Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 111:10

Η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα, και τα εξής. Εκείνου δηλαδή που διένειμε τον ευαγγελικό λόγο. Ο αμαρτωλός θα δει και θα οργιστεί. Αμαρτωλό αποκαλεί τον διάβολο, ο οποίος θα αγανακτήσει καθώς θα σώζονται τα έθνη, έχοντας διψάσει για την απώλεια των πάντων.

Βλέποντας δε αυτά ο άθλιος και ακούγοντάς τα, μαινόταν πλέον και καταπονούνταν, οδυρόμενος. Διότι, βλέποντας τον εαυτό του να σκυλεύεται, κατέκοβε τον εαυτό του. Βλέποντας δε και αυτούς που άλλοτε έκλαιγαν κάτω από την εξουσία του, τώρα να ψάλλουν εν Κυρίω, διέρρηγνυε τον εαυτό του· βλέποντας δε και τον χλευασμό εναντίον του, σπάραζε δεινά τον εαυτό του, και μην ξέροντας τι να πράξει, μόνο έτριζε τα δόντια του, όπως μαρτυρεί ο Ψαλμωδός που τον προείδε, λέγοντας: «Θα παραμονεύσει ο αμαρτωλός τον δίκαιο, και θα τρίξει εναντίον του τα δόντια του. Ο δε Κύριος θα τον περιγελάσει·» και πάλι: «Ο αμαρτωλός θα το δει, και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει.» Έτριζε δε τα δόντια του μετανιώνοντας, που τόλμησε να στραφεί έστω και στο ελάχιστο εναντίον του Σωτήρος· διότι γνώριζε για τον εαυτό του ότι, παρόλο που πριν από αυτό τολμούσε να στραφεί εναντίον των δικαίων, δεν είχε πάθει τίποτα τέτοιο. Διότι, αφού επιβουλεύτηκε τον Άβελ, και κατέθλιψε τους πατριάρχες, και αφού επιβουλεύτηκε επίσης τον Ησαΐα, και εξύβρισε τον Ιερεμία, και πείραξε τον Ιώβ, πάλι διατηρούσε τη δύναμή του, και βασίλευε ο θάνατος από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή. Τώρα όμως, επειδή τόλμησε να στραφεί εναντίον του Κυρίου, βλέπει τον εαυτό του να έχει καταστεί επαίτης, να έχει αποβληθεί από τα πάντα, και να καταπατείται από όλους.

Αλήθεια σας λέγω, ότι θα τον καταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του· διότι οικονόμησε επάξια τις υποθέσεις του με κρίση, γι' αυτό και δεν θα κλονιστεί ποτέ. Διότι λέγει το Άγιο Πνεύμα: αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· θα οικονομήσει τις υποθέσεις του με δίκαιη κρίση, διότι ποτέ δεν θα κλονιστεί· ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη. Δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση· η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Η καρδιά του έχει στηριχθεί, δεν πρόκειται να φοβηθεί, μέχρις ότου δει την καταστροφή των εχθρών του. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος· η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δίκαιος όμως θα μείνει σε αιώνια μνήμη, και δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Και ποια είναι αυτή η κακή είδηση; Εγώ νομίζω ότι είναι το «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», και το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον άχρηστο δούλο στο εξώτερο σκοτάδι», και το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αντί γι' αυτά όμως ο δίκαιος θα ακούσει: «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου».

