Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 112:2

Αλληλούια του Αγγαίου και του Ζαχαρίου. ΡΙΒ΄. Αινείτε, παίδες, τον Κύριο, αινείτε το όνομα του Κυρίου. Ας είναι ευλογημένο το όνομα του Κυρίου από τώρα και έως τον αιώνα. Αφού ο λόγος σκιαγράφησε στον προηγούμενο ψαλμό κάθε άνδρα που έχει καταστεί μακάριος επειδή φοβάται τον Κύριο, και αφού περιέγραψε τον βίο τέτοιων ανθρώπων και την κατά Θεόν πολιτεία τους, καθώς και το τέλος που τους επιφυλάσσει ο Θεός για όλα αυτά, στον προκείμενο ψαλμό διδάσκει ποιοι άραγε είναι αυτοί και με ποιους παρομοιάζονται, ονομάζοντάς τους «παίδες» λόγω του νεαρού και του αρτιγέννητου της κατά ψυχήν ηλικίας τους, και αυτούς ακριβώς καλεί προς αίνον του Θεού. Αντί της λέξεως «παίδες», ο Ακύλας και ο Σύμμαχος τους ονόμασαν «δούλους», λέγοντας: Υμνείτε, δούλοι, τον Κύριο, υμνείτε το όνομα του Κυρίου. Διότι οι παίδες δεν διαφέρουν σε τίποτα από τους δούλους, καθώς παιδαγωγούνται με τον φόβο της δουλείας.

Ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο από τώρα και έως τον αιώνα. Επειδή τα παιδιά αγνοούν πώς πρέπει να υμνούν τον Κύριο, το προφητικό Πνεύμα, ως παιδαγωγός και διδάσκαλος, τους παραδίδει τα ίδια αυτά τα λόγια. Αυτή δε η ευχή αναπέμπεται υπέρ ημών των ιδίων των παιδιών, ώστε να παραμείνει σε εμάς το όνομα του Κυρίου στο διηνεκές, χωρίς να φεύγει από εμάς, αλλά αναπαυόμενο στη ζωή μας.

Αλληλούια. Αίνος προς τον Χριστό από τον νέο λαό, ο οποίος προβάλλεται για κλήση και εκλογή. «Αινείτε»: Τον νέο λαό η προφητεία (ο προφήτης) <η Γραφή> τον ονομάζει παίδες. «Αινείτε το όνομα»: Στον νέο λαό ομοίως προστάζει το Άγιο Πνεύμα να αινεί: [ελωί, ελωί]. «Είη το όνομα»: Και πριν μεν από την παρουσία του Χριστού το όνομα του Κυρίου ήταν ευλογημένο ως άγιο, αλλά από την παρουσία Του, δηλαδή από τώρα, είναι υπερευλογημένο εξαιτίας του μεγάλου Του ελέους, το οποίο έδειξε προς τον άνθρωπο. «Από ανατολών»: Διότι κανένας τόπος δεν στερείται τα μυστήρια του Χριστού, γι' αυτό και ο άνθρωπος οφείλει ακατάπαυστα να προσφέρει (να προσφέρεται) στον Κύριο από όλη τη γη το μυστικό άσμα. «Υψηλός»: Ως Ποιητής και ευεργέτης των πάντων, είναι προφανώς ανώτερος από όλους ως Θεός. «Επί τους ουρανούς»: Επάνω στους αισθητούς ουρανούς, προφανώς, αλλά ταυτόχρονα και στους νοητούς, οι οποίοι είναι οι άγιοι· διότι αυτοί ονομάζονται ουρανοί, επειδή διήλθαν ουράνιο βίο. «Τις ως Κύριος»: Ποιος; Κανείς, ούτε πριν από Αυτόν ούτε μετά από Αυτόν. «Ο εν υψηλοίς... εφορών»: Διότι επιβλέπει τα πάντα ως Θεός, και αυτά που βρίσκονται στον ουρανό και αυτά που βρίσκονται στη γη, εφόσον κρατάει τα πάντα μέσα στο χέρι Του. «Εν τω ουρανώ»: Διότι ο ουρανός είναι ο θρόνος Του, και η γη υποπόδιο, ώστε τίποτε δεν διαφεύγει της προσοχής του Θεού. «Ο εγείρων»: Ο Χριστός εγείρει τον Αδάμ, επειδή είχε πτωχεύσει παντελώς εξαιτίας της παραβάσεως. «Και από κοπρίας»: Διότι ανακαίνισε τον ίδιο, ο οποίος είχε σαπίσει μέσα στη σήψη της αμαρτίας.

