Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 115:8

Ω Κύριε, εγώ είμαι δούλος σου και υιός της δούλης σου. Έχοντας θάρρος, λέει ότι είναι δούλος σύμφωνα με τον απόστολο· ως υιό δε της δούλης, εννοεί την προγενέστερη εισαγωγή, αυτήν διά του νόμου. Διέρρηξες τους δεσμούς μου. Και ποιοι είναι οι δεσμοί παρά εκείνοι της αμαρτίας, σύμφωνα με το ρηθέν: «Διότι ο καθένας σφίγγεται με τα σχοινιά των δικών του αμαρτιών»; Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως. Καθώς έχει πλέον φθάσει σε πνευματική προκοπή, από τη μία απορρίπτει τις θυσίες δι' αιμάτων, ενώ από την άλλη υπόσχεται να επιτελεί θυσίες αινέσεως.

Αδελφέ Ανδρέα, είπε ο Κύριος ότι «ο Ηλίας ήδη ήλθε.» Κι εγώ σου λέω ότι ο νοητός σου Λάζαρος ήδη αναστήθηκε και ελευθερώθηκε από τα δεσμά, και εκπληρώθηκε σε αυτόν το: «Διέρρηξες τα δεσμά μου.» Επομένως, και εσύ οφείλεις να προσφέρεις θυσία αινέσεως σε Αυτόν που τον έλυσε, για να μην πέσει πάλι εξαιτίας της ραθυμίας στα πρώτα δεσμά, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρος που λέει: «Ιδού, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον», και τα εξής. Να ευχαριστείς τον Θεό. Διότι Αυτός ενδιαφέρεται για εσένα και σε φροντίζει και τα οικονομεί όλα, εάν και εσύ παραμείνεις πρόθυμος. Να έχεις υγεία και στην ψυχή και στο σώμα, και να προσεύχεσαι για εμένα.

Όπου δε υπάρχει δουλεία, εκεί είναι φανερό ότι υπάρχει και ατιμία. Πρέπει, επομένως, να αποφεύγεται η ζωή στην οποία είναι έμφυτη η ατιμία. Δεν κάνω τίποτα το σπουδαίο, λέει, παραδίδοντας τον εαυτό μου σε εσένα τον Δεσπότη. Διότι, εφόσον είμαι δούλος σου, προσφέρω σε εσένα το δικό σου κτήμα. Εξάλλου, το κτίσμα είναι οπωσδήποτε δούλος του Κτίστη. Ώστε δεν είμαι δούλος μόνο κατά προαίρεση, αλλά και εκ φύσεως. Διότι είμαι υιός της δούλης σου, την οποία ο εχθρός, όταν ήταν νήπιο και εντελώς παιδί, την παρέσυρε και την απομάκρυνε από τη δική σου δουλεία, κάνοντάς την δούλη της αμαρτίας. Αλλά επιστρέφω και ανατρέχω στον αρχικό Δεσπότη, και αναγνωρίζω την παλαιά δουλεία. Διέρρηξες τα δεσμά μου. Επειδή με ελευθέρωσες από τα δεσμά της αμαρτίας, κατεβαίνοντας στον άδη και λύνοντας την ανθρωπότητα που ήταν δέσμια του θανάτου και κρατούνταν στις αναπόδραστες φυλακές του άδη, για τον λόγο αυτόν θα σου προσφέρω θυσία, όχι τετράποδα με διχαλωτές οπλές που μηρυκάζουν, ούτε καθαρά πτηνά, ούτε σεμίδαλι ζυμωμένη με λάδι, ούτε διαφανές λιβάνι, ούτε εκείνο το σύνθετο θυμίαμα (διότι αυτά προσφέρονται σε εσένα τον Δεσπότη από τη γη)· αλλά αυτό που είναι δικό μου προσωπικό κτήμα και γέννημα της δικής μου καρδιάς, τη δοξολογία προς εσένα θα την αναπέμψω από αυτήν, σαν από κάποιο θυσιαστήριο της δικής μου διάνοιας.

Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου ανταπέδωσε; Θα λάβω το ποτήριο της σωτηρίας και θα επικαλεστώ το όνομα του Κυρίου. Τις ευχές μου θα εκπληρώσω στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του· τίμιος είναι ενώπιον του Κυρίου ο θάνατος των οσίων του. Ω Κύριε, εγώ είμαι δούλος σου, εγώ δούλος σου και γιος της δούλης σου. Έσπασες τα δεσμά μου. Αποκαλεί τον εαυτό του γιο της δούλης, εννοώντας την Εκκλησία. Ως δεσμά δε αναφέρει τις αλυσίδες των ίδιων του των αμαρτημάτων, με τις οποίες ήταν σφιχτά δεμένος. Και αφού ελευθερώθηκα από την αμαρτία και έγινα γιος της δούλης σου, της Εκκλησίας, απαλλάχθηκα από τα προηγούμενα αμαρτήματα μέσω της δικής σου χάριτος. Σε σένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως και θα επικαλεστώ το όνομα του Κυρίου.

