Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 111:7

Από κακή αγγελία δεν θα φοβηθεί. Διότι ο φόβος εκείνων που κολάζονται δεν αφορά καθόλου τους αγίους. Εσκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς. Ως φτωχούς και εδώ θα εννοήσεις εκείνους που στερούνται τον θείο λόγο, δηλαδή τα έθνη· οι οποίοι, σαν γεωργοί, έσπειραν τον νοητό λόγο. Διότι τίποτα δεν εμποδίζει να το εκλάβουμε αυτό και ιστορικά.

Αλήθεια σας λέγω, ότι θα τον καταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του· διότι οικονόμησε επάξια τις υποθέσεις του με κρίση, γι' αυτό και δεν θα κλονιστεί ποτέ. Διότι λέγει το Άγιο Πνεύμα: αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· θα οικονομήσει τις υποθέσεις του με δίκαιη κρίση, διότι ποτέ δεν θα κλονιστεί· ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη. Δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση· η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Η καρδιά του έχει στηριχθεί, δεν πρόκειται να φοβηθεί, μέχρις ότου δει την καταστροφή των εχθρών του. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος· η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δίκαιος όμως θα μείνει σε αιώνια μνήμη, και δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Και ποια είναι αυτή η κακή είδηση; Εγώ νομίζω ότι είναι το «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», και το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον άχρηστο δούλο στο εξώτερο σκοτάδι», και το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αντί γι' αυτά όμως ο δίκαιος θα ακούσει: «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου».

Αιώνια θα είναι η μνήμη του δικαίου, δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Ούτε θα πάθει κανένα κακό από ψευδή λόγια, τα οποία υπόσχονται μεν την αλήθεια, αλλά επαίρονται ενάντια στη γνώση του Θεού, εφόσον είναι θεμελιωμένος πάνω στην πέτρα και τίποτα δεν τον χωρίζει από την αγάπη του Θεού, την εν Χριστώ Ιησού. Η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο, η καρδιά του είναι στηριγμένη· δεν πρόκειται να φοβηθεί, έως ότου δει την κατάληξη των εχθρών του. Για τον λόγο αυτό, λέει, δεν θα κλονιστεί, ούτε πρόκειται να φοβηθεί από κακή είδηση, επειδή η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Αντί αυτού, ο Σύμμαχος απέδωσε: «Σταθερή είναι η καρδιά του, αμέριμνη στον Κύριο».

Εννοεί δε τον Χριστό, ο οποίος μας δάνεισε τα δικά Του και δεν παύει να δανείζει διαρκώς. «Οικονομήσει»: Ο Χριστός ως καλός οικονόμος εκπλήρωσε ως δίκαιος κριτής τους λόγους Του, τους οποίους υποσχέθηκε στον άνθρωπο. «Ότι εις τον αιώνα»: Ο Χριστός δεν κλονίζεται, αλλά είναι αιώνιος και ακλόνητος κατά τη θεότητα. «Εις μνημόσυνον»: Ο Χριστός· διότι στους αιώνες των αιώνων παραμένει μνημονευόμενη η σωτηρία, την οποία απεργάστηκε για τον άνθρωπο. «Από ακοής»: Διότι όπως δεν φοβήθηκε τον φόβο των ανθρώπων, έτσι και όλοι όσοι πορεύονται σύμφωνα με το θέλημα του Χριστού. Διότι ούτε τη σκευωρία που πλεκόταν από τους Ιουδαίους δεν φοβήθηκε ο Χριστός. «Ετοίμη»: Διότι με το δικό Του θέλημα ετοίμασε ο Χριστός τον εαυτό Του για το πάθος. Η ελπίδα, λοιπόν, δόθηκε στους πιστούς. «Εστήρικται»: Ο άνθρωπος, τον οποίο συνήγειρε και συγκαθίδρυσε στα επουράνια (στους ουρανούς). «Έως ου»: Διότι αφού υψώθηκε ο άνθρωπος (ο Λόγος) εν δόξη, είδε τους δαίμονες να έχουν πέσει. «Εσκόρπισεν»: Ο Χριστός έδωσε τα χαρίσματά Του στους ανθρώπους· διότι ήταν πένητες πριν από την πίστη. Αλλά και τη δική Του σάρκα έδωσε ως τροφή σε όσους πεινούν. «Η δικαιοσύνη»: Η δικαιοσύνη του Χριστού, την οποία απεργάστηκε για τον άνθρωπο, παραμένει αιώνια. «Το κέρας»: Ο σταυρός του Χριστού, ο οποίος είναι η κορυφή όλης της κτίσης και η ισχύς· διότι η λέξη «κέρας» ερμηνεύεται ως ισχύς. «Αμαρτωλός»: Ο διάβολος, τον οποίο ο απόστολος ονόμασε αμαρτωλό, αυτός παροργίστηκε για όλα όσα έπραξε ο Χριστός για τον άνθρωπο.

