Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 113:7

Από το πρόσωπο του Κυρίου συγκλονίστηκε η γη. Το καθένα από αυτά, λέει, συνέβη εξαιτίας του Κυρίου που εμφανίστηκε. Αυτή ήταν η αιτία για τον κλονισμό της γης και τον διαχωρισμό της θάλασσας. Διότι Αυτός, ακόμη και την άγονη πέτρα, που ήταν στερημένη από κάθε ικμάδα και δεν επιδεχόταν ούτε καν λάξευση εξαιτίας της σκληρότητάς της, την κατέκλυσε με την έκχυση των υδάτων, προστάζοντας να αναβλύσουν από εκεί άφθονες πηγές. Τίποτα λοιπόν το παράδοξο, λέει, δεν συνέβη· διότι πρόσταξε ο Δημιουργός, και διαχωρίστηκε το πέλαγος, και η ακρότομος πέτρα ανέβλυσε, και ο ουρανός χορήγησε το μάννα, και οι άνεμοι συγκέντρωσαν την ορτυγομήτρα· και όλα τα άλλα έγιναν με ένα δικό Του νεύμα.

Και γιατί τα λέγω αυτά, λέει, όταν πάρα πολύ εύκολα, εάν το θελήσει ο Θεός, θα μπορούσαν να συνταραχθούν ακόμη και αυτά τα ίδια τα όρη και οι βουνοί θα μετακινηθούν και σύμπασα η γη μαζί με τους κατοίκους της θα συσταλεί, δηλαδή θα μεταβεί στο μη ον και θα γίνει πάλι σαν να μην υπάρχει; Διότι Εκείνος που τα δημιούργησε στην αρχή, ασφαλώς και θα τα εξαφανίσει πάρα πολύ εύκολα, και τα μεγάλα δεν αποτελούν απολύτως κανένα εμπόδιο για Αυτόν. Φαίνεται δε ότι και ο μακάριος Δαβίδ έχει σκεφθεί και έχει πει πράγματα σύμφωνα με τα προκείμενα: «Τι σου συμβαίνει, θάλασσα, που έφυγες; Και σε σένα, Ιορδάνη, που στράφηκες προς τα πίσω; Τα όρη, γιατί σκιρτήσατε σαν κριάρια, και οι βουνοί σαν τα αρνιά των προβάτων; Από το πρόσωπο του Κυρίου σαλεύτηκε η γη». Διότι, όπως ήδη προείπε: «Μέσα σε σεισμό είναι η οδός Του». Το ότι δε σύμπασα η γη δεν είναι τίποτα, και ότι τα όσα υπάρχουν σε αυτήν θα θεωρούνταν εντελώς ανάξια λόγου, εάν κάποιος επέλεγε να τα αναμετρήσει με τη θεία και ανέκφραστη δόξα, το επιμαρτυρεί και ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Εάν όλα τα έθνη θεωρήθηκαν σαν σταγόνα από κάδο, και σαν κλίση ζυγαριάς, και θα λογαριαστούν σαν σταγόνα σιέλου· ο δε Λίβανος δεν είναι αρκετός για καύση, και όλα τα τετράποδα δεν είναι αρκετά για ολοκαύτωμα, και όλα τα έθνη είναι σαν το τίποτα, και λογαριάστηκαν ως τίποτα· με ποιον παρομοιάσατε τον Κύριο, και με ποιο ομοίωμα Τον συγκρίνατε;». Φαίνεται όμως πάλι σε κάποιους άλλους ορθό, να θεωρηθεί ότι τα λόγια αυτά ειπώθηκαν εμμέσως και για την ίδια τη Νινευή.

Η θάλασσα είδε και έφυγε, ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω· τα όρη σκίρτησαν σαν κριάρια, και οι βουνοί σαν αρνιά προβάτων. Τι σου συνέβη, θάλασσα, και έφυγες, και σε σένα, Ιορδάνη, και στράφηκες προς τα πίσω; Τα όρη, γιατί σκιρτήσατε σαν κριάρια, και οι βουνοί, σαν αρνιά προβάτων; Από το πρόσωπο του Κυρίου σείστηκε η γη, από το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ, αυτού που μετέτρεψε την πέτρα σε λίμνες υδάτων, και τον απόκρημνο βράχο σε πηγές υδάτων. Μου φαίνεται ότι πάλι από εδώ ο λόγος διατυπώνει την προφητεία για την κλήση όλων των εθνών. Διότι στο παρελθόν, λέει, κατά την πορεία της εξόδου από την Αίγυπτο, μόνη η Ιουδαία έγινε αγιαστήριο του Θεού, και μόνος ο Ισραήλ βρισκόταν υπό την εξουσία Του.

