Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 110:8

Εάν, λοιπόν, ο Κύριος είναι πιστός σε όλα τα λόγια Του, και όλες οι εντολές Του είναι αξιόπιστες, εδραιωμένες στον αιώνα του αιώνος, φτιαγμένες με αλήθεια και ευθύτητα, αποτελεί φανερή έκπτωση από την πίστη και κατηγορία υπερηφάνειας, είτε το να αθετεί κανείς κάτι από τα γεγραμμένα, είτε το να εισάγει κάτι από τα μη γεγραμμένα. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έχει πει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη δική μου φωνή»· και πριν από αυτό έχει πει: «Σε ξένο όμως δεν πρόκειται να ακολουθήσουν, αλλά θα τραπούν σε φυγή από αυτόν, διότι δεν γνωρίζουν τη φωνή των ξένων». Επίσης, ο Απόστολος, χρησιμοποιώντας ένα ανθρώπινο παράδειγμα, απαγορεύει με ακόμη μεγαλύτερη σφοδρότητα το να προσθέσει ή να αφαιρέσει κανείς κάτι στις θεόπνευστες Γραφές, με τα εξής λόγια: «Όμως ακόμη και ανθρώπου επικυρωμένη διαθήκη κανείς δεν την αθετεί, ούτε προσθέτει σε αυτήν».

«Διότι αν αυτό που καταργείται υπήρξε με δόξα, πολύ περισσότερο αυτό που παραμένει είναι εν δόξη.» Έτσι, κι αν από τα προειρημένα διδαχθήκαμε να αναγνωρίζουμε και να ομολογούμε με ακλόνητη πίστη ως πιο βέβαια αυτά που έχουν ειπωθεί στο Ευαγγέλιο, ωστόσο ας θυμηθούμε πάλι τον ίδιο τον Κύριο που λέει: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, τα λόγια μου όμως δεν πρόκειται να παρέλθουν.» Θα αρκούσαν βέβαια τα λόγια του Κυρίου περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, για να στηρίξουν τις καρδιές μας εν Πνεύματι Αγίω και ηγεμονικώ, ώστε να στεκόμαστε χωρίς κανένα δισταγμό και απόλυτα σταθερά απέναντι σε κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού· για να βοηθήσουμε όμως και την αδυναμία ορισμένων, θα ήταν συνετό να παραθέσουμε τη μαρτυρία ενός ή δύο από τους πολλούς. Ο Δαβίδ λοιπόν λέει: «Πιστές είναι όλες οι εντολές του, στηριγμένες στους αιώνες των αιώνων, καμωμένες με αλήθεια και ευθύτητα»· και πάλι: «Ο Κύριος είναι πιστός σε όλα τα λόγια του και όσιος σε όλα τα έργα του», καθώς και πολλά παρόμοια. Ο δε Ιηού στα βιβλία των Βασιλειών είπε: «Δείτε, ότι κανένας λόγος του Κυρίου δεν θα πέσει στη γη.»

Δοξολογία και μεγαλοπρέπεια είναι το έργο του, και η δικαιοσύνη του παραμένει στους αιώνες των αιώνων. Κατέστησε αλησμόνητα τα θαυμάσιά του· ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος, έδωσε τροφή σε όσους τον φοβούνται. Θα ενθυμείται αιώνια τη διαθήκη του· φανέρωσε στον λαό του τη δύναμη των έργων του, για να τους δώσει την κληρονομιά των εθνών· τα έργα των χεριών του είναι αλήθεια και δικαιοσύνη. Αξιόπιστες είναι όλες οι εντολές του, εδραιωμένες στους αιώνες των αιώνων, καμωμένες με αλήθεια και ευθύτητα. Απέστειλε λύτρωση στον λαό του, ενετείλατο αιώνια τη διαθήκη του. Άγιο και φοβερό είναι το όνομά του· αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου. Μήπως άραγε, επειδή αυτός που φοβάται δεν έχει ακόμη τελειωθεί, η μεν εισαγωγή επιτυγχάνεται μέσω του φόβου, ενώ το τέλος κατορθώνεται μέσω της αγάπης; Διότι η τέλεια αγάπη διώχνει έξω τον φόβο. Τέτοιος θα ήταν εκείνος που αγαπά τον Κύριο τον Θεό με όλη του την καρδιά και την ψυχή και τη δύναμη. Και καλή σύνεση διαθέτουν όλοι όσοι την εφαρμόζουν.

