Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:11

Και ο θλιβόμενος να μην επικαλείται άλλον βοηθό παρά μόνο τον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος οδηγεί τη θλίψη μας σε μεγάλη ευρυχωρία. Διότι για τους μικρούς πόνους θα λάβουμε μεγάλες ανταμοιβές. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν... Με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κερήθρα, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Διότι ο μεν λαός του Θεού επικαλείτο μόνο τον Θεό, και προφέροντας το όνομά Του απέκρουε τους ορατούς και τους αόρατους εχθρούς· ενώ οι άνθρωποι που τους επιβουλεύονται, έχουν εμπιστοσύνη μόνο στις ανθρώπινες αρχές και εξουσίες. Το δε «όλα τα έθνη» λέγεται καθ' υπερβολήν· διότι όλα τα έθνη περικύκλωναν ολόκληρη την Ιουδαία. Ή μοιάζει με το: «Κάθε πρωί εξόντωνα όλους τους αμαρτωλούς της γης»· δηλαδή τους εμπαθείς λογισμούς που υποκινούνται από τους δαίμονες, καθώς και τους σοφιστικούς λόγους που αυτοί εξαπολύουν.

Όπως διαλύεται ο καπνός, έτσι ας εξαφανιστούν· όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι ας χαθούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού· και πάλι: Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα.

Και πλησιάζοντας κοντά στη θύρα, παρακαλούσε τους ανθρώπους να αναχωρήσουν και να μη φοβούνται· διότι, όπως έλεγε, με αυτόν τον τρόπο οι δαίμονες δημιουργούν φαντασιώσεις εναντίον εκείνων που δειλιάζουν. «Εσείς, λοιπόν, αφού σφραγίσετε τον εαυτό σας με το σημείο του σταυρού, φύγετε με θάρρος, και αυτούς αφήστε τους να παίζουν μόνοι τους». Εκείνοι, λοιπόν, αναχωρούσαν οχυρωμένοι με το σημείο του σταυρού. Ο ίδιος όμως παρέμενε και δεν υφίστατο καμία βλάβη από αυτούς· αλλά ούτε και αποκάμνε αγωνιζόμενος. Διότι η αύξηση των πνευματικών θεωριών που καταύγαζαν τον νου του και η αδυναμία των εχθρών τού παρείχαν μεγάλη ανάπαυση από τους κόπους και τον γέμιζαν με ακόμη μεγαλύτερη προθυμία. Επειδή, πράγματι, τον πλησίαζαν συνεχώς οι γνωστοί του νομίζοντας ότι θα τον βρουν νεκρό, και τον άκουγαν να ψάλλει: «Ἀναστήτω ὁ Θεὸς καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ, καὶ φυγέτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οἱ μισοῦντες αὐτόν. Ὡς ἐκλείπει καπνός, ἐκλειπέτωσαν· ὡς τήκεται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρός, οὕτως ἀπολοῦνται οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ». Και πάλι: «Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς». Περίπου είκοσι χρόνια, λοιπόν, διήνυσε ασκούμενος με αυτόν τον τρόπο απομονωμένος, χωρίς ούτε να βγαίνει έξω ούτε να τον βλέπουν συχνά. Έπειτα από αυτά, επειδή πολλοί ποθούσαν και ήθελαν να μιμηθούν με ζήλο την άσκησή του, και καθώς ήρθαν άλλοι γνωστοί του, οι οποίοι γκρέμισαν με τη βία τη θύρα και την αφαίρεσαν, βγήκε έξω ο Αντώνιος σαν από κάποιο άδυτο, μυσταγωγημένος και θεοφορούμενος.

Να μην ανθρωπαρεσκείς καθόλου και θα λάβεις τη χάρη του Θεού. Διότι οι τέτοιοι είναι ξένοι προς τον Θεό και Πνεύμα Θεού δεν υπάρχει σε αυτούς. Να έχεις το Πνεύμα του Θεού και θα σε διδάσκει τα πάντα ορθά, διότι χωρίς αυτό δεν μπορείς να κατορθώσεις τίποτα. Φύλαξε δε τον εαυτό σου από ταραχή και οργή. Και να μη φοβηθείς κανέναν, αλλά να θυμάσαι πάντοτε αυτόν τον λόγο: «Ο Κύριος είναι βοηθός μου και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος». Και πάλι: «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και στο όνομα του Κυρίου τα συνέτριψα», και τα εξής. Εάν δε συμβεί κάποιος να ταραχθεί εναντίον σου, με ταπείνωση, αγάπη και σύνεση να του απαντήσεις την αλήθεια, και ο Θεός θα τον καταπραΰνει με τις ευχές των αγίων.

