Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 11:8

«Θα μας διατηρήσεις από τη γενεά αυτή.» Οι άνδρες της Νινευή θα κατακρίνουν τη γενεά αυτή. «Εις το τέλος, υπέρ της ογδόης», ονομάζοντας ογδόη ο ψαλμωδός και την αποπλήρωση του χρέους των θυσιών κατά την επταήμερη εορτή και την έξοδο από τις σκηνές, η οποία ήταν στο τέλος του βίου η απαλλαγή από τα σώματα, αντί να πει: Ω θεοφιλέστατε άνθρωπε, ας είναι για σένα σκηνοπηγία η ορατή σκηνή του κόσμου, η οποία συστέλλεται ταχύτερα από κάθε ύφασμα και σεντόνι και καταπέτασμα, όταν το προστάξει ο Θεός, αυτός που έστησε «τον ουρανό σαν καμάρα και τον άπλωσε σαν σκηνή για κατοικία», προς τον οποίο ο προφήτης έλεγε: «Έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί· και όλοι σαν ένδυμα θα παλιώσουν, και σαν μανδύα θα τους τυλίξεις και θα αλλαχθούν». Επειδή λοιπόν ο κόσμος είναι σκηνοπηγία, να εορτάζεις επτά ημέρες μέσα στη σκηνοπηγία. Ποιες επτά ημέρες; Τις επτά ηλικίες σου, μέσα από τις οποίες πορεύεσαι στη ζωή, ώστε να φθάσεις στην όγδοη ημέρα, στην οποία δεν υπάρχει πλέον λατρεία, στη Βασιλεία, τότε που δεν προσφέρεται πια στον Θεό θυσία ή λατρεία υπέρ των αμαρτιών. Αλλά λες: Τι γίνεται, λοιπόν, εάν δεν φθάσω στην έβδομη ηλικία του γήρατος; Φρόντισε να αποκτήσεις τη διάθεση να μαθαίνεις και να πράττεις, και θα λάβεις τον μισθό της προαίρεσης «όπως αρμόζει σε εκείνους που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεση του Θεού». Την πρώτη ημέρα, αυτή του βρέφους, ζήσε την ώστε να φωτιστείς αμέσως με το βάπτισμα.

Εσύ, Κύριε, θα μας φυλάξεις. Γι' αυτό, λέει, θα μας φυλάξεις, επειδή μας κυκλώνουν οι ασεβείς επιβουλευόμενοι τη σωτηρία μας. Αυτές βέβαια θα μπορούσαν να είναι οι αντικείμενες και πονηρές δυνάμεις. «Κατά το ύψος σου περιποιήθηκες τους υιούς των ανθρώπων». Με τη λέξη «ύψος» εννοεί τη δύναμη, ενώ με την «πολυωρία» την πολυχρονιότητα. Ώστε το νόημα των λεγομένων να είναι το εξής: Δια της δικής σου ισχύος, μας δώρισες πολυχρονιότητα και αιώνια ζωή. Διότι, μετά τη σωτήρια ανάσταση, η ζωή μας εκτείνεται σε απέραντους αιώνες. Ή χρησιμοποιεί τη λέξη «ύψος», επειδή μας έκανες όμοιούς σου, στο μέτρο που είναι δυνατόν για τον άνθρωπο· ή επειδή μας αξίωσες πολλής φροντίδας.

αφού ιερούργησαν.] <Ναι, σας λέω, θα ζητηθεί η ευθύνη από αυτή τη γενεά.> (A f. 164 b) Και αν λέει με δεικτικό τρόπο, «από αυτή τη γενεά», λέμε ότι δεν υποδηλώνει ίσως μόνο τους τότε παρόντες και ακροατές, αλλά κάθε φονιά και όποιον υποπίπτει στη μιαιφονία· διότι το όμοιο θα συνταχθεί με το όμοιο, ως αδελφό και ομογενές· σύμφωνα με το: «Αυτή είναι η γενεά εκείνων που ζητούν τον Κύριο.»—«Και θα μας διαφυλάξεις από αυτή τη γενεά.» <Πήρατε το κλειδί της γνώσης, εσείς οι ίδιοι δεν εισήλθατε, κ.λπ.> (A f. 165, B f. 120, C f. 133 b, D f. 48) Κλειδί της γνώσης λέμε ότι είναι ο ίδιος ο νόμος, και η δικαίωση εν Χριστώ, η οποία προφανώς επιτυγχάνεται δια της πίστεως σε Αυτόν. Διότι ο μεν νόμος υπήρχε ως σκιά και τύπος, όμως οι τύποι διαμορφώνουν την αλήθεια, και οι σκιές περιγράφουν για εμάς με πολλούς τρόπους το μυστήριο του Χριστού.

