Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 111:6

Αφού είπε αυτά και σχημάτισε πάνω του το σημείο του σταυρού, προχωρούσε προς το μαρτυρικό χτύπημα, χωρίς να αλλάξει καθόλου το χρώμα του ούτε να αλλοιωθεί στο ελάχιστο η λαμπρότητα του προσώπου του. Διότι η διάθεσή του δεν ήταν κάποιου που επρόκειτο να συναντήσει δήμιο, αλλά κάποιου που θα παρέδιδε τον εαυτό του σε χέρια αγγέλων, οι οποίοι, μόλις θα τον παραλάμβαναν νεοσφαγιασθέντα, θα τον μετέφεραν στη μακάρια ζωή, όπως ακριβώς τον Λάζαρο. Ποιος θα μπορέσει να διηγηθεί τη βοή εκείνου του πλήθους; Ποια βροντή εξαπέλυσε ποτέ από τα σύννεφα στη γη τόσο δυνατό ήχο, όσος ανέβηκε τότε από τα κάτω προς τον ουρανό; Αυτό είναι το στάδιο εκείνου του στεφανωμένου μάρτυρα. Αυτή η ημέρα αντίκρισε εκείνο το θαυμαστό θέαμα, το οποίο δεν αμαύρωσε ο χρόνος ούτε το εξασθένησε η συνήθεια· ούτε το ξεπέρασε η υπερβολή των όσων συνέβησαν μεταγενέστερα. Διότι, όπως ακριβώς βλέποντας πάντοτε τον ήλιο, πάντοτε τον θαυμάζουμε, έτσι και τη μνήμη εκείνου του άνδρα τη διατηρούμε πάντοτε νωπή. Διότι αιώνια θα είναι η μνήμη του δικαίου, και ανάμεσα στους ανθρώπους πάνω στη γη, όσο υπάρχει η γη, και στους ουρανούς, και ενώπιον του δίκαιου Κριτή· στον Οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΑΡΚΑΔΙΟ Ευχαρίστησα τον άγιο Θεό όταν διάβασα την επιστολή της ευλαβείας σας, και εύχομαι αφενός μεν να φανώ ο ίδιος άξιος της ελπίδας που τρέφετε για εμάς, αφετέρου δε να λάβετε εσείς τέλειο τον μισθό για την τιμή με την οποία μας τιμάτε στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Χάρηκα δε υπερβολικά διότι, αναλαμβάνοντας τη μέριμνα που αρμόζει σε έναν χριστιανό, ανεγείρατε οίκο προς δόξαν του ονόματος του Χριστού και αγαπήσατε πραγματικά, σύμφωνα με το γεγραμμένο, την ευπρέπεια του οίκου του Κυρίου, ετοιμάζοντας για τον εαυτό σας την ουράνια μονή, η οποία έχει ετοιμαστεί στην ανάπαυση για εκείνους που αγαπούν το όνομα του Χριστού. Εάν μάλιστα μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε λείψανα μαρτύρων, ευχόμαστε να συμβάλουμε και εμείς στην προθυμία σας. Διότι, εφόσον «εις μνημόσυνον αιώνιον έσται δίκαιος», είναι προφανές ότι θα γίνουμε και εμείς κοινωνοί της αγαθής μνήμης που θα σας δοθεί από τον Άγιο.

Αλήθεια σας λέγω, ότι θα τον καταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του· διότι οικονόμησε επάξια τις υποθέσεις του με κρίση, γι' αυτό και δεν θα κλονιστεί ποτέ. Διότι λέγει το Άγιο Πνεύμα: αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· θα οικονομήσει τις υποθέσεις του με δίκαιη κρίση, διότι ποτέ δεν θα κλονιστεί· ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη. Δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση· η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Η καρδιά του έχει στηριχθεί, δεν πρόκειται να φοβηθεί, μέχρις ότου δει την καταστροφή των εχθρών του. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος· η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δίκαιος όμως θα μείνει σε αιώνια μνήμη, και δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Και ποια είναι αυτή η κακή είδηση; Εγώ νομίζω ότι είναι το «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», και το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον άχρηστο δούλο στο εξώτερο σκοτάδι», και το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αντί γι' αυτά όμως ο δίκαιος θα ακούσει: «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου».

