Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 110:9

Δοξολογία και μεγαλοπρέπεια είναι το έργο του, και η δικαιοσύνη του παραμένει στους αιώνες των αιώνων. Κατέστησε αλησμόνητα τα θαυμάσιά του· ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος, έδωσε τροφή σε όσους τον φοβούνται. Θα ενθυμείται αιώνια τη διαθήκη του· φανέρωσε στον λαό του τη δύναμη των έργων του, για να τους δώσει την κληρονομιά των εθνών· τα έργα των χεριών του είναι αλήθεια και δικαιοσύνη. Αξιόπιστες είναι όλες οι εντολές του, εδραιωμένες στους αιώνες των αιώνων, καμωμένες με αλήθεια και ευθύτητα. Απέστειλε λύτρωση στον λαό του, ενετείλατο αιώνια τη διαθήκη του. Άγιο και φοβερό είναι το όνομά του· αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου. Μήπως άραγε, επειδή αυτός που φοβάται δεν έχει ακόμη τελειωθεί, η μεν εισαγωγή επιτυγχάνεται μέσω του φόβου, ενώ το τέλος κατορθώνεται μέσω της αγάπης; Διότι η τέλεια αγάπη διώχνει έξω τον φόβο. Τέτοιος θα ήταν εκείνος που αγαπά τον Κύριο τον Θεό με όλη του την καρδιά και την ψυχή και τη δύναμη. Και καλή σύνεση διαθέτουν όλοι όσοι την εφαρμόζουν.

Πιστές: Τις οποίες ενετείλατο στον σωσμένο άνθρωπο. Διότι αυτές είναι όντως πίστη και αλήθεια. Στηριγμένες: Διότι αμετακίνητες και ασάλευτες είναι οι εντολές του Θεού, τις οποίες έδωσε στους πιστούς για βοήθεια, θεμελιωμένες εις τον αιώνα του αιώνος. Εκτελεσμένες: Διότι δεν προέρχεται ψεύδος από τον Θεό, αλλά αλήθεια και ευθύτητα. Λύτρωση: Ο Πατέρας έστειλε τον Υιό του· διότι αυτός λύτρωσε τον πιστό λαό από την καταδυνάστευση του διαβόλου. Ενετείλατο: Διότι παρήγγειλε στον πιστό λαό τη διαθήκη του Ευαγγελίου και παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος. Άγιο: Διότι άγιο και φοβερό είναι το όνομα του Θεού σε όλους τους πιστούς, ως ασάλευτη σφραγίδα για όσους δέχτηκαν τη χάρη. Αρχή: Διότι όσοι αρχίζουν τον εν φιλοσοφία βίο, καρτερούν τον Θεό με πολύ φόβο. Σύνεση: Διότι όσοι καλλιεργούν τον εν φιλοσοφία βίο, αυτοί τυγχάνουν πλήρεις σοφίας και συνέσεως. Η αίνεση: Διότι η δόξα και η αίνεση του Θεού είναι ατελεύτητη, και για όλους όσους άγονται από τον φόβο του Θεού, ο έπαινός τους είναι ατελεύτητος.

Επειδή λέει ότι το εν λόγω όνομα είναι άγιο και φοβερό, θα εννοήσεις φοβερό για τους εχθρούς, δηλαδή για τους δαίμονες, γι' αυτό και αποφεύγουν την επίκλησή του· άγιο για τους πιστούς· διότι δεν έχουν τον αγιασμό με άλλον τρόπο, παρά μόνο μέσω του ονόματος του Χριστού. Και η τιμή του βασιλιά αγαπά την κρίση. Διότι ποιο είναι το έργο της κρίσης;

Για το οποίο ο Χριστός έλεγε προς τον Πατέρα: «Εγώ σε δόξασα επί της γης· το έργο που μου έδωσες για να κάνω το ολοκλήρωσα». Αυτό το έργο έχει διπλή σύσταση, αποκτώντας τη μία από τη δική μας προαίρεση, και την άλλη από τη φιλανθρωπία του Θεού. Διότι δικό μας έργο είναι να ζητήσουμε, ενώ δικό του το να δώσει· δικό μας το να κρούσουμε, δικό του το να ανοίξει. Επομένως, η μεν εξομολόγηση είναι δική μας· διότι με το να εξομολογούμαστε αποδεικνύουμε την απομάκρυνσή μας από τον πονηρό τρόπο ζωής και την επιθυμία μας για τον αγαθό· ενώ η μεγαλοπρέπεια ανήκει στον Θεό. Διότι σε Εκείνον που είναι μεγάλος ταιριάζει να σπλαχνίζεται τους μικρούς, και τους ταπεινούς να υψώνει, και τους πλανημένους να προσδέχεται. Ώστε το έργο του Θεού πραγματοποιείται και από τα δύο, δηλαδή από τη δική του μεγαλοπρέπεια και από τη δική μας εξομολόγηση. «Ανήγγειλε στον λαό του τη δύναμη των έργων του.» Παίρνοντας θάρρος από αυτήν ακριβώς τη δύναμη, οι απόστολοι πορεύονταν κηρύττοντας σε όλα τα έθνη, και έλαβαν ως κληρονομιά ολόκληρη τη γη που επέστρεψε στον Θεό με τα δικά τους λόγια και τους κόπους. «Απέστειλε λύτρωση στον λαό του.» Είναι ολοφάνερο ότι εννοεί αυτήν που έγινε δια του Σωτήρος. Για την οποία και ο Ζαχαρίας, όταν πια είχε συλληφθεί ο Χριστός, προφητεύοντας τη γέννησή του έλεγε: «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και χάρισε λύτρωση στον λαό του.» «Άγιο και φοβερό είναι το όνομά του.» Άγιο μεν, διότι ονομάζεται Χριστός. Και το χρίσμα του Κυρίου είναι το πλήρωμα κάθε αγιοσύνης.

