Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:13

Δεν υπάρχει τόπος κρυμμένος από τους οφθαλμούς του Θεού, αγαπητέ, δεν υπάρχει σκοτάδι στους οφθαλμούς του Κυρίου, αδελφέ. Ας μην σε εξαπατά, λοιπόν, ο αντίπαλος· διότι στέκεσαι κοντά στα πόδια του Θεού. Μην καταφρονείς· διότι είναι γραμμένο: ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου. Μην χαλαρώνεις, λοιπόν, στον λογισμό σου, αλλά δείχνε ανδρεία, διότι ο βοηθός είναι κοντά. Άκου τον Προφήτη που λέει: όλα τα έθνη με περικύκλωσαν και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Κυκλώνοντας με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κηρήθρα, και άναψαν σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, αλλά ο Κύριος με στήριξε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε για μένα σωτηρία.

Ευχαριστώντας, λοιπόν, τη φιλανθρωπία του, προσκύνησέ τον λέγοντας: Σπρώχτηκα με βία για να πέσω, και ο Κύριος με βοήθησε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε για εμένα σωτηρία. Σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε βγάζοντάς με σε ευρυχωρία. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω την πτώση των εχθρών μου. Είναι καλύτερο να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο, παρά να εμπιστεύεται άνθρωπο· είναι καλύτερο να ελπίζει κανείς στον Κύριο, παρά να ελπίζει σε άρχοντες. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν από παντού, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν τη φωτιά μέσα στα αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, και ο Κύριος με συγκράτησε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε η σωτηρία μου.

Εάν, λοιπόν, η αίρεση διαβεβαιώνει ότι όσα δεν ανήκει σε κανέναν άλλον να πράξει παρά μόνον στον Θεό, αυτά ενεργούνται με τη δύναμη του Πνεύματος, τότε έχουμε ακόμη και από τους εχθρούς τη μαρτυρία υπέρ αυτών για τα οποία αγωνιζόμαστε. Πώς ο προφήτης ζητά τη θεραπεία από τον Θεό λέγοντας: «Ελέησέ με, Κύριε, διότι είμαι ασθενής· θεράπευσέ με, Κύριε, διότι ταράχθηκαν τα οστά μου»; Προς τον Θεό λέει ο Ησαΐας ότι «Η δρόσος που προέρχεται από εσένα είναι θεραπεία για αυτούς», και η προφητεία μαρτυρεί ότι η επιστροφή των πλανωμένων είναι έργο του Θεού: «Διότι περιπλανήθηκαν», λέει, «στην άνυδρη έρημο», και προσθέτει ότι «Και τους οδήγησε σε ευθεία οδό, για να πορευθούν σε πόλη κατοικίας»· καθώς και το «Όταν ο Κύριος επανέφερε τους αιχμαλώτους της Σιών». Ομοίως, και η παρηγοριά των θλιβομένων ανάγεται στον Θεό, όπως λέει ο Παύλος: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο οποίος μας παρηγορεί σε κάθε θλίψη μας». Και ο προφήτης, εκ μέρους του Θεού, λέει: «Στη θλίψη με επικαλέστηκες και σε ελευθέρωσα». Η δε ανόρθωση εκείνων που κλονίζονται ανάγεται με μυρίους τρόπους από την Αγία Γραφή στη δύναμη του Θεού: «Σπρώχτηκα δυνατά για να πέσω, και ο Κύριος με συγκράτησε», και «Όταν πέσει, δεν θα συντριβεί, διότι ο Κύριος στηρίζει το χέρι του», και «Ο Κύριος ανορθώνει τους συντριμμένους».