Επομένως, εδώ περιγράφει σαφώς τον φιλόπτωχο. Αυτός δανείζει στον Θεό, ελεώντας τον φτωχό, όπως λέει ο Σολομών στις Παροιμίες. «Θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη». Επειδή οι μνήμες εκείνων που πλουτίζουν εδώ, ή βασιλεύουν, ή έχουν αποκτήσει άλλη δόξα στη ζωή τους, είναι πρόσκαιρες, φανέρωσε ότι για τους δικαίους δεν συμβαίνει το ίδιο, αλλά η μνήμη τους είναι αιώνια. «Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί». Είτε πρόκειται για θάνατο, είτε για απώλεια συγγενών ή τέκνων, είτε για απώλεια χρημάτων, για τίποτα από αυτά, λέει, δεν θα φοβηθεί. Θα το μαρτυρήσει δε ο Ιώβ, λέγοντας για όλα αυτά: Γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, γυμνός και θα φύγω, και τα εξής. «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς». Και εδώ ως φτωχούς θα εννοήσεις αυτούς που έχουν ανάγκη τον θείο Λόγο, δηλαδή τα έθνη, στα οποία οι απόστολοι, σαν γεωργοί, έσπειραν τον νοητό λόγο. Διότι τίποτα δεν εμποδίζει να το δεχτούμε αυτό και με την ιστορική του έννοια. Υπαινίσσεται ότι η ελεημοσύνη είναι σπόρος. και γι' αυτό λέει να σκορπίζουμε το έλεος, ώστε να δεχθούμε τη συγκομιδή του θερισμού ανάλογα με τον σπόρο. Διότι αυτός που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει. Ο οποίος δικαιολογημένα λέγεται ότι σκορπίζει, καθώς το δεξί χέρι προσφέρει απλόχερα το έλεος. Κέρας των δικαίων είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. διότι με αυτήν πλήττουμε τους εχθρούς που μας επιτίθενται. Αυτό και τώρα είναι μεν υψηλό, αλλά παραμένει άγνωστο στους πολλούς.

Ας ακούσουν τι δημιουργεί διαρκή μνήμη. Όχι τα πέτρινα οικοδομήματα, ούτε ο περίβολος των τειχών και οι πύργοι, αλλά η επίδειξη αγαθών έργων. Αυτά τα παραθέτει για εκείνους που είναι εντελώς άπιστοι και δεν δίνουν προσοχή στα μέλλοντα, ώστε, αφού τους προσελκύσει μέσω των παρόντων και των ορατών, να τους καθοδηγήσει και προς τα μέλλοντα· εξάλλου, αποδεικνύει ότι η αρετή, όπως πολλές φορές έχω πει, ακόμη και πριν από εκείνα τα έπαθλα, εμπεριέχει η ίδια την ανταμοιβή της. Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί.

Άλλος: «Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί». Όπως ακριβώς πιο πάνω δεν είπε ότι δεν θα δεχθεί επιβουλές, αλλά ότι, έστω και αν δέχεται επιβουλές, δεν θα κλονιστεί· έτσι και εδώ δεν είπε ότι δεν θα ακούσει κακή είδηση, αλλά ότι, ακούγοντάς την, δεν θα φοβηθεί.