Ισραήλ: Διότι ο νοητός Ισραήλ, που είναι ο Χριστός· διότι αυτός ανέθεσε στην Ιουδαία δική του εξουσία. Η θάλασσα: Όταν στο πρόσωπο του λαού των Εβραίων είδε τα μυστήρια του νέου λαού· διότι η ράβδος με την οποία χτυπήθηκε ήταν τύπος του σταυρού. Ο Ιορδάνης: Όταν ο λαός διέβαινε τον Ιορδάνη, φοβήθηκε· διότι προέβλεπε Εκείνον που επρόκειτο να βαπτιστεί στον Ιορδάνη. Τα όρη: Σκιρτούσαν τα όρη, προβλέποντας τη δόξα του Γολγοθά. Και οι βουνοί: Συγχαίροντας το βουνό της Αναλήψεως σκίρτησαν, δηλαδή σείστηκαν. Τι συνέβη: Είδα, λέει [στον Ισραήλ], τον Χριστό που επρόκειτο να βαδίσει πάνω στα νώτα μου, και φοβήθηκα. Και εσύ: Διότι είδα τον Ισραήλ να περνάει και μέσω αυτού γνώρισα Εκείνον που επρόκειτο να βαπτιστεί μέσα μου, και φοβήθηκα. Τα όρη: Γνωρίσαμε, λέει, τη χαρά (χάρη) που επρόκειτο να λάβει χώρα στο όρος του Γολγοθά και αγαλλιάσαμε, διότι μέσω αυτού ευλογήθηκαν και <όλα> τα όρη. Και οι βουνοί: Γνωρίσαμε, λέει, τη χαρά (χάρη) και είδαμε πώς ο άνθρωπος (Χριστός) ανέρχεται από το βουνό της Αναλήψεως στον ουρανό, και από τη χαρά σκίρτησαμε σαν αρνιά. Από προσώπου: Όταν ο Χριστός κρεμόταν στον σταυρό. — Του Χριστού: Διότι ο Ιακώβ είναι ο δούλος μου, τον οποίο εξέλεξα. Εκείνου που μετέτρεψε: Τότε για τον λαό την απότομη πέτρα, ενώ τώρα εννοεί την πλευρά του Χριστού· διότι η πέτρα ήταν ο Χριστός· από αυτήν βγήκε ο ποταμός που κατέκλυσε τους [νοητούς] γίγαντες.

Αλλά βέβαια και ο Ιωάννης, αφού κήρυξε μετάνοια, επισύναψε στη μετάνοια το βάπτισμα. «Τα όρη σκίρτησαν σαν κριοί.» Διότι όλοι οι προφήτες χαίρονται βλέποντας την επιστροφή αυτού που εξομολογείται· από αυτούς άλλοι ονομάζονται όρη και κριοί, επειδή μετείχαν σε μεγαλύτερη χάρη· ενώ άλλοι ονομάζονται βουνοί και αρνία, επειδή μετείχαν σε μικρότερη μεν, αλλά συγγενική χάρη προς τους μεγάλους. «Τι σου συμβαίνει, θάλασσα, που έφυγες;» Ο Προφήτης θαυμάζει, προθεωρώντας με το Πνεύμα τα μυστήρια που συνέβησαν πάνω στον σταυρό, βλέποντας αφενός τους προφήτες να χαίρονται και να σκιρτούν, οι οποίοι πρωτύτερα πενθούσαν για την ανθρωπότητα και εκπλήρωσαν την προφητεία των θρήνων τους, αφετέρου τον Ιορδάνη να στρέφεται προς τα πίσω, για να χορηγήσει δάκρυα στη μετάνοια. Και γιατί στρέφεται προς τα πίσω; Επειδή αυτός που αμάρτησε τρέχει προς τα πίσω, εγκαταλείποντας τον μπροστινό δρόμο. «Από το πρόσωπο του Κυρίου σαλεύτηκε η γη.» Εδώ πάλι, με τον σάλο εννοεί την έκπληξη, και με το θαύμα την έκσταση, ώστε να δείξει το μέγεθος των όσων έχουν γίνει. Έπειτα, δείχνοντας πόση είναι η αρετή ενός άνδρα, από τον δούλο, εννοώ τον Ιακώβ, ονόμασε τον Δεσπότη. Σε λίμνες και σε πηγές υδάτων μετέβαλε τον εαυτό Του ο Χριστός· διότι, ανοίγοντας με τη λόγχη την πλευρά Του, έβγαλε από τον εαυτό Του τις λίμνες του βαπτίσματος, καθώς και τις πηγές του μυστηρίου· επειδή έρρευσε νερό και αίμα, το ένα ως σύμβολο του μυστηρίου, το άλλο ως χαρακτηριστικό γνώρισμα του βαπτίσματος. «