Αιώνια θα είναι η μνήμη του δικαίου, δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Ούτε θα πάθει κανένα κακό από ψευδή λόγια, τα οποία υπόσχονται μεν την αλήθεια, αλλά επαίρονται ενάντια στη γνώση του Θεού, εφόσον είναι θεμελιωμένος πάνω στην πέτρα και τίποτα δεν τον χωρίζει από την αγάπη του Θεού, την εν Χριστώ Ιησού. Η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο, η καρδιά του είναι στηριγμένη· δεν πρόκειται να φοβηθεί, έως ότου δει την κατάληξη των εχθρών του. Για τον λόγο αυτό, λέει, δεν θα κλονιστεί, ούτε πρόκειται να φοβηθεί από κακή είδηση, επειδή η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Αντί αυτού, ο Σύμμαχος απέδωσε: «Σταθερή είναι η καρδιά του, αμέριμνη στον Κύριο».

Του είχαν εμπιστευθεί τις χήρες και εκείνος κέρδιζε ψυχές, άλλες μεν τρέφοντας με άρτο, άλλες δε παιδαγωγώντας με τον λόγο, και στις μεν παραθέτοντας σωματική τράπεζα, στις δε προσφέροντας πνευματική εστία. Διότι ήταν άνδρας αγαθός και πλήρης Αγίου Πνεύματος· με την αγαθότητα της προαιρέσεώς του αναλάμβανε τη διακονία των φτωχών, με την παρρησία δε και τη δύναμη του Πνεύματος αποστόμωνε τους εχθρούς της αλήθειας. Σε όλους λοιπόν αντέκρουε τα επιχειρήματα, και τους πάντες κατατρόπωνε με τον λόγο της αλήθειας, καταρρίπτοντας τους συλλογισμούς και κάθε ύψωμα που ορθωνόταν εναντίον της γνώσεως του Θεού. Και διέθετε τόση δύναμη λόγου, ώστε, σύμφωνα με τη μαρτυρία της Αγίας Γραφής, κανείς δεν μπορούσε να αντισταθεί στη σοφία και στο Πνεύμα με το οποίο μιλούσε. Αλλά ο κήρυκας της αλήθειας οδηγήθηκε στο συνέδριο της απιστίας· διότι πρέπει εμείς, κάνοντας αυτή τη σύντομη αναδρομή, να αποδώσουμε την οφειλόμενη τιμή στον Πρωτομάρτυρα, την οποία χθες η αδυναμία του σώματος δεν επέτρεψε να εκπληρώσουμε, και σήμερα να αποδώσουμε την πρέπουσα μνήμη στους αγίους αποστόλους. Διότι, πρώτον μεν, τα εγκώμια των αγίων δεν περιορίζονται σε ημέρες, ούτε σε χρόνους· επειδή η Γραφή λέει: «εις μνημόσυνον αιώνιον έσται δίκαιος»· έπειτα δε, το φρόνημά τους δεν διαιρείται. Επομένως, ούτε οι μάρτυρες νοούνται χωρίς τους αποστόλους, ούτε πάλι οι απόστολοι χωρίς εκείνους. Διότι διδάσκαλοι των μαρτύρων είναι οι απόστολοι, και εικόνες των αποστόλων είναι οι μάρτυρες.

Δεν αποτελεί μικρό έργο το να διαχειριστεί κανείς τους λόγους περί αυτών των ζητημάτων με ορθή και δεδοκιμασμένη κρίση, σύμφωνα με το παράγγελμα του Προφήτη, το οποίο προστάζει ότι πρέπει να οικονομεί τους λόγους του με κρίση, ώστε, καθώς αναφέρει το ιερό λόγιο, να μη σαλευθεί εις τον αιώνα, και ο δίκαιος να παραμείνει σε αιώνια μνήμη.

