Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
12 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάντες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου,Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–12 από 12
Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε. Νεκροὺς καλεῖ τοὺς τῶν δαιμόνων θεραπευτὰς, τοὺς μὴ ἔχοντας ἐν αὑτοῖς τὴν ζωὴν, τουτέστι τὴν γνῶσιν τοῦ μόνου Θεοῦ.
Δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε. Νεκρούς ονομάζει τους λάτρεις των δαιμόνων, αυτούς που δεν έχουν μέσα τους τη ζωή, δηλαδή τη γνώση του μόνου Θεού.
Λεπτομέρειες
καὶ πάλιν “Οὐ ”γὰρ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάντες οἱ κατα- “βαίνοντες εἰς ᾅδην· ἀλλ᾽ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εὐλογήσομέν σε, ”Κύριε.” εἰ δὲ δὴ νοοῖτο τῶν προκειμένων ἡ δύναμις καὶ γεωδεστέρως, εἰ δεδαπάνηνται διά τε τῆς κάμπης καὶ τῶν ἑτέρων τὰ τῆς εὐφροσύνης αἴτια, πάντως που συνδιολεῖται ταῖς εὐκαρπίαις καὶ ἡ τῶν πεπονθότων εὐφροσύνη καὶ χαρά. ἐπιστυγνάζειν γὰρ ἀναγκαῖον τοῖς ἀνιαρῶς συμβαίνουσι καὶ καταλυπεῖν εἰωθόσι καὶ οὐκ ἀνικάνως ἔχουσιν εἴς γε τὸ δύνασθαι, φημὶ, πικρᾷ τε καὶ ἀφορήτῳ λύπῃ κατατῆξαι καρδίαν. <Ὅτι ἔθνος ἀνέβη ἐπὶ τὴν γῆν μου ἰσχυρὸν καὶ ἀναρίθμητον, οἱ ὀδόντες αὐτοῦ ὀδόντες λέοντος, καὶ αἱ μύλαι αὐτοῦ σκύμνου· ἔθετο τὴν ἄμπελόν μου εἰς ἀφανισμὸν, καὶ τὰς συκᾶς μου εἰς συγκλασμόν· ἐρευνῶν ἐξηρεύνησεν καὶ ἔῤῥιψεν, ἐλεύκανε κλήματα αὐτῆς.> Ἁμιλλᾶσθαι τρόπον τινὰ τοῖς συμβεβηκόσιν, ἤγουν ἔσεσθαι προσδοκωμένοις καὶ ὅσον οὔπω παρεσομένοις τὸ ἐπὶ ταῖς μεταγνώσεσιν θέλων δάκρυον, ἀφηγεῖται λεπτῶς τὰ ἐσόμενα, καὶ τῶν σκυθρωπῶν τὴν ἔφοδον μονονουχὶ καὶ ἐν ὄψει τιθεὶς δίδωσί τι τοῖς παιομένοις καὶ θρήνημα, καὶ οἱονεὶ γοερὸν ἐκδιδάσκει μέλος τοὺς ὀδύρεσθαι κεκελευσμένους, ἐκεῖνό τε λέγειν ἀναπείθει λοιπὸν Ὅτι ἔθνος ἧκεν ἐπὶ τὴν γῆν μου, ἰσχυρὸν καὶ ἀναρίθμητον, καὶ ὅσον ἧκεν εἰς ὀδόντων ἀκμὰς, λέουσί τε καὶ σκύμνοις ὀλίγα παραχωροῦν.
Και πάλι: «Διότι δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι κατεβαίνουν στον άδη· αλλά εμείς οι ζωντανοί θα σε ευλογήσουμε, Κύριε». Εάν βεβαίως νοηθεί η σημασία των προκειμένων και με πιο γήινο τρόπο, εάν έχουν καταστραφεί από την κάμπη και τα άλλα έντομα τα αίτια της ευφροσύνης, οπωσδήποτε μαζί με την ευκαρπία θα χαθεί και η ευφροσύνη και η χαρά αυτών που τα υπέστησαν. Διότι είναι αναγκαίο να σκυθρωπάζουν για τα δυσάρεστα που συμβαίνουν, τα οποία συνήθως προκαλούν λύπη και είναι αρκετά ικανά, λέγω, στο να λιώσουν την καρδιά με πικρή και αφόρητη λύπη. «Διότι ανέβηκε στη γη μου έθνος ισχυρό και αναρίθμητο, τα δόντια του είναι δόντια λιονταριού, και οι τραπεζίτες του σκύμνου· παρέδωσε την άμπελό μου σε αφανισμό, και τις συκιές μου σε συντριβή· την εξέτασε εξονυχιστικά και την έριξε κάτω, έκανε λευκά τα κλήματά της». Θέλοντας τα δάκρυα της μετάνοιας να αντιστοιχούν κατά κάποιον τρόπο στα γεγονότα, ή μάλλον σε αυτά που αναμένεται να συμβούν και που όπου να 'ναι καταφθάνουν, αφηγείται με λεπτομέρεια τα μελλούμενα, και θέτοντας την έφοδο των δεινών σχεδόν μπροστά στα μάτια τους, δίνει ένα θρήνο σε αυτούς που πλήττονται, και σαν να διδάσκει ένα γοερό μέλος σε όσους έχουν λάβει την εντολή να οδύρονται, τους πείθει λοιπόν να λένε εκείνο: Ότι έθνος ήλθε στη γη μου, ισχυρό και αναρίθμητο, και όσον αφορά την αιχμή των δοντιών του, ελάχιστα υστερεί από τα λιοντάρια και τα μικρά τους.
