Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:14

Διότι έχουν ασεβήσει απέναντι στον αρχηγό της ζωής. Όσοι όμως προσμένουν τον Θεό, δηλαδή αυτοί που υπηρετούν τον Χριστό, και έχουν το δικό Του φρόνημα, και αγωνίζονται να πράττουν το σωστό, θα ανανεώσουν τη δύναμή τους. Διότι δεν έχουν παραμείνει σε εκείνες τις αδυναμίες στις οποίες βρίσκονταν κάποτε, όταν πλανώνταν και ήταν υποδουλωμένοι στον Σατανά και στις κοσμικές ηδονές, αλλά θα αποκτήσουν άλλη δύναμη, αφού προφανώς ο Χριστός τούς χορηγεί τη δυνατότητα να υπερισχύουν κάθε βδελυρής ηδονής και να μένουν έξω από τις παγίδες της αμαρτίας. Διότι έχει γραφτεί: «Ισχύς μου και ύμνησίς μου ο Κύριος». Έτσι λοιπόν θα ανακαινιστούν, λέει, σαν τους αετούς. Και αυτό το διδάσκει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». Και θα τρέξουν, και δεν θα κοπιάσουν.

Λέει δε ότι μαζί με τον Ιούδα θα αποδυναμωθούν και αυτοί από τον Ισραήλ. Διότι, αφού λεηλάτησαν τη Σαμάρεια οι βασιλείς της Συρίας και των Περσών, δεν επέτρεψαν στον Ιούδα να παραμείνει αλώβητος, προσθέτοντας στις πόλεις του Ισραήλ και κάποιες από αυτές που ανήκαν σε αυτούς από τον Ιούδα και τον Βενιαμίν. Ότι δε αφορμή για κάθε συμφορά τους έγινε αναμφισβήτητα η ασέβεια και η ύβρις προς τον Θεό, το δίδαξε λέγοντας ότι το πάθημα της αδυναμίας δεν θα τους συνέβαινε διαφορετικά, παρά μόνο εξαιτίας των αδικιών τους. Χρήσιμη λοιπόν και πραγματικά πολυτιμότατη είναι η ευσέβεια προς τον Θεό, μέσω της οποίας θα μπορούσε κανείς και να κυριαρχεί επί των εθνών και να έχει τη δύναμη να κατορθώνει τα πάντα εύκολα. Και αληθεύοντας έλεγε ο Σωτήρας: «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». Ψάλλει δε κάπου και ο Δαβίδ, έχοντας επιλέξει να φρονεί ορθά: «Ισχύς μου και ύμνησίς μου ο Κύριος». <Με πρόβατα και μοσχάρια θα πορευτούν για να αναζητήσουν τον Κύριο, και δεν πρόκειται να τον βρουν· διότι απομακρύνθηκε από αυτούς· επειδή εγκατέλειψαν τον Κύριο· επειδή γεννήθηκαν σε αυτούς αλλότρια τέκνα. Τώρα θα καταφάγει αυτούς και τις κληρονομιές τους η ερυσίβη.> Αληθές αποδεικνύεται από τα ίδια τα πράγματα, ότι, καθώς λέει ο θεσπέσιος Παύλος, «Είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες», και είναι απρόσιτος ο Θεός μέσω του νόμου. Και λέγοντας νόμο, εννοώ τη λατρεία κατά τον νόμο, αυτή που τελείται μέσω αιμάτων και θυσιών.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι ο προφητικός λόγος του Ωσηέ μάς υποδεικνύει με αυτά τα λόγια τον Ηλά, τον οποίο και αποκαλεί φρόνιμο, όχι επειδή ήταν πραγματικά συνετός, αλλά ειρωνευόμενος κατά κάποιον τρόπο. Διότι στον Ισραήλ φαινόταν ότι ήταν κάποιος συνετός και ότι είχε σκεφτεί πάρα πολύ σοφά, επειδή ακριβώς επέλεξε να καλέσει προς βοήθειά τους τους Αιγυπτίους. Αλλά αποδείχθηκε ότι και οι πράξεις και οι βουλές του ήταν μάταιες και ανώφελες. Ποιος λοιπόν, λέει, θα σε γλιτώσει ώστε να μην υποστείς τις αθεράπευτες συμφορές; Αυτός ο φρόνιμος γιος σου; Διότι δεν πρόκειται να αντέξει κατά τη συντριβή των τέκνων. Διότι όταν τα τέκνα σου συντρίβονται, λέει, ούτε εκείνος θα μπορέσει να σταθεί όρθιος· επειδή θα συλληφθεί ως δούλος και αιχμάλωτος μαζί με τους άλλους· θα οδηγηθεί προς τους Ασσυρίους. Σοφός λοιπόν είναι ο ψαλμωδός που λέει: «Ισχύς μου και ύμνησίς μου ο Κύριος.» Διότι από Αυτόν προέρχεται κάθε δύναμη και κάθε σωτηρία· και δεν υπάρχει σωτήρας εκτός από Αυτόν. <Από το χέρι του άδη θα τους γλιτώσω, από τον θάνατο θα τους λυτρώσω· πού είναι η δίκη σου, θάνατε;>