Δεν είναι όμως μόνο αυτό που μπορεί κανείς να διαπιστώσει από τον ψαλμό, αλλά και ότι τους οδηγεί όλους σε ομοφωνία και συγκροτεί ολόκληρο τον χορό. Διότι δεν συνομιλεί με έναν και με δύο, αλλά με ολόκληρο τον λαό. Και όπως ακριβώς ο Χριστός, οδηγώντας μας στην ομόνοια και την αγάπη, διέταξε να κάνουμε την προσευχή μας κοινή, και εκ μέρους όλης της Εκκλησίας να λέμε σαν από ένα πρόσωπο: «Πάτερ ημών»· και «Τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον»· και «Άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, καθώς και ημείς αφίεμεν»· και «μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν, αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού»· χρησιμοποιώντας παντού τον πληθυντικό τύπο, και παραγγέλλοντας στον καθένα, είτε προσεύχεται μόνος του είτε από κοινού, να αναπέμπει προσευχή και υπέρ των αδελφών του· έτσι και ο Προφήτης καλεί όλους από κοινού στη συμφωνία της προσευχής και λέει: «Αινείτε το όνομα Κυρίου». Τι νόημα έχει λοιπόν η προσθήκη της λέξης «όνομα»; Καταρχάς, βέβαια, είναι παραστατική της διαθέσεως εκείνου που ομιλεί· αλλά υπονοεί και κάτι άλλο. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Το να δοξάζεται το όνομά Του από εμάς, ώστε να αναδεικνύεται αξιύμνητο και μέσα από τον δικό μας βίο· διότι από τη φύση του είναι τέτοιο· επιθυμεί όμως να λάμπει αυτός ο ύμνος και μέσα από την πολιτεία μας. Και για να μάθεις ότι περί αυτού πρόκειται, δες τα επόμενα· διότι προσθέτει: «Είη», λέει, «το όνομα Κυρίου ευλογημένον, από του νυν και έως του αιώνος». Τι λες; Δηλαδή δεν είναι ευλογημένο, εάν δεν ευχηθείς εσύ;

βʹ. Βλέπεις πώς κατέστειλε και έπαυσε τα ιουδαϊκά, και εξέτεινε σε ολόκληρη την οικουμένη την πολιτεία της Εκκλησίας, και προανήγγειλε τη λατρεία της; Διότι ο προφήτης που τα λέει αυτά έζησε μετά την επάνοδο από τη Βαβυλώνα· και γι' αυτό τα προφήτευσε τότε, για να μην πουν οι Ιουδαίοι ότι εννοεί εκείνον τον εγκλεισμό και εκείνη την ερήμωση στη Βαβυλώνα. Διότι, αφού έλαβαν τέλος εκείνα και επανήλθαν στην προηγούμενη πολιτεία τους, ο άγγελος λέει αυτά, φανερώνοντας την ερήμωση που συνέβη επί Ουεσπασιανού και Τίτου, μετά την οποία δεν θα υπάρξει πλέον καμία μεταβολή της ερήμωσης εκείνης. Διότι την κατάσταση διαδέχθηκαν τα πράγματα της Εκκλησίας. Γι' αυτό λέει, ότι «Μέγα είναι το όνομά μου ανάμεσα στα έθνη», δηλαδή είναι ευλογημένο και υμνείται μέσα από τον βίο τους· όπως ακριβώς και εδώ έλεγε: «Ευλογημένο το όνομα του Κυρίου».