Λεπτομέρειες
Ἐκείνοις μὲν οὖν ταῦτα τοῖς ἀπίστοις, τὰ δὲ ἐκ τῶν προφητῶν ἡμῖν τοῖς πιστεύουσιν. ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῖς προφήταις κεχρημένοι τινὲς ἀπιστοῦσι τοῖς γεγραμμένοις, καὶ προφέρουσιν ἡμῖν ἐκεῖνο τὸ 〈οὐκ ἀναστήσονται οἱ ἀσεβεῖς ἐν κρίσει,〉 καὶ τὸ 〈ἐὰν γὰρ καταβῇ ὁ ἄνθρωπος εἰς ᾅδην, οὐκ ἔτι [οὐ] μὴ ἀναβῇ,〉 καὶ τὸ 〈οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε κύριε,〉 (τοῖς γὰρ καλῶς γεγραμμένοις συγκέχρηνται κακῶς,) καλόν, ἐν παραδρομῇ καὶ ὡς ἐγχωρεῖ νῦν ἀπαντῆσαι πρὸς αὐτούς.
Αυτά λοιπόν απευθύνονται σε εκείνους τους απίστους, ενώ τα προερχόμενα από τους προφήτες σε εμάς που πιστεύουμε. Επειδή όμως μερικοί, χρησιμοποιώντας τους προφήτες, δεν πιστεύουν στα γεγραμμένα και μας προβάλλουν εκείνο το «δεν θα αναστηθούν οι ασεβείς στην κρίση», και το «διότι, εάν κατεβεί ο άνθρωπος στον Άδη, δεν πρόκειται πλέον να ανεβεί», και το «δεν θα σε δοξάσουν οι νεκροί, Κύριε» (επειδή τα καλώς γεγραμμένα τα χρησιμοποιούν κακώς), είναι καλό, εν παρόδω και στο μέτρο του δυνατού, να τους απαντήσουμε τώρα.
Λεπτομέρειες
Ἐὰν γὰρ λέγῃ ὅτι ἀσεβεῖς οὐκ ἀναστήσονται ἐν κρίσει, τοῦτο δηλοῖ, ὅτι οὐκ ἐν κρίσει, ἀλλ᾽ ἐν κατακρίσει. οὐ γὰρ ἐξετάσεως πολλῆς ἔστι χρεία τῷ θεῷ, ἀλλ᾽ ἅμα τῷ ἀναστῆναι τοὺς ἀσεβεῖς ἀκολουθεῖ καὶ τὰ τῆς τιμωρίας. καὶ ἐὰν λέγῃ ὅτι οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε κύριε, τοῦτο δηλοῖ, ὅτι τῆς μετανοίας καὶ τῆς ἀφέσεως ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ μόνον τὴν προθεσμίαν ἐχούσης, ἐφ᾽ ᾗ καὶ οἱ ἀπολαύοντες αἰνέσουσί σε, οὐκ ἔστι μετὰ θάνατον λοιπὸν τοὺς ἐν ἁμαρτίαις τελευτήσαντας ὡς εὐεργετηθέντας αἰνεῖν, ἀλλ᾽ ἀποδύρεσθαι. ἔστι γὰρ αἶνος μὲν τῶν εὐχαριστούντων, ὀδυρμὸς δὲ τῶν μαστιζομένων. οἱ μὲν οὖν δίκαιοι τότε αἰνοῦσιν, οἱ δὲ τελευτήσαντες ἐν ἁμαρτίαις καιρὸν λοιπὸν ἐξομολογήσεως οὐκ ἔχουσιν.
