Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 110:6

Έδωσε τροφή σε εκείνους που τον φοβούνται. Εννοεί τον νοητό άρτο, αυτόν που κατέβηκε από τους ουρανούς. Θα ενθυμείται εις τον αιώνα τη διαθήκη του. Τη διαθήκη που έδωσε προς τον Αβραάμ: ότι δηλαδή στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Τη δύναμη των έργων του.

Ο αποστολικός χορός, λέγει, ανήγγειλε στον λαό που κλήθηκε στην πίστη τη δύναμη των έργων του Χριστού· αντί του: Αυτά τα έργα τα οποία πάντοτε επιτελεί με τη δική Του ισχύ.

Δοξολογία και μεγαλοπρέπεια είναι το έργο του, και η δικαιοσύνη του παραμένει στους αιώνες των αιώνων. Κατέστησε αλησμόνητα τα θαυμάσιά του· ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος, έδωσε τροφή σε όσους τον φοβούνται. Θα ενθυμείται αιώνια τη διαθήκη του· φανέρωσε στον λαό του τη δύναμη των έργων του, για να τους δώσει την κληρονομιά των εθνών· τα έργα των χεριών του είναι αλήθεια και δικαιοσύνη. Αξιόπιστες είναι όλες οι εντολές του, εδραιωμένες στους αιώνες των αιώνων, καμωμένες με αλήθεια και ευθύτητα. Απέστειλε λύτρωση στον λαό του, ενετείλατο αιώνια τη διαθήκη του. Άγιο και φοβερό είναι το όνομά του· αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου. Μήπως άραγε, επειδή αυτός που φοβάται δεν έχει ακόμη τελειωθεί, η μεν εισαγωγή επιτυγχάνεται μέσω του φόβου, ενώ το τέλος κατορθώνεται μέσω της αγάπης; Διότι η τέλεια αγάπη διώχνει έξω τον φόβο. Τέτοιος θα ήταν εκείνος που αγαπά τον Κύριο τον Θεό με όλη του την καρδιά και την ψυχή και τη δύναμη. Και καλή σύνεση διαθέτουν όλοι όσοι την εφαρμόζουν.

Αλληλούια. Η προφητεία προτρέπει τον άνθρωπο ότι πρέπει ακατάπαυστα να υμνεί τον Θεό. Διότι το αλληλούια ερμηνεύεται ως ύμνος (το «αλληλού» ερμηνεύεται ως αίνος και το «ια» ως Θεός). «Εξομολογήσομαι». Αυτή είναι η φωνή των πιστών, οι οποίοι πάντοτε δοξάζουν τον Κύριο. «Εν βουλή». Διότι όπου υπάρχει σύνοδος και σύναξη αγίων, εκεί δοξάζεται ο Κύριος και τα έργα Του. «Εξεζητημένα». Επειδή οι άγιοι, εκζητώντας το θέλημα του Θεού, εκπληρώνουν τον νόμο του Θεού. «Εξομολογήσεις». Διότι το έργο του Θεού είναι μεγαλοπρέπεια και δόξα, το οποίο επιτέλεσε για τον άνθρωπο, αποδεχόμενος την εξομολόγησή του και σώζοντάς τον. «Και δικαιοσύνη». Το έργο του μυστηρίου, το οποίο επιτέλεσε ο Θεός για τον άνθρωπο, παραμένει με δικαιοσύνη και αλήθεια ανεξάλειπτο εις τον αιώνα. «Μνείαν». Των όσων εξ αρχής έπραξε από γενεά σε γενεά ενθυμούμενος τον άνθρωπο (ενθυμούμενος έπραξε για τον άνθρωπο). «Τροφήν». Διότι ως ελεήμων και έχοντας πλήθος οικτιρμών, έδωσε ως τροφή στους πιστούς το ίδιο Του το σώμα και το τίμιο αίμα Του. «Μνησθήσεται». Ό,τι αποφάσισε να πράξει για τον άνθρωπο, αυτό το εκπλήρωσε αιωνίως. «Ισχύν». Στον λαό που προέρχεται από τα έθνη εγνώρισε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών. «Του δούναι». Υπεράνω όλων των εθνών της γης, ο λαός από τα έθνη που πίστεψε, έγιναν συγκληρονόμοι του Χριστού. «Έργα χειρών». Διότι έργο Θεού κατά την αλήθεια, αληθινή κρίση και αψευδής αλήθεια είναι το να σώσει τον άνθρωπο που χάνεται.

