Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 115:5

Τις ευχές μου στον Κύριο θα αποδώσω. Με τη λέξη «ευχές» εννοεί τις υποσχέσεις. Και τι υποσχέθηκε, παρά ότι, λαμβάνοντας το ποτήριο του Κυρίου, θα επικαλεστεί το όνομά του; Το οποίο και θα πράξω, λέγει, όταν θα βρεθώ στις θείες αυλές· δηλαδή στην Εκκλησία του Χριστού ή στην επουράνια Ιερουσαλήμ.

Τον εαυτό μου λοιπόν, λέγει, θα προσφέρω ως θυσία και προσφορά στον Κύριο, επειδή θεωρώ τα πάντα κατώτερα από την αξία Εκείνου που με ευεργέτησε. Και αυτές τις υποσχέσεις είμαι έτοιμος να τις εκπληρώσω με μάρτυρα όλο τον λαό. Διότι τις ευχές μου θα αποδώσω ενώπιον όλου του λαού Του. Έπειτα, ακολουθεί προτροπή προς τους ακροατές, ώστε να μην πτοηθούν από τον θάνατο.

Και θα ιερουργήσω σε σένα τη θυσία της αινέσεως, που είναι προτιμότερη από μύρια ολοκαυτώματα για σένα, τον απροσδεή και τέλειο Θεό, ο οποίος δεν απαιτείς υλικές θυσίες, στις οποίες πλεονεκτούν οι ευπορότεροι, αλλά την εξομολόγηση από αληθινή διάθεση και καρδιά, στην οποία έχουν εξίσου μερίδιο όλοι όσοι το επιθυμούν. Τις ευχές μου θα αποδώσω στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του. Προσφέροντάς σου δε ως θυσία την αίνεση, δεν θα θυσιάσω κρυφά κάπου και σε απόμερο μέρος, σαν να ντρέπομαι, αποφεύγοντας τις κατακρίσεις των ασεβών· αλλά θα επιτελέσω μια πάνδημη θυσία, λαμβάνοντας όλο τον λαό ως κοινωνό της λατρείας. Ως τόπος δε της θυσίας μας θα οριστεί το κέντρο και τα πιο επιφανή μέρη της Ιερουσαλήμ. Ακούστε, εσείς που εγκαταλείπετε την Εκκλησία και συναθροίζεστε σε κοινά σπίτια, εσείς τα άθλια αποκόμματα του τιμίου σώματος, ότι πρέπει οι ευχές να αποδίδονται στο μέσον της Ιερουσαλήμ· δηλαδή, της Εκκλησίας του Θεού. Διότι ούτε κατά την παλαιά λατρεία επιτρεπόταν στον καθένα να εγκαθιδρύει δικό του θυσιαστήριο, αλλά ένα είχε οριστεί για όσους προαιρούνταν να προσφέρουν θυσίες. Εσύ όμως ανεγείρεις βωμό απέναντι στο θυσιαστήριο των πατέρων και ανάβεις αλλότριο πυρ πάνω του, χωρίς να συνετίζεσαι ούτε από το παλαιό παράδειγμα, προσελκύοντας ανθρώπους με διεφθαρμένο νου και μολύνοντας τον εαυτό σου μαζί με αυτούς.

Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου ανταπέδωσε; Θα λάβω το ποτήριο της σωτηρίας και θα επικαλεστώ το όνομα του Κυρίου. Τις ευχές μου θα εκπληρώσω στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του· τίμιος είναι ενώπιον του Κυρίου ο θάνατος των οσίων του. Ω Κύριε, εγώ είμαι δούλος σου, εγώ δούλος σου και γιος της δούλης σου. Έσπασες τα δεσμά μου. Αποκαλεί τον εαυτό του γιο της δούλης, εννοώντας την Εκκλησία. Ως δεσμά δε αναφέρει τις αλυσίδες των ίδιων του των αμαρτημάτων, με τις οποίες ήταν σφιχτά δεμένος. Και αφού ελευθερώθηκα από την αμαρτία και έγινα γιος της δούλης σου, της Εκκλησίας, απαλλάχθηκα από τα προηγούμενα αμαρτήματα μέσω της δικής σου χάριτος. Σε σένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως και θα επικαλεστώ το όνομα του Κυρίου.