Και πένητες ονομάζει τους πτωχούς τω πνεύματι, των οποίων τον στεναγμό αφού άκουσε, θα εγερθώ, λέγει. <Τώρα θα εγερθώ, λέγει ο Κύριος· θα επιφέρω σωτηρία, θα ενεργήσω με παρρησία σε αυτήν.> (B f. 44 b.) Λέει ότι θα εγερθεί· και βέβαια δεν ισχυριζόμαστε καθόλου ότι η ανάσταση αυτή, δηλαδή η έγερση, είναι σωματική, αλλά ότι σημαίνει την απόφαση να δώσει πλέον, επειδή το επιθυμεί, χείρα σωτήρια σε εκείνους που υποφέρουν. (A f. 79 b.) Κατά δε αναγωγή, έγινε σε όλους φανερή η σωτηρία μέσω του Χριστού, και ακούστηκε σε όλους· διότι κηρύχθηκε σε όλη τη γη με παρρησία. <Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια αγνά, ασήμι δοκιμασμένο στο πυρ.> (B f. 44 b, K f. 42.) Δηλαδή καθαγιαστικά· διότι δεν πάσχουν κατά κανέναν τρόπο, αλλά είναι τόσο λαμπρά και καθαρισμένα, ώστε να μοιάζουν με ασήμι, δοκιμασμένο στο πυρ όχι μόνο μία φορά, αλλά πάρα πολλές· διότι αυτό νομίζω ότι δηλώνει το «επταπλασίως». Τα λόγια του Σωτήρος, λοιπόν, είναι δοκιμασμένα για τους ανθρώπους πάνω στη γη. (A f. 80.) Τους Ιουδαίους, όμως, τους ονειδίζει μέσω του Ησαΐα, λέγοντας: «Το ασήμι σας είναι κίβδηλο», δηλαδή, ο λόγος της πίστεως είναι παραποιημένος και κίβδηλος, μη διασώζοντας τον ακριβή χαρακτήρα της βασιλικής εικόνας. <Συ, Κύριε, θα μας φυλάξεις και θα μας διατηρήσεις.> (A f. 80.) Κατά δε αναγωγή, ο Προφήτης εύχεται να λυτρωθεί από τη γενεά των Ιουδαίων της εποχής του Σωτήρος, την άπιστη, φόνισσα και μοιχαλίδα. <Ολόγυρα οι ασεβείς περιπατούν.> (A f. 80.)

Κατά δε την αναγωγή, για αυτό λέει, «Θα μας φυλάξεις», επειδή μας περικυκλώνουν οι ασεβείς, επιβουλευόμενοι τη σωτηρία μας.

Μάταια μίλησε ο καθένας προς τον πλησίον του· με χείλη δόλια, με διπλή καρδιά μίλησαν. Κατακρίνει ολόκληρη τη γενεά της εποχής του· διότι θα πει παρακάτω: «Εσύ, Κύριε, θα μας φυλάξεις και θα μας διατηρήσεις από τη γενεά αυτή και εις τον αιώνα». Διότι τέτοια ήταν η προηγούμενη γενεά, για την οποία είπε και ο Σωτήρας: «Οι άνδρες της Νινευή θα αναστηθούν κατά την κρίση μαζί με αυτή τη γενεά και θα την καταδικάσουν· το ίδιο και η βασίλισσα του Νότου», και τα εξής· και πάλι ως εξής: «Έτσι θα συμβεί σε αυτήν την πονηρή γενεά». Δεν την κατηγορώ όμως άδικα, λέει ο Προφήτης, αλλά διότι κανένας δεν είναι όσιος σε αυτήν, κανένας αληθινός. Επειδή, λοιπόν, δεν βρίσκω κανέναν ως αίτιο της σωτηρίας μου, γίνε Εσύ, Κύριε, αυτό για εμένα. Ελέγχει δε την απιστία των Ιουδαίων, για τους οποίους λέει και ο Μωυσής: «Υιοί, στους οποίους δεν υπάρχει πίστη». Και το ότι μιλούσαν μάταια συνωμοτώντας εναντίον του Σωτήρα και πλησιάζοντάς Τον με δόλο, το διδάσκει σαφώς η γραφή των Ευαγγελίων.

Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια αγνά, ασήμι πυρωμένο, δοκιμασμένο στη γη, καθαρισμένο επτά φορές. Το δε ασήμι, όταν πυρώνεται πολλές φορές, καθίσταται αμιγές από κάθε άλλη ύλη· έτσι και τα λόγια του Κυρίου είναι καθαρά από ψεύδος. Εσύ, Κύριε, θα μας φυλάξεις και θα μας διατηρήσεις από τη γενεά αυτή και στον αιώνα.

Στην επακόλουθη νίκη, θα θυμηθείς και πάλι την Όγδοη, κατά την οποία εξολοθρεύεται μεν η μεγαλόστομη γλώσσα, τα δόλια χείλη και η μανία εναντίον του Θεού· θα διαφυλαχθούν δε από τη γενεά αυτή και στον αιώνα όσοι δεν συμπεριπατούν στον κύκλο της ασέβειας, αλλά παραμένουν προσκολλημένοι στην ευθεία, την οποία εγκαινίασε για εμάς ο Θεός ως οδό νέα και ζώσα. Και προς τι η ανάγκη να διεξέλθουμε το καθένα ξεχωριστά, εφόσον αυτή η προσέγγιση σου προδεικνύει επαρκώς την πρόοδο προς τα ανώτερα μέσω της τάξεως και της επιγραφής των ψαλμών; Καθώς, προς μια τέτοια κατανόηση, διόλου μικρή δεν είναι για εμάς η συμβολή της ερμηνείας των επιγραφών, η οποία παρουσιάστηκε στους προηγούμενους λόγους.