Διότι, εάν λέει ότι οι ασεβείς δεν θα αναστηθούν για κρίση, αυτό δηλώνει ότι δεν θα αναστηθούν για κρίση, αλλά για καταδίκη. Διότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη από πολλή εξέταση, αλλά αμέσως με την ανάσταση των ασεβών ακολουθεί και η τιμωρία. Και εάν λέει ότι «δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε», αυτό δηλώνει ότι, εφόσον η προθεσμία της μετανοίας και της αφέσεως υπάρχει μόνο σε τούτη τη ζωή, για την οποία όσοι την απολαμβάνουν θα σε αινέσουν, δεν είναι δυνατόν πλέον μετά τον θάνατο όσοι πέθαναν βρισκόμενοι στην αμαρτία να αινούν ως ευεργετηθέντες, αλλά να οδύρονται. Διότι ο αίνος ανήκει σε εκείνους που ευχαριστούν, ενώ ο οδυρμός σε εκείνους που τιμωρούνται. Οι μεν δίκαιοι, επομένως, τότε θα αινούν, ενώ όσοι πέθαναν μέσα στις αμαρτίες δεν έχουν πλέον καιρό για εξομολόγηση.
Λεπτομέρειες
Ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ, τὴν δὲ γῆν ἔδωκε τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων. Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάντες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου. Ἀλλ᾽ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εὐλογήσομεν τὸν Κύριον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος.
Ο ουρανός του ουρανού ανήκει στον Κύριο, τη δε γη την έδωσε στους υιούς των ανθρώπων. Δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι κατεβαίνουν στον άδη. Αλλά εμείς οι ζωντανοί θα ευλογήσουμε τον Κύριο από τώρα και έως τον αιώνα.
Λεπτομέρειες
προσθείη Ἐπὶ τοὺς φοβουμένους τὸν κύριον καὶ ἐπὶ τὴν γενεὰν αὐτῶν· γενεὰ γὰρ εὐθέων εὐλογηθήσεται. εὐλογημένοι Λέγει τοὺς ἁγίους, ὅσοι τῷ φόβῳ τοῦ θεοῦ ὑπετάγησαν· οὗτοι γὰρ πρὸς ἀλήθειαν εὐλογοῦνται ὑπὸ θεοῦ. ὁ οὐρανός Ὁ οὐρανὸς καὶ αἱ ἐν αὐτῷ δυνάμεις διακονοῦσι τῷ κυρίῳ, ὡς λειτουργικὰ πνεύματα. τὴν δὲ γῆν Ὅπως καὶ αὕτη ἡ γῆ λειτουργοῦσα εὑρίσκοιτο τῷ θεῷ κατὰ τὸν τύπον τῶν οὐρανῶν καὶ μὴ λείποιτο λειτουργίας. οὐχ οἱ νεκροί Οὔτε γὰρ μετὰ θάνατον δύνανται οἱ νεκροὶ εὐλογεῖν τὸν θεόν, πλὴν τὸ ἀληθὲς <θαυμαστὸν> λέγει τοὺς νεκρωθέντας τῇ ἁμαρτίᾳ. οὐδὲ πάντες Ὅσοι διὰ τῆς ἀσεβείας τῷ ᾅδῃ παρεπέμφθησαν, οὗτοι πάντες ἐστερήθησαν τῆς δόξης τοῦ θεοῦ· οἱ γὰρ πιστοὶ πάντες καὶ δίκαιοι καὶ τεθνηκότες ζῶσι [καὶ δοξάζουσι τὸν θεόν]. ἀλλ’ ἡμεῖς Οἱ <ὅσοι> ζῶντες τῇ δικαιοσύνῃ, εἰσὶ δὲ οἱ ἅγιοι πάντες. ἀπὸ τοῦ νῦν Τουτέστιν καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι οἱ ἅγιοι πάντες οὐ παύονται εὐλογοῦντες τὸν θεόν.
«προσθείη»: Ας προσθέσει σε όσους φοβούνται τον Κύριο και στη γενεά τους· διότι η γενεά των ευθέων θα ευλογηθεί. «εὐλογημένοι»: Ονομάζει έτσι τους αγίους, όσους υποτάχθηκαν στον φόβο του Θεού· διότι αυτοί πραγματικά ευλογούνται από τον Θεό. «ὁ οὐρανός»: Ο ουρανός και οι δυνάμεις μέσα σε αυτόν διακονούν τον Κύριο, ως λειτουργικά πνεύματα. «τὴν δὲ γῆν»: Ώστε και αυτή η γη να βρεθεί να λειτουργεί για τον Θεό κατά το πρότυπο των ουρανών και να μην υστερεί σε λειτουργία. «οὐχ οἱ νεκροί»: Διότι ούτε μετά θάνατον μπορούν οι νεκροί να ευλογούν τον Θεό, εκτός αν εννοεί ως αληθινό <θαυμαστό> αυτούς που έχουν νεκρωθεί από την αμαρτία. «οὐδὲ πάντες»: Όσοι εξαιτίας της ασέβειας παραπέμφθηκαν στον άδη, όλοι αυτοί στερήθηκαν τη δόξα του Θεού· διότι όλοι οι πιστοί και δίκαιοι, ακόμη και αν έχουν πεθάνει, ζουν [και δοξάζουν τον Θεό]. «ἀλλ’ ἡμεῖς»: Όσοι ζουν με τη δικαιοσύνη, και αυτοί είναι όλοι οι άγιοι. «ἀπὸ τοῦ νῦν»: Δηλαδή και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα όλοι οι άγιοι δεν παύουν να ευλογούν τον Θεό.