Αλλά ούτε θα μπορούσαν ποτέ τα χειροποίητα είδωλα να βλάψουν τους ανθρώπους· διότι πώς, ή από πού; Ούτε βέβαια θα μπορούσαν να τους δώσουν κάτι καλό ή ωφέλιμο. Επομένως, ας ακούσουν, και πολύ δικαιολογημένα: «Οι θεοί που δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας εξαφανιστούν από τη γη και κάτω από τον ουρανό αυτόν». Τη σταθερή λοιπόν και ακλόνητη αγάπη προς τον Θεό υποδεικνύει λέγοντας: «Τι σχέση έχει αυτός πλέον με τα είδωλα;» <Εγώ τον ταπείνωσα, και εγώ θα τον ενδυναμώσω.> Εγώ, λέει, μπορώ να τιμωρώ εκείνους που βλέπω να περιφρονούν τους τρόπους της ειλικρινούς αφοσίωσης προς εμένα· ενδυναμώνω όμως πάλι εκείνους που θα επέλεγαν να επιτύχουν την αρετή και να γνωρίσουν τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό. Ούτε, λοιπόν, η ταλαιπωρία, δηλαδή η εξασθένιση του Ισραήλ, προερχόταν από εκείνα· ούτε βέβαια η μετάβαση στη δύναμη θα μπορούσε να θεωρηθεί ως δώρο των δαιμόνων, αλλά είναι θεόσδοτο αγαθό, όπως ακριβώς και η αδυναμία ήταν αποτέλεσμα των κινήσεων της οργής. Σοφά λοιπόν και φιλόθεα ο μέγας Δαβίδ μάς ψάλλει: «Δύναμή μου και ύμνησίς μου είναι ο Κύριος». <Εγώ είμαι σαν πυκνόφυλλη άρκευθος, από εμένα βρέθηκε ο καρπός σου.> Η άρκευθος είναι φυτό, τόσο δασύ και με τόσο πυκνό φύλλωμα, ώστε να μοιάζει κάπως με χειροποίητη οροφή, που δεν επιτρέπει να τη διαπερνούν ούτε οι ακτίνες του ήλιου, ούτε βέβαια οι πτώσεις των βροχών, ακόμη κι αν αυτές έπεφταν ποτέ ραγδαίες στη γη.

Άλλο επιχείρημα: ότι και για τον Πατέρα απαντάται το «εγένετο». Ο Ψαλμωδός λέει: «Γίνε για εμένα Θεός υπερασπιστής»· και πάλι: «Έγινε για εμένα σωτηρία». Εάν όμως ισχυριστούν ότι και αυτά έχουν ειπωθεί για τον Υιό, έστω και άθελά τους θα μαρτυρήσουν για αυτόν ότι δεν είναι ομοφυής με τα κτίσματα αυτός που διασώζει τους αγίους και αναδεικνύεται καταφύγιο και σκέπη για αυτούς. Διότι και αυτό αρμόζει μόνο στον Θεό.

