Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 112:8

Είδες πώς σιγά-σιγά πτερώνει τη διάνοια των ακροατών; Διότι δεν επιδιώκει το πώς θα μπορούσε κανείς προς το παρόν να πει κάτι αντάξιο της δόξας του Θεού, αλλά το πώς θα είναι αυτό κατανοητό σε εκείνους. Και αλλού, εξάλλου, ο ουρανός ονομάζεται θρόνος του Θεού από το γεγονός ότι οι ουράνιες δυνάμεις έχουν σταθερά εγκαθιδρυμένη μέσα τους τη δόξα του Θεού· και η γη υποπόδιο, επειδή οι άνθρωποι πάνω στη γη μετά βίας μπορούν να κατανοήσουν τα έσχατα από όσα αφορούν τον Θεό. Εδώ όμως, αφού ο Δαβίδ σήκωσε τον ακροατή από τη γη, προχωρά σε ένα άλλο δείγμα της δύναμης του Θεού, λέγοντας: Αυτός που εγείρει από το χώμα τον φτωχό και ανυψώνει από την κοπριά τον πένητα, για να τον καθίσει μαζί με τους άρχοντες, με τους άρχοντες του λαού του· αυτός που εγκαθιστά τη στείρα σε σπίτι, ως μητέρα που ευφραίνεται για τα παιδιά της.

Διότι αυτόν τον πτωχό και πένητα λαό, αφού τον ανήγειρε από τα χαμερπή πράγματα, και από την ατιμία των παθών και την κοπριά των ελληνικών μυσαγμάτων, θα τον καθίσει μαζί με τους άρχοντες του Ισραήλ, που είναι ο λαός του. Άρχοντες δε του εβραϊκού λαού είναι οι απόστολοι, ή και οι πατριάρχες, μαζί με τους οποίους θα κατασκηνώσουν όσοι από τα έθνη πίστεψαν. Και αυτό λέει ο Κύριος: Πολλοί θα έλθουν από ανατολάς και δυσμάς, και θα ανακλιθούν μαζί με τον Αβραάμ, και τον Ισαάκ, και τον Ιακώβ στη βασιλεία των ουρανών.

«Για να τον καθίσει». Δηλαδή στους ουρανούς· διότι εκεί εκάθισε τον άνθρωπο, όπου βρίσκονται οι αρχές και οι εξουσίες και κάθε δύναμη των ουρανών. «Με άρχοντες». Διότι και επί της γης μαζί με τους άρχοντες του λαού του καθόταν ο Κύριος, επιβλέποντας τον άνθρωπο. «Αυτός που κατοικίζει». Εννοεί την Εκκλησία, για την οποία έχει γραφτεί: «Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς». Και την εγκαθιστά αυτήν στον οίκο της ειρήνης· διότι οίκος είναι η οικοδομή. [Ερμηνεύεται: γι' αυτό και ο Χριστός είναι οίκος ειρήνης]. «Μητέρα τέκνων». Διότι μόνο η Εκκλησία ευφραίνεται για όσους αναγεννώνται μέσω αυτής.

Διότι δεν παρατηρεί από μακριά τα όσα συμβαίνουν στη γη, σαν να ήταν κάποιος κλεισμένος στον ουρανό, αλλά είναι πανταχού παρών και παρίσταται σε όλους. Γ΄. Είδες πώς σταδιακά πτερώνει τη διάνοια των ακροατών; Έπειτα, αφού σήκωσε τον ακροατή από τη γη και τον προσήλωσε στον ουρανό, και αφού τον προετοίμασε να φανταστεί κάτι ακόμη μεγαλύτερο, προχωρά σε ένα άλλο δείγμα της δύναμής Του, λέγοντας: «Αυτός που εγείρει από το χώμα τον φτωχό, και ανυψώνει από την κοπριά τον πένητα». Διότι αποτελεί γνώρισμα μεγάλης και απολύτως ανείπωτης δύναμης το να ανυψώνει κανείς και τα μικρά. Αλλού βέβαια διατυπώνει και το αντίθετο: ότι δηλαδή ταπεινώνει και τα μεγάλα, λέγοντας τα εξής: «Εκείνος που επιφέρει συντριβή στους ισχυρούς και φέρνει ταλαιπωρία στα οχυρώματα». Εδώ, ωστόσο, αναφέρθηκε ότι έχει τη δύναμη να ανυψώνει τους μικρούς. Αυτός ο λόγος, λοιπόν, έχει καθολική ισχύ. Εάν όμως κάποιος θελήσει να τον ερμηνεύσει αναγωγικά, θα δει ότι αυτό εκπληρώνεται στα έθνη, θα δει ότι αυτό συμβαίνει σε εμάς τους ανθρώπους κατά την παρουσία του Χριστού. Διότι, τι υπάρχει φτωχότερο από τη δική μας φύση; Κι όμως, την ανέστησε και την ανύψωσε, μέσω της απαρχής μας, στον ουρανό και την έβαλε να καθίσει μαζί Του στον πατρικό θρόνο. «Και ανυψώνει από την κοπριά τον πένητα, για να τον καθίσει μαζί με άρχοντες, μαζί με τους άρχοντες του λαού του».