Εννοεί δε τον Χριστό, ο οποίος μας δάνεισε τα δικά Του και δεν παύει να δανείζει διαρκώς. «Οικονομήσει»: Ο Χριστός ως καλός οικονόμος εκπλήρωσε ως δίκαιος κριτής τους λόγους Του, τους οποίους υποσχέθηκε στον άνθρωπο. «Ότι εις τον αιώνα»: Ο Χριστός δεν κλονίζεται, αλλά είναι αιώνιος και ακλόνητος κατά τη θεότητα. «Εις μνημόσυνον»: Ο Χριστός· διότι στους αιώνες των αιώνων παραμένει μνημονευόμενη η σωτηρία, την οποία απεργάστηκε για τον άνθρωπο. «Από ακοής»: Διότι όπως δεν φοβήθηκε τον φόβο των ανθρώπων, έτσι και όλοι όσοι πορεύονται σύμφωνα με το θέλημα του Χριστού. Διότι ούτε τη σκευωρία που πλεκόταν από τους Ιουδαίους δεν φοβήθηκε ο Χριστός. «Ετοίμη»: Διότι με το δικό Του θέλημα ετοίμασε ο Χριστός τον εαυτό Του για το πάθος. Η ελπίδα, λοιπόν, δόθηκε στους πιστούς. «Εστήρικται»: Ο άνθρωπος, τον οποίο συνήγειρε και συγκαθίδρυσε στα επουράνια (στους ουρανούς). «Έως ου»: Διότι αφού υψώθηκε ο άνθρωπος (ο Λόγος) εν δόξη, είδε τους δαίμονες να έχουν πέσει. «Εσκόρπισεν»: Ο Χριστός έδωσε τα χαρίσματά Του στους ανθρώπους· διότι ήταν πένητες πριν από την πίστη. Αλλά και τη δική Του σάρκα έδωσε ως τροφή σε όσους πεινούν. «Η δικαιοσύνη»: Η δικαιοσύνη του Χριστού, την οποία απεργάστηκε για τον άνθρωπο, παραμένει αιώνια. «Το κέρας»: Ο σταυρός του Χριστού, ο οποίος είναι η κορυφή όλης της κτίσης και η ισχύς· διότι η λέξη «κέρας» ερμηνεύεται ως ισχύς. «Αμαρτωλός»: Ο διάβολος, τον οποίο ο απόστολος ονόμασε αμαρτωλό, αυτός παροργίστηκε για όλα όσα έπραξε ο Χριστός για τον άνθρωπο.

Επομένως, εδώ περιγράφει σαφώς τον φιλόπτωχο. Αυτός δανείζει στον Θεό, ελεώντας τον φτωχό, όπως λέει ο Σολομών στις Παροιμίες. «Θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη». Επειδή οι μνήμες εκείνων που πλουτίζουν εδώ, ή βασιλεύουν, ή έχουν αποκτήσει άλλη δόξα στη ζωή τους, είναι πρόσκαιρες, φανέρωσε ότι για τους δικαίους δεν συμβαίνει το ίδιο, αλλά η μνήμη τους είναι αιώνια. «Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί». Είτε πρόκειται για θάνατο, είτε για απώλεια συγγενών ή τέκνων, είτε για απώλεια χρημάτων, για τίποτα από αυτά, λέει, δεν θα φοβηθεί. Θα το μαρτυρήσει δε ο Ιώβ, λέγοντας για όλα αυτά: Γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, γυμνός και θα φύγω, και τα εξής. «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς». Και εδώ ως φτωχούς θα εννοήσεις αυτούς που έχουν ανάγκη τον θείο Λόγο, δηλαδή τα έθνη, στα οποία οι απόστολοι, σαν γεωργοί, έσπειραν τον νοητό λόγο. Διότι τίποτα δεν εμποδίζει να το δεχτούμε αυτό και με την ιστορική του έννοια. Υπαινίσσεται ότι η ελεημοσύνη είναι σπόρος. και γι' αυτό λέει να σκορπίζουμε το έλεος, ώστε να δεχθούμε τη συγκομιδή του θερισμού ανάλογα με τον σπόρο. Διότι αυτός που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει. Ο οποίος δικαιολογημένα λέγεται ότι σκορπίζει, καθώς το δεξί χέρι προσφέρει απλόχερα το έλεος. Κέρας των δικαίων είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. διότι με αυτήν πλήττουμε τους εχθρούς που μας επιτίθενται. Αυτό και τώρα είναι μεν υψηλό, αλλά παραμένει άγνωστο στους πολλούς.

