Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:16

Ο Άρειος είπε: Λέγε ό,τι θέλεις, και σε ό,τι είναι εφικτό, θα σου αποκρίνομαι κατά το δυνατόν. Ο Αθανάσιος είπε: Για ποιον λόγο έχουν γραφτεί στην Αγία Γραφή τα περί δεξιάς και βραχίονος όσον αφορά τον Θεό; Ο Άρειος είπε: Αυτά τα κατανοούμε σύμφωνα με τα νοήματα και την αλληλουχία των συμφραζομένων. Εάν λέει σύμφωνα με το, «Οι χείρες σου με εποίησαν και με έπλασαν», αναγνωρίζουμε εδώ τη δημιουργική ιδιότητα του Θεού. Όταν όμως λέει, «Ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;», είναι φανερό ότι ομιλεί περί του Υιού. Επιπλέον δε και το, «Η δεξιά του Κυρίου εποίησε δύναμη», ομολογουμένως αναφέρεται στον Υιό, διά του οποίου έγιναν τα πάντα. Ο Αθανάσιος είπε: Ο βραχίονας, εκείνου του οποίου είναι βραχίονας, τυγχάνει ομοούσιος, ναι ή όχι; Ο Άρειος είπε: Έτσι είναι. Ο Αθανάσιος είπε: Και η δεξιά, εκείνου του οποίου είναι δεξιά, είναι ομοούσια, ναι ή όχι; Ο Άρειος είπε: Έτσι είναι. Εσύ όμως γιατί μου υποστηρίζεις ότι το Θείον συντίθεται αιώνια; Δεν άκουσες ποτέ τον Κλήμεντα, ο οποίος υπήρξε ακόλουθος του αποστόλου Πέτρου, και ο οποίος αναιρεί μια τέτοια δοξασία; Ο Αθανάσιος είπε: Να θυμάσαι αυτά που έχουν λεχθεί, ω άνθρωπε, και μην πλανάσαι. Διότι εγώ σέβομαι το Θείον ως απλό, ασύνθετο και απερίγραπτο, έχοντας διδαχθεί από τις ιερές και θείες Γραφές, και από εκείνους που διαδέχθηκαν στη συνέχεια την επισκοπή. Για κανέναν άλλο λόγο, λοιπόν, δεν ονομάζει η Γραφή τον Υιό βραχίονα και δεξιά, παρά για να κατανοήσουμε με ευσέβεια ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, επειδή είναι ανεπίτρεπτο για τον άνθρωπο να εκλάβει κάποιος τον βραχίονα ή τη δεξιά και τον δάκτυλο ως ετερούσια, σαν να ήταν φυσικό το καθένα από αυτά να διαφέρει.

«Η δεξιά του Κυρίου έδειξε δύναμη». Αυτή είναι η φωνή της αγαλλιάσεως που προέρχεται από την Εκκλησία, το να ομολογεί, δηλαδή, ότι μόνη η δύναμη του Κυρίου διέσωσε τους αγωνιζομένους και τους ανέδειξε ανώτερους. «Ανοίξτε μου πύλες δικαιοσύνης». Ως πύλες δικαιοσύνης να εννοήσεις τις προκοπές στην αρετή, τις οποίες και διαβαίνουν όσοι υπέμειναν τους καιρούς των θλίψεων.