Αποκαθίσταται, λοιπόν, η θνητή φύση στο αρχαίο της σχήμα. Και κανένας δεν φαίνεται να διαχώρισε τον Ιορδάνη χωρίς κάποιο σύμβολο. Ο Ιησούς του Ναυή τον διαχώρισε κρατώντας την κιβωτό. Ο Ηλίας κρατώντας τη μηλωτή. Ο Ελισσαίος τον διαχώρισε κρατώντας πάλι τη μηλωτή του διδασκάλου του. Διότι, επειδή η θνητή φύση δεν επαρκούσε από μόνη της για να σταματήσει το ρεύμα του ποταμού, εισέρχεται πρώτος ο Ιησούς, φέροντας αφενός το όνομα του Δεσπότη, και φέρνοντας μαζί του την κιβωτό, το σύμβολο του δεσποτικού σώματος. Και φαίνεται ότι ο Ιορδάνης ούτε τον Ιησού τίμησε, εκείνον τον απλό άνθρωπο, εννοώ τον γιο του Ναυή, ούτε τους Ιουδαίους σεβάστηκε, ούτε προς τους ιερείς έδειξε συστολή. Και για να αποδειχθεί ότι δεν υποχωρεί στο πλήθος του λαού, αλλά ότι σέβεται την κιβωτό, λέει ο Ιησούς: «Ιδού, η κιβωτός του Κυρίου όλης της γης διαβαίνει τον Ιορδάνη. Και θα συμβεί, όταν εισέλθουν τα πόδια των ιερέων που βαστάζουν την κιβωτό, ο Ιορδάνης να στερέψει», όχι επειδή θα σεβαστεί τους ιερείς, αλλά την κιβωτό. Και από πού συνάγεται αυτό, άκου. Τον ερωτά ο Δαβίδ λέγοντας: «Τι σου συμβαίνει, θάλασσα, και έφυγες; Και συ, Ιορδάνη, γιατί στράφηκες προς τα πίσω;». Σε αυτά απαντά η δημιουργία λέγοντας: «Από το πρόσωπο του Κυρίου σείστηκε η γη». Και πρόσωπο του Κυρίου ήταν το σχήμα της κιβωτού. Διότι ό,τι ήταν η κιβωτός για τον Νόμο και τις πλάκες και τη στάμνα και τη ράβδο, αυτό ακριβώς ήταν η δεσποτική σάρκα για την ακατάληπτη θεότητα, καθώς έφερε μέσα της τη θεότητα σαν σε άλλη κιβωτό.

Μήπως υπάρχει ανάγκη από όπλα; Μήπως υπάρχει ανάγκη από ρομφαία; Αρκεί μόνο, λέει, η έγερσή Του. Αλλά και αυτό πάλι είναι ανθρωποπαθές· γι' αυτό σε πολλά σημεία λέει: «Εκείνος που επιβλέπει τη γη και την κάνει να τρέμει». Και πάλι: «Από το πρόσωπό Του σείστηκε η γη». Αλλά και αυτό είναι ανθρωποπαθές. Άκουσε το πιο υψηλό: «Όλα όσα θέλησε, τα έκανε»· διότι Του αρκεί μόνο να θελήσει.