Εάν λοιπόν αυτά συνέβησαν στον τύπο, πολύ περισσότερο θα συμβούν στην αλήθεια, καθόσον είναι μεγαλύτερη και η πονηρία όσων έχουν τολμηθεί από αυτούς μετά από τόση θεραπεία και διόρθωση. Λύτρωση απέστειλε ο Κύριος στον λαό του. Κατά μεν την ιστορική έννοια, εννοεί την ελευθερία των Ιουδαίων· κατά δε την αναγωγική, την ελευθερία της οικουμένης, πράγμα που δηλώνει και η συνέχεια: Όρισε αιώνια τη διαθήκη του. Εδώ εννοεί την Καινή Διαθήκη· διότι, επειδή έκανε μνεία εντολής και νόμου, ο οποίος όμως παραβιάστηκε και προκάλεσε οργή, λέει ότι «Λύτρωση απέστειλε στον λαό του», όπως ακριβώς έλεγε και ο Ίδιος: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο.» Διότι, επειδή ο νόμος όταν παραβιαζόταν τιμωρούσε· «καθώς ο νόμος», λέει, «κατεργάζεται οργή· διότι όπου δεν υπάρχει νόμος, δεν υπάρχει ούτε παράβαση»· και, «Όλοι αμάρτησαν και στερούνται της δόξης του Θεού, δικαιούμενοι δωρεάν με τη χάρη του»· γι' αυτόν τον λόγο είπε το εξής: Λύτρωση απέστειλε ο Κύριος στον λαό του.

Εννοώντας, λοιπόν, όσα θαύματα κατεργάζεται το όνομά του, όσες ευεργεσίες, πώς διαλύει τους αντιπάλους, πώς προστατεύει τους οικείους του, και αναλογιζόμενος πράγματα που υπερβαίνουν τη φυσική τάξη και νικούν τον ανθρώπινο λογισμό, λέγει: Άγιο και φοβερό είναι το όνομά του. Εάν όμως είναι άγιο, έχει ανάγκη από άγια στόματα για την υμνολογία του, άγια και καθαρά.

Ψαλμός 110. Αλληλούια. «Θα σε δοξάσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά». Διότι είναι καλό να απευθύνεται κανείς στον Θεό με όλη του την καρδιά. «Στη βουλή των ευθέων και στη συναγωγή μεγάλα είναι τα έργα του Κυρίου». Όχι όμως και στη συναγωγή των πονηρών και των αθέων, διότι σε αυτούς δεν υπάρχει σύνεση. «Μεγαλύνετε τα έργα του Κυρίου, ελεήμων και οικτίρμων είναι ο Κύριος· έδωσε τροφή σε εκείνους που τον φοβούνται», όχι μόνο τη φθαρτή και παροδική, διότι αυτήν την απολαμβάνουν μέσω των οικτιρμών του και εκείνοι που δεν τον φοβούνται, αλλά και την άφθαρτη και πνευματική τροφή, την οποία απολαμβάνουν μυστικώς εκείνοι που τον φοβούνται. «Αξιόπιστες είναι όλες οι εντολές του», πρόξενοι σωτηρίας για όσους τις τηρούν, «στηριγμένες στον αιώνα του αιώνος». Και δεν καταλύονται ούτε εξαφανίζονται απλώς, αλλά· «είναι φτιαγμένες με αλήθεια και ευθύτητα» μη έχοντας τίποτε περισσότερο ή λιγότερο από το πρέπον. «Λύτρωση απέστειλε στον λαό του», ο Πατέρας τον Υιό, «άγιο και φοβερό είναι το όνομά του. Αρχή σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου». Χωρίς όμως τον φόβο του Κυρίου, δεν πρόκειται να ωφελήσει τους σοφούς η σοφία του κόσμου. «Αγαθή σύνεση υπάρχει σε όλους όσοι πράττουν» έργα άξια συνέσεως. «Η αίνεσή του μένει στον αιώνα του αιώνος», μη έχοντας τέλος, όπως ακριβώς δεν έχει ούτε αρχή.