Ας χαίρεται εν Κυρίω αυτός που έφτασε σε αυτήν την κατάσταση, και αυτός που πρόκειται να φτάσει και αυτός που το προσδοκά. Το ήτα είναι η δεξιά του Πατρός. Αφού, λοιπόν, βρίσκεσαι στα δεξιά, μην αποσκιρτήσεις στα αριστερά, επειδή θα χάσεις τη δύναμη που σου έχει δοθεί. «Διότι η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε, η δεξιά του Κυρίου έκανε δύναμη». Ο Θεός δίνει τη δύναμη σε όσους αγωνίζονται και μάλιστα σε όσους παραμένουν υπό τη σκέπη της δεξιάς Του. Και υπάρχουν ορισμένοι που νήφουν και πάντοτε προσέχουν με ακρίβεια τον εαυτό τους για να μην εκπέσουν από αυτήν τη σκέπη, είτε εξαιτίας γαστριμαργίας, είτε πορνείας, είτε φιλαργυρίας, είτε λύπης, είτε ακηδίας, είτε οργής, είτε θυμού, είτε καταλαλιάς, είτε μίσους, είτε κενοδοξίας και υπερηφάνειας, είτε απλώς επειδή άφησαν κάτι από το σπέρμα του Αμαλήκ στη νοητή γη των επαγγελιών. Το γνώρισμα, λοιπόν, του σωσμένου ανθρώπου είναι η κάθαρση από όλα αυτά και η συμψαλμωδία με τους αγγέλους του Θεού. Ας χαίρεται εν Κυρίω αυτός που έφτασε σε αυτήν την κατάσταση, και αυτός που πρόκειται να φτάσει και αυτός που το προσδοκά.

Θα προστατεύσω αυτόν τον τόπο για χάρη μου και για εκείνους που με υπηρέτησαν και με υπηρετούν γνήσια. Εγώ τουλάχιστον πιστεύω ακράδαντα ότι υπάρχουν κάποιοι εδώ, σε αυτόν τον τόπο, που μπορούν να εκλιπαρήσουν τον Θεό υπέρ μυριάδων ανθρώπων, και δεν απορρίπτονται. Διότι κάνει το θέλημά τους, και έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν ώστε να είναι τα μάτια του Κυρίου στραμμένα σε αυτόν τον τόπο νύχτα και ημέρα. Διότι ανήλθαν προς Αυτόν προσευχές υπέρ αυτών, σαν αστραπές που αστράφτουν και σαν ακτίνες του ήλιου, και ανεβαίνουν, με τις οποίες ευφραίνεται ο Πατέρας και χαίρεται ο Υιός και αγάλλεται το Άγιο Πνεύμα. Ας προσέχουμε λοιπόν μόνο τους εαυτούς μας, αδελφέ, διότι ο Θεός μεριμνά για αυτόν τον τόπο, επειδή έγινε τόπος ανάπαυσης των δούλων Του και σε αυτούς εκπληρώνεται το: «Φωνή αγαλλιάσεως και σωτηρίας ακούγεται στις σκηνές των δικαίων». Επομένως, στο δεξί χέρι του Κυρίου εναπόκειται να δείξει δύναμη, να μας δώσει ισχύ, να μας χαρίσει την ικανότητα να ακολουθήσουμε τα ίχνη των Πατέρων μας «στη διδασκαλία, στη διαγωγή, στη μακροθυμία, στην αγάπη, στην υπομονή, στους διωγμούς, στα παθήματα», σε όσα τους προξενήθηκαν από τον εχθρό και αισθητά και νοητά. Διότι, εάν δεν αποκτήσουμε τίποτα από τον βίο τους, πώς είμαστε τέκνα τους; Καθώς ο Κύριος λέει: «Εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ». Εάν δεν συμπάσχουμε με αυτούς ανάλογα με τα όρια της δικής μας αδυναμίας, πώς θα συνδοξαστούμε μαζί τους εκείνη την ώρα;

Και αν ονομάζεται δεξιά του Πατρός· «Διότι η δεξιά του Κυρίου επιτέλεσε δύναμη», και «η δεξιά σου, Κύριε, συνέτριψε εχθρούς», το δε Άγιο Πνεύμα ονομάζεται δάκτυλος του Θεού, σύμφωνα με το ρητό «Αν εγώ με δάκτυλο Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια», το οποίο σε άλλο Ευαγγέλιο είναι γραμμένο ως «Αν εγώ με Πνεύμα Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια», τότε το Άγιο Πνεύμα είναι της αυτής φύσεως με τον Πατέρα και τον Υιό.