Θα εκπληρώσω τις ευχές μου στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του, στις αυλές του οίκου του Κυρίου, στο μέσον σου, Ιερουσαλήμ. Αυτό φανερώνει προκοπή για εκείνον που τα λέει αυτά, εννοώ δηλαδή για τον λαό που προέρχεται από τα έθνη. Διότι με το «Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως», εννοεί, θα μεταλάβω το σώμα και το αίμα, και κατά τη μετάληψη αυτών θα επικαλεστώ το όνομά σου, και θα αποδώσω σε εσένα τον Κύριο τις ευχαριστήριες ευχές μέσα στο κέντρο της αληθινής Ιερουσαλήμ, και ενώπιον όλου του λαού, καθώς και τις υποσχέσεις που κάποτε έδωσα.

Αλληλούια: Το αλληλούια σημαίνει «αινούμε τον ζωντανό Θεό» και αποτελεί διδασκαλία του νέου λαού. Επίστευσα: Ο προφήτης λέει: «επίστευσα», για όσα μίλησα, δηλαδή για την παρουσία του Θεού, τα νέα μυστήρια και την κλήση των εθνών. Εγώ δε: Διότι λυπήθηκε ο προφήτης, επειδή όσα προείδε και προφήτευσε, δεν μπόρεσε να τα δει με τα σωματικά του μάτια. Εγώ είπα: Διότι, βρισκόμενος σε έκσταση λόγω του ακατάληπτου του μυστηρίου, δείλιασε, μήπως τυχόν, ως άνθρωπος, μίλησε με ψεύδη. Τι να ανταποδώσω: Διότι, λέει, με αξίωσε να γίνω θεωρός του μυστηρίου, επειδή οι λόγοι μου εκπληρώθηκαν, και επειδή ελέησε τον άνθρωπο. Ποτήριον: Εννοεί το μυστικό ποτήριο, στο οποίο ο οίνος αναμειγνύεται ως αίμα, το οποίο προσέφερε για τη σωτηρία του ανθρώπου (των ανθρώπων). Και το όνομα: Με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος του Χριστού μεταλαμβάνονται τα μυστήρια. Τις ευχές μου: Αυτή είναι η φωνή του προφήτη. Τίμιος: Ο θάνατος των μαρτύρων, οι οποίοι παρέδωσαν τον εαυτό τους για τον Χριστό, και όλων των υπολοίπων αγίων· διότι ο Χριστός τιμά πραγματικά τον θάνατό τους. Ω Κύριε: Ο άνθρωπος (ο Αδάμ) το ανακράζει αυτό προς τον Θεό. Και ο λόγος του εκφράζει οδυρμό. Εγώ δούλος: Δηλαδή, επισκέψου με ως δούλο σου και μην με παραβλέψεις. Διέρρηξες: Τα δεσμά με τα οποία η αμαρτία έδεσε τον άνθρωπο (τους ανθρώπους), τα διέρρηξε η πίστη στο βάπτισμα. Σε σένα θα προσφέρω θυσία: Αναφέρεται στην αναίμακτη θυσία την οποία προσφέρει ο άνθρωπος που έχει σωθεί, δηλαδή τη θυσία των μυστηρίων.

Ψαλμός ΡΙΕ΄. «Ποτήριον σωτηρίου θα λάβω.» Διότι πραγματικά είναι ποτήριον σωτηρίου το να υμνολογεί κανείς τον Θεό, τον Σωτήρα των πάντων. Σε αυτό ευαρεστείται ο Θεός, αυτό είναι το θυμίαμα που δέχεται από εμάς. Όπως άλλωστε ο ίδιος ο Χριστός είπε: Πνεύμα είναι ο Θεός· και εκείνοι που τον προσκυνούν, πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια. «Σε σένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως.» Επειδή ο Χριστός με την έλευσή του κατέπαυσε τις θυσίες των άλογων ζώων, και ο ίδιος, ως Λόγος, εισήγαγε τη λογική θυσία· δικαιολογημένα ο Προφήτης υποσχέθηκε να προσφέρει τη θυσία της αινέσεως, και μάλιστα να την προσφέρει στο όνομα του Κυρίου, δηλαδή εν Χριστώ. Επειδή έτσι εντέλλεται και στους αποστόλους να προσεύχονται: Εάν ζητήσετε κάτι από τον Πατέρα στο όνομά μου, θα σας το δώσει.