Δεν υπάρχει τόπος κρυμμένος από τους οφθαλμούς του Θεού, αγαπητέ, δεν υπάρχει σκοτάδι στους οφθαλμούς του Κυρίου, αδελφέ. Ας μην σε εξαπατά, λοιπόν, ο αντίπαλος· διότι στέκεσαι κοντά στα πόδια του Θεού. Μην καταφρονείς· διότι είναι γραμμένο: ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου. Μην χαλαρώνεις, λοιπόν, στον λογισμό σου, αλλά δείχνε ανδρεία, διότι ο βοηθός είναι κοντά. Άκου τον Προφήτη που λέει: όλα τα έθνη με περικύκλωσαν και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Κυκλώνοντας με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κηρήθρα, και άναψαν σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, αλλά ο Κύριος με στήριξε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε για μένα σωτηρία.

Και πάλι μετά από λίγες ημέρες, καθώς ο μακάριος προσευχόταν τη νύχτα, ο Σατανάς, κρατώντας μια αξίνα, άρχισε να καταστρέφει το κελί του και, δίνοντας την εντύπωση ότι το τρύπησε, φώναξε με δυνατή φωνή, λέγοντας: βιαστείτε, φίλοι μου, βιαστείτε, μπείτε γρήγορα και πνίξτε τον. Ο μακάριος όμως του είπε: «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και στο όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα». Αμέσως τότε έγινε άφαντος, και το κελί έμεινε ανέπαφο. Και πάλι μετά από λίγες ημέρες, ενώ έψαλλε τα μεσάνυχτα, βλέπει την ψάθα του, πάνω στην οποία στεκόταν και έψαλλε, να καίγεται από σφοδρότατη φλόγα.

Και πάλι μετά από ημέρες, καθώς τελούσε την ψαλμωδία, εμφανίζεται ο Εχθρός με φαντασίωση όχλου, και φαινομενικά ρίχνουν στο κελί σχοινιά, και τραβώντας φώναζαν μεταξύ τους, λέγοντας: ρίξτε τον στον λάκκο. Ο μακάριος όμως, αφού τους κοίταξε ολόγυρα, είπε: με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν τη φωτιά στα αγκάθια, και στο όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα. Και ο Σατανάς, βάζοντας τις φωνές, είπε: αλίμονο, αλίμονο, δεν ξέρω τι να σου κάνω. Διότι, ιδού, σε όλα με νίκησες, και αφού περιφρόνησες όλη τη δύναμή μου, με καταπάτησες. Αλλά και πάλι δεν πρόκειται να φύγω από κοντά σου, μέχρις ότου σε νικήσω και σε ταπεινώσω. Ο δε μακάριος του είπε: ανάθεμα σε εσένα και σε όλη τη δύναμή σου, μιαρότατε. Δόξα και προσκύνηση ανήκει στον Δεσπότη μας, στον μόνο άγιο Θεό, ο οποίος σε έκανε να καταπατείσαι από εμάς που τον αγαπούμε. Μάθε, λοιπόν, ταλαίπωρε και εντελώς ανίσχυρε, ότι εμείς δεν φοβόμαστε ούτε εσένα, ούτε τις φαντασιώσεις σου.

Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε βγάζοντάς με σε ευρυχωρία. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω την πτώση των εχθρών μου. Είναι καλύτερο να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο, παρά να εμπιστεύεται άνθρωπο· είναι καλύτερο να ελπίζει κανείς στον Κύριο, παρά να ελπίζει σε άρχοντες. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν από παντού, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν τη φωτιά μέσα στα αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, και ο Κύριος με συγκράτησε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε η σωτηρία μου.

