Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 11:5

Αυτούς που είπαν: «Τη γλώσσα μας θα μεγαλύνουμε· τα χείλη μας ανήκουν σε εμάς. Ποιος είναι Κύριός μας;». Επειδή σκέφτονταν αυτό, ότι δηλαδή έχουν την εξουσία να πουν οτιδήποτε θα ήθελαν εναντίον του Σωτήρα. Αυτό δε το «Ποιος είναι Κύριός μας;», είναι όμοιο με το: «Αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι».

Και πάλι: «Είθε να εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη, την αλαζονική γλώσσα, εκείνους που είπαν: Τη γλώσσα μας θα μεγαλύνουμε, τα χείλη μας είναι δικά μας· ποιος είναι κύριός μας; Εξαιτίας της ταλαιπωρίας των φτωχών και του στεναγμού των πενήτων τώρα θα αναστηθώ, λέγει ο Κύριος· θα προσφέρω σωτηρία, θα ενεργήσω με παρρησία γι' αυτήν». Διότι ο Χριστός ανήκει στους ταπεινόφρονες, όχι σε αυτούς που υψώνονται πάνω από το ποίμνιό του.

Ελαττώθηκαν, λοιπόν, οι αλήθειες ανάμεσά τους. <Μάταια μίλησε ο καθένας προς τον πλησίον του.> (A f. 78.) Αυτό είναι αληθές και για τους Ιουδαίους· ο καθένας μίλησε μάταια προς τον πλησίον του, συγκεντρώνοντας τις επιβουλές εναντίον του Σωτήρα μας. Και οι ποιητές και οι λογογράφοι των Ελλήνων, χωρίς να φροντίσουν με κανέναν τρόπο να πουν την αλήθεια, συνέθεσαν αβασάνιστα ό,τι τους φαινόταν σωστό, έχοντας έναν μόνο σκοπό, να κάνουν επίδειξη γλώσσας. <Είθε να εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη, την αλαζονική γλώσσα.> (A f. 79.) Κατά δε αναγωγή, πώς να μην είναι αλαζονική εκείνη η γλώσσα που τόλμησε να πει στον Σωτήρα: «Με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά; Και ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία;» Δείγμα της τόλμης των Ιουδαίων είναι και το να λένε: «Τα χείλη μας είναι δικά μας· ποιος είναι Κύριός μας;», επειδή εκείνοι θεωρούσαν ότι έχουν την εξουσία να πουν ό,τι ήθελαν εναντίον του Σωτήρα. <Τα χείλη μας είναι δικά μας.> (E f. 19 b.) Δηλαδή, εμείς έχουμε γίνει εφευρέτες της καλλιέπειας. <Ένεκα της ταλαιπωρίας των φτωχών.> (A f. 79 b.) Αποσύρεται λοιπόν εδώ το πρόσωπο αυτών που ικετεύουν· και ο ίδιος, που δέχεται τις δεήσεις, αποκρίνεται, υποσχόμενος σε αυτούς που ζητούν την έλευσή του και την παροχή της βοήθειάς του.

Με ποικίλους τρόπους ο εχθρός των ανθρώπων διάβολος συνηθίζει να ταράζει και να επισπείρει τα δικά του σπέρματα εις βάρος των πιο απλοϊκών και όσων δεν έχουν ακόμη τελειωθεί και στερεωθεί στην πίστη της Αγίας Τριάδος. «Το στερεό όμως θεμέλιο», σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί, «παραμένει σταθερό έχοντας αυτή τη σφραγίδα: ο Κύριος γνωρίζει αυτούς που είναι δικοί Του». Οι δε επιρρεπείς σε όλα αιρετικοί, αφήνοντας κατά μέρος τη βλασφημία κατά του Ιησού, ασεβούν προς τον Θεό με διαφορετικό τρόπο, στρεφόμενοι κατά του Αγίου Πνεύματος, «μεγαλύνοντας τη γλώσσα τους» και «λαλώντας αδικία προς τα ύψη». Εμείς ωστόσο, αν και ανακινήθηκαν αναρίθμητες ταραχές, με τη χάρη του Κυρίου παραμείναμε σταθεροί στην υγιή πίστη, χωρίς να παρεκκλίνουμε στο ελάχιστο από την ορθή και υγιή διδασκαλία. Ακόμη και πολλοί από εκείνους που φαίνονταν να έχουν εξαπατηθεί, ανέκτησαν την πνευματική τους υγεία με τη χάρη του Κυρίου, μέσω των επιστολών τόσο του αξιομνημόνευτου και μακαρίου επισκόπου Αθανασίου, όσο και του θεοσεβέστατου συλλειτουργού σου Προκλιανού.