Λεπτομέρειες
Τόν τε Ἀβραὰμ, Πέρσην ὄντα, καὶ ἐφίλει, καὶ μετετίθει· τούς τε γὰρ Αἰγυπτίους, τούς τε ἐν τῇ Χαναὰν, τούς τε ἀπὸ Περσίδος ἐλθόντας δι᾽ αὐτοῦ διώρθωσε· πάλιν διά τε τοῦ παιδὸς τοῦ ἐκείνου καὶ τοῦ ἐκγόνου πολλοὺς τῶν ἐκεῖ γειτόνων βελτίους ἐποίει, τὸ γοῦν ἑαυτοῦ μέρος. Ἐπειδὴ δὲ καὶ Μωϋσῆς ἐτέχθη, μετὰ ταῦτα διὰ τῶν εἰς τοὺς Ἰουδαίους γινομένων τοὺς Αἰγυπτίους πρὸς θεογνωσίαν ἐχειραγώγει, καὶ τοὺς ἐν Παλαιστίνῃ, καὶ μετὰ ταῦτα τοὺς ἐν Βαβυλῶνι. Οὕτως ὅταν λέγῃ, Ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ, τοῦτο λέγει, ὅτι διὰ τοῦτο ἐπαναπαύεται τοῖς ἐκεῖ, ἐπειδὴ πάσης εἰσὶ πονηρίας ἀπηλλαγμένοι. Καὶ σὺ δὲ, ἂν μὴ τῇ γῇ προσηλωμένος ᾖς, ἀλλ᾽ ἄγγελος γένῃ, ταχέως εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ τὸν πατρῷον οἶκον ἀναβήσῃ, καὶ πρὸ τῆς ἀναστάσεως δὲ ἐντεῦθεν ἤδη μετέστης, καὶ τὸ ἀξίωμα ἔχεις. Καθάπερ γὰρ πολλοὶ τῶν εἰς τὴν μεγάλην σύγκλητον τελούντων, καὶ ἐν ἀγρῷ διατρίβοντες ἀξίωμα ἔχουσι· οὕτω καὶ σὺ ἐὰν βουληθῇς ἐν οὐρανῷ πολιτεύεσθαι, καὶ ἐνταῦθα διατρίβων, ἀπολαύσῃ τῆς ἀξίας ἐκείνης. Οὐχὶ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάντες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου.
Και τον Αβραάμ, αν και ήταν Πέρσης, και τον αγαπούσε και τον μετέφερε σε άλλον τόπο· διότι μέσω αυτού διόρθωσε και τους Αιγυπτίους και εκείνους στη Χαναάν και αυτούς που ήλθαν από την Περσία. Πάλι, μέσω του γιου του και του εγγονού του, έκανε καλύτερους πολλούς από τους γείτονες εκεί, τουλάχιστον από τη δική του πλευρά. Όταν δε γεννήθηκε και ο Μωυσής, μετά από αυτά, μέσω όσων συνέβαιναν στους Ιουδαίους, καθοδηγούσε προς τη θεογνωσία τους Αιγυπτίους, καθώς και εκείνους στην Παλαιστίνη, και έπειτα αυτούς στη Βαβυλώνα. Έτσι, όταν λέει, «Ο ουρανός του ουρανού ανήκει στον Κύριο», εννοεί αυτό, ότι γι' αυτόν τον λόγο αναπαύεται σε εκείνους που βρίσκονται εκεί, επειδή είναι απαλλαγμένοι από κάθε πονηρία. Και εσύ, λοιπόν, εάν δεν είσαι προσηλωμένος στη γη, αλλά γίνεις άγγελος, γρήγορα θα ανεβείς στον ουρανό και στον πατρικό οίκο, και μάλιστα, πριν ακόμη από την ανάσταση, έχεις ήδη μεταστεί από εδώ και κατέχεις το αξίωμα. Διότι, όπως ακριβώς πολλοί από εκείνους που ανήκουν στη μεγάλη σύγκλητο, ακόμη και όταν διατρίβουν στην ύπαιθρο, διατηρούν το αξίωμα· έτσι και εσύ, εάν θελήσεις να πολιτεύεσαι ως πολίτης του ουρανού, αν και ζεις εδώ, θα απολαύσεις εκείνο το αξίωμα. «Δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι καταβαίνουν στον άδη».