Όταν τα πράγματα περιέλθουν σε αδιέξοδο, τότε προπάντων να ελπίζεις. Διότι τότε κυρίως επιδεικνύει ο Θεός τη δύναμή Του, όχι από την αρχή, αλλά όταν πια έχει εξαντληθεί κάθε ανθρώπινη ελπίδα. Διότι αυτός είναι ο καιρός της βοήθειας του Θεού. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ούτε τους παίδες τους διέσωσε εξαρχής, αλλά μετά την κάμινο· ούτε τον Δανιήλ πριν πέσει στον λάκκο, αλλά μετά από επτά ημέρες. Μην προσηλώνεσαι λοιπόν στη φύση των πραγμάτων που οδηγούν στην απελπισία, αλλά στη δύναμη του Θεού, η οποία οδηγεί τις απελπιστικές καταστάσεις σε αγαθές ελπίδες. Αυτό ακριβώς καταδεικνύει και ο Ψαλμωδός, και θέλοντας να παραστήσει το ανεξάντλητο της δύναμης του Θεού, ότι δηλαδή έχει τη δυνατότητα να ανασύρει ακόμη και αυτούς που έχουν πέσει μέσα στα ίδια τα δεινά και έχουν καταποντιστεί, και όχι μόνο να τους προστατεύσει από την αρχή, άκουσε τι πρόσθεσε: «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν». Είδες τον αναπόφευκτο κίνδυνο; Διότι η μάχη δεν διεξαγόταν εκ παρατάξεως, ούτε στέκονταν ευθέως απέναντί του, αλλά είχε εγκλωβιστεί στο κέντρο, και είχε τυλιχθεί σαν σε κάποιο δίχτυ, και βρισκόταν παγιδευμένος, όχι από έναν, δύο ή τρεις, αλλά από όλα ανεξαιρέτως τα έθνη· κι όμως, όλα αυτά τα δεσμά διαρρηγνύονταν χάρη στην ελπίδα προς τον Θεό. «Και με το όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα. Με περικύκλωσαν από παντού, και με το όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα».

«Με περικύκλωσαν όπως οι μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα». Είδες πώς περιγράφει το μέγεθος των δεινών; Διότι δεν είπε απλώς «Περικύκλωσαν», αλλά «Όπως οι μέλισσες» και «σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια»· υπαινισσόμενος με τις μέλισσες τη σφοδρότητα της ορμής τους, και με τα αγκάθια το αφόρητο του θυμού και το άσβεστο της οργής τους. Διότι, ποιος μπορεί να αντέξει μια φωτιά που έχει πέσει σε αγκάθια;

Ήταν χειμώνας· και ο Ιησούς περπατούσε στη στοά του Σολομώντα. Ο Ιησούς που περπατά πάνω σε φτερά ανέμων, που περπατά πάνω στη θάλασσα σαν σε ξηρά· και ο προφήτης έλεγε προς αυτόν: «Κύριε, μέσα στη θάλασσα είναι η οδός σου, και τα μονοπάτια σου μέσα σε πολλά νερά, και τα ίχνη σου δεν θα γίνουν γνωστά». Τον περικύκλωσαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι. Τον περικύκλωσαν όχι επειδή πίστευαν, αλλά τον περικύκλωσαν για να τον πειράξουν. Αυτό έλεγε και ο ίδιος ο προφήτης: «Με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, συναγωγή πονηρευομένων με περιέκλεισε». Και πάλι: «Με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα και φούντωσαν σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα». Τον περικύκλωσαν, λοιπόν, και του έλεγαν: «Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία;» Απορούν μπροστά στην εξουσία των θαυμάτων του· αμφιβάλλουν μπροστά στην οικονομία της θεότητας· δεν έχουν την οξυδέρκεια να κατανοήσουν τη θαυματουργία των όσων γίνονται. «Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία; Δεν έχουμε από πού να σε κρίνουμε. Ενεργείς θαύματα, αλλά υπομένεις ταπεινώσεις. Όταν σε βλέπουμε να πεινάς, σκανδαλιζόμαστε· όταν σε βλέπουμε να τρέφεις πέντε χιλιάδες ανθρώπους με πέντε άρτους, καταπλησσόμαστε. Σε βλέπουμε να ζητάς να πιεις νερό από μια Σαμαρείτιδα γυναίκα, και καταρρέουμε. Όταν πάλι σε καταφρονήσουμε ως απλό άνθρωπο, σε βλέπουμε να χαρίζεις, μέσω του πηλού, μάτια σε έναν εκ γενετής τυφλό· και φέρνουμε στον νου μας τον κεραμέα του παραδείσου. Έως πότε θα κρατάς την ψυχή μας σε αγωνία;»