Ας εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη, κάθε μεγαλόστομη γλώσσα. Εκείνους που είπαν: «Τη γλώσσα μας θα τη μεγαλύνουμε, τα χείλη μας μάς ανήκουν· ποιος είναι Κύριός μας;». Διότι ήταν έργο του Θεού, και όχι ανθρώπου, το να υπερισχύσει απέναντι στην κακία τους και να σβήσει τους λόγους που βλασφημούσαν τον Ιησού. Όπως ακριβώς ο Φαραώ που είπε: «Δεν γνωρίζω τον Κύριο», έτσι και αυτοί λένε: «Ποιος είναι Κύριός μας;», επειδή νόμισαν ότι έχουν την εξουσία μέσω των δικών τους λόγων να σβήσουν τη διδασκαλία του Σωτήρα, ωσάν να ήταν εντελώς αυτεξούσιοι. Αυτά δε τα χείλη ήταν των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων, οι οποίοι πλησίαζαν με υποκρισία τον Σωτήρα, αποκαλώντας τον Ραββί, ενώ κρυφά ραδιουργούσαν εναντίον του. Μεγαλορρήμονες δε ήταν οι πρεσβύτεροι και οι αρχιερείς του λαού, οι οποίοι τολμούσαν να ανακρίνουν τον Σωτήρα και να του λένε: «Με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά, και ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία;».

Και τώρα ομολογεί 〈ότι ο Ευσέβιος μιλάει για δύο θεούς〉, εφόσον θεολογεί για τον Υιό του Θεού μαζί με τον Πατέρα· προχωρώντας όμως στη συνέχεια, σαν να έχει ξεχάσει αυτά για τα οποία τον κατηγόρησε εδώ, προσπαθεί να συκοφαντήσει τον ίδιο ότι λέει 〈πως ο Χριστός είναι απλός άνθρωπος〉. Στη συνέχεια προσθέτει στα προαναφερθέντα πολλή και μακροσκελή φλυαρία, αραδιάζοντας υπαρκτά και ανύπαρκτα πράγματα, σχεδόν σαν εκείνους που είπαν: «τα χείλη μας είναι δικά μας· ποιος είναι κύριός μας;». Με αυτά αποδεικνύεται, όπως ακριβώς είπα αρχίζοντας το σύγγραμμα, ότι όρμησε στη συγγραφή από υπερβολική έχθρα και μισαδελφία. Μεταβαίνοντας δε από αυτά, καταφέρεται με στόμφο πάλι κατά του Αστερίου, παραθέτοντας μακροσκελή διήγηση και γι' αυτόν, για το πώς ταξιδεύει, και πού, και πότε και προς ποιους. Και αφήνοντας και αυτόν, στρέφεται πάλι προς τον άνθρωπο του Θεού Παυλίνο, γράφοντας τα εξής με τα ίδια του τα λόγια: «Πειθόμενος σε αυτά τα ρητά και ο πατέρας του, ο Παυλίνος, δεν διστάζει να λέει και να γράφει τα ίδια, πότε αποκαλώντας τον Χριστό 〈δεύτερο θεό〉 〈και ότι αυτός έγινε πιο ανθρώπινος θεός〉, και πότε διατεινόμενος 〈ότι αυτός είναι κτίσμα〉. Και ότι αυτό είναι αλήθεια, και σε εμάς κάποτε, περνώντας από την Άγκυρα, 〈ισχυριζόταν ότι ο Χριστός είναι κτίσμα〉». Και πάλι μυθολογώντας ισχυρίζεται ότι συνομίλησε με τον Παυλίνο.

