Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:10

Και ο θλιβόμενος να μην επικαλείται άλλον βοηθό παρά μόνο τον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος οδηγεί τη θλίψη μας σε μεγάλη ευρυχωρία. Διότι για τους μικρούς πόνους θα λάβουμε μεγάλες ανταμοιβές. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν... Με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κερήθρα, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Διότι ο μεν λαός του Θεού επικαλείτο μόνο τον Θεό, και προφέροντας το όνομά Του απέκρουε τους ορατούς και τους αόρατους εχθρούς· ενώ οι άνθρωποι που τους επιβουλεύονται, έχουν εμπιστοσύνη μόνο στις ανθρώπινες αρχές και εξουσίες. Το δε «όλα τα έθνη» λέγεται καθ' υπερβολήν· διότι όλα τα έθνη περικύκλωναν ολόκληρη την Ιουδαία. Ή μοιάζει με το: «Κάθε πρωί εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης»· δηλαδή τους εμπαθείς λογισμούς που υποκινούνται από τους δαίμονες, καθώς και τους σοφιστικούς λόγους που αυτοί εξαπολύουν.

Όπως διαλύεται ο καπνός, έτσι ας εξαφανιστούν· όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι ας χαθούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού· και πάλι: Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα.

Και πλησιάζοντας κοντά στη θύρα, παρακαλούσε τους ανθρώπους να αναχωρήσουν και να μη φοβούνται· διότι, όπως έλεγε, με αυτόν τον τρόπο οι δαίμονες δημιουργούν φαντασιώσεις εναντίον εκείνων που δειλιάζουν. «Εσείς, λοιπόν, αφού σφραγίσετε τον εαυτό σας με το σημείο του σταυρού, φύγετε με θάρρος, και αυτούς αφήστε τους να παίζουν μόνοι τους». Εκείνοι, λοιπόν, αναχωρούσαν οχυρωμένοι με το σημείο του σταυρού. Ο ίδιος όμως παρέμενε και δεν υφίστατο καμία βλάβη από αυτούς· αλλά ούτε και αποκάμνε αγωνιζόμενος. Διότι η αύξηση των πνευματικών θεωριών που καταύγαζαν τον νου του και η αδυναμία των εχθρών τού παρείχαν μεγάλη ανάπαυση από τους κόπους και τον γέμιζαν με ακόμη μεγαλύτερη προθυμία. Επειδή, πράγματι, τον πλησίαζαν συνεχώς οι γνωστοί του νομίζοντας ότι θα τον βρουν νεκρό, και τον άκουγαν να ψάλλει: «Ἀναστήτω ὁ Θεὸς καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ, καὶ φυγέτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οἱ μισοῦντες αὐτόν. Ὡς ἐκλείπει καπνός, ἐκλειπέτωσαν· ὡς τήκεται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρός, οὕτως ἀπολοῦνται οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ». Και πάλι: «Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς». Περίπου είκοσι χρόνια, λοιπόν, διήνυσε ασκούμενος με αυτόν τον τρόπο απομονωμένος, χωρίς ούτε να βγαίνει έξω ούτε να τον βλέπουν συχνά. Έπειτα από αυτά, επειδή πολλοί ποθούσαν και ήθελαν να μιμηθούν με ζήλο την άσκησή του, και καθώς ήρθαν άλλοι γνωστοί του, οι οποίοι γκρέμισαν με τη βία τη θύρα και την αφαίρεσαν, βγήκε έξω ο Αντώνιος σαν από κάποιο άδυτο, μυσταγωγημένος και θεοφορούμενος.

Να μην ανθρωπαρεσκείς καθόλου και θα λάβεις τη χάρη του Θεού. Διότι οι τέτοιοι είναι ξένοι προς τον Θεό και Πνεύμα Θεού δεν υπάρχει σε αυτούς. Να έχεις το Πνεύμα του Θεού και θα σε διδάσκει τα πάντα ορθά, διότι χωρίς αυτό δεν μπορείς να κατορθώσεις τίποτα. Φύλαξε δε τον εαυτό σου από ταραχή και οργή. Και να μη φοβηθείς κανέναν, αλλά να θυμάσαι πάντοτε αυτόν τον λόγο: «Ο Κύριος είναι βοηθός μου και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος». Και πάλι: «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και στο όνομα του Κυρίου τα συνέτριψα», και τα εξής. Εάν δε συμβεί κάποιος να ταραχθεί εναντίον σου, με ταπείνωση, αγάπη και σύνεση να του απαντήσεις την αλήθεια, και ο Θεός θα τον καταπραΰνει με τις ευχές των αγίων.