Ποιος από όσους γνωρίζουν τα σχετικά με αυτόν τον Παλαμά, ακούγοντας αυτά, δεν θα χαρακτηρίσει αυτούς ως πατέρες του ψεύδους, τόσο εκείνον που τα γράφει όσο και εκείνον προς τον οποίο τα γράφει και τα αφιερώνει, οι οποίοι, έχοντας την εντύπωση πως αν διατυπώσουν συμφώνως το ψεύδος δεν θα καταστούν οι ίδιοι περιφανείς ψεύτες αλλά το ψεύδος θα γίνει αλήθεια; Ή, αν δεν συμβεί αυτό —καθώς είναι παντελώς αδύνατον—, θα φανεί τουλάχιστον ότι θα παραπλανήσει τους αναγνώστες εξαιτίας του κύρους εκείνων που τα λέγουν, και κατέδειξαν τους εαυτούς τους ολοφάνερα αντίθετους προς Εκείνον στον οποίο λέει ο Δαβίδ, «ότι η αρχή των λόγων σου είναι η αλήθεια» και «η αλήθεια θα προπορεύεται προ του προσώπου σου», και του οποίου «όλες οι εντολές είναι αξιόπιστες, στηριγμένες στην αλήθεια και την ευθύτητα». Διότι γι' αυτούς η αρχή των λόγων είναι το ψεύδος· και στη συνέχεια, αναμεμειγμένο με δόλο φτάνει στο τέλος του, προχωρώντας διαρκώς προς το χειρότερο και καταλήγοντας, ας πούμε, σε θεμέλιο εντελώς ασταθές.

Πιστές: Τις οποίες ενετείλατο στον σωσμένο άνθρωπο. Διότι αυτές είναι όντως πίστη και αλήθεια. Στηριγμένες: Διότι αμετακίνητες και ασάλευτες είναι οι εντολές του Θεού, τις οποίες έδωσε στους πιστούς για βοήθεια, θεμελιωμένες εις τον αιώνα του αιώνος. Εκτελεσμένες: Διότι δεν προέρχεται ψεύδος από τον Θεό, αλλά αλήθεια και ευθύτητα. Λύτρωση: Ο Πατέρας έστειλε τον Υιό του· διότι αυτός λύτρωσε τον πιστό λαό από την καταδυνάστευση του διαβόλου. Ενετείλατο: Διότι παρήγγειλε στον πιστό λαό τη διαθήκη του Ευαγγελίου και παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος. Άγιο: Διότι άγιο και φοβερό είναι το όνομα του Θεού σε όλους τους πιστούς, ως ασάλευτη σφραγίδα για όσους δέχτηκαν τη χάρη. Αρχή: Διότι όσοι αρχίζουν τον εν φιλοσοφία βίο, καρτερούν τον Θεό με πολύ φόβο. Σύνεση: Διότι όσοι καλλιεργούν τον εν φιλοσοφία βίο, αυτοί τυγχάνουν πλήρεις σοφίας και συνέσεως. Η αίνεση: Διότι η δόξα και η αίνεση του Θεού είναι ατελεύτητη, και για όλους όσους άγονται από τον φόβο του Θεού, ο έπαινός τους είναι ατελεύτητος.

Έτσι λοιπόν και εδώ, αφού μίλησε για τα θαυμαστά γεγονότα, για τα θαύματα και για τα έργα του, στρέφει τον λόγο στο θέμα των εντολών λέγοντας τα εξής: «Αξιόπιστες είναι όλες οι εντολές του, στερεωμένες στον αιώνα του αιώνος, καμωμένες με αλήθεια και ευθύτητα». Δεν είπε απλώς «Όλες», αλλά έθεσε αυτήν τη λέξη ανακινώντας ένα μεγάλο πλήθος εντολών. Διότι υπάρχουν και οι εντολές της κτίσεως, τις οποίες τηρεί όλη η κτίση: ο ήλιος και η σελήνη, η ημέρα και η νύχτα, τα άστρα, καθώς και η πορεία της γης και της φύσης. Εντολές είναι και αυτές που δόθηκαν στη φύση εξ αρχής, όταν έπλαθε τον άνθρωπο, για τις οποίες λέει ο απόστολος Παύλος: «Διότι, όταν τα έθνη που δεν έχουν νόμο, πράττουν εκ φύσεως όσα προστάζει ο νόμος, αυτοί, μη έχοντας νόμο, είναι οι ίδιοι νόμος για τον εαυτό τους». Και πάλι: «Διότι ευφραίνομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο». Υπάρχουν επίσης και οι γραπτές εντολές. Και όλες αυτές έχουν παραμείνει σε ισχύ. Αν δε κάποιες καταργήθηκαν, δεν συνέβη προς το χειρότερο, αλλά επειδή μεταρρυθμίστηκαν προς το καλύτερο. Διότι η εντολή «Ου φονεύσεις» δεν καταργήθηκε, αλλά έγινε αυστηρότερη· και η εντολή «Ου μοιχεύσεις» δεν εξαφανίστηκε, αλλά απέκτησε ευρύτερη διάσταση. Γι' αυτό και έλεγε: «Δεν ήλθα για να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες, αλλά για να τους εκπληρώσω». Διότι εκείνος που δεν οργίζεται, πολύ περισσότερο θα απέχει από τον φόνο· και εκείνος που δεν κοιτάζει με ακόλαστα μάτια, έχει κατασκηνώσει πολύ μακρύτερα από τη μοιχεία.