«Εις το τέλος, υπέρ της ογδόης». Κατά τη συντέλεια των αιώνων, υπέρ του μέλλοντος αιώνος, η προφητεία φανερώθηκε στον Δαβίδ (φανέρωσε την ωδή), ώστε ο καθένας να ετοιμάζεται για το μέλλον. διότι έβδομος είναι ο παρών αιώνας και όγδοος ο μέλλων. Αλλά αναφέρεται και στην ανάσταση του Χριστού. διότι τυγχάνει να είναι η όγδοη ημέρα, και ταυτόχρονα όγδοη και πρώτη. «Σώσον με, Κύριε». Ο Χριστός αναφωνεί για τον λαό των Ιουδαίων, ότι δεν υπήρχε ανάμεσά τους κανείς που να έχει σύνεση προς τον Θεό. υπαινίσσεται επίσης και τον ένδοξο θάνατο του Κυρίου (του Θεού) ημών. «Επειδή λιγόστεψαν». Διότι, αφού εγκατέλειψαν την αλήθεια οι Ιουδαίοι, μηχανεύτηκαν ψεύδη εναντίον του Χριστού. «Μάταια μίλησε». Δηλαδή μάταια συσκέφθηκαν (μίλησαν) μεταξύ τους εναντίον του Χριστού, [σπεύδοντας να βλάψουν την αλήθεια]. «Χείλη δόλια». Διότι και μεταξύ τους μιλούσαν με δόλο. και ο καθένας μέσα του απεργαζόταν το κακό. «Θα εξολοθρεύσει». Διότι έκρινε τους λογισμούς τους, εμβατεύοντας στις σκέψεις τους ως Θεός. «Και γλώσσα». Δηλαδή αλαζονική. διότι την κινούσαν εναντίον του Θεού. «Εκείνους που είπαν». Δηλαδή, ας την υψώσουμε. «Τα χείλη ημών». Μέμφεται εδώ τους άρπαγες και τους πλεονέκτες, οι οποίοι ούτε την πτώση των φτωχών ούτε τον στεναγμό των πενήτων σπλαχνίζονται (σπλαχνιζόμενοι).

Β΄. Βλέπεις ότι η αμαρτία δημιουργεί την απιστία; Διότι, όπως ακριβώς η απιστία γεννά πονηρό βίο, έτσι και η ψυχή, όταν φτάσει στα βάθη των κακών, φτάνει στην καταφρόνηση· και εφόσον έχει πλέον καταφρονήσει τα πάντα, δεν ανέχεται ούτε να πιστεύει, ώστε να απαλλάξει τον εαυτό της από τον φόβο. Διότι είπαν, λέει η Γραφή: «Δεν θα δει ο Κύριος, ούτε θα καταλάβει ο Θεός του Ιακώβ»· και πάλι: «Τα χείλη μας είναι δικά μας· ποιος είναι ο Κύριός μας;» και πάλι: «Γιατί εξόργισε ο ασεβής τον Θεό;» και πάλι: «Είπε ο άφρων στην καρδιά του, δεν υπάρχει Θεός. Διαφθάρηκαν και έγιναν βδελυροί στις πράξεις τους». Και πάλι: «Δεν υπάρχει φόβος Θεού απέναντι από τα μάτια του»· και πάλι: «Επειδή ενήργησε δόλια ενώπιόν Του, ώστε να βρεθεί η ανομία του και να μισηθεί». Και ο Χριστός επίσης το ίδιο ακριβώς δηλώνει λέγοντας: «Καθένας που πράττει φαύλα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως». Έπειτα προσθέτει: «Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». Τι σημαίνει «έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού»; Μετέχουμε σε Αυτόν, λέει· έχουμε γίνει ένα εμείς και Αυτός· εφόσον Αυτός μεν είναι η κεφαλή, εμείς δε το σώμα, συγκληρονόμοι και σύσσωμοι. Είμαστε ένα σώμα, από τη σάρκα Του, λέει, και από τα οστά Του. Εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεως.