Επομένως, τίποτα δεν θα μπορούσε να του προκαλέσει φόβο. «Έτοιμη είναι η καρδιά του να ελπίζει στον Κύριο». Κάποιος άλλος λέει, «Σταθερή είναι η καρδιά του», δηλώνοντας το ίδιο πράγμα και ερμηνεύοντας το «έτοιμη». Αυτό, λοιπόν, που εννοεί είναι το εξής: Δεν υπάρχει τίποτα που να τον κλονίζει και να τον προσηλώνει στα παρόντα, αλλά ολοκληρωτικά είναι υψωμένος προς τον Θεό, και αναμένει την ελπίδα εκείνη, και παραμένει αμετακίνητος, διαρκώς στηριζόμενος στην προσδοκία αυτή, χωρίς να αποδυναμώνεται ούτε να περισπάται από κανένα από τα παρόντα.

Ανέτειλε φως μέσα στο σκοτάδι για τους ευθείς, αυτός που είναι ελεήμων. «Αιώνια θα παραμείνει η μνήμη του δικαίου, από [κακή] είδηση.» «Φωνή αγαλλιάσεως και σωτηρίας ακούγεται στις σκηνές των δικαίων.» «Ο Κύριος αγαπά τους δικαίους.» «Ο Κύριος δεν θα αφήσει να λιμοκτονήσει η ψυχή του δικαίου. Πηγή ζωής βρίσκεται στο χέρι του δικαίου.» «Για τους δικαίους θησαυρίζεται ο πλούτος των ασεβών.» «Οι οδοί των δικαίων λάμπουν σαν το φως· προχωρούν και φωτίζουν, μέχρι να γίνει πλήρης η ημέρα.» «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί.» «Με τα αγαθά των δικαίων ανορθώθηκαν πόλεις, ενώ με τα στόματα των ασεβών καταστράφηκαν.» «Οι αγαθοί θα γίνουν κάτοικοι της γης, και οι άκακοι θα παραμείνουν σε αυτήν.» «Οι κατοικίες του δικαίου ευλογούνται.» «Τα χείλη των δίκαιων ανδρών στάζουν χάρη.» «Οι ρίζες των δικαίων δεν θα ξεριζωθούν.» «Οι οίκοι των δικαίων ευλογούνται.» «Εκείνος που βλέπει με επιείκεια, θα ελεηθεί.» «Εκείνος που πορεύεται με ευθύτητα, φοβάται τον Κύριο.» «Εκείνος που ζει άμεμπτα με δικαιοσύνη, θα αφήσει μακάρια τα παιδιά του.» «Στον αγαθό άνθρωπο, μπροστά στο πρόσωπό Του, έδωσε σοφία, και γνώση, και ευφροσύνη.» «Οι ψυχές των δικαίων βρίσκονται στο χέρι του Θεού, και δεν πρόκειται να τις αγγίξει βάσανο. Φάνηκε στα μάτια των αφρόνων ότι πέθαναν, και θεωρήθηκε συμφορά η αναχώρησή τους, και συντριβή η απομάκρυνσή τους από εμάς· αυτοί όμως βρίσκονται σε ειρήνη.»

ΤΙΤΛΟΣ Η΄. — Περί ελεημοσύνης και ευποιίας προς τους φτωχούς. «Δεν πρόκειται να λείψει ο στερημένος από τη γη. Γι' αυτό εγώ σε προστάζω να εφαρμόζεις αυτόν τον λόγο, λέγοντας: Να ανοίγεις διάπλατα τα χέρια σου στον αδελφό σου, στον φτωχό και σε αυτόν που έχει ανάγκη.» —«Δεν θα τραβήξεις πίσω το χέρι σου μπροστά στον αδελφό σου.» «Εγώ σε προστάζω να αγαπάς τον προσήλυτο, να του δίνεις ψωμί και ένδυμα.» «Η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν. Οι αδύναμοι, όποια ανάγκη κι αν είχαν, δεν έμειναν ανικανοποίητοι· και δεν άφησα τα μάτια της χήρας να μαραζώσουν. Μήπως έφαγα μόνος το ψωμί μου και δεν το μοιράστηκα με το ορφανό; Μήπως παρέβλεψα τον γυμνό να χάνεται και δεν τον έντυσα; Ή μήπως δεν με ευλόγησαν οι αδύναμοι, και δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι τους από το μαλλί των προβάτων μου; Εγώ ήμουν μάτι για τους τυφλούς και πόδι για τους κουτσούς· εγώ ήμουν Πατέρας των αδύναμων.» «Ο δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει.» «Μακάριος αυτός που κατανοεί τον φτωχό και τον πένητα.» «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· σκόρπισε, έδωσε», και τα λοιπά. «Η ελεημοσύνη και η πίστη ας μη σου λείψουν· δέσε τες γύρω από τον λαιμό σου, και θα βρεις χάρη.»