Επομένως, ο νόμος έχει προπάντων αυτό το εξαίρετο γνώρισμα, το αθάνατο, το διηνεκές· και ο νόμος της κτίσεως, και ο φυσικός, και ο νόμος της φιλοσοφίας, και της Καινής Διαθήκης. Γι' αυτό λέει: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, οι λόγοι μου όμως δεν θα παρέλθουν», δηλώνοντας το αμετακίνητό τους. Διότι όλα όσα θέλει ο Θεός να παραμένουν, παραμένουν στο διηνεκές, και δεν υπάρχει τίποτε που να τα κλονίζει. «Είναι φτιαγμένα με αλήθεια και ευθύτητα». Τι σημαίνει το «με αλήθεια και ευθύτητα»;

Σύμφωνα με αυτό και ο Μέγας Βασίλειος δίνει εντολή λέγοντας: «Πρέπει να μένει απαράβατη η παράδοση που έχει παραδοθεί εν τω ζωοποιώ Πνεύματι, στην οποία η προσθήκη ή η αφαίρεση του παραμικρού αποτελεί προφανώς έκπτωση από την αιώνια ζωή. Διότι, αν πρέπει κάθε φορά να συντάσσουμε διαφορετικές ομολογίες πίστεως και να αλλοιώνονται ανάλογα με τους καιρούς, τότε είναι ψευδής η απόφαση εκείνου που είπε: “ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα”· και πάλι: “να στέκεστε σταθεροί και να κρατάτε τις παραδόσεις που παραλάβατε, είτε προφορικά είτε δι' επιστολής”· και ξανά: “ακόμη κι αν εμείς, ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα”· και πολύ δικαιολογημένα. Διότι, αν ο Κύριος είναι αξιόπιστος σε όλα τα λόγια Του, και όλες οι εντολές Του είναι αξιόπιστες, στηριγμένες εις τον αιώνα του αιώνος, φτιαγμένες με αλήθεια και ευθύτητα, αποτελεί φανερή έκπτωση από την πίστη και κατηγορία υπερηφάνειας, είτε το να αθετεί κανείς κάτι από τα γεγραμμένα, είτε το να εισάγει κάτι από τα μη γεγραμμένα».

Ψαλμός 110. Αλληλούια. «Θα σε δοξάσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά». Διότι είναι καλό να απευθύνεται κανείς στον Θεό με όλη του την καρδιά. «Στη βουλή των ευθέων και στη συναγωγή μεγάλα είναι τα έργα του Κυρίου». Όχι όμως και στη συναγωγή των πονηρών και των αθέων, διότι σε αυτούς δεν υπάρχει σύνεση. «Μεγαλύνετε τα έργα του Κυρίου, ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος· έδωσε τροφή σε εκείνους που τον φοβούνται», όχι μόνο τη φθαρτή και παροδική, διότι αυτήν την απολαμβάνουν μέσω των οικτιρμών του και εκείνοι που δεν τον φοβούνται, αλλά και την άφθαρτη και πνευματική τροφή, την οποία απολαμβάνουν μυστικώς εκείνοι που τον φοβούνται. «Αξιόπιστες είναι όλες οι εντολές του», πρόξενοι σωτηρίας για όσους τις τηρούν, «στηριγμένες στον αιώνα του αιώνος». Και δεν καταλύονται ούτε εξαφανίζονται απλώς, αλλά· «είναι φτιαγμένες με αλήθεια και ευθύτητα» μη έχοντας τίποτε περισσότερο ή λιγότερο από το πρέπον. «Λύτρωση απέστειλε στον λαό του», ο Πατέρας τον Υιό, «άγιο και φοβερό είναι το όνομά του. Αρχή σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου». Χωρίς όμως τον φόβο του Κυρίου, δεν πρόκειται να ωφελήσει τους σοφούς η σοφία του κόσμου. «Αγαθή σύνεση υπάρχει σε όλους όσοι πράττουν» έργα άξια συνέσεως. «Η αίνεσή του μένει στον αιώνα του αιώνος», μη έχοντας τέλος, όπως ακριβώς δεν έχει ούτε αρχή.