Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 113:26

Και πάλι: «Διότι δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι κατεβαίνουν στον άδη· αλλά εμείς οι ζωντανοί θα σε ευλογήσουμε, Κύριε». Εάν βεβαίως νοηθεί η σημασία των προκειμένων και με πιο γήινο τρόπο, εάν έχουν καταστραφεί από την κάμπη και τα άλλα έντομα τα αίτια της ευφροσύνης, οπωσδήποτε μαζί με την ευκαρπία θα χαθεί και η ευφροσύνη και η χαρά αυτών που τα υπέστησαν. Διότι είναι αναγκαίο να σκυθρωπάζουν για τα δυσάρεστα που συμβαίνουν, τα οποία συνήθως προκαλούν λύπη και είναι αρκετά ικανά, λέγω, στο να λιώσουν την καρδιά με πικρή και αφόρητη λύπη. «Διότι ανέβηκε στη γη μου έθνος ισχυρό και αναρίθμητο, τα δόντια του είναι δόντια λιονταριού, και οι τραπεζίτες του σκύμνου· παρέδωσε την άμπελό μου σε αφανισμό, και τις συκιές μου σε συντριβή· την εξέτασε εξονυχιστικά και την έριξε κάτω, έκανε λευκά τα κλήματά της». Θέλοντας τα δάκρυα της μετάνοιας να αντιστοιχούν κατά κάποιον τρόπο στα γεγονότα, ή μάλλον σε αυτά που αναμένεται να συμβούν και που όπου να 'ναι καταφθάνουν, αφηγείται με λεπτομέρεια τα μελλούμενα, και θέτοντας την έφοδο των δεινών σχεδόν μπροστά στα μάτια τους, δίνει ένα θρήνο σε αυτούς που πλήττονται, και σαν να διδάσκει ένα γοερό μέλος σε όσους έχουν λάβει την εντολή να οδύρονται, τους πείθει λοιπόν να λένε εκείνο: Ότι έθνος ήλθε στη γη μου, ισχυρό και αναρίθμητο, και όσον αφορά την αιχμή των δοντιών του, ελάχιστα υστερεί από τα λιοντάρια και τα μικρά τους.

Ο ουρανός του ουρανού ανήκει στον Κύριο, τη δε γη την έδωσε στους υιούς των ανθρώπων. Δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι κατεβαίνουν στον άδη. Αλλά εμείς οι ζωντανοί θα ευλογήσουμε τον Κύριο από τώρα και έως τον αιώνα.

«Θα ψάλω»: Διότι ο ζωντανός άνθρωπος δοξολογεί τον Θεό· διότι δεν θα σε δοξολογήσουν, [λέει,] αυτοί που βρίσκονται στον άδη, αλλά εμείς οι ζωντανοί θα ευλογήσουμε τον Θεό (τον Κύριο). «Θα ψάλω»: Διότι μετά τον θάνατο παύει η ψαλμωδία, καθώς κλείνει το στόμα του ανθρώπου. «Ας γίνει ευάρεστη»: Διότι ο Θεός ευαρεστείται με τη συνομιλία των αγίων. «Εγώ δε»: Ο προφήτης μιλάει για εκείνα που προανήγγειλε· [διότι χαίρεται,] επειδή ολοκληρώθηκαν. «Είθε να εκλείψουν»: Οι δαίμονες από τη γη, εφόσον ενδήμησε ο Χριστός. Εννοεί όμως και να εκλείψουν οι αμαρτωλοί άνθρωποι από τη γη των πιστών, που είναι ο παράδεισος. «Και οι άνομοι»: Όποιο είναι το θεμέλιο του ψαλμού, τέτοια είναι και η επιστέγασή του. Διότι παντού ο πιστός άνθρωπος πάντοτε προτρέπει την ψυχή του σε ευχαριστία.