Δεν υπάρχει τόπος κρυμμένος από τους οφθαλμούς του Θεού, αγαπητέ, δεν υπάρχει σκοτάδι στους οφθαλμούς του Κυρίου, αδελφέ. Ας μην σε εξαπατά, λοιπόν, ο αντίπαλος· διότι στέκεσαι κοντά στα πόδια του Θεού. Μην καταφρονείς· διότι είναι γραμμένο: ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου. Μην χαλαρώνεις, λοιπόν, στον λογισμό σου, αλλά δείχνε ανδρεία, διότι ο βοηθός είναι κοντά. Άκου τον Προφήτη που λέει: όλα τα έθνη με περικύκλωσαν και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Κυκλώνοντας με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κηρήθρα, και άναψαν σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, αλλά ο Κύριος με στήριξε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε για μένα σωτηρία.

Και πάλι μετά από λίγες ημέρες, καθώς ο μακάριος προσευχόταν τη νύχτα, ο Σατανάς, κρατώντας μια αξίνα, άρχισε να καταστρέφει το κελί του και, δίνοντας την εντύπωση ότι το τρύπησε, φώναξε με δυνατή φωνή, λέγοντας: βιαστείτε, φίλοι μου, βιαστείτε, μπείτε γρήγορα και πνίξτε τον. Ο μακάριος όμως του είπε: «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και στο όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα». Αμέσως τότε έγινε άφαντος, και το κελί έμεινε ανέπαφο. Και πάλι μετά από λίγες ημέρες, ενώ έψαλλε τα μεσάνυχτα, βλέπει την ψάθα του, πάνω στην οποία στεκόταν και έψαλλε, να καίγεται από σφοδρότατη φλόγα.

Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε βγάζοντάς με σε ευρυχωρία. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω την πτώση των εχθρών μου. Είναι καλύτερο να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο, παρά να εμπιστεύεται άνθρωπο· είναι καλύτερο να ελπίζει κανείς στον Κύριο, παρά να ελπίζει σε άρχοντες. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν από παντού, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν τη φωτιά μέσα στα αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, και ο Κύριος με συγκράτησε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε η σωτηρία μου.

Ψαλμός ΡΙΖ'. «Εξομολογείσθε στον Κύριο διότι είναι αγαθός.» Συνεχώς ψάλλει την εξομολόγηση ο Δαβίδ, γνωρίζοντας ότι αυτό αποτελεί τη μέγιστη βοήθεια για τους αμαρτωλούς και φάρμακο για τα τραύματα της ψυχής. «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν.» Και πώς είναι δυνατόν τον έναν να τον περικυκλώνουν όλα τα έθνη; Αλλά αποκάλεσε «όλα τα έθνη» τους διάφορους τρόπους ζωής των ανθρώπων, επειδή υπάρχουν διάφοροι τρόποι ζωής στα έθνη, εξαιτίας των οποίων άλλωστε και διαχωρίζονται μεταξύ τους. Τον δίκαιο, λοιπόν, τον περικυκλώνουν και οι πονηροί, και οι φιλάργυροι, και οι φθονεροί, και οι υπερήφανοι, και οι υποκριτές, θεωρώντας τον κοινό εχθρό εξαιτίας του ελέγχου που προέρχεται από την ενάρετη ζωή του. Όμως αυτός αμύνεται απέναντι σε αυτό το πλήθος με το όνομα του Θεού. Το όνομά Του δε είναι Χριστός, το οποίο αρκεί για την άμυνα ενάντια σε κάθε επιβουλή. Διότι αυτό γίνεται όπλο και ασπίδα και φρούριο σε εκείνον που το φέρει. «Σπρώχτηκα και ανατράπηκα, για να πέσω.» Μας ωθούν προς την αμαρτία όσοι από τους λογισμούς ρέπουν προς τις ηδονές, και, αφού μας ανατρέψουν από τη σταθερή στάση εντός του νόμου, μας καθιστούν ευάλωτους στο να καταβληθούμε από τους δαίμονες. Αλλά εάν είμαστε πνευματικά νηφάλιοι, θα έχουμε τον Θεό ως βοηθό, διότι Αυτός δύναται και την ψυχή μας να στηρίξει, και να εκδιώξει αυτούς που θέλουν να μας καταβάλουν. «Φωνή αγαλλιάσεως και σωτηρίας.» Διότι όταν ο Θεός κατορθώσει τα πάντα, εκείνοι που απολαμβάνουν τη νίκη χαίρονται, σκιρτούν, νιώθοντας διπλή ευφροσύνη, και για το ότι διασώθηκαν, και για το ότι σώθηκαν μέσω του Θεού.