Εκείνοι δε υφίστανται πικρές τιμωρίες, νικώμενοι παρά τη θέλησή τους από τα ρωμαϊκά στρατεύματα. «Έτσι λέγει ο Κύριος: Απειθούν στο ισχυρό χέρι, λέγοντας για την πορεία της οδού αυτού του λαού: Ας μην πουν, Σκληρό. Διότι καθετί που θα πει αυτός ο λαός, είναι σκληρό.» Ανέφερα ότι ο μακάριος προφήτης, παίρνοντας στο πρόσωπό του τον ρόλο των αγίων αποστόλων και ευαγγελιστών, συμβούλευσε και τα έθνη και τους Ιουδαίους να υποταχθούν στον Χριστό, και να τον υπακούσουν ακόμη και εκείνοι που βρίσκονται στα πέρατα της γης. Έπειτα ο Θεός, απευθυνόμενος σε αυτόν και σχεδόν εκπλησσόμενος με τη σκαιότητα και την απόλυτη αμάθεια του Ισραήλ, λέει: Απειθούν στο ισχυρό χέρι. Διότι «πανίσχυρη» και ακατάβλητη και παντοδύναμη δεξιά του Θεού και Πατρός είναι ο Υιός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και στον οποίο υπάρχουν τα πάντα· αυτός που κατήργησε τον θάνατο, και συνέτριψε τον Σατανά, και σκύλευσε τον άδη, και χάρισε αφθαρσία σε όσους υπόκειντο στη φθορά, και ανακαίνισε τα πάντα σύμφωνα με την αρχική τους κατάσταση. Έτσι και μέσω της φωνής του ψαλμωδού όσοι σώθηκαν εν Χριστώ λένε: «Η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε, η δεξιά του Κυρίου έδειξε τη δύναμή της». Έχει ειπωθεί επίσης στις Ωδές: «Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάστηκε με ισχύ· το δεξί σου χέρι, Κύριε, συνέτριψε τους εχθρούς.» Επομένως, έφτασαν σε τέτοιο σημείο ανοσιότητας αλλά και φρενοβλάβειας ταυτόχρονα, ώστε να επιλέξουν να απειθούν στο ισχυρό χέρι που σώζει με ευκολία, και να μη θεωρούν το γεγονός αυτό ως τίποτα το σπουδαίο.

Β'. Σε αυτά, αγαπητοί, συνίστανται για εμάς τα λαμπρά γνωρίσματα της εορτής. Γι' αυτό νομίζω ότι πρέπει, σκιρτώντας από αγαλλίαση, να πούμε: «Η δεξιά του Κυρίου έδειξε δύναμη, η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε». Στους άλλους ανθρώπους, βέβαια, οπουδήποτε κι αν βρίσκονται, ο κανόνας των πανηγύρεων τηρείται με το να φορούν ωραία ενδύματα όσο είναι δυνατόν, και καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια γι' αυτό, και το να μην εμφανίζεται κανείς ντυμένος με ό,τι πιο πολύτιμο διαθέτει, θεωρείται δείγμα αμέλειας ή έσχατης φαυλότητας. Γι' αυτό ακριβώς, όταν οι πόλεις τελούν παλλαϊκές εορτές, μπορεί κανείς να δει τους κατοίκους τους στολισμένους με λαμπρά στολίδια, να προσέρχονται με προθυμία σε πλούσια τραπέζια, και να βρίσκουν ευχαρίστηση στις σπατάλες για την κοιλιά τους παρά να λυπούνται γι' αυτές. Σε εμάς, όμως, δεν πραγματοποιούνται έτσι οι πανηγύρεις, ούτε μας είναι ευχάριστο και επιθυμητό να ακολουθούμε τα έθιμα των κοσμικών εορτών.

Στο Ψαλτήριο. Ψάλτε στον Κύριο άσμα νέο, διότι έκανε θαυμαστά έργα ο Κύριος. Τον έσωσε το δεξί του χέρι, και ο άγιος βραχίονάς του. Το δεξί χέρι του Κυρίου έδειξε δύναμη, το δεξί χέρι του Κυρίου με ύψωσε. Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του, και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας έπλασε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της βοσκής του, και πρόβατα του χεριού του.