γʹ. Διότι, σαν να είχε συμβεί κάτι πρωτοφανές και όχι κάτι που προέκυψε κατά φυσική ακολουθία, διατυπώνει την ερώτηση και προσθέτει την απάντηση. Και ποια ήταν αυτή; «Από προσώπου Κυρίου εσαλεύθη η γη, από προσώπου του Θεού του Ιακώβ». Εδώ πάλι, ως σάλο εννοεί την έκπληξη, το θαύμα, την έκσταση, ώστε να καταδείξει το μέγεθος των όσων συνέβησαν.

Είδε τον τύπο του σταυρού και τη δύναμη του Θεού και υποχώρησε, αφού χωρίστηκε από τη μία και από την άλλη πλευρά, ανοίγοντας δρόμο ξηράς για τη διάβαση του λαού του Θεού. «Ο Ιορδάνης στράφηκε προς τα πίσω». Είδε και αυτός την κιβωτό της διαθήκης και τα σκεύη του μαρτυρίου και, νιώθοντας δέος σύμφωνα με τον νόμο της φύσης, αναχαίτισε το ρεύμα του προς τα πίσω, μέχρις ότου ο λαός του Θεού διήλθε μέσα από ξηρά μαζί με τον καθοδηγητή του λαού, τον Ιησού του Ναυή. «Τα όρη σκίρτησαν σαν κριάρια και οι βουνοί σαν τα αρνιά των προβάτων». Διότι, όταν ο Θεός θαυματουργεί επεμβαίνοντας στον νόμο της φύσης, ακόμη και η άψυχη κτίση αγάλλεται και σκιρτά. Έπειτα, με μορφή ερωτήσεως προς τη θάλασσα, τον Ιορδάνη, τα όρη και τους βουνούς, αφού ρωτά ο προφήτης, παραθέτει τις απαντήσεις σαν από το δικό τους πρόσωπο. «Από το πρόσωπο του Κυρίου», λέει, «σαλεύτηκε η γη, από το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ, ο οποίος μετέτρεψε την πέτρα σε λίμνες υδάτων και τον απότομο βράχο σε πηγές υδάτων». Αιτία, λέει, του δικού σας διαχωρισμού, δηλαδή της θάλασσας και του ποταμού, και των σκιρτημάτων των ορέων, είναι ο Θεός που θαυματούργησε αυτά που ειπώθηκαν, και που σάλευσε τη γη κατά την παράδοση του νόμου, και που μετέτρεψε την πέτρα σε πηγές υδάτων, και έτσι μας παραθέτει. «Όχι σε εμάς, Κύριε, όχι σε εμάς, αλλά στο όνομά σου δώσε δόξα», θαυματουργώντας για εμάς, «για το έλεός σου και την αλήθειά σου».

Αναγγέλλει δε τον πρώτο σεισμό ο θεσπέσιος Δαβίδ με τούτα τα λόγια: «Από το πρόσωπο του Κυρίου σαλεύτηκε η γη, από το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ»· διότι προσθέτει: «Τα είδωλα των εθνών είναι ασήμι και χρυσάφι, έργα ανθρώπινων χεριών». Και τον δεύτερο τον αναγγέλλει λέγοντας: «Προσφέρετε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, και εισέλθετε στις αυλές του», αλλά όχι στην ιουδαϊκή και μοναδική αυλή· διότι αμέσως συνάπτει: «Ας σαλευτεί από το πρόσωπό του όλη η γη· πείτε στα έθνη ότι ο Κύριος εβασίλευσε». Και πάλι: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, ας ευφρανθούν πολλά νησιά». Έπειτα: «Έλαμψαν οι αστραπές σου στην οικουμένη· είδε και σαλεύτηκε η γη». Και υπάρχουν πολλά τέτοια χωρία σε αυτόν. Και ο Ησαΐας λέει: «Όταν εγερθεί για να συντρίψει τη γη». Ο δε θεσπέσιος Παύλος καταγράφει ταυτόχρονα και τον δεύτερο και τον τρίτο σεισμό, όταν αναφωνεί τα λόγια του προφήτη Αγγαίου: «Του οποίου η φωνή σάλευσε τότε τη γη· τώρα όμως "ακόμη μία φορά εγώ θα σείσω όχι μόνο τη γη, αλλά και τον ουρανό"». Τα ίδια παρουσιάζει να γράφει και ο θεολόγος Γρηγόριος.