Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 110:1

ΨΑΛΜΟΣ ΡΙʹ. Αλληλούια. Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά. Ο παρών ψαλμός εισάγεται εκ προσώπου των αποστόλων, οι οποίοι διηγούνται πόσα και ποια υπήρξαν τα έργα της οικονομίας του Σωτήρος. Διδάσκουν δε αυτά και στον νέο λαό, ενώ ταυτόχρονα ευχαριστούν για τη σωτηρία τους· γι' αυτό και έχει επιγραφεί «Αλληλούια». Στη βουλή των ευθέων και στη συναγωγή. Ως «βουλή ευθέων» ονόμασε τον λαό της νέας συναγωγής, σε αντιδιαστολή προς την παλαιά.

ΑΛΛΗΛΟΥΙΑ. ΡΙʹ. Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, στο συμβούλιο των ευθέων και στη σύναξη. Το περιεχόμενο της επιγραφής του προκείμενου [Ψαλμού] και των επόμενών του φανερώνει ότι αυτά δεν έχουν ειπωθεί με τη συνοδεία ψαλτηρίου, ούτε ότι επέχουν θέση ωδής, ούτε καν προσευχής, ούτε κάποιας άλλης από τις γνωστές επιγραφές, αλλά ότι αποτελούν ευχαριστήριους ύμνους· γι' αυτόν τον λόγο και φέρουν την επιγραφή «Αλληλούια», το οποίο μεταφραζόμενο στην ελληνική γλώσσα σημαίνει αίνος προς τον Θεό. Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, στο συμβούλιο των ευθέων και στη σύναξη. Μεγάλα είναι τα έργα του Κυρίου, τέλεια προσαρμοσμένα σε όλα τα θελήματά του. Δοξολογία και μεγαλοπρέπεια είναι το έργο του, και η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος. Και με πολλή συνέπεια, μετά την προφητεία που παρατέθηκε για τον Σωτήρα μας, συνάπτεται ένας ευχαριστήριος ύμνος μέσω των προκειμένων, ο οποίος λέγεται από το πρόσωπο του ίδιου του Σωτήρος, ο οποίος ευχαριστεί τον δικό Του Πατέρα για τη σωτηρία όλων των ανθρώπων.

Αλληλούια. Η προφητεία προτρέπει τον άνθρωπο ότι πρέπει ακατάπαυστα να υμνεί τον Θεό. Διότι το αλληλούια ερμηνεύεται ως ύμνος (το «αλληλού» ερμηνεύεται ως αίνος και το «ια» ως Θεός). «Εξομολογήσομαι». Αυτή είναι η φωνή των πιστών, οι οποίοι πάντοτε δοξάζουν τον Κύριο. «Εν βουλή». Διότι όπου υπάρχει σύνοδος και σύναξη αγίων, εκεί δοξάζεται ο Κύριος και τα έργα Του. «Εξεζητημένα». Επειδή οι άγιοι, εκζητώντας το θέλημα του Θεού, εκπληρώνουν τον νόμο του Θεού. «Εξομολογήσεις». Διότι το έργο του Θεού είναι μεγαλοπρέπεια και δόξα, το οποίο επιτέλεσε για τον άνθρωπο, αποδεχόμενος την εξομολόγησή του και σώζοντάς τον. «Και δικαιοσύνη». Το έργο του μυστηρίου, το οποίο επιτέλεσε ο Θεός για τον άνθρωπο, παραμένει με δικαιοσύνη και αλήθεια ανεξάλειπτο εις τον αιώνα. «Μνείαν». Των όσων εξ αρχής έπραξε από γενεά σε γενεά ενθυμούμενος τον άνθρωπο (ενθυμούμενος έπραξε για τον άνθρωπο). «Τροφήν». Διότι ως ελεήμων και έχοντας πλήθος οικτιρμών, έδωσε ως τροφή στους πιστούς το ίδιο Του το σώμα και το τίμιο αίμα Του. «Μνησθήσεται». Ό,τι αποφάσισε να πράξει για τον άνθρωπο, αυτό το εκπλήρωσε αιωνίως. «Ισχύν». Στον λαό που προέρχεται από τα έθνη εγνώρισε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών. «Του δούναι». Υπεράνω όλων των εθνών της γης, ο λαός από τα έθνη που πίστεψε, έγιναν συγκληρονόμοι του Χριστού. «Έργα χειρών». Διότι έργο Θεού κατά την αλήθεια, αληθινή κρίση και αψευδής αλήθεια είναι το να σώσει τον άνθρωπο που χάνεται.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΙʹ. «Αλληλούια.» Λαμπρή βέβαια είναι και η επιγραφή του ψαλμού. Διότι το Αλληλούια ερμηνεύεται «αίνος προς τον Θεό». Έχει όμως και κάτι άλλο λαμπρότερο, το ότι έχει συνταχθεί σύμφωνα με τα γράμματα του αλφαβήτου των Εβραίων· γι' αυτό ακριβώς υπάρχουν είκοσι δύο στίχοι στον ψαλμό, όσα είναι και τα γράμματα που έχουν παραδώσει οι Εβραίοι. «Θα σου εξομολογηθώ, Κύριε.» Για να μην εξομολογείται ένα μέρος του εαυτού μας, ενώ το άλλο να ρέπει προς την αμαρτία, από την οποία εξομολογούμαστε, ούτε, αφού κινήσουμε το ένα πόδι της ψυχής προς τη δικαιοσύνη, να αφήσουμε το άλλο στον βούρκο της αμαρτίας· αλλά να αφιερώσουμε σε Αυτόν όλη την καρδιά, καθώς τυγχάνει Δημιουργός και Ποιητής ολόκληρης, και δεν καταδέχεται να δεχθεί ένα ημιτελές δώρο. «Εξομολόγηση και μεγαλοπρέπεια.» Έργο του Θεού έχει καταστεί η σωτηρία μας.

