Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:18

Και έγιναν φωνές και βροντές και αστραπές και σεισμός. Και οι επτά άγγελοι, οι οποίοι είχαν τις επτά σάλπιγγες, ετοίμασαν τους εαυτούς τους για να σαλπίσουν. Μέσα από όλα αυτά περιγράφονται τα φόβητρα πριν από τη συντέλεια, όπως ακριβώς στο όρος Σινά αναγνωρίζονταν ως σύμβολα της θείας παρουσίας, τα οποία προκαλούσαν κατάπληξη σε όλους και παρακινούσαν σε επιστροφή (μετάνοια) τους πιο καλοπροαίρετους. Σε αυτά διακονούν άγγελοι, ως συμπονετικοί ιατροί, θεραπεύοντας μιμούμενοι τον Χριστό με καυτηριασμούς και τομές εκείνους που πάσχουν από τη δεινότατη νόσο της αμαρτίας, ή τουλάχιστον ελαφρύνοντας τη μελλοντική κόλαση για τους πιο ράθυμους, εφόσον τα υπομείνουν με κάποια ευγνωμοσύνη. Εμάς δε, που είμαστε σφραγισμένοι με το τίμιο όνομα του Χριστού και ποθούμε διακαώς τη δόξα των αγίων, και μέσω των θλίψεων αυτής της ζωής ευχόμαστε την αποφυγή των μελλοντικών βασάνων, είθε ο φιλάνθρωπος Κύριος, παιδαγωγώντας μας, να μην μας παραδώσει στον θάνατο της αμαρτίας, καθώς είναι γεγραμμένο, αλλά να απαλύνει για εμάς τις πονηρές ημέρες των αιώνιων κολάσεων, όταν πια σκαφτεί ο λάκκος για τον εφευρέτη της αμαρτίας, δηλαδή ο σκοτεινός και βαθύτατος χώρος της γεέννης, έτσι ώστε, εκεί όπου βρίσκεται η κατοικία όλων εκείνων που ευφραίνονται, συγκατοικώντας με τους αγίους να βρεθούμε μαζί με τον ίδιο τον Σωτήρα Χριστό, τον Θεό μας, στον οποίο ανήκει κάθε δοξολογία, τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Και ότι ο Θεός τον παιδαγώγησε, μάρτυρας είναι ο ίδιος λέγοντας στον ψαλμό: «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, αλλά δεν με παρέδωσε στον θάνατο». Και γιατί παιδαγωγεί τον άνθρωπο μέσω της ασθένειας ο Θεός; Εξαιτίας της παρακοής και των αμαρτημάτων. Διότι κανείς από τους ανθρώπους δεν είναι αναμάρτητος, γι' αυτό και κανείς δεν είναι απαλλαγμένος από ασθένειες. Ότι δε ο Θεός είναι αυτός που επιφέρει τις ασθένειες σε κάθε άνθρωπο που αμάρτησε εξαιτίας της παρακοής, το έλεγε ο ίδιος στον Ισραήλ μέσω του Μωυσή: «Εάν ακούσεις με προσοχή τη φωνή Κυρίου του Θεού σου και τηρήσεις τις εντολές του, καμία ασθένεια από όσες επέφερα στους Αιγυπτίους δεν θα επιφέρω σε εσένα· διότι εγώ είμαι ο Κύριος που σε θεραπεύει». Λέγοντας δε: «Εάν ακούσεις με προσοχή, δεν θα επιφέρω σε εσένα ασθένεια», έδειξε ότι ο Θεός επιφέρει τις ασθένειες εξαιτίας της παρακοής και των αμαρτημάτων. Διότι και οι Αιγύπτιοι, επειδή παρήκουαν τον Θεό και δεν άφηναν τον Ισραήλ να αναχωρήσει, γι' αυτόν τον λόγο ασθενούσαν δεχόμενοι αυτήν την παιδαγωγία.

Ας αποδεχθούμε την παιδαγωγία, για την οποία κανείς δεν οφείλει να αγανακτεί, αγαπητοί. Η νουθεσία, την οποία κάνουμε ο ένας στον άλλον, είναι καλή και εξαιρετικά ωφέλιμη· διότι μας ενώνει με το θέλημα του Θεού. Διότι έτσι λέει ο άγιος λόγος: «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, αλλά δεν με παρέδωσε στον θάνατο». «Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό, τον οποίο αποδέχεται». «Διότι θα με παιδαγωγήσει, λέει, ο δίκαιος με έλεος και θα με ελέγξει· λάδι όμως αμαρτωλών ας μη λιπάνει το κεφάλι μου». Και πάλι λέει: «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος· και μη νιώθεις αποστροφή για τη νουθεσία του Παντοκράτορα· διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· αυτός χτύπησε, και τα χέρια του γιάτρεψαν».

Και θα διηγηθώ τα έργα του Κυρίου. Αυτό μάλιστα είναι ζωή, το να τον δοξολογεί κανείς και να εξαγγέλλει σε όλους τα θαύματά του. Ποια έργα; Πες μου. Αυτά που πρόκειται να διηγηθεί, προσθέτοντας: «Ο Κύριος με παιδαγώγησε αυστηρά και δεν με παρέδωσε στον θάνατο». Είδες τα παράδοξα έργα του; Είδες την ωφέλεια; Διότι βεβαίως δεν ευχαριστεί μόνο επειδή απαλλάχθηκε, αλλά αισθάνεται μέγιστη ευγνωμοσύνη και για το γεγονός ότι περιέπεσε σε δοκιμασίες, και ομολογεί το κέρδος του πειρασμού.

