλίτες, και θορύβους, και ταραχές. Τόσο ταπεινός είναι αυτός που τα κατορθώνει αυτά, τόσο συνεσταλμένος, ώστε να πίνει νερό από τον χείμαρρο· αλλά όμως αυτός ακριβώς θα τα φέρει εις πέρας όλα αυτά. Ας τα ακούσουν αυτά όσοι διαθέτουν συβαριτικά τραπέζια και εδέσματα, και επινοούν κάθε είδους καρύκευμα, και συγκεντρώνουν από παντού ποικίλα είδη μαγείρων, και προσλαμβάνουν ναύτες και κυβερνήτες και κωπηλάτες, για να μεταφέρουν ξένα είδη κρασιού και μύρων και κάθε άλλης τρυφηλότητας, καταποντίζοντας έτσι τους εαυτούς τους στο ίδιο το βάραθρο και γινόμενοι κατώτεροι από όλους.

Και όλα αυτά που έλεγα σας τα λέω εν παρεκβάσει, για να πεισθείτε επιτέλους από εκείνο που έχει ειπωθεί εναντίον σας από τον Θεό: «Υιοί ασύνετοι είστε», και από το: «Γι' αυτό, ιδού, θα συνεχίσω να μεταθέτω τον λαό τούτο, και θα τους μεταθέσω, και θα αφαιρέσω τη σοφία των σοφών και θα αποκρύψω τη σύνεση των συνετών», ώστε να παύσετε να πλανάτε και τους εαυτούς σας και εκείνους που σας ακούνε, και να μαθαίνετε από εμάς που γίναμε σοφοί από τη χάρη του Χριστού. Είναι, λοιπόν, οι λόγοι αυτοί που λέχθηκαν μέσω του Δαβίδ οι εξής: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ράβδο δυνάμεως θα σου εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών· και κατακυρίευε στο μέσον των εχθρών σου. Μαζί σου είναι η εξουσία κατά την ημέρα της δυνάμεώς σου· μέσα στις λαμπρότητες των αγίων σου, από τη γαστέρα, προ του εωσφόρου, σε γέννησα. Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέθλιψε βασιλείς κατά την ημέρα της οργής του. Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα τα γεμίσει με πτώματα. Από χείμαρρο στον δρόμο θα πιει, γι' αυτό θα υψώσει κεφάλι.

Διότι θα πιει από τον χείμαρρο καθ' οδόν, και ταυτόχρονα: Γι' αυτό θα υψώσει το κεφάλι του.

Προς τον Υιό τον οποίο γέννησε ορκίστηκε λέγοντας: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Όχι κατά την τάξη του Ααρών, προσφέροντάς μου θυσίες ζώων, αλλά «κατά την τάξη του Μελχισεδέκ» με άρτο και οίνο, ως σύμβολα της δικής σου σάρκας και του δικού σου αίματος. «Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέτριψε βασιλιάδες κατά την ημέρα της οργής του», δηλαδή θεομίσητους βασιλιάδες και τυράννους. «Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα γεμίσει τον τόπο πτώματα, θα συντρίψει κεφάλια πολλών πάνω στη γη». Δηλαδή, αυτός για τον οποίο ειπώθηκε ότι γεννήθηκε προ του Εωσφόρου, «Από χείμαρρο θα πιει στον δρόμο», ως ένας από τους ανθρώπους, «και για αυτόν τον λόγο θα υψώσει κεφάλι». Δεν θα μειωθεί, λέει, η δόξα του μέσα στην ταπείνωσή του, αλλά θα υμνηθεί ακόμη περισσότερο και θα δοξαστεί.