Λεπτομέρειες
Εἴη τὸ ὄνομα,» κ. τ. ε. «Οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάντες οἱ καταβαίνοντες εἰς ᾅδου.» «Σοὶ θύσω θυσίαν αἰνέσεως, καὶ ἐν ὀνόματι Κυρίου.» «Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη· ἐπαινέσατε.» «Ἰδοὺ δὴ εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ δοῦλοι Κυρίου.» «Ψάλατε τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ὅτι καλόν. Ὅτι τὸν Ἰακὼβ,» κ. τ. ε. «Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, ὅτι ἀγαθὸς ψαλμὸς, τῷ Θεῷ ἡμῶν.» «Τίμα τὸν Κύριον, καὶ ἰσχύσεις· πλὴν δὲ αὐτοῦ μὴ φοβοῦ ἄλλον.» «Κύριον αὐτὸν ἁγιάσατε, καὶ αὐτὸς ἔσται σου φόβος. Καὶ ἐὰν ἐπ᾽ αὐτῷ πεποιθὼς ᾖς, ἔσται σοι εἰς ἁγίασμα.» «Ὑμνήσατε τῷ Θεῷ ὕμνον καινόν· ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ δοξάζεται ἀπὸ ἄκρου τῆς γῆς.» «Ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἐμνήσθης μου, οὐδὲ ἔλαβές με εἰς τὴν καρδίαν σου, κἀγώ σε ἰδὼν παρορῶ.» «Ὑμνεῖτε τὸν Κύριον, βοᾶτε τὸ ὄνομα αὐτοῦ.» «Δότε τῷ Θεῷ ἡμῶν δόξαν πρὸ τοῦ συσκοτάσαι, καὶ πρὸ τοῦ προσκόψαι τοὺς πόδας ὑμῶν ἐπ᾽ ὄρη σκοτεινά.» «Εἴη τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ εὐλογημένον ἀπὸ τοῦ νῦν, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος, ὅτι ἡ σοφία καὶ ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐστι.» «Δεῖ φθάνειν τὸν ἥλιον ἐπ᾽ εὐχαριστίας Θεοῦ, καὶ πρὸς ἀνατολὴν φωτὸς ἐντυγχάνειν αὐτῷ.» «Ζῶν καὶ ὑγιὴς αἰνέσει τὸν Κύριον.» «Εὐλόγησον τὸν Κύριον, τὸν ποιήσαντά σε, καὶ μεθύσκοντά σε ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ.» «
«Ας είναι το όνομα», κ.τ.λ. «Δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι κατεβαίνουν στον άδη». «Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως, και στο όνομα του Κυρίου [θα επικαλεστώ]». «Αινείτε τον Κύριο, όλα τα έθνη· επαινέστε τον». «Ιδού λοιπόν, ευλογείτε τον Κύριο, όλοι οι δούλοι του Κυρίου». «Ψάλτε στο όνομά του, διότι είναι καλό. Διότι τον Ιακώβ», κ.τ.λ. «Αινείτε τον Κύριο, διότι ο ψαλμός προς τον Θεό μας είναι αγαθός». «Τίμα τον Κύριο και θα αποκτήσεις ισχύ· και εκτός από αυτόν μη φοβάσαι κανέναν άλλον». «Τον ίδιο τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου. Και εάν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν, θα γίνει για εσένα αγιασμός». «Υμνήστε τον Θεό με νέο ύμνο· η εξουσία του δοξάζεται από την άκρη της γης». «Επειδή δεν με θυμήθηκες, ούτε με έβαλες στην καρδιά σου, κι εγώ βλέποντάς σε, σε παραβλέπω». «Υμνείτε τον Κύριο, αναφωνείτε το όνομά του». «Δώστε στον Θεό μας δόξα πριν σκοτεινιάσει, και πριν σκοντάψουν τα πόδια σας σε σκοτεινά βουνά». «Ας είναι το όνομα του Θεού ευλογημένο από τώρα και έως τον αιώνα, διότι δική του είναι η σοφία και η αίνεση». «Πρέπει να προλαβαίνει κανείς τον ήλιο για να προσφέρει ευχαριστία στον Θεό, και κατά την ανατολή του φωτός να προσεύχεται σε αυτόν». «Ο ζωντανός και υγιής θα αινέσει τον Κύριο». «Ευλόγησε τον Κύριο που σε δημιούργησε, και σε μεθάει αφθόνως από τα αγαθά του». «