Εκείνα που επιτελούνται μέσω της ψυχής, εκείνα μέσω του πνεύματος («Ο Θεός», λέει, «είναι Πνεύμα· και εκείνοι που τον προσκυνούν, πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια»)· όσα δεν έχουν ανάγκη από σώμα, όσα δεν έχουν ανάγκη από όργανα, ούτε από συγκεκριμένους τόπους· και αυτά είναι η επιείκεια, η σωφροσύνη, η ελεημοσύνη, η ανεξικακία, η μακροθυμία, η ταπεινοφροσύνη. Αυτές τις θυσίες θα μπορούσε να δει κανείς να έχουν προτυπωθεί από παλιά και στην Παλαιά Διαθήκη. Διότι λέει ο Δαβίδ: «Προσφέρετε στον Θεό θυσία δικαιοσύνης»· και πάλι: «Θα σου προσφέρω θυσία αινέσεως»· και: «Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει»· και: «Θυσία στον Θεό είναι το συντετριμμένο πνεύμα»· και: «Τι ζητάει ο Κύριος από εσένα, παρά μόνο το να τον υπακούς;». «Ολοκαυτώματα και θυσίες υπέρ αμαρτίας δεν ευαρεστήθηκες. Τότε είπα: Ιδού, έρχομαι, Θεέ, για να πράξω το θέλημά σου»· και πάλι: «Γιατί μου φέρνετε λιβάνι από τη Σαβά;»· και κάποιος άλλος προφήτης: «Απομάκρυνε από εμένα τον ήχο των ωδών σου, και την ψαλμωδία των οργάνων σου δεν θα την ακούσω»· αλλά αντί αυτών: «Έλεος θέλω και όχι θυσία».

Υπάρχει και ένας άλλος δεσμός, εξαιρετικός, τον οποίο φέροντας πάντοτε ο Παύλος έλεγε: «Παύλος, δέσμιος του Ιησού Χριστού». Και πάλι: «Για τον οποίο και είμαι δεμένος με αλυσίδα». «Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως». Δες πώς και πιο πάνω, και πιο κάτω, και παντού θέτει αυτήν την ανταπόδοση προς τον Θεό· πιο πάνω λέγοντας: «Ποτήριον σωτηρίου θα λάβω, και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ»· ενώ εδώ: «Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως», δηλαδή, θα ευχαριστήσω, θα υμνήσω. «Και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ».

Είδες πώς είναι η θυσία της αινέσεως; «Τις ευχές μου θα αποδώσω στον Κύριο ενώπιον όλου του λαού του, στις αυλές του οίκου του Κυρίου, στο μέσο σου, Ιερουσαλήμ». Αυτό δε το έκανε, όχι για να κάνει επίδειξη, ούτε αποβλέποντας σε ανθρώπινη δόξα, αλλά για να οδηγήσει τους πάντες στον δικό του ζήλο και επειδή ήθελε να τους καταστήσει κοινωνούς της ευχαριστίας. Αυτό ακριβώς κάνουν όλοι οι άγιοι, οι οποίοι, όταν λάβουν κάποια ευεργεσία, προσκαλούν όχι μόνο τους ανθρώπους, αλλά και σύμπασα την κτίση σε κοινωνία δοξολογίας. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο σπουδαίο για τον Θεό όσο το να είμαστε ευγνώμονες, και όχι μόνο κατά την ευημερία, αλλά και όταν τα πράγματα είναι αντίξοα. Αυτό προπάντων είναι θυσία· αυτό είναι η μεγαλύτερη προσφορά. Έτσι δοξάστηκε ο Ιώβ, έτσι ο Παύλος, έτσι ο Ιακώβ· έτσι αναδείχθηκε ο καθένας από τους δικαίους, επιδεικνύοντας την ευγνωμοσύνη και την ευχαριστία του προς τον Θεό, προπάντων κατά τη δυσκολία των καιρών. Αυτό ακριβώς ας κάνουμε και εμείς, και ας παραμένουμε πάντοτε ευγνώμονες, ώστε να επιτύχουμε και τα αιώνια αγαθά. Τα οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να τα επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