«προσθείη»: Ας προσθέσει σε όσους φοβούνται τον Κύριο και στη γενεά τους· διότι η γενεά των ευθέων θα ευλογηθεί. «εὐλογημένοι»: Ονομάζει έτσι τους αγίους, όσους υποτάχθηκαν στον φόβο του Θεού· διότι αυτοί πραγματικά ευλογούνται από τον Θεό. «ὁ οὐρανός»: Ο ουρανός και οι δυνάμεις μέσα σε αυτόν διακονούν τον Κύριο, ως λειτουργικά πνεύματα. «τὴν δὲ γῆν»: Ώστε και αυτή η γη να βρεθεί να λειτουργεί για τον Θεό κατά το πρότυπο των ουρανών και να μην υστερεί σε λειτουργία. «οὐχ οἱ νεκροί»: Διότι ούτε μετά θάνατον μπορούν οι νεκροί να ευλογούν τον Θεό, εκτός αν εννοεί ως αληθινό <θαυμαστό> αυτούς που έχουν νεκρωθεί από την αμαρτία. «οὐδὲ πάντες»: Όσοι εξαιτίας της ασέβειας παραπέμφθηκαν στον άδη, όλοι αυτοί στερήθηκαν τη δόξα του Θεού· διότι όλοι οι πιστοί και δίκαιοι, ακόμη και αν έχουν πεθάνει, ζουν [και δοξάζουν τον Θεό]. «ἀλλ’ ἡμεῖς»: Όσοι ζουν με τη δικαιοσύνη, και αυτοί είναι όλοι οι άγιοι. «ἀπὸ τοῦ νῦν»: Δηλαδή και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα όλοι οι άγιοι δεν παύουν να ευλογούν τον Θεό.

«Αλλ’ εμείς οι ζώντες θα ευλογήσουμε τον Κύριο από τώρα και έως τον αιώνα». Νεκρούς δεν ονομάζει αυτούς που έχουν πεθάνει, αλλά αυτούς που πέθαναν μέσα στην ασέβεια, ή αυτούς που κατασάπηκαν μέσα στα αμαρτήματα. Διότι και ο Αβραάμ είχε πεθάνει, και ο Ισαάκ και ο Ιακώβ, αλλά ωστόσο ζούσαν με τέτοιον τρόπο, ώστε οι ζώντες να τελούν τη μνήμη τους. Ο Μωυσής λοιπόν, προσευχόμενος υπέρ του λαού τον οποίο καθοδηγούσε, μέσω αυτών εκλιπαρεί τον Θεό, προβάλλοντάς τους κατά την ικεσία του. Και οι τρεις παίδες χάρη σε αυτούς ζητούν να σωθούν· γι’ αυτό και λένε: «Μην απομακρύνεις το έλεός σου από εμάς, για χάρη του Αβραάμ του αγαπημένου σου, και για χάρη του Ισαάκ του δούλου σου, και του Ισραήλ του αγίου σου». Εάν λοιπόν είχαν τόση ισχύ, πώς ήταν νεκροί;

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή είναι υιοί, με όσα πράττουν τιμούν τον Πατέρα, και όντας οι ίδιοι ζωντανοί κηρύττουν ζωντανό τον Θεό από τον οποίο γεννήθηκαν, και επιβεβαιώνοντας την ανέκφραστη γέννηση, μέσω της οποίας γεννήθηκαν από εκείνον, με τη «νέα ζωή» στην οποία, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, «πορεύονται», δοξάζουν τον εν ουρανοίς Πατέρα· έτσι άρρητα και φιλάνθρωπα γεννιούνται. Και όπως φαίνεται, για τον λόγο αυτόν «ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών αλλά ζωντανών», διότι σε αυτούς βρίσκει τη δική του δόξα· γι' αυτό και έλεγε προς τους πονηρούς: «Αν εγώ είμαι Θεός, πού είναι η δόξα μου;» Αυτό ακριβώς δηλώνει και ο Δαβίδ όταν λέει: «Δεν θα σε δοξάσουν οι νεκροί, Κύριε, αλλά εμείς οι ζωντανοί».

Πρέπει, λοιπόν, εκείνος που απαρνήθηκε αυτόν τον κόσμο να πιστέψει σταθερά ότι οφείλει από τώρα να μεταβεί με το φρόνημα, μέσω του Πνεύματος, σε έναν άλλο αιώνα, και εκεί να πολιτεύεται, να τρυφά και να απολαμβάνει πνευματικά αγαθά, και ο έσω άνθρωπος να γεννηθεί από το Πνεύμα, καθώς είπε ο Κύριος: «εκείνος που πιστεύει σε εμένα έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή»· επειδή υπάρχει άλλος θάνατος πέρα από τον φαινόμενο, και άλλη ζωή πέρα από τη φαινόμενη. Διότι λέγει η Γραφή ότι «εκείνη που ζει με σπατάλη, αν και ζει, έχει πεθάνει», και: «αφήστε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς»· και ότι «δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, αλλά εμείς οι ζώντες θα σε ευλογήσουμε».