Κάτι τέτοιο αναφέρει και ο Παύλος, λέγοντας: «Μη λέτε ψέματα ο ένας στον άλλον». Και το πιο φοβερό βέβαια είναι ότι όλοι ήταν διεφθαρμένοι. Γι' αυτό δεν είπε «ο τάδε και ο τάδε», αλλά «ο καθένας». Διότι η κακία δεν ήταν απλώς επιφανειακή, αλλά προερχόταν από βαθιά και από την καρδιά. Η φράση «με καρδιά και με καρδιά», την οποία ένας άλλος ερμηνευτής απέδωσε «με διαφορετική και διαφορετική καρδιά», ειπώθηκε για να διδάξει ότι υπάρχει πολλή διπροσωπία στην καρδιά τους. Αυτό είναι πιο οδυνηρό από όλους τους εχθρούς. Διότι οι μεν εχθροί είναι φανεροί και γνωστοί, γι' αυτό και μπορεί κανείς να φυλαχθεί εύκολα από αυτούς· αυτοί όμως, επειδή προβάλλουν άλλο προσωπείο ενώ στην πραγματικότητα είναι κάτι άλλο, γίνονται δύσκολα αντιληπτοί από τα θύματα της επιβουλής τους, και είναι πολύ πιο επικίνδυνοι από εκείνους που κρύβουν τα ξίφη τους. Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και την αλαζονική γλώσσα, εκείνους που είπαν: «Τη γλώσσα μας θα τη μεγαλύνουμε». Άλλος ερμηνευτής λέει: «Θα επιβληθούμε». «Τα χείλη μας είναι στην εξουσία μας». Άλλος λέει: «Είναι μαζί μας. Ποιος είναι κύριός μας;» Και άλλος λέει: «Ποιος θα μας εξουσιάσει;» Είδες τη στοργή του Προφήτη, πώς προσεύχεται υπέρ αυτών; Διότι τα λόγια του δεν στρέφονται εναντίον τους, αλλά είναι υπέρ αυτών. Επειδή δεν ζήτησε να καταστραφούν εκείνοι, αλλά να αφανιστεί η κακία. Διότι δεν είπε «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος αυτούς», αλλά «Τα χείλη τα δόλια».

γʹ. Και πάλι δεν αξιώνει να αναιρεθεί η ουσία, αλλά η γλώσσα, η απόνοια, ο δόλος, και να εκκοπεί η υπερηφάνεια. Διακωμωδώντας δε την ανοησία τους, λέει: Τα χείλη μας είναι δικά μας. Ποιος είναι κύριός μας; Λόγια ανθρώπων που μαίνονται και παραφρονούν.

Αλλά εσύ ισχυρίζεσαι ότι τα κατέχεις; Όμως δεν είναι δικά μας όλα όσα έχουμε· διότι και χρήματα έχουμε, τα οποία άλλοι μας έχουν εμπιστευθεί· και γη μισθώνουμε, την οποία άλλοι μας έχουν παραχωρήσει. Έτσι λοιπόν και σε εσένα αυτά σου τα μίσθωσε ο Θεός, όχι για να παραγάγεις αγκάθια, αλλά για να μετατρέψεις τους σπόρους σε κάτι ωφέλιμο· όχι για να κάνεις να βλαστήσει μέσω αυτών η αλαζονεία, ούτε ο δόλος, αλλά για να καλλιεργήσεις την ταπεινοφροσύνη, την αγαθή ομιλία και την αγάπη. Και οφθαλμούς σου έδωσε, όχι για να βλέπεις ακόλαστα, αλλά για να τους καλλωπίζεις με σωφροσύνη· και χέρια, όχι για να χτυπάς, αλλά για να ελεείς. Πώς λοιπόν λες ότι «τα χείλη μας ανήκουν σε εμάς», όταν τα καθιστάς δούλα της αμαρτίας, όταν τα καθιστάς δούλα της πορνείας, όταν της ακαθαρσίας; «Ποιος είναι κύριός μας;»

Ω, τι διαβολικός λόγος! Ω, τι δαιμονιώδης ψυχή! Βλέπεις, άνθρωπε, ολόκληρη τη φύση να διακηρύσσει την ισχύ, τη σοφία, την κηδεμονία και την πρόνοια του Δεσπότη σου· το σώμα σου, την ψυχή, τη ζωή, τα ορατά, τα αόρατα, σχεδόν, θα έλεγε κανείς, τα πάντα, να υψώνουν φωνή και να διακηρύσσουν τη δύναμη του Δημιουργού, και εσύ λες: «Ποιος είναι ο κύριός μας;» Αυτό είναι γνώρισμα μανίας, αυτό παραφροσύνης, αυτό διεφθαρμένης ψυχής. Εξαιτίας αυτού προέρχονται τα μύρια κακά.