Λεπτομέρειες
ΤΙΤΛ. ϛʹ. —Περὶ θανάτου, καὶ τῆς ἐν τῷ ᾅδῃ καταστάσεως. «Ἐὰν ἄνθρωπος καταβῇ εἰς ᾅδην, οὐ μὴ ἀναβῇ ἔτι, οὐδὲ μὴ ἐπιγνῷ αὐτὸν ὁ τόπος αὐτοῦ.» «Γῆ σκοτεινὴ καὶ ζοφερὰ, γῆ σκότους αἰωνίου, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτῶν.» «Οὐκ ἔστιν ἐν τῷ θανάτῳ ὁ μνημονεύων σου,» καὶ τὰ λοιπά. «Τίς ὠφέλεια ἐν τῷ αἵματί μου, ἐν τῷ καταβαίνειν με;» καὶ τὰ λοιπά. «Μὴ διηγήσεταί τις ἐν τῷ τάφῳ τὸ ἔλεός σου;» καὶ τὰ λοιπά. «Οὐ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, οὐδὲ πάντες,» καὶ τὰ λοιπά. «Ὕψιστον τίς αἰνέσει ἐν ᾅδῃ; ἀπὸ νεκροῦ ὡς μηδὲ ὄντος ἀπόλλυται ἐξομολόγησις.» «Οὐκ ἔστιν ἐν τῷ ᾅδῃ ἐλεγμὸς ζωῆς. Ὦ θάνατε, ὡς πικρόν σου τὸ μνημόσυνόν ἐστιν ἀνθρώπῳ εἰρηνεύοντι ἐν τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτῷ, ἀνδρὶ ἀπερισπάστῳ, καὶ εὐοδουμένῳ ἐν πᾶσιν, καὶ ἔτι ἰσχύοντι ἐπιδέξασθαι τροφήν! Ὦ θάνατε, καλόν σου τὸ κρῖμά ἐστιν ἀνθρώπῳ ἐπιδεομένῳ καὶ ἐλασσουμένῳ ἰσχύϊ, ἐσχάτῳ γήρᾳ, καὶ περισπωμένῳ περὶ πάντων καὶ ἀπειθοῦντι, καὶ ἀπολωλεκότι ὑπομονήν.» «ᾍδης καὶ ἀπώλεια οὐκ ἐμπίπλανται.» Τὰ ἐν ᾅδῃ κακὰ οὐχὶ Θεὸν ἔχει τὸν αἴτιον, ἀλλ᾽ ἡμᾶς αὐτούς. ᾍδης κοινὸν πανδοχεῖόν ἐστι, καὶ θρήνων ἐργαστήριον.
ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. —Περί θανάτου και της καταστάσεως στον Άδη. «Εάν ο άνθρωπος κατέβει στον Άδη, δεν πρόκειται να ανέβει πλέον, ούτε πρόκειται να τον αναγνωρίσει ξανά ο τόπος του.» «Γη σκοτεινή και ζοφερή, γη αιώνιου σκότους, όπου δεν υπάρχει φως, ούτε μπορεί να δει κανείς ζωή θνητών.» «Δεν υπάρχει στον θάνατο κανείς που να σε μνημονεύει», και τα λοιπά. «Ποια ωφέλεια υπάρχει στο αίμα μου, με το να κατεβαίνω εγώ;» και τα λοιπά. «Μήπως θα διηγηθεί κανείς στον τάφο το έλεός σου;» και τα λοιπά. «Δεν θα σε δοξολογήσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι», και τα λοιπά. «Ποιος θα δοξολογήσει τον Ύψιστο στον Άδη; Από τον νεκρό, ως μη υπάρχοντα πλέον, χάνεται η δοξολογία.» «Δεν υπάρχει στον Άδη αναζήτηση της ζωής. Ω θάνατε, πόσο πικρή είναι η ανάμνησή σου σε άνθρωπο που ζει ειρηνικά με τα υπάρχοντά του, σε άνδρα αμέριμνο, που ευημερεί στα πάντα, και που έχει ακόμη τη δύναμη να τρέφεται! Ω θάνατε, καλή είναι η κρίση σου για άνθρωπο που στερείται και του οποίου μειώνεται η δύναμη, που βρίσκεται σε έσχατο γήρας, που μεριμνά για τα πάντα, που δυσανασχετεί και έχει χάσει την υπομονή.» «Ο Άδης και η απώλεια δεν χορταίνουν.» Τα δεινά στον Άδη δεν έχουν ως αίτιο τον Θεό, αλλά εμάς τους ίδιους. Ο Άδης είναι κοινό πανδοχείο, και εργαστήριο θρήνων.