Ποιο είναι λοιπόν αυτό; «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος», λέει. Αυτή είναι η χρησιμότητα των κινδύνων, το ότι τον έκανε καλύτερο. Είδες και από τις δύο πλευρές τη δύναμή του και την πρόνοιά του, και με το να τον αφήσει να εγκλωβιστεί στα δεινά, και με το να τον απαλλάξει πάλι από αυτά; «Διότι στον θάνατο», λέει, «δεν με παρέδωσε». Και πολύ σωστά παρατήρησε ένας άλλος ερμηνευτής: «Στον θάνατο όμως δεν με έδωσε», για να δηλώσει ότι τα πάντα βρίσκονταν στην εξουσία του. Ώστε κέρδισε διπλή σωτηρία, την απαλλαγή δηλαδή και από τα δεινά και από την κακία. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε γράφοντας προς τους Εβραίους: «Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, τότε είστε νόθοι και όχι υιοί». «Ανοίξτε μου τις πύλες της δικαιοσύνης· αφού εισέλθω μέσα από αυτές, θα δοξολογήσω τον Κύριο».

«Ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο στους αιώνες.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος. Και τη νουθεσία του Παντοκράτορα μην την απορρίπτεις. Διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· αυτός χτύπησε, και τα χέρια του θα θεραπεύσουν.» «Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος, και καταστραφείτε.» «Η παιδεία σου με ανόρθωσε μέχρι τέλους, και η παιδεία σου.» «Οργή υπάρχει στον θυμό του, και ζωή στο θέλημά του.» «Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε.» «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, αλλά δεν με παρέδωσε στον θάνατο.» «Καλό ήταν για μένα που με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου.» «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδεία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται.» «Αυτός που αποδέχεται την παιδεία, θα βρίσκεται σε αγαθά.» «Να με φοβάστε, και να δεχθείτε την παιδεία, και δεν πρόκειται να εξολοθρευτείτε από το πρόσωπο της γης.» «Όταν ξεσπάσει η οργή του θυμού μου, και πάλι θα θεραπεύσω.» «Η παιδεία του Κυρίου ανοίγει τα αυτιά μου.» «Εξαιτίας της αμαρτίας για λίγο τον λύπησα, και τον πάταξα, και απέστρεψα το πρόσωπό μου από αυτόν· και εκείνος λυπήθηκε, και πορεύθηκε σκυθρωπός στους δρόμους της καρδιάς του. Τους δρόμους του είδα, και τον θεράπευσα, και τον παρηγόρησα, και του έδωσα αληθινή παρηγοριά.» «

Ή έπρεπε να ταιριάζεις εσύ με τις δικές μας ασχήμιες ή με τα δικά μου μέτρια σφάλματα αποκρύπτεται και το δικό σου μέγιστο κακό· ίσως μάλιστα θα κατηγορήσεις και τους πατέρες, εσύ ο ευχάριστος και γελαστός, επειδή πολλές φορές αγνοούν τη φυσική στοργή χάριν της ίδιας της φύσης και φανερώνουν από τη μύτη τον δριμύ θυμό τους, άλλοτε τιμωρώντας, άλλοτε κλείνοντας βαριά τις πόρτες στα πρόσωπά τους και αποκλείοντάς τους από το τραπέζι. Αλλά και αυτοί είναι πατέρες, και εγώ δάσκαλος, έστω και αν σκάσεις χίλιες φορές υποστηρίζοντας τα αντίθετα. Έπειτα, αν η αποκήρυξή μου ήταν ανυποχώρητη και οι αποφάσεις μου αμετάκλητες και η ζυγαριά έγερνε μόνο προς τα αριστερά και η διαμονή είχε μόνο νύχτα, όπως μυθολογείται για κάποια χώρα, ούτε και τότε θα είχες κάτι ορθό να πεις, έστω κι αν το νόμιζες. Τώρα όμως, αν και γνωρίζω ότι μιλώ σε τυφλό, ύψωσε τα μάτια σου τριγύρω και δες συναγμένα τα τέκνα μου· διότι, ιδού, θεραπεύω τους συντετριμμένους και δέχομαι αυτούς που είχαν απωθηθεί· και έφερα πίσω το πλανημένο και αναζήτησα το απολωλός· και αυτόν που για λίγο δεν ήταν λαός μου, λαό μου τον ονομάζω· και αυτούς που για λίγο χώλαναν στις τρίβους τους και έγιναν ξένοι, συγκαταλέγοντάς τους με τους υιούς, σου προξενώ στεναγμούς· επάταξα και πάλι θα ιατρεύσω· επαίδευσα, αλλά δεν παρέδωσα στον θάνατο· με την αριστερά απώθησα, αλλά με τη δεξιά προσέλκυσα. Η γλώσσα αποκήρυσσε, αλλά ο νους τους κατέγραφε ως κληρονόμους.