Αλλά αυτοί μεν λέγουν: «Ποιος είναι κύριός μας;». Άλλοι δε ομολογούν μεν τον Δεσπότη, αναιρούν όμως τον λόγο περί της κρίσεως και της κολάσεως, εξαγοράζοντας μεγάλη κόλαση έναντι μιας βραχείας χάριτος· και, επιθυμώντας να καθησυχάσουν τους εαυτούς τους με το να μη θυμούνται τη γέεννα, δεν αντιλαμβάνονται ότι, εξαιτίας αυτής της αφοβίας, ρίχνουν τους εαυτούς τους στο βάραθρο της απώλειας.

Στον Θεό δεν υπάρχει βία. ΤΙΤΛΟΣ Ηʹ. — Περί του βλάσφημου και του μεγαλόρρημονος. «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Μίλησε στους υιούς Ισραήλ λέγοντας: Κάθε άνθρωπος που θα καταραστεί τον Θεό του, θα επωμιστεί την αμαρτία του· εκείνος όμως που θα προφέρει βλάσφημα το όνομα του Κυρίου, ας λιθοβοληθεί με πέτρες από όλη τη συναγωγή των υιών Ισραήλ.» «Ας μην εξέλθει μεγαλορρημοσύνη από το στόμα σας.» «Τι τόλμησε η καρδιά σου, και ξέσπασες σε θυμό ενώπιον του Κυρίου;» «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη, τη μεγαλόρρημονη γλώσσα· εκείνους που είπαν: Με τη γλώσσα μας θα μεγαλουργήσουμε, τα χείλη μας μάς ανήκουν· ποιος είναι κύριός μας;» «Θα αφανιστεί η Σαμάρεια, διότι εναντιώθηκε στον Θεό της· θα πέσουν από ρομφαία, και τα βρέφη τους θα συντριβούν στο έδαφος.» «Μεθύστε τον, διότι φέρθηκε αλαζονικά εναντίον του Κυρίου.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή θεώρησες την καρδιά σου όμοια με την καρδιά του Θεού, ιδού, εγώ φέρνω εναντίον σου ξένους, μάστιγες των εθνών, και θα γυμνώσουν τα μαχαίρια τους εναντίον σου και εναντίον του κάλλους της σοφίας σου, και θα ρίξουν το κάλλος σου στην απώλεια.» «Φιλάνθρωπο είναι το πνεύμα της σοφίας, και δεν θα αφήσει ατιμώρητο τον βλάσφημο για τα λόγια των χειλέων του.» «Εκείνος που ρίχνει πέτρα ψηλά, τη ρίχνει στο κεφάλι του.» «Κάθε αμαρτία θα συγχωρεθεί στους ανθρώπους· σε εκείνον όμως που θα βλασφημήσει ενάντια στο Άγιο Πνεύμα, δεν θα του συγχωρεθεί, ούτε στον τωρινό αιώνα, ούτε στον μελλοντικό.»