Διότι εις τον αιώνα δεν θα κλονιστεί. Τι είναι ισάξιο αυτής της οικονομίας, όταν βρίσκει μία τέτοια οδό, η οποία τον απαλλάσσει από τις απροσδόκητες δυσκολίες, και τον κάνει να αγκυροβολεί έξω από τους κλυδωνισμούς του βίου, και, ενώ είναι άνθρωπος, να μην υφίσταται τίποτε το ανθρώπινο, ή, ακόμη και αν το υφίσταται, να μην ανατρέπεται; Διότι αυτό ακριβώς είναι το θαυμαστό, το να μην κάμπτεται ούτε να υποσκελίζεται από την επέλαση των πειρασμών. Τι λοιπόν; Δεν κλονίστηκαν πολλοί από τους ελεήμονες; Σε καμία περίπτωση. Διότι, ακόμη και αν έγιναν πένητες, και περιήλθαν σε έσχατη πτωχεία, και περιέπεσαν σε συμφορές, εντούτοις δεν ανατράπηκαν, καθώς αναλογίζονταν τα αγαθά έργα που είχαν πράξει, έχοντας ελκύσει την εύνοια του Θεού και την άνωθεν συνδρομή, και κρατώντας μία ισχυρή και ασφαλή άγκυρα, εννοώ την αγαθή συνείδηση. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν είπε ότι δεν θα υποστούν επιβουλές, αλλά ότι δεν θα κλονιστούν.

Αυτό ακριβώς έλεγε ο Χριστός και για εκείνον που χτίζει την οικοδομή του πάνω στην πέτρα: όχι ότι δεν θα υποστεί τον χειμώνα, αλλά ότι, ακόμη και αν υπομείνει τον χειμώνα, δεν θα ανατραπεί. Διότι αυτό είναι το θαυμαστό, το να μην έγκειται η ασφάλειά του στην απουσία των πειρασμών, αλλά να παραμένει διαρκώς αμετακίνητος ακόμη και μέσα στο πλήθος των μεθοδειών. Επειδή είναι αδύνατον μια ψυχή που πλουτίζει από ελεημοσύνη να καταποντιστεί ποτέ από τη δυσφορία των παθών. Ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη.

Άλλος: «Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί». Όπως ακριβώς πιο πάνω δεν είπε ότι δεν θα δεχθεί επιβουλές, αλλά ότι, έστω και αν δέχεται επιβουλές, δεν θα κλονιστεί· έτσι και εδώ δεν είπε ότι δεν θα ακούσει κακή είδηση, αλλά ότι, ακούγοντάς την, δεν θα φοβηθεί.

Ανέτειλε φως μέσα στο σκοτάδι για τους ευθείς, αυτός που είναι ελεήμων. «Αιώνια θα παραμείνει η μνήμη του δικαίου, από [κακή] είδηση.» «Φωνή αγαλλιάσεως και σωτηρίας ακούγεται στις σκηνές των δικαίων.» «Ο Κύριος αγαπά τους δικαίους.» «Ο Κύριος δεν θα αφήσει να λιμοκτονήσει η ψυχή του δικαίου. Πηγή ζωής βρίσκεται στο χέρι του δικαίου.» «Για τους δικαίους θησαυρίζεται ο πλούτος των ασεβών.» «Οι οδοί των δικαίων λάμπουν σαν το φως· προχωρούν και φωτίζουν, μέχρι να γίνει πλήρης η ημέρα.» «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί.» «Με τα αγαθά των δικαίων ανορθώθηκαν πόλεις, ενώ με τα στόματα των ασεβών καταστράφηκαν.» «Οι αγαθοί θα γίνουν κάτοικοι της γης, και οι άκακοι θα παραμείνουν σε αυτήν.» «Οι κατοικίες του δικαίου ευλογούνται.» «Τα χείλη των δίκαιων ανδρών στάζουν χάρη.» «Οι ρίζες των δικαίων δεν θα ξεριζωθούν.» «Οι οίκοι των δικαίων ευλογούνται.» «Εκείνος που βλέπει με επιείκεια, θα ελεηθεί.» «Εκείνος που πορεύεται με ευθύτητα, φοβάται τον Κύριο.» «Εκείνος που ζει άμεμπτα με δικαιοσύνη, θα αφήσει μακάρια τα παιδιά του.» «Στον αγαθό άνθρωπο, μπροστά στο πρόσωπό Του, έδωσε σοφία, και γνώση, και ευφροσύνη.» «Οι ψυχές των δικαίων βρίσκονται στο χέρι του Θεού, και δεν πρόκειται να τις αγγίξει βάσανο. Φάνηκε στα μάτια των αφρόνων ότι πέθαναν, και θεωρήθηκε συμφορά η αναχώρησή τους, και συντριβή η απομάκρυνσή τους από εμάς· αυτοί όμως βρίσκονται σε ειρήνη.»