Επειδή, πράγματι, πολλοί άνθρωποι, όταν μεν βρίσκονται σε ευθυμία ευχαριστούν, όταν δε υφίστανται τα αντίθετα δυσφορούν· υπάρχουν μάλιστα και κάποιοι οι οποίοι κατακρίνουν τα όσα συμβαίνουν. Αποδεικνύοντας ότι αυτό δεν συμβαίνει εξαιτίας της φύσεως των γεγονότων, αλλά εξαιτίας της διεστραμμένης γνώμης, πρόσθεσε τα εξής: «Σε βουλή ευθέων και σε συναγωγή μεγάλα είναι τα έργα του Κυρίου». Αυτό το είπε για να καταδείξει ότι υπάρχει ανάγκη από αδέκαστο κριτή και αδιάφθορο σύλλογο, και τότε θα γίνουν φανερά τα έργα του Θεού, ότι δηλαδή είναι μεγάλα, ότι είναι γεμάτα από μεγάλο θαύμα. Διότι βεβαίως και από μόνα τους είναι μεγάλα, δεν αναδεικνύονται όμως μεγάλα, εάν δεν υπάρχει ορθός κριτής. Επειδή και ο ήλιος από μόνος του είναι λαμπρός και διαυγής, και καταυγάζει ολόκληρη την οικουμένη· αλλά για όσους πάσχουν στην όραση δεν φαίνεται τέτοιος.

Ψαλμός 110. Αλληλούια. «Θα σε δοξάσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά». Διότι είναι καλό να απευθύνεται κανείς στον Θεό με όλη του την καρδιά. «Στη βουλή των ευθέων και στη συναγωγή μεγάλα είναι τα έργα του Κυρίου». Όχι όμως και στη συναγωγή των πονηρών και των αθέων, διότι σε αυτούς δεν υπάρχει σύνεση. «Μεγαλύνετε τα έργα του Κυρίου, ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος· έδωσε τροφή σε εκείνους που τον φοβούνται», όχι μόνο τη φθαρτή και παροδική, διότι αυτήν την απολαμβάνουν μέσω των οικτιρμών του και εκείνοι που δεν τον φοβούνται, αλλά και την άφθαρτη και πνευματική τροφή, την οποία απολαμβάνουν μυστικώς εκείνοι που τον φοβούνται. «Αξιόπιστες είναι όλες οι εντολές του», πρόξενοι σωτηρίας για όσους τις τηρούν, «στηριγμένες στον αιώνα του αιώνος». Και δεν καταλύονται ούτε εξαφανίζονται απλώς, αλλά· «είναι φτιαγμένες με αλήθεια και ευθύτητα» μη έχοντας τίποτε περισσότερο ή λιγότερο από το πρέπον. «Λύτρωση απέστειλε στον λαό του», ο Πατέρας τον Υιό, «άγιο και φοβερό είναι το όνομά του. Αρχή σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου». Χωρίς όμως τον φόβο του Κυρίου, δεν πρόκειται να ωφελήσει τους σοφούς η σοφία του κόσμου. «Αγαθή σύνεση υπάρχει σε όλους όσοι πράττουν» έργα άξια συνέσεως. «Η αίνεσή του μένει στον αιώνα του αιώνος», μη έχοντας τέλος, όπως ακριβώς δεν έχει ούτε αρχή.