Και μαρτυρεί για τον λόγο μου σχεδόν όλη η Κρήτη και οι άρχοντές της από τότε. Ή νομίζετε ότι τώρα με ύβρισαν για πρώτη φορά ή με διέβαλαν ή επιβουλεύτηκαν τη ζωή μου; Ω, πόσες συνάξεις, συνάξεις που συγκροτήθηκαν εναντίον μου είδα εγώ! Πόσες θανατηφόρες ενέδρες, πόσα συμβούλια που έγιναν· τα οποία, φροντίζοντας για την ειρήνη των πολλών, τα υπέμενα μόνο με σιωπή, σαν να μη συνέβαινε τίποτα καινούργιο· διότι δεν σταμάτησα εγκαίρως και ακαίρως να τους επιτιμώ, να τους ελέγχω, να τους προτρέπω προς τα καλά. Κοιλοπόνεσαν λοιπόν αδικία εναντίον μου· συνέλαβαν πόνο και γέννησαν ανομία και είπαν, ελάτε, θα μεγαλύνουμε τη γλώσσα μας, τα χείλη μας είναι δικά μας, ποιος είναι κύριός μας. Ας εξαλείψουμε τη μνήμη του από τη γη, διότι μας είναι ενοχλητικός και εναντιώνεται στα έργα μας και μας ονειδίζει για παραβάσεις του νόμου και μας προσάπτει αμαρτήματα του τρόπου ζωής μας. Έγινε για εμάς έλεγχος των σκέψεών μας. Μας είναι βαρύς ακόμα και να τον βλέπουμε.

Ψαλμός ια'. Εις το τέλος, υπέρ της ογδόης. «Σώσε με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος, διότι ελαττώθηκαν οι αλήθειες από τους υιούς των ανθρώπων». Αυτά τα λέει ο Χριστός προς τον Πατέρα δια στόματος του Δαβίδ. Διότι αυτό δηλώνει και η επιγραφή «Υπέρ της ογδόης», δηλαδή της Κυριακής, κατά την οποία αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών. Διότι έβδομη ημέρα είναι το Σάββατο, και όγδοη η Κυριακή. Λέγοντας «Σώσε με», Πατέρα, σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, επειδή εξέλιπε η οσιότητα από τους Ιουδαίους, επειδή εξαλείφθηκαν «οι αλήθειες από τους υιούς των ανθρώπων», δηλαδή των Ιουδαίων. «Μάταια λόγια μίλησε ο καθένας προς τον πλησίον του» εναντίον μου. «Με χείλη δόλια μίλησαν από την καρδιά τους, και με την καρδιά τους μίλησαν κακά», μελετώντας σφαγή. «Είθε να εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και την αλαζονική γλώσσα», «αυτούς που είπαν: Τη γλώσσα μας θα την κάνουμε μεγάλη, τα χείλη μας είναι δικά μας», ώστε με τα δικά μας λόγια να κυριαρχούμε λέγοντας αυτά που εμείς νομίζουμε.

Και ο βασιλιάς, λοιπόν, εξαιτίας αυτών των γεγονότων, ζητούσε τότε ευθύνες από τους στρατηγούς, μη φέρνοντας στον νου του τον λόγο του Δαβίδ: «η γλώσσα μας είναι δική μας· ποιος είναι κύριός μας;» και τιμώρησε τα γραφόμενα με θάνατο. Ο δε Βαλδουίνος δεν ήταν τελικά μόνο ικανός να επιπλήττει την τύχη όταν εκείνη ακόμη υπερηφανευόταν, αλλά είχε ασκηθεί άκρως και στην κολακεία, απέναντι στην οποία και μόνο κάθε όπλο και σχεδόν κάθε μηχανή αποδεικνύονται εκ φύσεως πιο αδύναμα, στις περιστάσεις όπου η ευδαιμονία τον είχε εγκαταλείψει. Διότι κατεύνασε την οργή και εξευμένισε τον βασιλιά που έβραζε από θυμό, αρχίζοντας να εξαίρει το ξίφος του ως πραγματικά βασιλικό και κοφτερό, και υποστήριζε μετ' επιτάσεως ότι τα όσα γράφτηκαν τότε από τον βασιλιά δεν ήταν ανώφελη κενολογία, αλλά λόγια αληθείας και κυριολεκτικά σφραγισμένα από το χέρι του Θεού. Αλλά τον παρακαλούσε επίσης να μην τον θεωρήσει απορριπτέο, αν είχε στείλει δριμύτερες επιστολές, διότι το μίσος για τους εχθρούς ακόμη και η φύση το αναγνωρίζει ως ακατηγόρητο.