Αγαθόν: Διότι είναι αγαθό η εμπιστοσύνη στον Θεό· διότι άνθρωπος δεν είναι δυνατόν να ελεήσει άνθρωπο· και αν ακόμη τον ελεεί, τον ελεεί προσωρινά. Αγαθόν ελπίζειν: Διότι η ελπίδα στον Κύριο είναι αλάνθαστη, ανώτερη από την ελπίδα στους άρχοντες αυτού του αιώνα· διότι αυτοί είναι προσωρινοί. Πάντα: Και οι δαίμονες και οι Ιουδαίοι περικύκλωσαν τον Χριστό. Διότι πίστεψαν ότι ήταν ένας απλός άνθρωπος και ήθελαν να τον εξολοθρεύσουν. Κυκλώσαντες: Διότι ο Θεός τούς ανταπέδωσε σύμφωνα με τα έργα τους και εκμηδενίστηκαν. Εκύκλωσαν: Όλοι μαζί παρατάχθηκαν μπροστά του κραυγάζοντας: άρον, άρον, σταύρωσον αυτόν. Και εξεκαύθησαν: Όπως όταν η φωτιά βρει ξερά αγκάθια τα καταναλώνει ταχέως· έτσι και οι Ιουδαίοι άναψαν από οργή και θυμό εναντίον του Χριστού, αλλά ομοίως έσβησαν. Και τω ονόματι: Διότι τους εξάλειψε από το βιβλίο των ζώντων. Ωσθείς: Διότι τον απώθησαν, ώστε να τον ρίξουν κάτω για να μη στέκεται όρθιος· διότι δεν ήθελαν να ζει. Και Κύριος: Η θεότητα, η οποία ενοικούσε στον άνθρωπο, δεν επέτρεπε να πέσει ο άνθρωπος, αλλά παρέμενε άμεμπτος. Ισχύς μου: Διότι για τον λόγο αυτόν ο Θεός προσέλαβε τον άνθρωπο, ενδυναμώνοντάς τον στα πάντα (για να τον καταστήσει ισχυρό έναντι πάντων). Και εγένετο: Ο Θεός για τον άνθρωπο.

Ψαλμός ΡΙΖ'. «Εξομολογείσθε στον Κύριο διότι είναι αγαθός.» Συνεχώς ψάλλει την εξομολόγηση ο Δαβίδ, γνωρίζοντας ότι αυτό αποτελεί τη μέγιστη βοήθεια για τους αμαρτωλούς και φάρμακο για τα τραύματα της ψυχής. «Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν.» Και πώς είναι δυνατόν τον έναν να τον περικυκλώνουν όλα τα έθνη; Αλλά αποκάλεσε «όλα τα έθνη» τους διάφορους τρόπους ζωής των ανθρώπων, επειδή υπάρχουν διάφοροι τρόποι ζωής στα έθνη, εξαιτίας των οποίων άλλωστε και διαχωρίζονται μεταξύ τους. Τον δίκαιο, λοιπόν, τον περικυκλώνουν και οι πονηροί, και οι φιλάργυροι, και οι φθονεροί, και οι υπερήφανοι, και οι υποκριτές, θεωρώντας τον κοινό εχθρό εξαιτίας του ελέγχου που προέρχεται από την ενάρετη ζωή του. Όμως αυτός αμύνεται απέναντι σε αυτό το πλήθος με το όνομα του Θεού. Το όνομά Του δε είναι Χριστός, το οποίο αρκεί για την άμυνα ενάντια σε κάθε επιβουλή. Διότι αυτό γίνεται όπλο και ασπίδα και φρούριο σε εκείνον που το φέρει. «Σπρώχτηκα και ανατράπηκα, για να πέσω.» Μας ωθούν προς την αμαρτία όσοι από τους λογισμούς ρέπουν προς τις ηδονές, και, αφού μας ανατρέψουν από τη σταθερή στάση εντός του νόμου, μας καθιστούν ευάλωτους στο να καταβληθούμε από τους δαίμονες. Αλλά εάν είμαστε πνευματικά νηφάλιοι, θα έχουμε τον Θεό ως βοηθό, διότι Αυτός δύναται και την ψυχή μας να στηρίξει, και να εκδιώξει αυτούς που θέλουν να μας καταβάλουν. «Φωνή αγαλλιάσεως και σωτηρίας.» Διότι όταν ο Θεός κατορθώσει τα πάντα, εκείνοι που απολαμβάνουν τη νίκη χαίρονται, σκιρτούν, νιώθοντας διπλή ευφροσύνη, και για το ότι διασώθηκαν, και για το ότι σώθηκαν μέσω του Θεού.