Αλλά δόθηκε εντολή στον Μωυσή να απλώσει το χέρι του και να πιάσει την ουρά. Και αμέσως αναπλάστηκε στην αρχική της μορφή. Και δεν ήταν πλέον φίδι, αλλά πάλι ράβδος, και φυτό του παραδείσου. Όταν όμως ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, και να ανακτίσει το δημιούργημά του στην αρχική του κατάσταση, απέστειλε σε εμάς από τον ουρανό τον Μονογενή, το δεξί χέρι, τον δημιουργό των όλων και αληθινό σωτήρα, σύμφωνα με το λεγόμενο: «Η δεξιά του Κυρίου έκανε δύναμη, η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε». Τότε λοιπόν, τότε έπιασε την ανθρωπότητα που βρισκόταν πεσμένη στη γη και, αφού μας απάλλαξε από την θηριώδη πικρία, αυτήν της φαυλότητας και των αμαρτιών, μας επανέφερε μέσω του αγιασμού σε βασιλική τιμή, και στην ημερότητα της αρετής. Δίνοντας δε την αρχαία κατοικία στους πιστούς, ως απαρχή και πρώτα στον συσταυρωμένο ληστή: «Αλήθεια, αλήθεια σου λέω», λέει, «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». ΠΑΛΛ. Ο λόγος αυτός έχει διατυπωθεί για εμάς με τον καλύτερο και ορθότερο τρόπο. Όμως πες μου εκείνο, για ποιον λόγο δίνει εντολή να πιάσει την ουρά, και όχι το κεφάλι, ή τη μέση; ΚΥΡ. Διότι έτσι, αγαπητέ μου, έπρεπε να γίνει. Επειδή το να πιαστεί η ουρά, και όχι η μέση ή το κεφάλι, είναι χρήσιμο για το μυστήριο. ΠΑΛΛ. Με ποιον τρόπο; ΚΥΡ. Διότι, όπως σε κάθε ζώο, η αρχή είναι το κεφάλι, και η ουρά το τέλος. Εμπρός λοιπόν, ας θεωρηθεί προς το παρόν ολόκληρο το ανθρώπινο γένος από εμάς σαν ένα ζωντανό ον.

Η δεξιά του Κυρίου έδειξε δύναμη, η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε, η δεξιά του Κυρίου έδειξε δύναμη. Δεν θα πεθάνω, αλλά θα ζήσω, και θα διηγηθώ τα έργα του Κυρίου. Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, στον θάνατο όμως δεν με παρέδωσε. Το ότι οι διωγμοί δεν έγιναν ανώφελα, αλλά προς ωφέλεια και δοκιμασία αυτών που δοκιμάστηκαν, το διδάσκει λέγοντας: Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος. Διότι γνώρισα τη δική μου αδυναμία, και δεν αγνόησα τη δύναμη που μου χορηγήθηκε από τον Θεό. Και διδάχθηκα ποια ακριβώς ήταν η δεξιά του Κυρίου, η οποία ταπείνωσε τους εχθρούς.

