Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 111:8

Αλήθεια σας λέγω, ότι θα τον καταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του· διότι οικονόμησε επάξια τις υποθέσεις του με κρίση, γι' αυτό και δεν θα κλονιστεί ποτέ. Διότι λέγει το Άγιο Πνεύμα: αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· θα οικονομήσει τις υποθέσεις του με δίκαιη κρίση, διότι ποτέ δεν θα κλονιστεί· ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη. Δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση· η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Η καρδιά του έχει στηριχθεί, δεν πρόκειται να φοβηθεί, μέχρις ότου δει την καταστροφή των εχθρών του. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος· η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δίκαιος όμως θα μείνει σε αιώνια μνήμη, και δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Και ποια είναι αυτή η κακή είδηση; Εγώ νομίζω ότι είναι το «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», και το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον άχρηστο δούλο στο εξώτερο σκοτάδι», και το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αντί γι' αυτά όμως ο δίκαιος θα ακούσει: «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου».

Αιώνια θα είναι η μνήμη του δικαίου, δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Ούτε θα πάθει κανένα κακό από ψευδή λόγια, τα οποία υπόσχονται μεν την αλήθεια, αλλά επαίρονται ενάντια στη γνώση του Θεού, εφόσον είναι θεμελιωμένος πάνω στην πέτρα και τίποτα δεν τον χωρίζει από την αγάπη του Θεού, την εν Χριστώ Ιησού. Η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο, η καρδιά του είναι στηριγμένη· δεν πρόκειται να φοβηθεί, έως ότου δει την κατάληξη των εχθρών του. Για τον λόγο αυτό, λέει, δεν θα κλονιστεί, ούτε πρόκειται να φοβηθεί από κακή είδηση, επειδή η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Αντί αυτού, ο Σύμμαχος απέδωσε: «Σταθερή είναι η καρδιά του, αμέριμνη στον Κύριο».

Εννοεί δε τον Χριστό, ο οποίος μας δάνεισε τα δικά Του και δεν παύει να δανείζει διαρκώς. «Οικονομήσει»: Ο Χριστός ως καλός οικονόμος εκπλήρωσε ως δίκαιος κριτής τους λόγους Του, τους οποίους υποσχέθηκε στον άνθρωπο. «Ότι εις τον αιώνα»: Ο Χριστός δεν κλονίζεται, αλλά είναι αιώνιος και ακλόνητος κατά τη θεότητα. «Εις μνημόσυνον»: Ο Χριστός· διότι στους αιώνες των αιώνων παραμένει μνημονευόμενη η σωτηρία, την οποία απεργάστηκε για τον άνθρωπο. «Από ακοής»: Διότι όπως δεν φοβήθηκε τον φόβο των ανθρώπων, έτσι και όλοι όσοι πορεύονται σύμφωνα με το θέλημα του Χριστού. Διότι ούτε τη σκευωρία που πλεκόταν από τους Ιουδαίους δεν φοβήθηκε ο Χριστός. «Ετοίμη»: Διότι με το δικό Του θέλημα ετοίμασε ο Χριστός τον εαυτό Του για το πάθος. Η ελπίδα, λοιπόν, δόθηκε στους πιστούς. «Εστήρικται»: Ο άνθρωπος, τον οποίο συνήγειρε και συγκαθίδρυσε στα επουράνια (στους ουρανούς). «Έως ου»: Διότι αφού υψώθηκε ο άνθρωπος (ο Λόγος) εν δόξη, είδε τους δαίμονες να έχουν πέσει. «Εσκόρπισεν»: Ο Χριστός έδωσε τα χαρίσματά Του στους ανθρώπους· διότι ήταν πένητες πριν από την πίστη. Αλλά και τη δική Του σάρκα έδωσε ως τροφή σε όσους πεινούν. «Η δικαιοσύνη»: Η δικαιοσύνη του Χριστού, την οποία απεργάστηκε για τον άνθρωπο, παραμένει αιώνια. «Το κέρας»: Ο σταυρός του Χριστού, ο οποίος είναι η κορυφή όλης της κτίσης και η ισχύς· διότι η λέξη «κέρας» ερμηνεύεται ως ισχύς. «Αμαρτωλός»: Ο διάβολος, τον οποίο ο απόστολος ονόμασε αμαρτωλό, αυτός παροργίστηκε για όλα όσα έπραξε ο Χριστός για τον άνθρωπο.

Επομένως, τίποτα δεν θα μπορούσε να του προκαλέσει φόβο. «Έτοιμη είναι η καρδιά του να ελπίζει στον Κύριο». Κάποιος άλλος λέει, «Σταθερή είναι η καρδιά του», δηλώνοντας το ίδιο πράγμα και ερμηνεύοντας το «έτοιμη». Αυτό, λοιπόν, που εννοεί είναι το εξής: Δεν υπάρχει τίποτα που να τον κλονίζει και να τον προσηλώνει στα παρόντα, αλλά ολοκληρωτικά είναι υψωμένος προς τον Θεό, και αναμένει την ελπίδα εκείνη, και παραμένει αμετακίνητος, διαρκώς στηριζόμενος στην προσδοκία αυτή, χωρίς να αποδυναμώνεται ούτε να περισπάται από κανένα από τα παρόντα.