Σε αυτά ο βασιλιάς απάντησε με σιωπή χωρίς να προσθέσει τίποτε άλλο, δεν γνωρίζω αν μαλθακοποιήθηκε από την κολακεία ή αν πείστηκε από τη συνηγορία. Και αυτοί μεν βγήκαν από εκεί, και τέθηκαν πάλι υπό φρούρηση. Ο βασιλιάς δε, αφού στράφηκε σε άλλες υποθέσεις, θέλησε να διατρανώσει στους παρευρισκόμενους, και επιθυμούσε να μη μείνει καθόλου άγνωστο και σε όλους τους υπόλοιπους, ότι από εκείνη την ημέρα δεν επρόκειτο να ακρωτηριάσει κανέναν στο σώμα, ακόμη κι αν επρόκειτο για τον πιο άσπονδο εχθρό του, ακόμη κι αν συλλαμβανόταν να επιβουλεύεται τη ζωή και τη βασιλεία του. Και εκείνοι που βρίσκονταν τότε στο βασιλικό βήμα επευφήμησαν τα λεγόμενα αυτά και τα επιδοκίμασαν με φωνές, σαν να είχαν σχεδόν ακούσει φωνή Θεού, και καθένας που άκουσε αυτόν τον λόγο αποκαλούσε τον βασιλιά τέλειο δώρο του Θεού, αναλογιζόμενος τη δυσκολία αυτού που υποσχέθηκε και εκπλησσόμενος τα μέγιστα για την πραότητά του· διότι δεν είναι δυνατόν σε κανέναν, και μάλιστα σε βασιλιά, να διαθέτει φυσική μοχθηρία που να παραμένει αμετακίνητη προς το καλύτερο ή δυσμετάβλητη, ή να ανέχεται άνθρωπο αποστάτη που σφετερίζεται την εξουσία, ακόμη κι αν ενστερνιζόταν απόλυτα την αρετή και, σύμφωνα με τον Δαβίδ, δεν ανταπέδιδε κακά σε όσους ανταποδίδουν κακό, ή αν έψαλλε σαν εκείνον σε καιρούς κινδύνου «με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κηρήθρα, και στο όνομα του Κυρίου τους απέκρουσα».

Τι γλυκύτερο από εκείνη την ημέρα; Τι πιο χαριτωμένο από εκείνο το θέαμα; Χριστέ Βασιλεύ, πόσο θαυμαστή είναι η μεγαλωσύνη σου και τα καινά σου θαυμάσια, τα νέα σημεία και η ανέκφραστη προς εμάς πρόνοιά σου. Διότι εσύ είσαι που θανατώνεις και ζωογονείς, που κατεβάζεις στον Άδη και ανεβάζεις, ο οποίος, αφού έγειρες τα δικά μας πράγματα σαν σε κλίση ζυγαριάς και αφαίρεσες κάθε αγαθή προσδοκία, ξαφνικά, πάνω από κάθε λογική, τα μετέφερες στην αντίθετη πλάστιγγα. Διότι ανατράπηκες, βασιλεύ, και εκσφενδονίστηκες από το όχημα, δεχόμενος μόνος τον κίνδυνο για χάρη όλων, καθώς ολόκληρο το βαρβαρικό πλήθος επιτέθηκε με ορμή εναντίον ενός μόνο πολεμάρχου· αλλά με τη δική σου πτώση, όλοι εμείς αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε· διότι, όπως λέει η Γραφή, «όταν πέσει, δεν θα συντριβεί, επειδή ο Κύριος στηρίζει το χέρι του». Εξάλλου και αυτός ο άθλος σου είναι αληθινά χριστομίμητος. Διότι και ο Χριστός, αφού συνεπλάκη με τον εχθρό της φύσης μας και δέχθηκε εκούσια την πτώση του τάφου, αναπηδώντας από εκεί, κατέρριψε στη γη τον αρχέκακο Σατανά και, λαμπρότερος εξαιτίας του πάθους του, εισήλθε στην οικεία του εξουσία· έτσι και εσύ, έχοντας επιτεθεί πρώτος στους εχθρούς και έχοντας αντιπαραταχθεί μόνος απέναντι σε μυριάδες κατάφρακτους, απωθήθηκες και ανατράπηκες μέχρι πτώσεως, αλλά ο Κύριος σε αντιλήφθηκε. Και κυκλώνοντας σε κύκλωσαν οι βάρβαροι, αλλά εσύ τους απέκρουσες στο όνομα του Κυρίου.

Γι' αυτά οι δαίμονες έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του και τον θορυβούσαν με πολλές φαντασίες, σείοντας φαινομενικά τη γη και περικυκλώνοντάς τον με μεγάλη ταραχή. Εκείνος, λοιπόν, κατανοούσε καλά αυτές τις μεθοδείες των πονηρών πνευμάτων· αυτοί του εμφανίζονταν ακόμη και σαν γυμνές γυναίκες, αλλά δεν κλόνισαν τον πύργο της εν Χριστώ στάσεώς του. Διότι έψαλλε εκείνο το δαβιτικό μέλος: «Με περικύκλωσαν από παντού, έλεγε, και με το όνομα του Κυρίου τους απώθησα». Έκτοτε, λοιπόν, υποδεχόταν όλους όσους κατέφθαναν σε αυτόν, και διδάσκοντάς τους ορθά τον σωτήριο λόγο, τους έκανε να καρποφορούν σύμφωνα με τα λόγια του Ευαγγελίου, τριάντα και εξήντα και εκατό.