Αυτό προκαλεί την ευφροσύνη, όταν έστησε το τρόπαιο. Έπειτα, δείχνοντας την αφορμή αυτής της συμμαχίας, λέει: «Σε σκηνές δικαίων». Δεν είπε «σε οικίες», αλλά «σε σκηνές», θέλοντας να παραστήσει το πρόχειρο της κατοικίας τους. «Το δεξί χέρι του Κυρίου έδειξε τη δύναμή του.» Αυτό μάλιστα είναι ζωή, το να τον αινεί κανείς και να εξαγγέλλει σε όλους τα θαύματά του. Ποια έργα, πες μου; Αυτά που πρόκειται να διηγηθεί. «Αυτή είναι η πύλη του Κυρίου.» Πύλες παλιά ήταν ο νόμος και οι προφήτες, μέσω των οποίων εισερχόταν προς τον Θεό ο Ισραήλ. Πύλη όμως τώρα είναι η πίστη, μέσω της οποίας προσαγόμαστε τώρα πιο οικεία, λαμβάνοντας τη μαρτυρία από τον νόμο και τους προφήτες. «Θεός είναι ο Κύριος, και εμφανίστηκε σε εμάς.» Εδώ, λοιπόν, ο Προφήτης θαυμάζει τη σάρκωση, επειδή, αν και είναι Θεός και Κύριος, και αυτής της θείας ουσίας, καταδέχτηκε να εμφανιστεί. Όταν δε λέει, «Εμφανίστηκε», εννοεί τη θεία οικονομία, το ότι εισήλθε σε παρθενική μήτρα και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους.

Τέτοια ήταν η σκηνή του Παύλου, όταν επέστρεφε έχοντας κατανικήσει τους δαίμονες, καταλύοντας την πλάνη και διηγούμενος τα κατορθώματα. «Δεξιά Κυρίου εποίησε δύναμιν, δεξιά Κυρίου ύψωσέ με». Παρατήρησε την αιτία της αγαλλιάσεως. Διότι αυτό λέει και τώρα, εκείνο ακριβώς που έλεγε και προηγουμένως, αποδεικνύοντας ότι ο Θεός τα κατόρθωσε αυτά. Βλέπεις ότι η ευεργεσία Του δεν εκδηλώνεται μόνο με την απαλλαγή από τα δεινά, αλλά και με την απόκτηση λαμπρότητας· διότι, αφού είπε: «Δεξιά Κυρίου εποίησε δύναμιν», πρόσθεσε: «Δεξιά Κυρίου ύψωσέ με», για να δηλώσει τη δόξα που του δόθηκε. Διότι το «Ύψωσέ με» ειπώθηκε αντί του «εδόξασε». Επειδή δεν τους έκανε μόνο δυνατούς, αλλά και ένδοξους.

Πού είναι οι ψευδομάντεις και οι απατεώνες; Πού είναι τα τριάντα τροπαιοφόρα χρόνια εκείνου που είχε επίγειο φρόνημα και δεν ανήκε στο πολίτευμα του επουράνιου Βασιλέα; κστ΄. Τι έκανε λοιπόν «Αυτός που θανατώνει και ζωογονεί, που κατεβάζει στον Άδη και ανεβάζει, που ταπεινώνει και ανυψώνει»; Ανέδειξε στη βασιλεία Του τον αρχιστράτηγο που φέρει το όνομα της δυνάμεώς Του, τον πραότατο και γαληνότατο βασιλιά Μιχαήλ, ο οποίος κατά μίμηση του Χριστού έλεγε: «Στους φυλακισμένους λέω, βγείτε έξω· και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι, φανερωθείτε». —«Εξάγοντας τους δεσμώτες με ανδρεία, ομοίως και εκείνους που Τον παραπίκραιναν, αυτούς που κατοικούσαν σε τάφους». Διαρρηγνύοντας κάθε δεσμό αδικίας, ανέσυρε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας εκείνους που βρίσκονταν σε στερήσεις και θλίψεις και υποτάσσονταν σε πικρή δουλεία· γέμισε τη ρωμαϊκή βασιλεία με κάθε χαρά και αγαλλίαση. Διότι ο Κύριος έδωσε αγαθότητα, και η ανθισμένη γη βλασταίνει τα αγαθά και τον καρπό της· η δεξιά του Κυρίου ενήργησε με δύναμη· η δεξιά του Κυρίου τον ύψωσε, και με το πλήθος της δόξας Του συνέτριψε τους αντιπάλους. Τι συνέβη λοιπόν στον ειρηνικότατο και πραότατο βασιλιά; Εκοιμήθη με ειρήνη, και εν ειρήνη θα γίνει η ταφή του· διότι θα συναντήσει αυτούς που πράττουν το έλεος κατά την κρίση· «και το έλεος καυχιέται έναντι της κρίσης». κζ΄.