Όλος δε ο σκοπός του είναι να παρακινήσει σε υπομονή εκείνους που περιπίπτουν σε πειρασμούς, έστω κι αν έχουν δώσει σπουδαία μαρτυρία ευσεβείας, ώστε να μην σκανδαλίζονται, αλλά να αναφωνούν: «Ο Κύριος έδωσε, ο Κύριος αφαίρεσε· όπως φάνηκε καλό στον Κύριο, έτσι και έγινε· ας είναι ευλογημένο το όνομα του Κυρίου από τώρα και έως τον αιώνα»· και επιπλέον το: «Γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, γυμνός και θα απέλθω εκεί»· και από αυτό, λοιπόν, να μαθαίνουν πόση είναι η ωφέλεια της υπομονής· διότι και εδώ και εκεί θα λάβουν τη μισθαποδοσία τους, όπως ο Ιώβ. Ακόμη, σκοπός είναι να αναδείξει ότι ο Θεός είναι απείραστος κακών και δεν βάζει σε πειρασμό κανέναν· αλλά με παραχώρηση του Θεού έρχονται πειρασμοί στους ανθρώπους από τους δαίμονες, για τη δοκιμασία και την τελείωση του καθενός. Λένε δε ότι ο Σολομών έχει συντάξει και αυτό το βιβλίο, εκτός εάν αποτελεί σύγγραμμα του Μωυσή. Το μεν περιεχόμενο του βιβλίου έχει με αυτόν τον τρόπο. Η δε ανακεφαλαίωσή του συνοψίζεται στα εξής: Στο προοίμιο αναφέρεται ότι ο Ιώβ κατοικούσε στη χώρα της Αυσιτίδος· έπειτα, παρατίθεται η μαρτυρία της Γραφής για τον ενάρετο βίο του· και ότι είχε επτά υιούς και έξι θυγατέρες· και γίνεται λόγος για τον αριθμό των κτηνών του. Και ότι οι υιοί του πήγαιναν ο ένας στον άλλον και έκαναν συμπόσιο κάθε ημέρα μαζί με τις τρεις αδελφές τους. Και ο Ιώβ έστελνε μηνύματα και καθάριζε τους υιούς του, προσφέροντας για αυτούς θυσία στον Κύριο.

«Ας είναι το όνομα», κ.τ.λ. «Δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι κατεβαίνουν στον άδη». «Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως, και στο όνομα του Κυρίου [θα επικαλεστώ]». «Αινείτε τον Κύριο, όλα τα έθνη· επαινέστε τον». «Ιδού λοιπόν, ευλογείτε τον Κύριο, όλοι οι δούλοι του Κυρίου». «Ψάλτε στο όνομά του, διότι είναι καλό. Διότι τον Ιακώβ», κ.τ.λ. «Αινείτε τον Κύριο, διότι ο ψαλμός προς τον Θεό μας είναι αγαθός». «Τίμα τον Κύριο και θα αποκτήσεις ισχύ· και εκτός από αυτόν μη φοβάσαι κανέναν άλλον». «Τον ίδιο τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου. Και εάν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν, θα γίνει για εσένα αγιασμός». «Υμνήστε τον Θεό με νέο ύμνο· η εξουσία του δοξάζεται από την άκρη της γης». «Επειδή δεν με θυμήθηκες, ούτε με έβαλες στην καρδιά σου, κι εγώ βλέποντάς σε, σε παραβλέπω». «Υμνείτε τον Κύριο, αναφωνείτε το όνομά του». «Δώστε στον Θεό μας δόξα πριν σκοτεινιάσει, και πριν σκοντάψουν τα πόδια σας σε σκοτεινά βουνά». «Ας είναι το όνομα του Θεού ευλογημένο από τώρα και έως τον αιώνα, διότι δική του είναι η σοφία και η αίνεση». «Πρέπει να προλαβαίνει κανείς τον ήλιο για να προσφέρει ευχαριστία στον Θεό, και κατά την ανατολή του φωτός να προσεύχεται σε αυτόν». «Ο ζωντανός και υγιής θα αινέσει τον Κύριο». «Ευλόγησε τον Κύριο που σε δημιούργησε, και σε μεθάει αφθόνως από τα αγαθά του». «