Αν και, τι είναι πιο εύθραυστο από τη βάτο; Και τι πιο καυστικό από το πυρ; Αλλά όμως, η θαυματουργική δύναμη του Θεού, ενεργώντας παράδοξα, άφησε και τα δύο να παραμείνουν. Κάτι τέτοιο παράδοξο συνέβαινε και τότε. Διότι επιτέθηκαν σαν φωτιά, όρμησαν με μανία σαν μέλισσες, με είχαν αποκλείσει στο εσωτερικό, και δεν κατάφεραν να κάνουν τίποτα. Διότι το αήττητο όπλο, η ακαταμάχητη συμμαχία, το όνομα του Θεού, τους απώθησε όλους. «Σπρώχτηκα με βία για να πέσω, και ο Κύριος με στήριξε». Ανέφερε το μέγεθος των δεινών, με βάση το πλήθος, τη μορφή, την ορμή και την οργή των επιτιθεμένων· τώρα αναφέρει και από αυτά που έπαθε ο ίδιος. Τόσο πολύ με κυρίευσαν τα δεινά, λέει, που έφτασα πολύ κοντά στο να πέσω και να συντριβώ. Διότι τόσο πολύ ανατράπηκα όταν με έσπρωξαν, ώστε ήμουν έτοιμος να καταρρεύσω· αλλά όταν πλέον επρόκειτο να πέσω στα γόνατα και να βρεθώ στο έδαφος, και κάθε ανθρώπινη ελπίδα είχε χαθεί, τότε Εκείνος απέδειξε τη δική Του συμμαχία. Και το κάνει αυτό ο Θεός, ώστε να μην οικειοποιηθεί κανένας τη δική Του δόξα. Αυτό ακριβώς έκανε και στην ιστορία των Κριτών, στην περίπτωση του Γεδεών. Γι' αυτόν τον λόγο και στην περίπτωση του Εζεκία, μέσα στη νύχτα, έστησε το τρόπαιο.

«Ωθήθηκα βίαια για να πέσω, και ο Κύριος με βοήθησε». Άραγε λοιπόν, αυτός που έπεσε χάθηκε παντελώς; Ουδαμώς. Υπάρχει και για αυτόν παρηγοριά. «Όταν πέσει», λέει, «δεν θα κατακρημνιστεί». Ποια είναι η αιτία; Το ότι «ο Κύριος στηρίζει το χέρι του». Διότι είναι δυνατόν και να πέσει κανείς ήπια, και να μην κατακρημνιστεί με μεγάλη σφοδρότητα μέσα στην ηδονή. Άραγε λοιπόν, εκείνοι που κατακρημνίστηκαν, χάθηκαν; Ας δούμε και στο σημείο αυτό τη φιλανθρωπία του Δεσπότη. «Ο Κύριος υποστηρίζει όλους εκείνους που καταπίπτουν, και ανορθώνει όλους τους κατακρημνισμένους». Μου φαίνεται ότι αυτά τα υποδεικνύει ορθώς η ψαλμωδία, και δεν μας οδήγησε στην απελπισία όσον αφορά τη μετάνοια. Διότι, ομιλώντας για τον Θεό, λέει: «Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος». Μην περιφρονήσεις τη λέξη αυτή· διότι η δικαιοσύνη είναι εκείνη που διανέμει ισότιμα σύμφωνα με την αξία του καθενός.