Δεν υπάρχει τόπος κρυμμένος από τους οφθαλμούς του Θεού, αγαπητέ, δεν υπάρχει σκοτάδι στους οφθαλμούς του Κυρίου, αδελφέ. Ας μην σε εξαπατά, λοιπόν, ο αντίπαλος· διότι στέκεσαι κοντά στα πόδια του Θεού. Μην καταφρονείς· διότι είναι γραμμένο: ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου. Μην χαλαρώνεις, λοιπόν, στον λογισμό σου, αλλά δείχνε ανδρεία, διότι ο βοηθός είναι κοντά. Άκου τον Προφήτη που λέει: όλα τα έθνη με περικύκλωσαν και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Κυκλώνοντας με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν μέλισσες την κηρήθρα, και άναψαν σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, αλλά ο Κύριος με στήριξε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε για μένα σωτηρία.

Ευχαριστώντας, λοιπόν, τη φιλανθρωπία του, προσκύνησέ τον λέγοντας: Σπρώχτηκα με βία για να πέσω, και ο Κύριος με βοήθησε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε για εμένα σωτηρία. Σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Μέσα από τη θλίψη επικαλέστηκα τον Κύριο, και με εισάκουσε βγάζοντάς με σε ευρυχωρία. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος. Ο Κύριος είναι βοηθός μου, και εγώ θα αντικρίσω την πτώση των εχθρών μου. Είναι καλύτερο να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο, παρά να εμπιστεύεται άνθρωπο· είναι καλύτερο να ελπίζει κανείς στον Κύριο, παρά να ελπίζει σε άρχοντες. Όλα τα έθνη με περικύκλωσαν, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν από παντού, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Με περικύκλωσαν σαν τις μέλισσες την κηρήθρα, και φούντωσαν σαν τη φωτιά μέσα στα αγκάθια, και με το όνομα του Κυρίου τα απέκρουσα. Σπρώχτηκα βίαια για να πέσω, και ο Κύριος με συγκράτησε. Δύναμή μου και ύμνος μου είναι ο Κύριος, και έγινε η σωτηρία μου.

Αγαθόν: Διότι είναι αγαθό η εμπιστοσύνη στον Θεό· διότι άνθρωπος δεν είναι δυνατόν να ελεήσει άνθρωπο· και αν ακόμη τον ελεεί, τον ελεεί προσωρινά. Αγαθόν ελπίζειν: Διότι η ελπίδα στον Κύριο είναι αλάνθαστη, ανώτερη από την ελπίδα στους άρχοντες αυτού του αιώνα· διότι αυτοί είναι προσωρινοί. Πάντα: Και οι δαίμονες και οι Ιουδαίοι περικύκλωσαν τον Χριστό. Διότι πίστεψαν ότι ήταν ένας απλός άνθρωπος και ήθελαν να τον εξολοθρεύσουν. Κυκλώσαντες: Διότι ο Θεός τούς ανταπέδωσε σύμφωνα με τα έργα τους και εκμηδενίστηκαν. Εκύκλωσαν: Όλοι μαζί παρατάχθηκαν μπροστά του κραυγάζοντας: άρον, άρον, σταύρωσον αυτόν. Και εξεκαύθησαν: Όπως όταν η φωτιά βρει ξερά αγκάθια τα καταναλώνει ταχέως· έτσι και οι Ιουδαίοι άναψαν από οργή και θυμό εναντίον του Χριστού, αλλά ομοίως έσβησαν. Και τω ονόματι: Διότι τους εξάλειψε από το βιβλίο των ζώντων. Ωσθείς: Διότι τον απώθησαν, ώστε να τον ρίξουν κάτω για να μη στέκεται όρθιος· διότι δεν ήθελαν να ζει. Και Κύριος: Η θεότητα, η οποία ενοικούσε στον άνθρωπο, δεν επέτρεπε να πέσει ο άνθρωπος, αλλά παρέμενε άμεμπτος. Ισχύς μου: Διότι για τον λόγο αυτόν ο Θεός προσέλαβε τον άνθρωπο, ενδυναμώνοντάς τον στα πάντα (για να τον καταστήσει ισχυρό έναντι πάντων). Και εγένετο: Ο Θεός για τον άνθρωπο.