Διότι ο Χριστός, σε εκείνους που αγάπησαν πρωτύτερα την ελευθερία από την αμαρτία και την απολύτρωση —και για τον λόγο αυτόν αντιστέκονται μεν στην αμαρτία, αλλά ανατρέπονται και καταπονούνται από αυτήν— δωρίζει με το Άγιο Πνεύμα την εγκράτεια, με την ελπίδα της απαλλαγής, ώστε να συνειδητοποιήσουν μέσω της εγκράτειας από ποιο και πόσο μεγάλο κακό απαλλάχθηκαν· και όταν εξαλειφθεί σε αυτούς ακόμη και αυτή η ίδια η ροπή προς το κακό, να δοξάσουν με ταπεινό και συντετριμμένο φρόνημα τον Θεό και Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος απέστειλε ως λύτρωση στον λαό Του τον Κύριο· διότι και ο Χριστός δεν έπραξε αμαρτία.

Διότι δεν αγαπούν να ανήκουν στον Θεό, αλλά στον εαυτό τους. Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνοι που μετά το άχραντο βάπτισμα του Χριστού υπέπεσαν σε αμαρτίες, όταν λάμψει σε αυτούς ο φωτισμός της μετάνοιας, δεν πρέπει να ζητούν μόνο συγχώρεση για τα σφάλματά τους, αλλά να λάβουν από Αυτόν και την ελευθερία του Χριστού, ώστε να μην μπορούν πλέον να αμαρτάνουν. Διότι καθένας που πράττει την αμαρτία δεν είναι δούλος του Χριστού αλλά δούλος της αμαρτίας. Αυτός δεν μπορεί να παραμείνει αιώνια στον οίκο του Θεού και Πατρός. Εάν όμως ο Χριστός, ως Υιός του Θεού, μας ελευθερώσει, θα είμαστε πραγματικά ελεύθεροι. Για αυτήν την ελευθερία λέει και ο απόστολος Παύλος: «Μείνετε σταθεροί στην ελευθερία με την οποία μας ελευθέρωσε ο Χριστός». Διότι όσοι αμαρτάνουν, όπως ακριβώς οι αιχμάλωτοι των εθνών, έτσι είναι και αυτοί αιχμάλωτοι των δαιμόνων. Ελευθερωτής δε τέτοιων αιχμαλώτων είναι ο Χριστός, τον οποίο απέστειλε ο Θεός και Πατέρας ως λύτρωση για τον λαό Του, όπως έχει γραφτεί. Συνετός και φρόνιμος είναι εκείνος που μεριμνά για την υπέρτατη σωτηρία του. Διότι αυτός που αγνοεί, παραβλέπει ή δεν κατανοεί τη δική του σωτηρία, πολύ δύσκολα θα μπορούσε να σκεφτεί κάποιο άλλο αγαθό, έστω κι αν στους πολλούς φαίνεται φρόνιμος, επειδή κρίνουν πεπλανημένα. Διότι σε λίγους υπάρχει η διορατική κατανόηση σε αυτό το ζήτημα.

Επομένως, όσοι έχουν ακόμη τη διάνοιά τους αθεράπευτη ως προς την εν Πνεύματι προσκύνηση του Θεού, αυτοί ας αγωνιστούν πρωτίστως να αποκτήσουν αυτό το απόκτημα —για το οποίο άλλωστε ο Χριστός σταυρώθηκε και πέθανε—, χωρίς να φεισθούν τίποτε από όσα ελκύουν προς τον σκοπό αυτό το έλεος του Θεού. Διότι αυτό είναι η λύτρωση, την οποία απέστειλε ο Κύριος διά του Ιησού στον λαό Του, και αυτό είναι το μέγα έλεος, και αυτός είναι ο ιλασμός, και αυτό είναι η διάλυση του μεσοτοίχου του μεγάλου φραγμού, και αυτό είναι η ανάσταση της ψυχής πριν από την κοινή ανάσταση των σωμάτων, και αυτό είναι η αφθαρσία, και αυτό είναι η αιώνια ζωή, και αυτό είναι η καταλλαγή του Θεού με τους ανθρώπους, και αυτό είναι η από τον Θεό στερέωση της οικουμένης, η οποία δεν θα σαλευθεί, και σε αυτό έγκειται το να γίνει πρώτος ο έσχατος όλων και ο δούλος όλων, και σε αυτό συνίσταται ο πτωχός τω πνεύματι, του οποίου είναι η βασιλεία των ουρανών, και σε αυτό συνίσταται ο καθαρός στην καρδιά, διότι αυτός θα δει τον Θεό, και σε αυτό συνίσταται ο ειρηνοποιός, ο οποίος και θα ονομαστεί υιός Θεού.