Λεπτομέρειες
Διὰ τοῦτο γὰρ ὅτι υἱοί, δι’ ὧν ποιοῦσι τὸν Πατέρα τιμῶσι, καὶ ζῶντες αὐτοὶ ζῶντα κηρύττουσι τὸν Θεὸν παρ’ οὗ γεγέννηνται, καὶ τὴν ἀνεκλάλητον γέννησιν ἣν ἐκεῖθεν ἐγεννήθησαν «τῇ καινότητι τῆς ζωῆς» ἐν ᾗ κατὰ τὸν Παύλου λόγον «περιπατοῦσι» πιστούμενοι, τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα δοξάζουσιν· οὕτως ἀπορρήτως καὶ φιλανθρώπως γεννῶνται. Καὶ ὡς ἔοικε διὰ τοῦτο «Θεὸς οὐ νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων ἐστὶν ὁ Θεός», ὅτι παρ’ ἐκείνοις τὴν οἰκείαν εὑρίσκει δόξαν· ὅθεν καὶ πρὸς τοὺς πονηροὺς ἔλεγεν· «Εἰ Θεός εἰμι ἐγώ, ποῦ ἐστιν ἡ δόξα μου;» Τοῦτο δηλῶν ὁ Δαβὶδ «Οὐχὶ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, Κύριε, φησίν, ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ ζῶντες».
Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή είναι υιοί, με όσα πράττουν τιμούν τον Πατέρα, και όντας οι ίδιοι ζωντανοί κηρύττουν ζωντανό τον Θεό από τον οποίο γεννήθηκαν, και επιβεβαιώνοντας την ανέκφραστη γέννηση, μέσω της οποίας γεννήθηκαν από εκείνον, με τη «νέα ζωή» στην οποία, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, «πορεύονται», δοξάζουν τον εν ουρανοίς Πατέρα· έτσι άρρητα και φιλάνθρωπα γεννιούνται. Και όπως φαίνεται, για τον λόγο αυτόν «ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών αλλά ζωντανών», διότι σε αυτούς βρίσκει τη δική του δόξα· γι' αυτό και έλεγε προς τους πονηρούς: «Αν εγώ είμαι Θεός, πού είναι η δόξα μου;» Αυτό ακριβώς δηλώνει και ο Δαβίδ όταν λέει: «Δεν θα σε δοξάσουν οι νεκροί, Κύριε, αλλά εμείς οι ζωντανοί».
Λεπτομέρειες
Δεῖ τοίνυν τὸν ἀποταξάμενον τῷ κόσμῳ τούτῳ βεβαίως πιστεῦσαι, ὅτι χρὴ εἰς ἕτερον αἰῶνα τῷ φρονήματι ἀπὸ τοῦ νῦν διὰ τοῦ πνεύματος μεταβῆναι, κἀκεῖ πολιτεύεσθαι καὶ τρυφᾶν καὶ ἀπολαύειν πνευματικῶν ἀγαθῶν καὶ τὸν ἔσω ἄνθρωπον ἐκ πνεύματος γεννηθῆναι, καθὼς ὁ κύριος εἶπεν· ‹ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν›· ἐπειδὴ ἔστιν ἄλλος θάνατος παρὰ τὸν φαινόμενον καὶ ἄλλη ζωὴ παρὰ τὴν φαινομένην. λέγει γὰρ ἡ γραφὴ ὅτι ‹ἡ σπαταλῶσα ζῶσα τέθνηκεν›, καί· ‹ἄφετε τοὺς νεκροὺς θάπτειν τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς›· ὅτι ‹οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, κύριε, ἀλλ᾽ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εὐλογήσομέν σε›.
Πρέπει, λοιπόν, εκείνος που απαρνήθηκε αυτόν τον κόσμο να πιστέψει σταθερά ότι οφείλει από τώρα να μεταβεί με το φρόνημα, μέσω του Πνεύματος, σε έναν άλλο αιώνα, και εκεί να πολιτεύεται, να τρυφά και να απολαμβάνει πνευματικά αγαθά, και ο έσω άνθρωπος να γεννηθεί από το Πνεύμα, καθώς είπε ο Κύριος: «εκείνος που πιστεύει σε εμένα έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή»· επειδή υπάρχει άλλος θάνατος πέρα από τον φαινόμενο, και άλλη ζωή πέρα από τη φαινόμενη. Διότι λέγει η Γραφή ότι «εκείνη που ζει με σπατάλη, αν και ζει, έχει πεθάνει», και: «αφήστε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς»· και ότι «δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, αλλά εμείς οι ζώντες θα σε ευλογήσουμε».