Αλλά τι λέει πάλι η αίρεση; «Συγγνώμη στους πατέρες· διότι υπερίσχυσε η σφοδρότητα της γνώμης», σαν να έχει λάβει την εξουσία να λοιδορεί και να κατακρίνει όποτε θέλει, και έπειτα να συγχωρεί το αμάρτημα, και σχεδόν να κραυγάζει: «Τα χείλη μας ανήκουν σε εμάς· ποιος είναι κύριός μας;». Εάν όμως, επειδή οι πατέρες μάχονταν ενάντια στις αιρέσεις, ακόμη κι αν εξέπιπταν από την ευσέβεια, γι' αυτό είναι άξιοι συγγνώμης, πώς δεν απήλαυσαν την ίδια συμπάθεια από εσάς οι πατέρες της Χαλκηδόνας, ακόμη κι αν φάνηκε ότι παραχάρασσαν κάτι; Διότι και αυτοί, πολεμώντας ενάντια σε δύο αιρέσεις, του Νεστορίου και του Ευτυχούς, διατύπωσαν τα δόγματά τους. Αλλά τόσο τυφλή και κουφή είναι παντού η ασέβεια, που δεν ξέρει ούτε να βλέπει ούτε να ακούει, ούτε καν αυτά τα οποία η ίδια προβάλλει.

Διότι, ενώ ήμουν ήδη ταγμένος με εκείνους που κατέβαιναν στον Άδη και ήμουν εγκλωβισμένος στο σκοτάδι της απελπισίας, με ανέβασε και με αποκατέστησε στο φως της ζωής και της χαράς, και μου εξασφάλισε τον βασιλιά ήλιο να είναι πιο ζεστός και ζωογόνος, και δεν επέτρεψε στην κακία να σηκώσει κεφάλι εναντίον της αλήθειας και να στεφανωθεί, μολονότι εκείνη άνοιγε το στόμα της, μιλούσε υπεροπτικά και καυχιόταν ότι θα άρπαζε τα δικά μας σαν να ήταν εγκαταλελειμμένα αυγά. Διότι τέτοια σχεδίαζε μέσω των υπηρετών της, οι οποίοι έλεγαν: «Θα μεγαλύνουμε τη γλώσσα μας, τα χείλη μας μάς ανήκουν, ποιος είναι κύριός μας;» και εκτοξεύοντας δηλητήριο ασπίδος εναντίον μας, πίκραναν την πιο διαυγή ψυχή του βασιλιά και νέκρωσαν τις υποθέσεις της εκκλησίας μας.

Προς τον πανυπερσέβαστο Βρυέννιο, τον γαμπρό του βασιλιά. Ελάτε, ακούστε και θα σας διηγηθώ, όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό, όσα έκανε στην ψυχή μου ο πραγματικά πανυπερσέβαστος, αλλά τώρα και όσοι δεν φοβούνται, ώστε οι μεν συμμεριζόμενοι τη χαρά να προκόβετε ακόμη περισσότερο και να αποβλέπετε μόνο σε εκείνον, στον οποίο κι εμείς έχοντας εμπιστοσύνη δεν διαψευστήκαμε και ο οποίος ως πανάγαθος υπηρετεί την αγαθοεργία αποτελεσματικότερα. Διότι, ενώ είχα πλέον καταταγεί με όσους κατεβαίνουν στον άδη και ήμουν εγκλωβισμένος στο σκοτάδι της απελπισίας, με ανέβασε και με αποκατέστησε στο φως της ζωής και της ευθυμίας, και κατέστησε για μένα τον βασιλιά ήλιο πιο θερμό και πιο ζωογόνο, και δεν άφησε την κακία να σηκώσει κεφάλι απέναντι στην αλήθεια και να στεφανωθεί νικήτρια, καίτοι αυτή άνοιγε το στόμα της, κομπάζοντας και αλαζονευόμενη ότι θα αρπάξει τα δικά μας σαν εγκαταλειμμένα αυγά. Διότι τέτοια φρονούσε μέσω των υπηρετών της, οι οποίοι λέγοντας 'τη γλώσσα μας θα μεγαλύνουμε, τα χείλη μας μάς ανήκουν, ποιος είναι κύριός μας;' και εκτοξεύοντας εναντίον μας δηλητήριο οχιών, πίκραναν την πιο διαυγή ψυχή του βασιλιά και νέκρωσαν τα ζητήματα της εκκλησίας μας.