Θα εκπληρώσω τις ευχές μου στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του, στις αυλές του οίκου του Κυρίου, στο μέσον σου, Ιερουσαλήμ. Αυτό φανερώνει προκοπή για εκείνον που τα λέει αυτά, εννοώ δηλαδή για τον λαό που προέρχεται από τα έθνη. Διότι με το «Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως», εννοεί, θα μεταλάβω το σώμα και το αίμα, και κατά τη μετάληψη αυτών θα επικαλεστώ το όνομά σου, και θα αποδώσω σε εσένα τον Κύριο τις ευχαριστήριες ευχές μέσα στο κέντρο της αληθινής Ιερουσαλήμ, και ενώπιον όλου του λαού, καθώς και τις υποσχέσεις που κάποτε έδωσα.

Αλληλούια: Το αλληλούια σημαίνει «αινούμε τον ζωντανό Θεό» και αποτελεί διδασκαλία του νέου λαού. Επίστευσα: Ο προφήτης λέει: «επίστευσα», για όσα μίλησα, δηλαδή για την παρουσία του Θεού, τα νέα μυστήρια και την κλήση των εθνών. Εγώ δε: Διότι λυπήθηκε ο προφήτης, επειδή όσα προείδε και προφήτευσε, δεν μπόρεσε να τα δει με τα σωματικά του μάτια. Εγώ είπα: Διότι, βρισκόμενος σε έκσταση λόγω του ακατάληπτου του μυστηρίου, δείλιασε, μήπως τυχόν, ως άνθρωπος, μίλησε με ψεύδη. Τι να ανταποδώσω: Διότι, λέει, με αξίωσε να γίνω θεωρός του μυστηρίου, επειδή οι λόγοι μου εκπληρώθηκαν, και επειδή ελέησε τον άνθρωπο. Ποτήριον: Εννοεί το μυστικό ποτήριο, στο οποίο ο οίνος αναμειγνύεται ως αίμα, το οποίο προσέφερε για τη σωτηρία του ανθρώπου (των ανθρώπων). Και το όνομα: Με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος του Χριστού μεταλαμβάνονται τα μυστήρια. Τις ευχές μου: Αυτή είναι η φωνή του προφήτη. Τίμιος: Ο θάνατος των μαρτύρων, οι οποίοι παρέδωσαν τον εαυτό τους για τον Χριστό, και όλων των υπολοίπων αγίων· διότι ο Χριστός τιμά πραγματικά τον θάνατό τους. Ω Κύριε: Ο άνθρωπος (ο Αδάμ) το ανακράζει αυτό προς τον Θεό. Και ο λόγος του εκφράζει οδυρμό. Εγώ δούλος: Δηλαδή, επισκέψου με ως δούλο σου και μην με παραβλέψεις. Διέρρηξες: Τα δεσμά με τα οποία η αμαρτία έδεσε τον άνθρωπο (τους ανθρώπους), τα διέρρηξε η πίστη στο βάπτισμα. Σε σένα θα προσφέρω θυσία: Αναφέρεται στην αναίμακτη θυσία την οποία προσφέρει ο άνθρωπος που έχει σωθεί, δηλαδή τη θυσία των μυστηρίων.