ΤΙΤΛΟΣ Η΄. — Περί ελεημοσύνης και ευποιίας προς τους φτωχούς. «Δεν πρόκειται να λείψει ο στερημένος από τη γη. Γι' αυτό εγώ σε προστάζω να εφαρμόζεις αυτόν τον λόγο, λέγοντας: Να ανοίγεις διάπλατα τα χέρια σου στον αδελφό σου, στον φτωχό και σε αυτόν που έχει ανάγκη.» —«Δεν θα τραβήξεις πίσω το χέρι σου μπροστά στον αδελφό σου.» «Εγώ σε προστάζω να αγαπάς τον προσήλυτο, να του δίνεις ψωμί και ένδυμα.» «Η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν. Οι αδύναμοι, όποια ανάγκη κι αν είχαν, δεν έμειναν ανικανοποίητοι· και δεν άφησα τα μάτια της χήρας να μαραζώσουν. Μήπως έφαγα μόνος το ψωμί μου και δεν το μοιράστηκα με το ορφανό; Μήπως παρέβλεψα τον γυμνό να χάνεται και δεν τον έντυσα; Ή μήπως δεν με ευλόγησαν οι αδύναμοι, και δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι τους από το μαλλί των προβάτων μου; Εγώ ήμουν μάτι για τους τυφλούς και πόδι για τους κουτσούς· εγώ ήμουν Πατέρας των αδύναμων.» «Ο δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει.» «Μακάριος αυτός που κατανοεί τον φτωχό και τον πένητα.» «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· σκόρπισε, έδωσε», και τα λοιπά. «Η ελεημοσύνη και η πίστη ας μη σου λείψουν· δέσε τες γύρω από τον λαιμό σου, και θα βρεις χάρη.»

Ψαλμός ριαʹ Αλληλούια. «Μακάριος είναι ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές του θα θελήσει πολύ (να υπακούει)». Διότι ο φόβος του Κυρίου καρποφορεί την τήρηση των εντολών του, από τις οποίες ο άνθρωπος αναδεικνύεται μακάριος ενώπιον του Θεού. «Δυνατό θα είναι το σπέρμα του πάνω στη γη», είτε το σωματικό είτε το πνευματικό προφανώς. «Η γενεά των ευθέων θα ευλογηθεί», δηλαδή, θα αυξηθεί από τον Θεό. «Ανέτειλε μέσα στο σκοτάδι φως για τα έθνη». Επειδή ο Πατέρας είναι φως, στα σκοτεινιασμένα έθνη ανέτειλε τον Υιό του ως φως και τα φώτισε. «Ελεήμων, οικτίρμων, δίκαιος και χρηστός είναι ο άνθρωπος, που σπλαχνίζεται και δανείζει», δηλαδή, ο ελεήμων και πρόθυμος στο να μεταδίδει αγαθά είναι δίκαιος και χρηστός ενώπιον του Θεού. Ένας τέτοιος άνθρωπος και «τα λόγια του θα τα οικονομήσει με κρίση», δηλαδή ζώντας με έργο και με λόγο με καλή διάκριση, «διότι στον αιώνα δεν θα κλονιστεί», δηλαδή δεν θα ταραχθεί ούτε θα θλιβεί. «Σε αιώνια μνήμη θα μείνει ο δίκαιος», επαινόμενος παντοτινά από τον Θεό και από τους ανθρώπους. «Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί», καθώς έχει στηρίξει στέρεα τις ελπίδες του στον Θεό. «Είναι έτοιμη η καρδιά του να ελπίζει στον Κύριο».

ΚΑΝΟΝΑΣ Α' Ένα από τα στοιχεία που συμβάλλουν στον εορτασμό της αγίας εορτής είναι και τούτο, το να κατανοήσουμε την έννομη και κανονική οικονομία απέναντι σε όσους έχουν σφάλει, ώστε να θεραπευθεί κάθε ψυχική ασθένεια που προκαλείται από κάποια αμαρτία. Διότι, επειδή αυτή η καθολική εορτή της κτίσεως, σύμφωνα με την καθορισμένη περίοδο του ετήσιου κύκλου, τελείται κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο για την ανάσταση εκείνου που έχει πέσει (ως πτώση νοείται η αμαρτία, και ως ανάσταση η ανόρθωση από την πτώση), θα ήταν ορθό την ημέρα αυτή να προσάγουμε στον Θεό όχι μόνο εκείνους που αναγεννώνται μέσω της χάριτος του ιερού λουτρού, αλλά και να καθοδηγούμε προς τη σωτήρια ελπίδα εκείνους που, μέσω της μετάνοιας και της επιστροφής από τα νεκρά έργα, επανέρχονται στη ζωντανή οδό, από την οποία είχαν αποξενωθεί εξαιτίας της αμαρτίας. Δεν αποτελεί μικρό έργο το να διαχειριστεί κανείς τα σχετικά με αυτά ζητήματα με ορθή και δοκιμασμένη κρίση, σύμφωνα με το παράγγελμα του Προφήτη που προστάζει ότι «πρέπει να διαχειρίζεται τους λόγους του με κρίση», προκειμένου, όπως αναφέρει η Γραφή, να μην κλονιστεί ποτέ, και «σε αιώνια μνήμη θα παραμείνει ο δίκαιος».