Όταν τα πράγματα περιέλθουν σε αδιέξοδο, τότε προπάντων να ελπίζεις. Διότι τότε κυρίως επιδεικνύει ο Θεός τη δύναμή Του, όχι από την αρχή, αλλά όταν πια έχει εξαντληθεί κάθε ανθρώπινη ελπίδα. Διότι αυτός είναι ο καιρός της βοήθειας του Θεού. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ούτε τους παίδες τους διέσωσε εξαρχής, αλλά μετά την κάμινο· ούτε τον Δανιήλ πριν πέσει στον λάκκο, αλλά μετά από επτά ημέρες. Μην προσηλώνεσαι λοιπόν στη φύση των πραγμάτων που οδηγούν στην απελπισία, αλλά στη δύναμη του Θεού, η οποία οδηγεί τις απελπιστικές καταστάσεις σε αγαθές ελπίδες. Αυτό ακριβώς καταδεικνύει και ο Ψαλμωδός, και θέλοντας να παραστήσει το ανεξάντλητο της δύναμης του Θεού, ότι δηλαδή έχει τη δυνατότητα να ανασύρει ακόμη και αυτούς που έχουν πέσει μέσα στα ίδια τα δεινά και έχουν καταποντιστεί, και όχι μόνο να τους προστατεύσει από την αρχή, άκουσε τι πρόσθεσε: «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν». Είδες τον αναπόφευκτο κίνδυνο; Διότι η μάχη δεν διεξαγόταν εκ παρατάξεως, ούτε στέκονταν ευθέως απέναντί του, αλλά είχε εγκλωβιστεί στο κέντρο, και είχε τυλιχθεί σαν σε κάποιο δίχτυ, και βρισκόταν παγιδευμένος, όχι από έναν, δύο ή τρεις, αλλά από όλα ανεξαιρέτως τα έθνη· κι όμως, όλα αυτά τα δεσμά διαρρηγνύονταν χάρη στην ελπίδα προς τον Θεό. «Και με το όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα. Με περικύκλωσαν από παντού, και με το όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα».

Γι' αυτά οι δαίμονες έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του και τον θορυβούσαν με πολλές φαντασίες, σείοντας φαινομενικά τη γη και περικυκλώνοντάς τον με μεγάλη ταραχή. Εκείνος, λοιπόν, κατανοούσε καλά αυτές τις μεθοδείες των πονηρών πνευμάτων· αυτοί του εμφανίζονταν ακόμη και σαν γυμνές γυναίκες, αλλά δεν κλόνισαν τον πύργο της εν Χριστώ στάσεώς του. Διότι έψαλλε εκείνο το δαβιτικό μέλος: «Με περικύκλωσαν από παντού, έλεγε, και με το όνομα του Κυρίου τους απώθησα». Έκτοτε, λοιπόν, υποδεχόταν όλους όσους κατέφθαναν σε αυτόν, και διδάσκοντάς τους ορθά τον σωτήριο λόγο, τους έκανε να καρποφορούν σύμφωνα με τα λόγια του Ευαγγελίου, τριάντα και εξήντα και εκατό.