Επομένως, η ασφάλειά του εξασφαλίζεται και από τις δύο πλευρές, τόσο από την άνωθεν βοήθεια όσο και από την κάτωθεν ευχέρεια· και τίποτα δεν μπορεί να τον κλονίσει, ούτε η απώλεια χρημάτων, ούτε οι κακοήθειες, ούτε οι συκοφαντίες. Διότι δεν υπάρχει σημείο στο οποίο να μπορεί να βλαφθεί, εφόσον έχει μεθορμιστεί από εδώ στον ουρανό, σε έναν τόπο άβατο για κάθε πονηριά και επιβουλή. Επειδή γνωρίζετε σαφώς ότι όλες οι επιβουλές γίνονται για τα χρήματα και εξαιτίας των χρημάτων, και γύρω από αυτά στρέφεται όλη η μέριμνα των ανθρώπων. «Έως ότου επιβλέψει τους εχθρούς του». Και ποιος είναι ο εχθρός ενός τέτοιου ανθρώπου, παρά οι πονηροί δαίμονες και ο ίδιος ο διάβολος; «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα». Επειδή, λοιπόν, έκανε μνεία στην ελεημοσύνη, στον δανεισμό και στην ευσπλαχνία· υπάρχουν δε πολλά μέτρα ελεημοσύνης, διότι άλλος δίνει λιγότερα και άλλος περισσότερα· ας δούμε ποιον ονομάζει ελεήμονα: αυτόν που παρέχει από το περίσσευμά του, ή αυτόν που κενώνει τα υπάρχοντά του; Είναι ολοφάνερο ότι εννοεί αυτόν που κενώνει τα υπάρχοντά του, αυτόν που μεταχειρίζεται το πράγμα αφειδώς, όπως ακριβώς ζητά ο Παύλος όταν λέει: «Εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει». Δες, επίσης, πώς και ο Προφήτης χρησιμοποιεί άριστα τις λέξεις.

ΤΙΤΛΟΣ Η΄. — Περί ελεημοσύνης και ευποιίας προς τους φτωχούς. «Δεν πρόκειται να λείψει ο στερημένος από τη γη. Γι' αυτό εγώ σε προστάζω να εφαρμόζεις αυτόν τον λόγο, λέγοντας: Να ανοίγεις διάπλατα τα χέρια σου στον αδελφό σου, στον φτωχό και σε αυτόν που έχει ανάγκη.» —«Δεν θα τραβήξεις πίσω το χέρι σου μπροστά στον αδελφό σου.» «Εγώ σε προστάζω να αγαπάς τον προσήλυτο, να του δίνεις ψωμί και ένδυμα.» «Η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν. Οι αδύναμοι, όποια ανάγκη κι αν είχαν, δεν έμειναν ανικανοποίητοι· και δεν άφησα τα μάτια της χήρας να μαραζώσουν. Μήπως έφαγα μόνος το ψωμί μου και δεν το μοιράστηκα με το ορφανό; Μήπως παρέβλεψα τον γυμνό να χάνεται και δεν τον έντυσα; Ή μήπως δεν με ευλόγησαν οι αδύναμοι, και δεν ζεστάθηκαν οι ώμοι τους από το μαλλί των προβάτων μου; Εγώ ήμουν μάτι για τους τυφλούς και πόδι για τους κουτσούς· εγώ ήμουν Πατέρας των αδύναμων.» «Ο δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει.» «Μακάριος αυτός που κατανοεί τον φτωχό και τον πένητα.» «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· σκόρπισε, έδωσε», και τα λοιπά. «Η ελεημοσύνη και η πίστη ας μη σου λείψουν· δέσε τες γύρω από τον λαιμό σου, και θα βρεις χάρη.»

Σε κάθε καιρό «είναι στηριγμένη η καρδιά του» στον Θεό και «δεν θα φοβηθεί» τις προσβολές των εχθρών. «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς». Άπαξ και την περιουσία του «σκόρπισε στους φτωχούς, η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος και το κέρας του θα υψωθεί εν δόξη». Και όλα αυτά, λέει, συντελούνται για τον ελεήμονα άνδρα, τον χρηστό και δίκαιο. «Ο αμαρτωλός όμως», λέει, «θα το δει και θα οργιστεί». Θα εμφανιστεί μεν ενώπιον του Κριτή, αλλά εξαιτίας του αίσχους της αμαρτίας, αφού αποπεμφθεί με οργή προς τις κολάσεις, «θα τρίζει τα δόντια του και θα λιώσει», δηλαδή, θα λιώσει όπως το κερί από τη φωτιά. «Η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί». Επειδή δηλαδή στον παρόντα χρόνο εκπλήρωνε την επιθυμία της σάρκας, σαν αχαλίνωτο άλογο, στο μέλλον λοιπόν η «επιθυμία» του αμαρτωλού για την αγαθή απόλαυση «θα χαθεί».