Και θα υψωθεί η βασιλεία του. 〈ιη〉 Ότι τα βρέφη θα θανατωθούν — Ο Ιερεμίας θρηνεί με αυτόν τον τρόπο λέγοντας: «Έτσι λέει ο Κύριος: Φωνή ακούστηκε στη Ραμά, θρήνος και συμφορά και κλαυθμός και οδυρμός· η Ραχήλ έκλαιγε γοερά και δεν ήθελε να παρηγορηθεί για τους γιους της, διότι δεν υπάρχουν πια. Έτσι λέει ο Κύριος: Ας πάψει η φωνή σου από τον κλαυθμό και τα μάτια σου από τα δάκρυα, διότι υπάρχει ανταμοιβή για τα έργα σου, και θα επιστρέψουν από τη γη των εχθρών, με μονιμότητα για τα τέκνα σου». 〈ιθ〉 Ότι θα ταραχθεί ο Ηρώδης και όλοι όσοι είναι μαζί του — Ο Ιερεμίας λέει: «Κατά την ημέρα εκείνη, λέει ο Κύριος, θα χαθεί το θάρρος της καρδιάς του βασιλιά και της καρδιάς των αρχόντων, και οι ιερείς θα εκσταθούν, και οι προφήτες θα απορήσουν». 〈κ〉 Ότι με υποκρισία θα ζητήσει να προσκυνήσει — Ο Δαβίδ λέει στον 〈ξε〉 ψαλμό: «Εξαιτίας του πλήθους της δυνάμεώς σου θα υποκριθούν απέναντί σου οι εχθροί σου». 〈κα〉 Ότι θα θυμώσει επειδή εξαπατήθηκε — Ο Δαβίδ στον 〈ρια〉 ψαλμό λέει: «Ο αμαρτωλός θα δει και θα οργιστεί, θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει». 〈κβ〉 Ότι θα ερευνήσει και θα αναζητήσει — Ο Δαβίδ λέει στον 〈ξγ〉 ψαλμό: «Είπαν: "Ποιος θα τους δει;" ή "Ποιος θα διηγηθεί ότι έκρυψαν παγίδες;" Εξαντλήθηκαν κάνοντας επισταμένες έρευνες». 〈κγ〉 Ότι θα θανατώσει τα βρέφη — Ειπώθηκε στο 〈ιη〉 κεφάλαιο. 〈κδ〉 Ότι δεν θα θανατώσει τον Χριστό — Ο Δαβίδ λέει στον 〈λστ〉 ψαλμό: «Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο για να τον εξολοθρεύσει, ο Κύριος όμως δεν πρόκειται να τον εγκαταλείψει στα χέρια του».

Και πάλι στον 〈ρια〉 ψαλμό: Η επιθυμία των αμαρτωλών θα απολεστεί. 〈κε〉 Ότι ο Χριστός θα κατέβει στην Αίγυπτο — ο Ησαΐας λέει: Ιδού, ο Κύριος κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έλθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν όλα τα χειροποίητα της Αιγύπτου.

Γι' αυτόν τον λόγο περιφρονεί τέτοιους θορύβους· και όχι μόνο δεν φοβάται τους εχθρούς, αλλά και προσμένει την ήττα τους, χάρη στην ελπίδα του προς τον Θεό. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του παραμένει στον αιώνα του αιώνα, το κέρας του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί, θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί.

Επειδή ολόκληρος ο λόγος αναφέρεται σε αυτούς που τελειώνονται μέσω της πίστεως, και έχει γίνει αναφορά στον λαό που προέρχεται από τα έθνη και λατρεύει τον Θεό σύμφωνα με τη θεία διδασκαλία, ακολούθως μνημονεύει και αυτούς που προέρχονται από την περιτομή, οι οποίοι εξοργίζονται με την προκοπή εκείνων που προέρχονται από τα έθνη. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί, θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει», διότι ο παράνομος, ενώ έλαβε τον νόμο, τον έχει παραβεί. Τέτοιος είναι καθένας που προέρχεται από την περιτομή, ο οποίος τρίζει τα δόντια του για τη δική μας σωτηρία. Αλλά και οι άπιστοι των εθνών παθαίνουν το ίδιο, βλέποντας την προκοπή εκείνων που προήλθαν από αυτούς και μετέβησαν στην κατά Θεόν πολιτεία.