Διότι κατά το παρελθόν υπήρχαν διάφορες θυσίες· υπήρχε δηλαδή η θυσία αινέσεως, η θυσία υπέρ των αμαρτημάτων, καθώς και τα ολοκαυτώματα, η θυσία υπέρ της σωτηρίας, οι ειρηνικές θυσίες και πολλές άλλες. Αυτό λοιπόν που λέει είναι το εξής: Δεν έχω βέβαια κάτι άξιο να καταθέσω, αλλά ό,τι έχω, αυτό προσφέρω. Διότι θα προσφέρω στον Θεό ευχαριστήρια θυσία και θα τον μνημονεύσω υπέρ της σωτηρίας. Τις ευχές μου θα αποδώσω στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του. Εδώ, ως ευχές ονομάζει τις επαγγελίες, τις υποσχέσεις.

Διότι και μέσα σε αυτά τα δεινά κατέφευγε στον Θεό, και καθιστούσε τον εαυτό του οφειλέτη, υποσχόμενος ότι, εάν διέφευγε τα δεινά, θα προσέφερε αυτές τις θυσίες. Επειδή, λοιπόν, τερματίστηκε η συμφορά, λέει: «Τις ευχές μου στον Κύριο θα αποδώσω ενώπιον όλου του λαού του». «Τίμιος ενώπιον του Κυρίου είναι ο θάνατος των οσίων του». Κάποιος άλλος λέει: «Έντιμος».

Είδες πώς είναι η θυσία της αινέσεως; «Τις ευχές μου θα αποδώσω στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του, στις αυλές του οίκου του Κυρίου, στο μέσο σου, Ιερουσαλήμ». Αυτό δε το έκανε, όχι για να κάνει επίδειξη, ούτε αποβλέποντας σε ανθρώπινη δόξα, αλλά για να οδηγήσει τους πάντες στον δικό του ζήλο και επειδή ήθελε να τους καταστήσει κοινωνούς της ευχαριστίας. Αυτό ακριβώς κάνουν όλοι οι άγιοι, οι οποίοι, όταν λάβουν κάποια ευεργεσία, προσκαλούν όχι μόνο τους ανθρώπους, αλλά και σύμπασα την κτίση σε κοινωνία δοξολογίας. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο σπουδαίο για τον Θεό όσο το να είμαστε ευγνώμονες, και όχι μόνο κατά την ευημερία, αλλά και όταν τα πράγματα είναι αντίξοα. Αυτό προπάντων είναι θυσία· αυτό είναι η μεγαλύτερη προσφορά. Έτσι δοξάστηκε ο Ιώβ, έτσι ο Παύλος, έτσι ο Ιακώβ· έτσι αναδείχθηκε ο καθένας από τους δικαίους, επιδεικνύοντας την ευγνωμοσύνη και την ευχαριστία του προς τον Θεό, προπάντων κατά τη δυσκολία των καιρών. Αυτό ακριβώς ας κάνουμε και εμείς, και ας παραμένουμε πάντοτε ευγνώμονες, ώστε να επιτύχουμε και τα αιώνια αγαθά. Τα οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να τα επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αν είσαι καθαρός και αληθινός, θα εισακούσει τη δέησή σου.» «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και εκπλήρωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου.» «Τις ευχές μου θα εκπληρώσω στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του.» «Προσευχηθείτε σε εμένα, και θα σας εισακούσω, και αναζητήστε με με όλη σας την καρδιά, και θα φανερωθώ σε εσάς.» «Κύριε παντοκράτορα, Θεέ του Ισραήλ· ψυχή με στεναγμούς και πνεύμα που βαρυθυμεί έκραξε προς εσένα.