Για το οποίο ο Χριστός έλεγε προς τον Πατέρα: «Εγώ σε δόξασα επί της γης· το έργο που μου έδωσες για να κάνω το ολοκλήρωσα». Αυτό το έργο έχει διπλή σύσταση, αποκτώντας τη μία από τη δική μας προαίρεση, και την άλλη από τη φιλανθρωπία του Θεού. Διότι δικό μας έργο είναι να ζητήσουμε, ενώ δικό του το να δώσει· δικό μας το να κρούσουμε, δικό του το να ανοίξει. Επομένως, η μεν εξομολόγηση είναι δική μας· διότι με το να εξομολογούμαστε αποδεικνύουμε την απομάκρυνσή μας από τον πονηρό τρόπο ζωής και την επιθυμία μας για τον αγαθό· ενώ η μεγαλοπρέπεια ανήκει στον Θεό. Διότι σε Εκείνον που είναι μεγάλος ταιριάζει να σπλαχνίζεται τους μικρούς, και τους ταπεινούς να υψώνει, και τους πλανημένους να προσδέχεται. Ώστε το έργο του Θεού πραγματοποιείται και από τα δύο, δηλαδή από τη δική του μεγαλοπρέπεια και από τη δική μας εξομολόγηση. «Ανήγγειλε στον λαό του τη δύναμη των έργων του.» Παίρνοντας θάρρος από αυτήν ακριβώς τη δύναμη, οι απόστολοι πορεύονταν κηρύττοντας σε όλα τα έθνη, και έλαβαν ως κληρονομιά ολόκληρη τη γη που επέστρεψε στον Θεό με τα δικά τους λόγια και τους κόπους. «Απέστειλε λύτρωση στον λαό του.» Είναι ολοφάνερο ότι εννοεί αυτήν που έγινε δια του Σωτήρος. Για την οποία και ο Ζαχαρίας, όταν πια είχε συλληφθεί ο Χριστός, προφητεύοντας τη γέννησή του έλεγε: «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και χάρισε λύτρωση στον λαό του.» «Άγιο και φοβερό είναι το όνομά του.» Άγιο μεν, διότι ονομάζεται Χριστός. Και το χρίσμα του Κυρίου είναι το πλήρωμα κάθε αγιοσύνης.

Διότι, λέει, εάν οικοδομήσεις λαμπρές πόλεις και περιβληθείς με πλούτο χρημάτων, μην πεις ότι, εξαιτίας της δικής μου δικαιοσύνης έγιναν αυτά, αλλά εξαιτίας των συμφωνιών προς τους πατέρες σου. Διότι τίποτα δεν είναι χειρότερο από την αλαζονεία· γι' αυτόν τον λόγο με κάθε τρόπο και πάντοτε ο Θεός την αποκόπτει συνεχώς. «Τη δύναμη των έργων Του ανήγγειλε στον λαό Του, για να τους δώσει την κληρονομία των εθνών». Από τα καθολικά μεταφέρει τον λόγο στα μερικά· από τα γεγονότα που συνέβησαν σε όλη την οικουμένη, σε εκείνα που συνέβησαν στους Ιουδαίους.

Μάλιστα δε, εάν κάποιος τα εξετάσει με ακρίβεια, και αυτά επέχει θέση καθολικών αληθειών. Διότι όσα συνέβαιναν σε αυτούς, γίνονταν διδασκαλίες για τους άλλους· και οι πόλεμοι, και τα τρόπαια και οι νίκες αρκούσαν αντί για κήρυγμα σε όσους έδιναν προσοχή. Διότι αυτά δεν συνέβαιναν σύμφωνα με την ανθρώπινη φυσική ακολουθία, αλλά υπερέβαιναν τη λογική. Επειδή ποια λογική ακολουθία είναι αυτή, να γκρεμίζονται τα τείχη με το σάλπισμά τους, και μία γυναίκα αναλαμβάνοντας τη στρατηγία να νικά και να επικρατεί, και ένα μικρό παιδί να καταλύει βαρβαρικούς πολέμους με τη ρίψη μίας μόνο πέτρας; Και συνέβαιναν και άλλα διάφορα τέτοια παράδοξα. Έτσι επικράτησαν των εχθρών, έτσι τους εκδίωξαν από την Παλαιστίνη. Όταν, λοιπόν, λέγει: «Την ισχύ των έργων του ανήγγειλε στον λαό του», δεν λέγει τίποτε άλλο, παρά ότι απέδειξε τη δύναμή Του, όχι απλώς εκδιώκοντας τα έθνη, αλλά με τέτοιον τρόπο, μέσω του οποίου μπορούσαν να γνωρίσουν με απόλυτη σαφήνεια, ότι ακόμη και αν αρκούσαν τα προηγούμενα, όταν η πληγή που γινόταν εναντίον τους ήταν θεόσταλτη, η έκβαση των πραγμάτων των εχθρών κρινόταν από το γεγονός ότι στρατηγός ήταν ο ίδιος ο Θεός. Διότι, βεβαίως, δεν τους παιδαγωγούσε μόνο με λόγια, αλλά και με έργα: μέσω των υποδημάτων, μέσω των ενδυμάτων, μέσω της τροφής, μέσω του φωτός της νύχτας και της ημέρας, μέσω της νεφέλης, μέσω των πολέμων, μέσω της ειρήνης, μέσω των τροπαίων, μέσω της γεωργίας, μέσω των βροχών. Και τα πάντα εξέπεμπαν μια φωνή που διακήρυττε τον Δεσπότη και προκαλούσε κατάνυξη στην πωρωμένη διάνοιά τους, και δεν υπήρξε καμία χρονική περίοδος κατά την οποία να μην επιδεικνύονται τα συνεχή σημεία Του.