Υψώνεται, λοιπόν, εν δόξη, κατά τον μέλλοντα αιώνα δηλαδή, φανερώνοντας το μέγεθος και τη δόξα του. «Ο αμαρτωλός θα δει και θα οργιστεί.» Ο διάβολος τρίζει τα δόντια του, διότι δικό του χαρακτηριστικό είναι να τρίζει τα δόντια σαν ανήμερο λιοντάρι. Αλλά και αυτός θα λιώσει στο πυρ της γεέννης, στο οποίο έχει οριστεί να λιώνει. Εκεί όπου υπάρχει ο βρυγμός των οδόντων, όπως έλεγε ο Κύριος.

Διότι τέτοια είναι η αρετή· είναι αξιέπαινη ακόμη και από εκείνους που δεν την ασκούν· όπως ακριβώς, επομένως, η κακία είναι βδελυρή και πλήρης κατηγοριών ακόμη και για εκείνους που την ασκούν. Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνους μεν δεν τους επαινούν ούτε αυτοί που λαμβάνουν τις παροχές τους, δηλαδή οι πόρνες, οι ηνίοχοι και οι χορευτές, αλλά αντιθέτως θα τους κακολογήσουν· αυτόν όμως (τον ενάρετο), όλοι θα τον θαυμάσουν και θα τον αγαπήσουν, όχι μόνο οι φτωχοί που ευεργετήθηκαν, αλλά και εκείνοι που δεν απόλαυσαν τη γενναιοδωρία του. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει. Τέτοια είναι η αρετή· επαχθής και φορτική για την κακία. Διότι, όπως ακριβώς το πυρ κατακαίει τα αγκάθια, έτσι βέβαια και η φιλανθρωπία παροξύνει τους απάνθρωπους και τους σκληρούς· επειδή αποτελεί έλεγχο απέναντί τους και καταδίκη της κακίας.

Είδες την καθ' υπερβολήν δύναμη της αρετής; Είδες την αδυναμία και την αθλιότητα της κακίας; Αλλά η συμφορά του δεν έγκειται μόνο σε αυτό, αλλά και σε πολλά άλλα· πράγμα το οποίο δηλώνοντας και ο ίδιος πρόσθεσε, λέγοντας: «Η επιθυμία των αμαρτωλών θα χαθεί». Τι σημαίνει, «Η επιθυμία των αμαρτωλών θα χαθεί»; Πουθενά, λέγει, δεν έχει σταθερότητα. Διότι, επειδή ακριβώς αυτά που επιθυμεί είναι ρευστά και παροδικά, και η ίδια η επιθυμία μιμείται τη φύση αυτών των πραγμάτων, σβήνοντας και χανόμενη, χωρίς να διαθέτει καμία ρίζα. Εάν, λοιπόν, σε αυτή τη ζωή είναι τέτοια η κατάσταση του αμαρτωλού, αναλογίσου πόσο χειρότερα θα είναι τα πράγματα στον μέλλοντα αιώνα. Για να μην τα πάθουμε, λοιπόν, αυτά, αφού αποφύγουμε αυτήν την οδό, ας επιλέξουμε την άλλη, και ας βαδίζουμε αδιαλείπτως την οδό την ασφαλή, την ακαταμάχητη, την γεμάτη από αγαλλίαση, την πλήρη δόξας, αυτήν που μας εξασφαλίζει τον ουρανό, αυτήν που μας παρέχει σε όλα την εύνοια του Θεού, αυτήν που μας προετοιμάζει για τον κατά Θεόν βίο, αυτήν που προσφέρει τόσα πολλά αγαθά, όσα κανένας λόγος δεν θα μπορέσει να περιγράψει· τα οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να επιτύχουμε με τη χάρη και τη φιλανθρωπία .....