«Από της ταλαιπωρίας»: Μιλάει για την ανάσταση του Χριστού, ότι εγείρεται με οργή εναντίον των εχθρών· το δε «θήσομαι εν σωτηρίω» αναφέρεται στον σταυρό, καθώς με αυτόν ο Κύριος ανέλαβε τη νίκη. «Τα λόγια»: Διότι δεν υπάρχει προσωποληψία στον Θεό, αλλά ευθύτητα και δικαιοσύνη· διότι ο λόγος Του καίει σαν φωτιά. «Κεκαθαρισμένον»: Δηλαδή, αυτός που καθαρίζει τα πάντα μέχρι τέλους, ως απροσωπόληπτος λόγος του Θεού. «Συ Κύριε»: Ο προφήτης εκ προσώπου του ανθρώπου εύχεται να διαφυλαχθεί από τη σκολιά και διεστραμμένη γενεά. Υπαινίσσεται δε και το γένος των Ιουδαίων ενάντια στο πρόσωπο του Χριστού. «Κύκλω οι ασεβείς»: Διότι οι Ιουδαίοι, περικυκλώνοντας τον Χριστό, δεν σταμάτησαν να μηχανεύονται το ψεύδος ο ένας με τον άλλον· αλλά βέβαια και οι δαίμονες δεν σταματούν να περικυκλώνουν τον άνθρωπο. «Κατά το ύψος»: Διότι, σύμφωνα με τη δόξα και τη δύναμή Σου, Θεέ, περιέθαλψες το γένος των ανθρώπων.

Δ΄. Είδες πώς καταδεικνύει το αψευδές, το αληθινό, με την εικόνα της ύλης; Διότι, όπως ακριβώς εκείνο που μπήκε στο χωνευτήρι, που πυρώθηκε, που το υπέστη αυτό πολλές φορές, είναι απαλλαγμένο από κάθε ξένη ύλη, έχοντας καθαριστεί με ακρίβεια· έτσι είναι και η απόφαση του Θεού. «Εσύ, Κύριε, θα μας φυλάξεις και θα μας διατηρήσεις σώους από τη γενεά αυτήν, και εις τον αιώνα». Άλλος: «Θα τους φυλάξεις».

Άλλος, Θα τα φυλάξεις και θα μας διατηρήσεις από τη γενεά αυτή, και εις τον αιώνα. Άλλος, Μαζί με την αιώνια γενεά. Ολόγυρα οι ασεβείς περιπατούν. Άλλος, Θα περιπατήσουν. Άλλος, Ολόγυρα από τους ασεβείς θα περιπατήσουν. Ανάλογα με το ύψος σου, έδειξες ιδιαίτερη μέριμνα στους υιούς των ανθρώπων. Άλλος, Όταν υψωθούν οι ευτελείς εκ των υιών των ανθρώπων.

Δεν γνωρίζουν όμως ότι η γλώσσα και τα χείλη που προφέρουν όσα δεν αρμόζουν είναι υπόλογα στην κατάρα της εξολόθρευσης. Όμως, κατά κάποια οικονομία και θεία παραχώρηση, αφού εκπλήρωσαν όσα κακώς σχεδίασαν και με παρέδωσαν σε ταφή: «Τώρα θα αναστηθώ εξαιτίας της ταλαιπωρίας των πτωχών και του στεναγμού των πενήτων» μαθητών μου, για να μην καταπονούνται μέχρι τέλους, θεωρώντας ότι πλανήθηκαν από εμένα. «Θα τεθώ ως σωτηρία, θα μιλήσω με παρρησία δι' αυτής», αντί του θα τεθώ ως σωτήριο θεμέλιο, όπως φρονεί και ο Παύλος: «Διότι άλλο θεμέλιο κανείς δεν μπορεί να θέσει παρά αυτό που υπάρχει, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός». «Τα λόγια του Κυρίου» αυτά είναι «λόγια αγνά», σαν «άργυρος δοκιμασμένος στη φωτιά», δόκιμος για τους ανθρώπους, «καθαρισμένος» πολλαπλώς. «Εσύ όμως, Κύριε, είθε να μας φυλάξεις» τους μαθητές σου, «και είθε να μας διατηρήσεις από τη γενεά αυτή» την πονηρή και από όσες όμοιές της ακολουθήσουν. «Γύρω μας περιπατούν οι ασεβείς» ραδιουργώντας εναντίον μας· «Σύμφωνα με το ύψος του ελέους σου φρόντισες», δηλαδή φύλαξες, «τους υιούς των ανθρώπων» και τους μύστες σου, που περιφέρονται ως αμνοί εν μέσω λύκων μέχρι τέλους.