Τις δε ικεσίες προς τον Θεό υπέρ της βασιλείας μου, οι οποίες ακολούθησαν αυτά τα γεγονότα, από εκείνους που οδηγούνταν στη δουλεία από τις δικές μας κτήσεις, αλλά έζησαν και πάλι ελεύθερη ημέρα, πώς θα μπορούσε κανείς να τις διηγηθεί με συντομία; Είδε κανείς τότε και δάκρυ να ανακόπτεται από το γέλιο και γέλιο να παραχωρεί τη θέση του σε δάκρυα, και ένα συναίσθημα να μεταβάλλεται σε άλλο συναίσθημα· διότι όχι μόνο η λύπη γνωρίζει να γεννά δάκρυα, αλλά και η ανέλπιστη χαρά ανοίγει τον δρόμο για να ρεύσουν. Ευλόγησε τον Θεό και η παρθένος που απέφυγε τον Σκύθη που επρόκειτο να την ατιμάσει, και η γυναίκα που δεν μόλυνε τη συζυγική της κλίνη, και το παιδί και ο γέροντας και ο έφηβος που απαλλάχθηκαν από τη βαρβαρική δουλεία· και αν, σύμφωνα με τον Δαβίδ, ακόμη και τα κτήνη καλούνται σε υμνωδία, θα έλεγε κανείς ότι ούτε και αυτά απουσίαζαν από την κοινή υμνολογία, αφού ξέφυγαν από τον βάρβαρο που καταβροχθίζει βόδια και δεν μάτωσαν το σαρκοβόρο μαχαίρι. Αυτά τα έπραξε ο Θεός των θαυμάτων, ο οποίος επαναφέρει τον λαό του από την αιχμαλωσία όχι με λύτρα ούτε με δώρα, αλλά με υψηλό βραχίονα· διότι η δεξιά του Κυρίου και τώρα έδειξε τη δύναμή της, Αυτός που δοξάζει το δικό Του όνομα και δεν αφήνει ολοκληρωτικά τη ράβδο των αμαρτωλών να μαστιγώνει τον κλήρο των δικαίων.

Ελάτε λοιπόν, τέκνα, ακούστε με, φόβο Κυρίου θα σας διδάξω. Διότι από τον Θεό έχει οριστεί η βασιλεία μου ως πατέρας του ρωμαϊκού πληρώματος, έστω κι αν χρονικά έρχεται εντελώς τελευταία μετά από πολλούς. Διότι η δεξιά του Κυρίου, η οποία ενέργησε με δύναμη επάνω μου και με ανύψωσε σε αυτό το βασιλικό ύψος, δικαίως μου παρέσχε αυτήν την προσωνυμία. Κανείς λοιπόν ας μην είναι ανυπάκουος στην παραίνεση εμού του πατέρα και βασιλιά, αλλά κλίνετε το αυτί σας στα λόγια του στόματός μου, φιλόχριστο πλήρωμα, και μάλιστα εφόσον ο λόγος αφορά την ψυχή και η ομιλία γίνεται πρόξενος σωτηρίας και αναζητεί τη σοφία του Πνεύματος. Διότι και ο καθοδηγητής και διδάσκαλός μας, ο Χριστός, αφού έγινε νέος Αδάμ και θεράπευσε διά της νηστείας την πτώση του πρώτου, την οποία υπέστη όταν γεύτηκε τον καρπό του ξύλου, επέλεξε να νηστεύσει και το υπέδειξε και σε εμάς. Με μεγάλη χαρά λοιπόν ας υποδεχθούμε τη νηστεία, σεβόμενοι Εκείνον που την χορήγησε και οικειοποιούμενοι την ωφέλεια που προέρχεται από αυτήν. Διότι, εάν δεν προσπέσουμε στον Θεό και δεν κλάψουμε ενώπιόν Του κατά τον ορισμένο αυτόν καιρό της νηστείας και εάν ο καθένας μας δεν απομακρυνθεί από τα αμαρτήματά του, πότε θα το πράξουμε αυτό;