«Οι εχθροί του Κυρίου, την ίδια στιγμή που δοξάστηκαν και υψώθηκαν.» «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαίρεται.» «Κρίνε με, Θεέ, και δίκασε την υπόθεσή μου απέναντι σε έθνος.» «Γιατί καυχάσαι για την κακία, εσύ ο δυνατός στην ανομία; Όλη την ημέρα.» «Τα λόγια τους έγιναν πιο απαλά και από το λάδι, όμως τα ίδια είναι βέλη.» «Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα· πλανήθηκαν.» «Θα ευφρανθεί ο δίκαιος, όταν δει εκδίκηση· τα χέρια, κ.τ.λ.» «Σκέπασέ με από τη συστροφή των πονηρών, από το πλήθος.» «Όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα αφανιστούν.» «Θα ανταποδώσει σε αυτούς ο Κύριος σύμφωνα με την ανομία τους· και σύμφωνα με, κ.τ.λ.» «Είθε να εκλείψουν οι αμαρτωλοί και οι άνομοι από τη γη.» «Η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί.» «Ιδού, όσοι απομακρύνονται από εσένα, θα καταστραφούν.» «Μακριά από τους αμαρτωλούς είναι η σωτηρία, επειδή τα δικαιώματα, κ.τ.λ.» «Όλους τους αμαρτωλούς θα τους εξολοθρεύσει.» «Τα κακά θα καταδιώξουν αυτούς που αμαρτάνουν.» «Οι οδοί των ασεβών θα καταστραφούν.» «Οι οδοί των ασεβών είναι σκοτεινές, και δεν γνωρίζουν πού σκοντάφτουν.» «Κακό γέννημα, που τα δόντια του είναι μαχαίρια, και οι τραπεζίτες του κοπίδια, ώστε να καταβροχθίζει τους ταπεινούς της γης.» «Γρήγορη και περιχαρής γίνεται η καταστροφή των ασεβών.» «Όπου κι αν εισέλθει ο ασεβής, αφανίζεται.» «Τους καρπούς των ασεβών θα τους ανατρέψει ο Κύριος.» «Ο ασεβής κάνει άδικα έργα.» «Το στόμα των ασεβών το σκεπάζει πρόωρο πένθος.» «Η συντριβή των ασεβών είναι η φτώχεια.» «

Διότι οι ροπές των ανθρώπων τείνουν προς τα αντίθετα. Η πνευματική διδασκαλία συνηθίζει να εκδιώκει τον καπνό που έχει κατακαθίσει στις ψυχές εξαιτίας της κακίας. Επιθυμούν οι δαίμονες να καταστραφούμε· όταν όμως εμείς μετανοούμε, εκείνοι αποτυγχάνουν, και εκπληρώνεται η Γραφή που λέει ότι «η επιθυμία των αμαρτωλών θα αφανιστεί».

Σε κάθε καιρό «είναι στηριγμένη η καρδιά του» στον Θεό και «δεν θα φοβηθεί» τις προσβολές των εχθρών. «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς». Άπαξ και την περιουσία του «σκόρπισε στους φτωχούς, η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος και το κέρας του θα υψωθεί εν δόξη». Και όλα αυτά, λέει, συντελούνται για τον ελεήμονα άνδρα, τον χρηστό και δίκαιο. «Ο αμαρτωλός όμως», λέει, «θα το δει και θα οργιστεί». Θα εμφανιστεί μεν ενώπιον του Κριτή, αλλά εξαιτίας του αίσχους της αμαρτίας, αφού αποπεμφθεί με οργή προς τις κολάσεις, «θα τρίζει τα δόντια του και θα λιώσει», δηλαδή, θα λιώσει όπως το κερί από τη φωτιά. «Η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί». Επειδή δηλαδή στον παρόντα χρόνο εκπλήρωνε την επιθυμία της σάρκας, σαν αχαλίνωτο άλογο, στο μέλλον λοιπόν η «επιθυμία» του αμαρτωλού για την αγαθή απόλαυση «θα χαθεί».

Αυτό είναι βέβαια επόμενο. διότι, όπως λέγει η Γραφή, η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δε εχθρός, ο οποίος πάντοτε φθονεί τα καλά, πέτυχε όλα όσα θέλησε. Αλλά μήπως έχουν ματαιωθεί και αυτού τα σχέδια, αφού είναι αρχηγός των αμαρτωλών, και θα έλεγα μάλιστα πλάστης και κατασκευαστής τους;