Διότι, αν και εκείνος δεν συνεισέφερε τίποτα στη νίκη και στον πόλεμο, ωστόσο κυριεύτηκε από έπαρση· αν είχε απλώς παρευρεθεί στην παράταξη της μάχης, αν είχε δει αυτούς που σκοτώνονταν να πέφτουν, δεν θα το πάθαινε αυτό σε μεγαλύτερο βαθμό; Όταν λοιπόν χαθεί κάθε ανθρώπινη ελπίδα για την έκβαση των πραγμάτων, τότε ο Θεός προσφέρει τη δική Του συμμαχία. Αυτό έπραξε και στην περίπτωση του Γολιάθ· αυτό έπραξε και στην περίπτωση των αποστόλων. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Εμείς όμως οι ίδιοι φέραμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, ώστε να μην έχουμε την πεποίθησή μας στον εαυτό μας, αλλά στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς». «Ισχύς μου και ύμνησίς μου ο Κύριος, και έγινε για μένα σωτηρία». Σαν να έλεγε: Αυτός έγινε η δύναμή μου και η βοήθειά μου. Τι σημαίνει όμως αυτό που λέει, «Ύμνησίς μου»; Η δόξα μου, ο έπαινός μου, το στολίδι μου, η λαμπρότητά μου. Διότι ο Θεός δεν απαλλάσσει μόνο από τους κινδύνους, αλλά καθιστά τους ανθρώπους λαμπρούς και περίδοξους· και αυτό μπορεί κανείς να το διαπιστώσει παντού, ότι δηλαδή η σωτηρία χορηγείται μαζί με δόξα. Μέσω αυτού, όμως, υπαινίσσεται και κάτι άλλο.

Για παράδειγμα: ο σοφός δάσκαλος των θείων και υψηλών δογμάτων και μυστηρίων είναι λύχνος που αποκαλύπτει εκείνα που μέχρι πρότινος δεν ήταν φανερά στους πολλούς· εκείνος που με σύνεση και γνώση ακούει προσεκτικά τη σοφία που λαλείται στους τελείους, είναι άλλος λύχνος, καθώς ως συνετός ακροατής διαφυλάσσει μέσα του το φως της αλήθειας των όσων λέγονται· εκείνος που με περίσκεψη διακρίνει κατάλληλα τους καιρούς για τα πράγματα, επινοεί τους ενδεδειγμένους τρόπους για τα λόγια και δεν επιτρέπει να συγχέονται συμπίπτοντας μεταξύ τους με τρόπο ακατάλληλο, και αυτός, ως θαυμαστός σύμβουλος, αποδεικνύεται ότι αποτελεί άλλον λύχνο· εκείνος που με ακατάσειστο φρόνημα υπομένει τις προσβολές των ακούσιων πειρασμών, κατά το παράδειγμα του μακάριου Ιώβ και των γενναίων μαρτύρων, είναι λύχνος ισχυρός, διατηρώντας και αυτός άσβεστο το φως της σωτηρίας, το οποίο διαφυλάσσεται μέσω της ανδρείας υπομονής, έχοντας τον Κύριο ως ισχύ και ύμνησή του· εκείνος που γνωρίζει τα τεχνάσματα του πονηρού και δεν αγνοεί τις συμπλοκές των αόρατων πολέμων, και αυτός, περιλαμπόμενος από το φως της γνώσης, έχει αναδειχθεί ως άλλος λύχνος, συμφωνώντας απόλυτα με τον μεγάλο απόστολο: διότι δεν αγνοούμε τις προθέσεις του· εκείνος που ακολουθεί τον κατά τις εντολές βίο, ο οποίος ανθεί ευσεβώς λόγω των αρετών, είναι άλλος λύχνος, διότι ως ευσεβής επιβεβαιώνει την ευσέβεια με τον ευσεβή τρόπο της ζωής του· τέλος, εκείνος που, εξαιτίας της προσδοκίας της κρίσεως, απέκλεισε την είσοδο των παθών στην ψυχή του μέσω της εγκράτειας, έχει γίνει ένας άλλος λύχνος, καθώς καθαρίζει επιμελώς με τον φόβο του Θεού τις κηλίδες των παθών που είχαν προστριφθεί επάνω του και, με την αποβολή των παρά φύσιν μολυσμών, καθιστά τον βίο του διαυγή και λαμπρό.