Η δεξιά του Κυρίου εποίησε δύναμη. Επομένως, το Πνεύμα ούτε κατώτερο του Υιού είναι, ούτε εκ του Υιού, ωσάν να ήταν τάχα δάκτυλο του δικού του χεριού, εφόσον και το ίδιο είναι χέρι. Το χέρι δε, ούτε μέρος του χεριού ονομάζεται, ούτε εκ του χεριού, παρά, αφήνοντας κατά μέρος τους διαχωρισμούς και τις ανισότητες μαζί με κάθε σωματική διάπλαση, ας αναλογιστούμε μόνο την ομοουσιότητα μέσα από τα παραδείγματα του δακτύλου και των χεριών.

Τα ίδια θα μπορούσε να πει κανείς και για το Πανάγιο Πνεύμα. Καίτοι η Αγία Γραφή θεολογεί για το Πανάγιο Πνεύμα ακόμη πιο ξεκάθαρα από ό,τι για τον Υιό. Διότι λέει σχετικά μεν με τον Υιό: «Η δεξιά του Κυρίου έκανε δύναμη», και: «Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί», και οτιδήποτε άλλο παρόμοιο, τα οποία ως προς το νόημα συμπίπτουν και συμφωνούν με την έννοια του Υιού, αλλά δεν αποφεύγουν την παραλλαγή ως προς τη λέξη. Δες, όμως, το σαφές και απαράλλακτο της λέξης όταν αναφέρεται στο Άγιο Πνεύμα: «Με το πνεύμα του στόματός του όλη η δύναμή τους», και: «Το Πνεύμα του Κυρίου έχει γεμίσει την οικουμένη», και: «Το αγαθό σου πνεύμα θα με οδηγήσει σε γη ευθεία», και: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου», και: «Θείο Πνεύμα είναι αυτό που με έπλασε», και: «Θα εξαποστείλεις το πνεύμα σου και θα δημιουργηθούν», και μύρια άλλα.

Όμως, αν και εκείνοι έκαναν όσα έκαναν περιπαικτικά, εσύ πρέπει να κατανοήσεις ότι αυτά τελέστηκαν από τον Ιησού και με τρόπο πιο μυστικό. Διότι η κόκκινη χλαμύδα φανέρωνε τη δική μας φύση, την οποία, αν και ήταν αιματοβαμμένη και φονική, την προσέλαβε και, αφού την ενδύθηκε, την αγίασε. Το δε ακάνθινο στεφάνι είναι οι αμαρτίες που προκύπτουν από τις μέριμνες του βίου, τις οποίες καταναλώνει με τη δική του θεότητα ο Χριστός· διότι αυτό υποδηλώνει το κεφάλι του. Ο δε κάλαμος είναι σύμβολο της δικής μας σαθρής και ασθενούς σάρκας, την οποία προσέλαβε ο Κύριος, όπως λέει και ο Δαβίδ: «Το δεξί χέρι του Κυρίου με ύψωσε.» Και, δεχόμενος μέσα από τα αυτιά τις ύβρεις, θεράπευσε τον ψίθυρο του φιδιού που εισήλθε μέσα από τα αυτιά της Εύας. «Και όταν τον ενέπαιξαν, τον εξέδυσαν από τη χλαμύδα, και τον έντυσαν με τα ιμάτιά του, και τον οδήγησαν για να τον σταυρώσουν. Εξερχόμενοι δε, βρήκαν έναν άνθρωπο Κυρηναίο, με το όνομα Σίμων· αυτόν τον αγγάρευσαν για να σηκώσει τον σταυρό του.» Οι μεν τρεις ευαγγελιστές λένε ότι ο Σίμων βάσταξε τον σταυρό του Ιησού, ενώ ο Ιωάννης λέει ότι ο ίδιος ο Κύριος τον βάσταξε.