Διότι λέγει ο Δαβίδ ότι ο δίκαιος πρέπει να ρυθμίζει τις υποθέσεις του με μεγάλη διάκριση, για να μην κλονιστεί ποτέ, αλλά για να παραμείνει το μνημόσυνό του αιώνιο. Επειδή, όπως ακριβώς η ιατρική τέχνη των σωμάτων έχει έναν μεν σκοπό, να θεραπεύσει τον ασθενή, η δε μεταχείριση και η φροντίδα που του παρέχει δεν είναι μία και η αυτή, αλλά πολυποίκιλη και διαφορετική, ανάλογη δηλαδή με τα διαφορετικά και πολυποίκιλα είδη των ασθενειών, κατά τον ίδιο τρόπο και η ιατρική τέχνη των ψυχών, ανάλογα με τις διάφορες και πολύτροπες ασθένειες της ψυχής, χρησιμοποιεί διάφορες και πολύτροπες θεραπείες. Και για να γίνει με μέθοδο και τάξη η σχετική με αυτό διδασκαλία μας, ας αρχίσουμε με τον ακόλουθο τρόπο. Τρία είναι τα μέρη της ψυχής: το λογιστικό (ή λογικό), το επιθυμητικό και το θυμικό. Μέσω αυτών των τριών ενεργούνται και οι αρετές και οι κακίες. Γι' αυτό, όποιος πνευματικός ιατρός θέλει να θεραπεύει έμπειρα και έντεχνα, πρέπει πρώτα να εξετάζει σε ποιο μέρος από αυτά τα τρία ενεργείται η κάθε αμαρτία, και έτσι στη συνέχεια να θεραπεύει το πονεμένο και ασθενές μέρος, και όχι άλλο να είναι το ασθενές και άλλο μέρος να θεραπεύει αυτός, όπως ακριβώς βλέπουμε και πολλούς άπειρους ιατρούς να αυξάνουν περισσότερο την ασθένεια παρά να τη θεραπεύουν, επειδή δεν γνωρίζουν το μέρος που πάσχει.

Εάν δε κάποιος θεωρήσει ότι το ευαγγέλιο είναι η ίδια η ευσεβής πράξη της γυναίκας, ούτε και έτσι θα μπορούσε με κανέναν τρόπο να τους αποδοθεί η μομφή της φλυαρίας. Διότι δεν είπε απλώς «όπου και αν κηρυχθεί, θα αναφερθεί», αλλά «όπου και αν κηρυχθεί, θα αναφερθεί εις μνημόσυνόν της», δηλαδή, θα εγείρει για αυτήν αλησμόνητη δόξα και θα κάνει τη φιλοθεΐα της να αντηχεί παντού προκαλώντας τον θαυμασμό. Διότι τα ιερά λόγια συνηθίζουν να χρησιμοποιούν τη λέξη «μνημόσυνο» προκειμένου για λαμπρά εγκώμια και για να υποδηλώσουν δόξα η οποία ανθεί και συμπορεύεται ακμαία με το πέρασμα του χρόνου· όπως το «εις μνημόσυνον αιώνιον έσται δίκαιος» και το «απώλετο το μνημόσυνον αυτού μετ' ήχου», και πολλά παρόμοια.

Διότι στον Άμωμο δεν διαβάζουμε. Αντί δε του εξαποστειλαρίου λέμε το, Εις μνημόσυνον αιώνιον έσται δίκαιος, από ακοής πονηράς ου φοβηθήσεται. Αυτή η ποσότητα και η ποιότητα της ψαλμωδίας διαρκεί μέχρι την Ύψωση του Ζωοποιού Ξύλου.