«Ας είναι το όνομα», κ.τ.λ. «Δεν θα σε αινέσουν οι νεκροί, Κύριε, ούτε όλοι όσοι κατεβαίνουν στον άδη». «Σε εσένα θα προσφέρω θυσία αινέσεως, και στο όνομα του Κυρίου [θα επικαλεστώ]». «Αινείτε τον Κύριο, όλα τα έθνη· επαινέστε τον». «Ιδού λοιπόν, ευλογείτε τον Κύριο, όλοι οι δούλοι του Κυρίου». «Ψάλτε στο όνομά του, διότι είναι καλό. Διότι τον Ιακώβ», κ.τ.λ. «Αινείτε τον Κύριο, διότι ο ψαλμός προς τον Θεό μας είναι αγαθός». «Τίμα τον Κύριο και θα αποκτήσεις ισχύ· και εκτός από αυτόν μη φοβάσαι κανέναν άλλον». «Τον ίδιο τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός θα είναι ο φόβος σου. Και εάν έχεις την πεποίθησή σου σε αυτόν, θα γίνει για εσένα αγιασμός». «Υμνήστε τον Θεό με νέο ύμνο· η εξουσία του δοξάζεται από την άκρη της γης». «Επειδή δεν με θυμήθηκες, ούτε με έβαλες στην καρδιά σου, κι εγώ βλέποντάς σε, σε παραβλέπω». «Υμνείτε τον Κύριο, αναφωνείτε το όνομά του». «Δώστε στον Θεό μας δόξα πριν σκοτεινιάσει, και πριν σκοντάψουν τα πόδια σας σε σκοτεινά βουνά». «Ας είναι το όνομα του Θεού ευλογημένο από τώρα και έως τον αιώνα, διότι δική του είναι η σοφία και η αίνεση». «Πρέπει να προλαβαίνει κανείς τον ήλιο για να προσφέρει ευχαριστία στον Θεό, και κατά την ανατολή του φωτός να προσεύχεται σε αυτόν». «Ο ζωντανός και υγιής θα αινέσει τον Κύριο». «Ευλόγησε τον Κύριο που σε δημιούργησε, και σε μεθάει αφθόνως από τα αγαθά του». «

Αφού σήκωσες πρόθυμα τον σταυρό σου, έτρεξες ακολουθώντας τον Χριστό, και με την κοινωνία των παθημάτων του δοξάστηκες και έλαβες διπλό στεφάνι, Θεοδοσία, αφού και με τα δύο δόθηκες στον Θεό συμφώνως προς το όνομά σου. Αφού έσπασες τα δεσμά των ποδιών μου, επέτρεψες να βαδίζω ελεύθερα, γι' αυτό θα σου προσφέρω θυσία ένθεης αίνεσης, μάρτυρα, και το όνομά σου θα επικαλεστώ πρόθυμα και στο πρόσωπό σου θα ευλογήσω τον Κύριο.

Διότι αυτό έχουμε ακούσει και για τον Μέγα Σισώη: ότι μετά την έλευση εκείνων των πολλών ταγμάτων, «Ιδού», είπε, «ήλθε και ο Χριστός λέγοντας: Φέρτε μου το μεγάλο σκεύος της ερήμου». Και αφού ο όσιος είπε αυτά, εκοιμήθη τιμίως, ως όντως τίμιο εργαστήριο αρετών. «Ω Κύριε, εγώ είμαι δούλος σου και υιός της δούλης σου» και συνεπώς «διέρρηξες τους δεσμούς μου», της τυραννίας του σώματος, ώστε «σε εσένα να προσφέρω θυσία αινέσεως» και, αφού επικαλεστώ το όνομά σου, «να αποδώσω τις ευχές μου προς εσένα, τον Κύριό μου, στις αυλές» της εκκλησίας, «του οίκου του Κυρίου στο μέσον σου, Ιερουσαλήμ», μητέρα των πρωτοτόκων. Διότι έτσι γνωρίζει ο Κύριος να τιμά τον «θάνατο των οσίων του».

Χρειάζεται, λοιπόν, μεγάλη δύναμη —και ποια άλλη παρά δημιουργική— για να αναπλαστεί σε αφθαρσία και αθανασία. Εάν δε, καθώς προοδεύει στην ηλικία, προοδεύει και στην κακία, αυξάνεται βεβαίως μαζί του και η φθορά, και η τυραννία του θανάτου ορμά ισχυρότερη εναντίον του· διότι, ανάλογα με το μέτρο της φθοράς, εισδύει στο βάθος και το κεντρί του θανάτου, δηλαδή η αμαρτία. Εάν, λοιπόν, το νήπιο που ακόμη θηλάζει και είναι άκακο, χρειάζεται δημιουργική δύναμη, δηλαδή θεϊκή, για την απολύτρωση από τη φθορά, ποια και πόση δύναμη θα χρειαστεί αυτός που αυξήθηκε μαζί με την κακία και αύξησε στον εαυτό του τη φθορά; Την οποία ο Δαβίδ ονομάζει δεσμούς και σάκο, ψάλλοντας προς τον Θεό: «Διέρρηξας τους δεσμούς μου, σε εσένα θα θυσιάσω θυσία αινέσεως», δηλαδή ευχαριστίας, και «Διέρρηξας τον σάκο μου και με περιέζωσες με ευφροσύνη, για να σου ψάλλει η δόξα μου και να μην κατανυγώ», δηλαδή το Πνεύμα το Άγιο μέσω εμού, και όχι εγώ ο ίδιος· διότι αυτή είναι η προερχόμενη από τον Θεό ευφροσύνη και η δόξα του Δαβίδ.