Ψαλμός 115ος Αλληλούια. «Πίστεψα, γι' αυτό και μίλησα· εγώ όμως ταπεινώθηκα πάρα πολύ». Διότι, αν δεν είχα πιστέψει, δεν θα μιλούσα για τη χώρα των ζώντων και των νεκρών. Και ταπεινώθηκα, για να μην υπερηφανευθώ, οικειοποιούμενος πράγματα πάνω από την αξία μου. Γι' αυτό και: «Είπα στην έκστασή μου», δηλαδή στην ύψωσή μου, «κάθε άνθρωπος είναι ψεύτης». Ας μη σε ξεγελάει, λέει, η χάρη της προφητείας και το ύψος της βασιλείας και φρονήσεις υπεροπτικά, διότι «κάθε άνθρωπος είναι ψεύτης». Φανταζόμενος ψευδώς την αθανασία, πεθαίνει μετά από λίγο. Ενώ η ευγνώμων ψυχή, κατανοώντας τις θείες ευεργεσίες και καθιστώντας τον εαυτό της οφειλέτη του Θεού, λέει: «Τι θα ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα μου δώρισε;» Επειδή, λοιπόν, δεν βρίσκω αντάξια αμοιβή, γι' αυτό: «Ποτήριο σωτηρίας θα λάβω», δηλαδή θα αποδεχτώ το ποτήριο του θανάτου, «και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ». Και ήπιε αυτό το ποτήριο ο χορός των προφητών, των αποστόλων και των μαρτύρων, επικαλούμενος το όνομα του Χριστού. Και λέει καθένας από αυτούς, καθώς και καθένας που το προαιρείται: «Τις τάματά μου θα αποδώσω στον Κύριο μπροστά σε όλο τον λαό του». Όχι κρυφά, αλλά με παρρησία μπροστά σε δήμους και τυράννους θα ομολογήσω τον Χριστό, Θεό αληθινό εκ Θεού αληθινού, και σαν νύφη που διαλέγει τον νυμφίο, ως Εκκλησία Του θα αποδεχτώ τον θάνατο, διότι: «Πολύτιμος ενώπιον του Κυρίου είναι ο θάνατος των οσίων του». Διότι σε όσους οι πράξεις είναι τίμιες, και ο θάνατος είναι τίμιος και όσιος.

Αύξησε δε τον φόβο σε εμάς ο θεσπέσιος Μωυσής, ή μάλλον ο Κύριος που συνομιλούσε με τον Μωυσή, απαιτώντας την ίδια εισφορά και από τον πλούσιο και από τον φτωχό· και μην επιτρέποντας ούτε στον πλούσιο, που επιθυμεί να λυτρώσει την ψυχή του, να δώσει περισσότερα λύτρα, ούτε επιτρέποντας στον φτωχό να προσφέρει κάτι λιγότερο από αυτά. «Διότι», λέει, «καθένας που περνάει στην απογραφή, από είκοσι ετών και άνω, θα δώσει την εισφορά στον Κύριο· ο πλούσιος δεν θα προσθέσει, και ο φτωχός δεν θα δώσει λιγότερο από το μισό δίδραχμο, όταν δίνει την εισφορά στον Κύριο, για να γίνει εξιλασμός για τις ψυχές σας». Γι' αυτό και εμείς, αν και τυγχάνει να είμαστε φτωχότεροι και από τους πολύ φτωχούς στους λόγους, θελήσαμε να παραιτηθούμε από την εισφορά των λύτρων που τάξαμε με υποσχέσεις στον Θεό και στους μάρτυρες· αλλά από το να πράξουμε κάτι τέτοιο μάς απέτρεψε ένα άλλο λόγιο, το οποίο κατέγραψε ο Σολομών στον Εκκλησιαστή: «Όταν κάνεις ένα τάμα στον Θεό, μην καθυστερήσεις να το αποδώσεις· διότι δεν υπάρχει ευαρέσκεια στους άφρονες· εσύ λοιπόν, όσα τάξεις, απόδωσέ τα· είναι καλό να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην αποδώσεις». Και ο Δαβίδ, που τον γέννησε, έλεγε στους Ψαλμούς: «Τα τάματά μου στον Κύριο θα αποδώσω», και προτρέποντας τους πάντες να τον μιμηθούν, λέει: «Τάξτε και αποδώστε στον Κύριο τον Θεό σας». Ακολουθώντας τους, και ο προφήτης Ιωνάς ψάλλοντας αναφώνησε: «Όσα έταξα θα τα αποδώσω σε Εσένα, τον Σωτήρα μου τον Κύριο».