Τι γλυκύτερο από εκείνη την ημέρα; Τι πιο χαριτωμένο από εκείνο το θέαμα; Χριστέ Βασιλεύ, πόσο θαυμαστή είναι η μεγαλωσύνη σου και τα καινά σου θαυμάσια, τα νέα σημεία και η ανέκφραστη προς εμάς πρόνοιά σου. Διότι εσύ είσαι που θανατώνεις και ζωογονείς, που κατεβάζεις στον Άδη και ανεβάζεις, ο οποίος, αφού έγειρες τα δικά μας πράγματα σαν σε κλίση ζυγαριάς και αφαίρεσες κάθε αγαθή προσδοκία, ξαφνικά, πάνω από κάθε λογική, τα μετέφερες στην αντίθετη πλάστιγγα. Διότι ανατράπηκες, βασιλεύ, και εκσφενδονίστηκες από το όχημα, δεχόμενος μόνος τον κίνδυνο για χάρη όλων, καθώς ολόκληρο το βαρβαρικό πλήθος επιτέθηκε με ορμή εναντίον ενός μόνο πολεμάρχου· αλλά με τη δική σου πτώση, όλοι εμείς αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε· διότι, όπως λέει η Γραφή, «όταν πέσει, δεν θα συντριβεί, επειδή ο Κύριος στηρίζει το χέρι του». Εξάλλου και αυτός ο άθλος σου είναι αληθινά χριστομίμητος. Διότι και ο Χριστός, αφού συνεπλάκη με τον εχθρό της φύσης μας και δέχθηκε εκούσια την πτώση του τάφου, αναπηδώντας από εκεί, κατέρριψε στη γη τον αρχέκακο Σατανά και, λαμπρότερος εξαιτίας του πάθους του, εισήλθε στην οικεία του εξουσία· έτσι και εσύ, έχοντας επιτεθεί πρώτος στους εχθρούς και έχοντας αντιπαραταχθεί μόνος απέναντι σε μυριάδες κατάφρακτους, απωθήθηκες και ανατράπηκες μέχρι πτώσεως, αλλά ο Κύριος σε αντιλήφθηκε. Και κυκλώνοντας σε κύκλωσαν οι βάρβαροι, αλλά εσύ τους απέκρουσες στο όνομα του Κυρίου.

Από την ανυπαρξία μάς έφερε στην ύπαρξη· όταν παραπέσαμε, μάς ανέστησε πάλι· μάς δώρισε μια τρίτη χάρη, τη μοναχική τελειότητα. Και ενώ ακόμη αμαρτάνουμε, ούτε και τότε μάς αποστρέφεται, αλλά μάς δέχεται, και όταν είμαστε θλιμμένοι μάς παρηγορεί, και όταν πενθούμε μάς ανακουφίζει, και όταν τρέχουμε στον αγώνα μάς ενισχύει, και όταν χαλαρώνουμε μάς στηρίζει, και όταν πληγωνόμαστε μάς θεραπεύει, και όταν πρόκειται να πέσουμε πια στον ίδιο τον πυθμένα του άδη, μάς προλαβαίνει και μάς γλιτώνει από τους κινδύνους φιλάνθρωπα. Ώστε δικαιολογημένα θα ταίριαζε στον καθένα να λέει: «Αν δεν με βοηθούσε ο Κύριος, παρά τρίχα η ψυχή μου θα κατοικούσε στον άδη». Και: «Σπρώχτηκα και ανατράπηκα για να πέσω, και ο Κύριος με συγκράτησε». Και γνωρίζει ο καθένας σε ποιους πειρασμούς περιέπεσε, και πώς αμέσως βρήκε τον αγαθό Θεό βοηθό στις θλίψεις του. Επιπλέον, ο υπεράγαθος μάς τρέφει όταν πεινάμε, ως προς μεν το σώμα με τις ετήσιες καρποφορίες της γης, ως προς δε το πνεύμα με τα άχραντα μυστήρια, ποθώντας μας και περιβάλλοντάς μας με ένθερμη αγάπη περισσότερο από μητέρα και τροφό. Διότι η μητέρα τρέφει με γάλα το παιδί της για κάποιο διάστημα· ο αληθινός μας Δεσπότης και Πατέρας όμως, δίνει το δικό του Σώμα και Αίμα για τροφή και πόση, και αυτό παντοτινά. Ω της ανεξιχνίαστης αγαθότητας! Και ω της ανυπέρβλητης δωρεάς! Πώς λοιπόν είναι δυνατόν να μην Τον αγαπάμε; Πώς να μην Τον λατρεύουμε; Πώς να μην είμαστε προσκολλημένοι σε Αυτόν αδιάσπαστα;