Λεπτομέρειες
ἡ» γὰρ «ἀγάπη οὐδέποτε πίπτει», ἄτρεπτος γὰρ οὖσα ἀπαθεῖς καὶ ἀσαλεύτους ἐργάζεται τοὺς αὐτὴν ποθήσαντας. οὐκοῦν τὰ χαρίσματα οἰκονομίας ἕνεκεν ἐπιτελεῖται κατὰ τὴν διαίρεσιν τῆς τοῦ θεοῦ βουλήσεως τοῖς ἔτι νηπίοις καὶ ἀτελέσιν, ἡ δὲ ἀγάπη (ὡς προεῖπον) ἀπαθεῖς καὶ ἀτρέπτους τοὺς καταξιωθέντας αὐτῆς καθίστησιν, «θεὸς» γάρ ἐστιν, ὡς ἐν ταῖς καθολικαῖς μεμαθήκαμεν. πᾶσα οὖν ψυχὴ ἐνεργουμένη ὑπὸ λογισμῶν ῥυπαρῶν καὶ ἐνθυμήσεων πονηρῶν οὐ Χριστῷ παρθενεύεται, μοιχεύεται γὰρ ὑπὸ τοῦ ἐναντίου. ἡ δὲ καθαρῶς ἐπιθυμήσασα παραστῆναι τῷ κυρίῳ ἐν ἁγνότητι καρδίας διάγει, καθώς φησιν ὁ νυμφαγωγός· «ἡρμωσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Χριστῷ· φοβοῦμαι δὲ μή πως, ὡς ὁ ὄφις ἐξηπάτησεν Εὔαν ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτοῦ, οὕτω φθαρῇ τὰ νοήματα ὑμῶν». ὅσων οὖν τὰ νοήματα φθείρεται, ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῆς τοῦ διαβόλου φθορᾶς εἰσι καὶ οὐκ ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῆς τοῦ σωτῆρος ἀφθαρσίας· «τίς γὰρ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος» ἢ «τίς συγκατάθεσις ναῷ θεοῦ μετὰ εἰδώλων»; ὥστε πιστεύσωμεν τούτοις, ἵνα καὶ ἀψευδῶς ἀναγινώσκωμεν· «ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός». ἐν οἷς γὰρ Χριστὸς οὐκ ἐνοικεῖ, νεκροὶ ὑπάρχοντες οὐκ αἰνοῦσι γνησίως τὸν θεόν, ἐπειδὴ ἐν τῷ προφήτῃ· «οὐχ οἱ νεκροὶ αἰνέσουσί σε, κύριε». βασιλευσάτω τοίνυν «ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ» ἐν τῇ θνητῇ σαρκὶ ἡμῶν.
Διότι «η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει»· επειδή είναι αμετάβλητη, καθιστά απαθείς και ακλόνητους εκείνους που την πόθησαν. Επομένως, τα χαρίσματα ενεργούνται για λόγους οικονομίας, σύμφωνα με τη διανομή του θελήματος του Θεού σε εκείνους που είναι ακόμη νήπιοι και ατελείς, ενώ η αγάπη (όπως προείπα) καθιστά απαθείς και αμετάβλητους όσους αξιώθηκαν να την αποκτήσουν, διότι είναι «Θεός», όπως έχουμε διδαχθεί στις καθολικές επιστολές. Κάθε ψυχή, λοιπόν, που κινείται από ρυπαρούς λογισμούς και πονηρές ενθυμήσεις δεν διατηρεί την παρθενία της για τον Χριστό, διότι μοιχεύεται από τον αντίπαλο. Εκείνη όμως που επιθύμησε με καθαρότητα να παραστεί ενώπιον του Κυρίου, ζει με αγνότητα καρδιάς, καθώς λέει ο νυμφαγωγός: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό· φοβάμαι όμως μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα με την πανουργία του, έτσι διαφθαρούν και τα δικά σας νοήματα». Όσων λοιπόν τα νοήματα διαφθείρονται, βρίσκονται σε κοινωνία με τη φθορά του διαβόλου και όχι σε κοινωνία με την αφθαρσία του Σωτήρα· διότι «τι κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους;» ή «τι συμφωνία έχει ο ναός του Θεού με τα είδωλα;». Ώστε ας πιστέψουμε σε αυτά, για να μπορούμε να αναγνώσκουμε χωρίς ψέμα: «Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Διότι, σε όσους δεν κατοικεί ο Χριστός, επειδή είναι νεκροί, δεν υμνούν αληθινά τον Θεό, καθώς λέει ο προφήτης: «Οι νεκροί δεν θα σε αινέσουν, Κύριε». Ας βασιλεύσει, λοιπόν, «η ζωή του Ιησού» στη θνητή μας σάρκα.
Λεπτομέρειες