Διατήρησες την πίστη, και μέσω εσένα πολλοί τη γνώρισαν· φύλαξες την παρθενία άμεμπτη, και πολλοί μέσω εσένα θα τη γνωρίσουν· και σου επιφυλάσσεται πλέον η βασιλεία των ουρανών. Σήκω, «ας φύγουμε από εδώ». Και η Παρθένος: «Εσύ, Κύριε, θα μας φυλάξεις και θα μας διατηρήσεις από τώρα και έως τον αιώνα»· «διότι απέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του και έσωσε την ψυχή μου»· «ας είναι ευλογημένο το όνομα του Κυρίου από τώρα και έως τον αιώνα».

Στο μεταξύ, δοξολογούν επίσης τον αίτιο και χορηγό αυτών των αγαθών προς αυτούς· και η δοξολογία είναι της Γραφής: «Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον», και τα εξής. Και αφού το αναφωνήσουν αυτό πολλές φορές, διαβάζουν έπειτα έναν ψαλμό γεμάτο δοξολογία και ευχαριστία. Και ποιος είναι ο ψαλμός; Το «Ευλογήσω τον Κύριον εν παντί καιρώ». Αφού δε διανεμηθεί ο άρτος και ολοκληρωθεί ο ψαλμός, ο ιερέας αναπέμπει για το πλήθος την τελευταία ευχή, όχι μόνο έξω από το θυσιαστήριο και εις επήκοον όλων, αλλά και απευθύνοντας τα λόγια της ευχής προς το ίδιο το πλήθος, επιδεικνύοντας τώρα μεγαλύτερη κοινωνία με τους πολλούς απ' ό,τι προηγουμένως.

Μην φλυαρείτε λοιπόν, τέκνα, ούτε να αντιλέγετε, ούτε να επιζητείτε κυριαρχίες και πρωτεία και φιλονικίες, ώστε να εκλαμβάνεστε με αυτόν τον τρόπο από τους κοσμικούς· διότι αυτά είναι αποδοκιμασμένα από τον Θεό και από την ταπεινότητά μου. Για εμένα όμως και για τον Θεό, καλό είναι να προσκολλάσθε ο ένας στον άλλον μέσω της ταπεινώσεως και να εναποθέτετε τις ελπίδες σας στον Κύριο, και όχι σε ανθρώπους, ώστε να εξαγγελθούν όλοι οι ύμνοι σας όχι σε αυτό το χωριό, ούτε σε αυτό το κτήμα και την πόλη και την παροικία, αλλά «εν ταις πύλαις της θυγατρός Σιών», όπως ανακράζει ο θείος Δαβίδ. Οι έριδες και οι ζηλοτυπίες ανήκουν σε αυτούς που ζουν κατά κόσμον, οι φθόνοι, οι πρωτοκλισίες και οι πρωτοκαθεδρίες στους ματαιόφρονες· σε εμάς όμως αρμόζουν τα αντίθετα, η υποταγή, η μετριοφροσύνη, η εσχατότητα, η ιλαρότητα, η πραότητα, η ειρηνικότητα, το να χτυπηθούμε, αν τύχει, και να ραπιστούμε και σε αυτό να στρέψουμε και την άλλη σιαγόνα, ή να αγγαρευτούμε για ένα μίλι και να πάμε δύο, όπως λέει ο Διδάσκαλός μας Χριστός. Αναγνωρίστε λοιπόν τίνος είστε μαθητές από τα ίδια σας τα έργα· γνωρίζετε ότι είστε του Ιησού Χριστού του Κυρίου και Θεού μας. Γι' αυτόν τον λόγο, κάθε ημέρα και κάθε ώρα αυτά να αναλογίζεστε και να επιζητείτε και να εφαρμόζετε, και να τα συζητάτε και να αλληλοβοηθείστε, ώστε να ορθοποδείτε στην οδό του Θεού, και ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο από τώρα που αρχίζετε να πορεύεστε καλύτερα έως του αιώνος.