Έπειτα, καθιστώντας τον λόγο αξιόπιστο και στους πιο απλοϊκούς, επιβεβαιώνει τα μελλοντικά από εκείνα που ήδη συμβαίνουν. Αυτό δε που λέει είναι το εξής: Μην αμφιβάλλεις, άνθρωπε, ότι θα υπάρξει τόσο μεγάλη μεταβολή και ότι τα απορριμμένα έθνη θα φθάσουν σε μεγίστη δόξα. Δεν βλέπεις να συμβαίνουν αυτά καθημερινά; Τους ταπεινούς να υψώνονται και να παρακάθονται με άρχοντες; Δεν βλέπεις τη φύση να παρουσιάζει ελαττώματα και να θεραπεύεται, τις στείρες γυναίκες να γίνονται μητέρες; Κάτι τέτοιο συνέβη και με την Εκκλησία· ήταν στείρα, αλλά έγινε μητέρα πολλών τέκνων. Γι' αυτό και ο Ησαΐας λέει: «Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς· ξέσπασε και βόησε, εσύ που δεν δοκιμάζεις ωδίνες τοκετού· διότι τα τέκνα της έρημης είναι πολλά, περισσότερα από εκείνης που έχει τον άνδρα»· προαναγγέλλοντας έτσι αυτό που επρόκειτο να συμβεί και στην Εκκλησία. Γι' αυτό ακριβώς και αυτός ολοκλήρωσε εδώ τον λόγο του, αποδεικνύοντας και από αυτό το γεγονός την προφητεία αξιόπιστη, με βάση όσα ήδη έχουν γίνει και με βάση τη μεγαλωσύνη Του.

Αλλά τώρα πλέον όχι· αντίθετα, είναι έρημος και γυμνός από εκείνο το κάλλος και την ευπρέπεια, έχοντας αποστερηθεί τον θείο και άρρητο στολισμό, έρημος από κάθε ασφάλεια και προστασία. Και δεν υπάρχει ούτε θύρα, ούτε σύρτης, αλλά είναι ανοιχτός σε όλους τους ψυχοφθόρους και αισχρούς λογισμούς· και αν ο λογισμός της αλαζονείας, ή της πορνείας, ή της φιλαργυρίας, ή και οι ακόμη πιο μιαροί από αυτούς θελήσουν να εισέλθουν, δεν υπάρχει κανείς για να τους εμποδίσει. Παλαιότερα όμως, όπως ακριβώς ο ουρανός είναι άβατος σε όλα αυτά, έτσι ήταν και η καθαρότητα της δικής σου διανοίας. Και ίσως φανεί σε κάποιους ότι λέω απίστευτα πράγματα, σε αυτούς δηλαδή που βλέπουν τώρα την ερήμωση και την καταστροφή σου· διότι γι' αυτόν τον λόγο οδύρομαι και πενθώ, και δεν θα παύσω να το κάνω, μέχρι να σε δω πάλι στην προηγούμενη λαμπρότητά σου. Διότι, αν και στους ανθρώπους αυτό φαίνεται αδύνατον, για τον Θεό όμως τα πάντα είναι δυνατά. Επειδή Αυτός είναι «που εγείρει από το χώμα τον φτωχό, και από την κοπριά ανυψώνει τον πένητα, για να τον καθίσει μαζί με άρχοντες, μαζί με τους άρχοντες του λαού του». Αυτός είναι «που εγκαθιστά τη στείρα στο σπίτι, ως μητέρα που ευφραίνεται για τα παιδιά της». Μην απελπίζεσαι, λοιπόν, για την άριστη μεταβολή.

Ανυψώνει μεν από τη γη στον ουρανό τον πένητα νου, και από την κοπριά των παθών εγείρει τον φτωχό η μακαρία απάθεια· η δε πανύμνητη αγάπη τον αξιώνει να καθίσει μαζί με άρχοντες, τους αγίους αγγέλους, μαζί με τους άρχοντες του λαού του Κυρίου.

Ψαλμός ριβ'. Αλληλούια. «Αινείτε παίδες Κύριον»· διότι παίδες ονομάζονται οι δούλοι. Εάν λοιπόν είστε δούλοι του Κυρίου, λέει, «αυτόν να αινείτε», «του οποίου το όνομα είναι αξιοΰμνητο από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση». «Ποιος είναι σαν τον Κύριο τον Θεό μας;» Εάν υπάρχει και άλλος τέτοιος, ας τον υποδείξουν οι ειδωλολάτρες. Διότι δική Του είναι η δόξα «στον ουρανό και στη γη, και από την κοπριά μπορεί να ανυψώσει τον φτωχό μαζί με τους άρχοντες του λαού του», στηρίζοντας την «στείρα» και «αναδεικνύοντάς την μητέρα που ευφραίνεται για τα τέκνα της».