Ψαλμός ριαʹ Αλληλούια. «Μακάριος είναι ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές του θα θελήσει πολύ (να υπακούει)». Διότι ο φόβος του Κυρίου καρποφορεί την τήρηση των εντολών του, από τις οποίες ο άνθρωπος αναδεικνύεται μακάριος ενώπιον του Θεού. «Δυνατό θα είναι το σπέρμα του πάνω στη γη», είτε το σωματικό είτε το πνευματικό προφανώς. «Η γενεά των ευθέων θα ευλογηθεί», δηλαδή, θα αυξηθεί από τον Θεό. «Ανέτειλε μέσα στο σκοτάδι φως για τα έθνη». Επειδή ο Πατέρας είναι φως, στα σκοτεινιασμένα έθνη ανέτειλε τον Υιό του ως φως και τα φώτισε. «Ελεήμων, οικτίρμων, δίκαιος και χρηστός είναι ο άνθρωπος, που σπλαχνίζεται και δανείζει», δηλαδή, ο ελεήμων και πρόθυμος στο να μεταδίδει αγαθά είναι δίκαιος και χρηστός ενώπιον του Θεού. Ένας τέτοιος άνθρωπος και «τα λόγια του θα τα οικονομήσει με κρίση», δηλαδή ζώντας με έργο και με λόγο με καλή διάκριση, «διότι στον αιώνα δεν θα κλονιστεί», δηλαδή δεν θα ταραχθεί ούτε θα θλιβεί. «Σε αιώνια μνήμη θα μείνει ο δίκαιος», επαινόμενος παντοτινά από τον Θεό και από τους ανθρώπους. «Από κακή είδηση δεν θα φοβηθεί», καθώς έχει στηρίξει στέρεα τις ελπίδες του στον Θεό. «Είναι έτοιμη η καρδιά του να ελπίζει στον Κύριο».

Όταν, λοιπόν, επιτεθεί ο εχθρός ή και μας τραυματίσει από απροσεξία ρίχνοντας το βέλος της επιθυμίας μέσα στην καρδιά, ας καταφύγουμε αμέσως στην προσευχή, και θα φύγει από εμάς. Ας χύσουμε δάκρυα, και θα σβήσει ο άνθρακας της πλάνης. Ας ταπεινωθούμε, και θα μας υψώσει ο Κύριος. Και είναι μακάριος εκείνος που βιάζει τον εαυτό του καθημερινά στο έργο του Θεού, εκείνος που υπομένει τις δυσκολίες της υποταγής, -διότι η υποταγή είναι η μεγαλύτερη άθληση- εκείνος που διατηρεί την αγνεία αδιάφθορη, ο οποίος, φτάνοντας στο τέλος των αγώνων του, θα αναχωρήσει από τον παρόντα κόσμο με κάθε ευφροσύνη και ανεκλάλητη αγαλλίαση, μη φοβούμενος «από κακή αγγελία», όπως ψάλλει ο άγιος Δαβίδ. Δεν βλέπουμε αυτούς που αριστεύουν στους πολέμους, πώς επιστρέφουν με χαρά και ευφροσύνη στα σπίτια τους, επιδεικνύοντας τα σύμβολα της μάχης και της νίκης; Έτσι ας σκεφτόμαστε και για εκείνον που αρίστευσε στον αόρατο πόλεμο και αγωνίστηκε τον καλό αγώνα, ότι θα εμφανιστεί περιφανώς στη μεγάλη πόλη, «της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός», και θα επευφημηθεί από τους αγγέλους και θα στεφανωθεί από τον Κύριο, κληρονομώντας τις αιώνιες αναπαύσεις. Σε αυτές είθε να αξιωθούμε να φτάσουμε κι εμείς, με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι στον Άμωμο δεν διαβάζουμε. Αντί δε του εξαποστειλαρίου λέμε το, Εις μνημόσυνον αιώνιον έσται δίκαιος, από ακοής πονηράς ου φοβηθήσεται. Αυτή η ποσότητα και η ποιότητα της ψαλμωδίας διαρκεί μέχρι την Ύψωση του Ζωοποιού Ξύλου.